NANG BUMALIK SI SOFIA SA BUHAY NI ELENA, NATAPOS ANG KASINUNGALINGAN AT NAGSIMULA ANG PAMILYANG MATAGAL NIYANG HININTAY
BAHAGI 3: NANG BUMALIK SI SOFIA SA BUHAY NI ELENA, NATAPOS ANG KASINUNGALINGAN AT NAGSIMULA ANG PAMILYANG MATAGAL NIYANG HININTAY
Nakatitig lamang ako sa pangalan.
Victoria Reyes.
Ang ina ni Gabriel.
Ang biyenan kong limang taon nang nagpapanggap na kasabay kong nagdadalamhati para kay Sofia.
—Hindi maaari.
Ngunit ipinaliwanag ni Lourdes ang lahat.
Alam ni Victoria ang relasyon nina Gabriel at Camille bago pa man ipanganak ang dalawang bata. Nang malaman niyang lalaki ang anak ni Camille, natakot siyang piliin ni Gabriel ang kabilang pamilya at tuluyang masira ang reputasyon ng kanilang angkan.
Siya ang gumawa ng plano.
Ipalalabas na namatay si Sofia.
Ilalayo ang bata.
At hahayaan akong mabuhay sa paniniwalang wala na ang anak ko.
Hindi alam ni Camille ang katotohanan.
Si Gabriel naman ay pumayag dahil duwag siyang harapin ang ginawa niya.
—Hindi kita mapapatawad—sabi ko kay Gabriel.
Hindi siya tumutol.
—Alam ko.
—At hindi mo maaaring gamitin ang salitang “pagkakamali” para dito. Ang pagkakamali ay nakakalimutang bumili ng gatas. Ang ginawa mo ay limang taon ng buhay ng anak natin.
Napayuko siya.
Kinabukasan, bumalik kami sa Manila.
Hindi ko agad inilayo si Sofia kay Lourdes.
Sa tulong ng isang child psychologist at abogado, gumawa kami ng maingat na transition plan.
Sa unang mga linggo, tatlong araw lamang kaming magkasama ni Sofia.
Pagkatapos apat.
Pagkatapos ay nagsimula siyang matulog sa bahay ko tuwing weekend.
Hindi ko siya pinilit na tawagin akong Mommy.
Sa una, “Teacher Elena” pa nga ang tawag niya sa akin dahil nakakatawa raw na teacher talaga ako.
Isang gabi habang gumagawa kami ng pancakes, bigla siyang nagtanong:
—Pwede bang Mama Elena na lang?
Halos mabitawan ko ang spatula.
—Pwede.
—Hindi magagalit si Mama Lourdes?
—Hindi. Maraming taong pwedeng magmahal sa isang bata.
Ngumiti siya.
At sa gabing iyon, unang beses niya akong niyakap bago matulog.
Hindi ko sinabi sa kanya, pero pagkatapos kong isara ang pinto ng kuwarto niya, naupo ako sa sahig sa hallway at umiyak nang halos kalahating oras.
Hindi dahil malungkot ako.
Kundi dahil sa wakas, mayroon na akong luhang hindi galing sa pagkawala.
May luha palang galing sa pagbabalik.
Samantala, tuluyang bumagsak ang mga kasinungalingan ni Gabriel.
Nakipaghiwalay sa kanya si Camille.
Hindi ko siya sinisi.
Biktima rin siya.
Sa katunayan, makalipas ang ilang buwan, naging magkaibigan pa kami.
Madalas maglaro sina Miguel at Sofia.
Nang malaman nilang ipinanganak sila sa parehong araw, tuwang-tuwa sila.
—Parang twins tayo!—sabi ni Miguel.
Umiling si Sofia.
—Hindi. Mas cute ako.
—Hindi ah!
—Oo!
Habang nagtatalo sila, nagtawanan kami ni Camille.
Kakaiba ang buhay.
Ang babaeng dapat sana ay kinamuhian ko ang naging isa sa mga taong tumulong sa akin na buuin muli ang buhay ng anak ko.
Siya rin ang nagbigay ng testimonya laban kay Gabriel at Victoria.
Lumabas sa imbestigasyon na gumamit si Victoria ng koneksyon at pera upang manipulahin ang ilang dokumento. Ang ilang dating empleyado ng ospital ay nagsalita rin.
Hindi naging mabilis ang proseso.
Pero sa wakas, lumabas ang katotohanan.
Nahaharap sina Victoria at Gabriel sa mga legal na pananagutan kaugnay ng ginawa nila.
Hindi ko kailangang gumanti.
Ang gusto ko lamang ay hindi na nila muling makontrol ang buhay namin ni Sofia.
