Akala ni Aldren Sarado na ang Usapan, Hanggang Binuksan ni Atty. Vico ang Huling Sobre sa Harap Nila
Bahagi 4: Akala ni Aldren Sarado na ang Usapan, Hanggang Binuksan ni Atty. Vico ang Huling Sobre sa Harap Nila
Maaga pa lang, puno na ang hall.
Hindi na tulad kahapon na puro bulungan at tingin na parang kutsilyo. Ngayon, may kaba sa hangin. May mga kapitbahay na hawak ang kopya ng notice ng pulong. May ilan na ayaw tumingin kay Gia. May ilan namang tahimik na tumango nang dumaan siya.
Hindi niya alam kung alin ang mas masakit.
Sa unahan, nakalapag ang tatlong folder sa mesa ni Atty. Vico. Isang kopya ng affidavit ni Ka Lando. Isang photocopy ng receiving logbook. Isang certified copy na galing sa munisipal archive, may pirma ng records officer at selyo ng tanggapan.
Hindi hinawakan ni Gia ang mga iyon.
Tinuruan na siya ng sakit: kapag pangalan mo ang pinag-aagawan, kailangan mong hayaang malinis ang kamay ng ebidensiya.
Nasa likod niya si Mara, hawak ang maliit na notebook. Si Ka Lando nasa gilid ng pinto, nakaputing polo na mukhang bagong plantsa pero luma na ang kuwelyo.
Si Nanay Fely wala pa.
Iyon ang bumibigat sa dibdib ni Gia.
“Ready ka?” tanong ni Vico.
“Hindi,” sagot niya.
Saglit siyang tiningnan ng abogado. “Tama lang. Mas delikado ang taong masyadong ready.”
Napangiti si Gia kahit sandali.
Dumating si Rosal na parang siya pa rin ang may-ari ng silid. Maayos ang buhok. Diretso ang balikat. Sa likod niya si Aldren, nakapamulsa, hawak ang phone, may ngiting sanay manlait bago pa magsalita.
“Pwede na ba?” tanong ni Rosal. “Maraming naghihintay.”
“Pwede,” sabi ni Vico. “Pero malinaw muna. Reopening ito ng housing records issue. Walang sigawan. Walang pananakot. Lahat ng babasahin dito ay dokumento o sworn statement.”
“Sworn statement?” singit ni Aldren. “Ng guard?”
Tumingin si Ka Lando sa kanya. Hindi umatras.
“Opo,” sabi ng matanda. “Ng guard na marunong pa ring magbasa ng oras.”
May ilang napabuntong-hininga. May isa pang napangiti pero agad nagtakip ng bibig.
Tinapik ni Vico