Isang taon ang lumipas.
Anim na taong gulang na si Sofia.
Nakatira na siya sa akin nang permanente, ngunit regular pa rin naming binibisita si Mama Lourdes sa Batangas.
Hindi ko inalis ang babaeng iyon sa buhay niya.
May mga taong nagtanong kung bakit.
Simple lang ang sagot ko.
Dahil ang pagmamahal ay hindi paligsahan.
Hindi mababawasan ang pagiging ina ko dahil may isa pang babaeng nagmahal sa anak ko noong wala ako.
At hindi kailangang mawalan si Sofia ng isang ina para magkaroon ng isa pa.
Isang Sabado, bumalik kami sa sementeryong limang taon kong pinupuntahan.
Kasama ko si Sofia.
May dala siyang maliit na bouquet ng sampaguita.
Huminto siya sa harap ng puntod na may pangalan niya.
Matagal niya itong tinitigan.
—Mama, bakit pangalan ko ’yan?
Lumuhod ako sa tabi niya.
—Dahil dati, akala ko nandito ka.
—Nalungkot ka?
—Sobra.
Hinawakan niya ang kamay ko.
—Hindi na ako nandito.
Ngumiti ako.
—Oo.
—Nasa tabi mo na ako.
Hindi ko napigilan ang luha ko.
Inalis namin ang lumang memorial plaque.
Hindi ko iyon itinapon.
Dinala ko sa bahay at inilagay sa isang kahon kasama ng mga bagay mula sa nakaraan.
Hindi para manatili sa sakit.
Kundi para maalala kung gaano kalayo ang narating namin.
Sa paaralan, mabilis na naka-adjust si Sofia.
Mahilig siyang mag-drawing.
Mahilig din siyang magbasa.
At nakakatuwang isipin na madalas siyang pumapasok sa classroom ko pagkatapos ng klase para tumulong mag-ayos ng mga libro.
Isang hapon, nadatnan ko siyang may kausap na isang lalaking naghihintay sa pamangkin niya.
Si Rafael Castillo.
Single father siya ng isang batang babae sa kabilang section.
Ilang beses ko na siyang nakita sa school events.
—Mama Elena!—sigaw ni Sofia.—Sabi ni Tito Rafael mas masarap daw ang adobo niya kaysa sa adobo mo.
Napataas ang kilay ko.
—Talaga?
Natigilan si Rafael.
—Hindi eksaktong ganoon ang sinabi ko.
Tumawa si Sofia.
—Ganoon din ’yon.
Doon nagsimula ang pagkakaibigan namin ni Rafael.
Walang dramatic na pag-ibig.
Walang pangako agad.
Kape muna.
Pag-uusap.
Pagkatapos ay hapunan kasama ang mga bata.
Alam niya ang buong kuwento ko.
Hindi niya ako minadali.
Kapag tahimik ako, hindi niya ako pinipilit magsalita.
Kapag natatakot akong magtiwala, hindi niya sinasabing kailangan kong kalimutan ang nakaraan.
Isang beses sinabi niya:
—Hindi mo kailangang kalimutan para makapagpatuloy. Kailangan mo lang malaman na hindi lahat ng darating ay uulitin ang ginawa ng mga nauna.
Hindi ko agad sinagot.
Pero naalala ko iyon.
Makalipas ang isa pang taon, nagdiwang kami ng birthday nina Sofia at Miguel sa isang maliit na resort sa Batangas.
Naroon si Camille.
Naroon si Mama Lourdes.
Naroon si Rafael at ang anak niyang si Chloe.
May dalawang cake sa mesa.
Pinilit nina Miguel at Sofia na sabay nilang hipan ang kandila.
Bago humiling, bumulong si Sofia sa akin.
—Mama, kailangan bang secret ang wish?
—Oo.
—Pero gusto kong sabihin sa ’yo.
Lumapit ako.
Bumulong siya.
—Wish ko na ganito na lang tayo palagi.
Napatingin ako sa paligid.
Kay Lourdes na tumatawa habang kinukuhanan ng litrato ang mga bata.
Kay Camille na pinupunasan ang icing sa mukha ni Miguel.
Kay Rafael na inaayos ang mga paper plate habang nakikipagtalo kay Chloe kung sino ang kumain ng huling lumpia.
At kay Sofia.
Ang batang limang taon kong iniyakan.
Ang batang inakala kong nawala sa akin habambuhay.
Ngayon ay nasa harap ko.
Masaya.
Malusog.
Minamahal.
Hinalikan ko ang noo niya.
—Hindi ko maipapangako na walang magbabago.
Kumunot ang noo niya.
—Bakit?
—Dahil nagbabago talaga ang buhay. Pero may maipapangako ako.
—Ano?
Hinawakan ko ang maliit niyang kamay.
—Kahit anong mangyari, hindi na kita titigilang hanapin, piliin at mahalin.
Ngumiti siya.
—Promise?
—Promise.
Bigla niya akong niyakap.
Makalipas ang ilang segundo, sumali si Miguel.
Pagkatapos si Chloe.
—Group hug!—sigaw nila.
Natawa kaming lahat.
Sa gitna ng ingay, napatingin ako sa dagat.
Dati, akala ko ang masayang wakas ay nangangahulugang mababalik sa dati ang lahat.
Mali pala.
May mga bagay na kapag nasira, hindi na kailangang buuing muli sa parehong anyo.
Minsan, kailangan mong hayaang matapos ang lumang kuwento upang magkaroon ng lugar ang isang mas mabuting kuwento.
Hindi bumalik sa akin si Gabriel.
At hindi ko rin siya hinintay.
Hindi naibalik sa akin ang limang taon na nawala.
Hindi rin nabura ang sakit.
Pero bumalik si Sofia.
At kasama ng pagbabalik niya, natutunan kong bumalik din sa sarili kong buhay.
Lumapit si Rafael at tahimik na tumabi sa akin.
Hindi niya hinawakan agad ang kamay ko.
Tumingin muna siya sa akin na parang humihingi ng pahintulot.
Ako ang kusang nag-abot.
Hinawakan niya iyon.
Mula sa likuran, narinig ko ang boses ni Sofia.
—Mama Elena! Tito Rafael! Picture na!
Lumingon kami.
Nakatayo ang tatlong bata sa harap ng cake.
Tumakbo ako papunta sa kanila.
Bago kunan ang litrato, yumakap si Sofia sa baywang ko.
—Mama?
—Hmm?
—Masaya ka ba?
Tiningnan ko siya.
Sa loob ng maraming taon, napakahirap sagutin ng tanong na iyon.
Pero ngayon, hindi ko na kailangang mag-isip.
—Oo.
—Dahil nandito ako?
Ngumiti ako at hinaplos ang buhok niya.
—Dahil nandito ka. At dahil natutunan kong nandito rin pala ako.
Hindi niya lubos na naintindihan.
Pero ngumiti siya.
—Okay. Smile!
Nag-flash ang camera.
At sa litrato, walang taong nagpapanggap.
Walang lihim.
Walang batang kailangang itago.
Walang babaeng naghihintay sa lalaking hindi naman talaga uuwi.
Nandoon lamang kami.
Isang pamilyang hindi nabuo ayon sa plano.
Isang pamilyang dumaan sa napakaraming sakit bago natutong magmahal nang walang kasinungalingan.
Nang gabing iyon, bago matulog, inilagay ni Sofia ang maliit niyang star pendant sa tabi ng pendant ko.
—Mama, kapag malaki na ako, sa akin pa rin ito?
—Sa ’yo habang buhay.
Hinawakan niya iyon at ngumiti.
—Good. Para kahit mawala ako, mahahanap mo ako.
Agad ko siyang niyakap.
—Hindi ka na mawawala.
—Paano kung maligaw lang?
Napatawa ako habang pinupunasan ang luha ko.
—Hahanapin pa rin kita.
—Kahit malayo?
—Kahit saan.
Pumikit siya.
Ilang minuto lamang, mahimbing na siyang natulog.
Nanatili akong nakaupo sa tabi niya.
Sa labas ng bintana, tahimik ang gabi.
Wala nang tawag na hinihintay.
Wala nang asawang kailangang umuwi.
Wala nang kasinungalingang kailangan kong paniwalaan para lamang mapanatili ang isang pamilyang matagal nang wala.
Hinawakan ko ang kamay ng anak ko.
Mainit.
Totoo.
Buhay.
At doon ko tuluyang naunawaan:
Sa loob ng limang taon, akala ko ang pinakamalaking trahedya ng buhay ko ay ang pagkawala ni Sofia.
Hindi ko alam na ang tunay kong kuwento ay hindi tungkol sa pagkawala.
Tungkol pala ito sa muling pagkikita.
Sa pagkakataong ibinigay sa aming mag-ina upang mabawi ang mga araw na ninakaw sa amin.
At sa pagkakataong ibinigay sa akin upang malaman na pagkatapos ng pinakamadilim na bahagi ng buhay…
maaari pa ring dumating ang isang umagang wala ka nang kailangang hintayin.
Dahil ang taong pinakamahalaga sa iyo…
ay mahimbing nang natutulog sa tabi mo.
At sa pagkakataong ito, alam kong paggising ko kinabukasan, naroon pa rin siya.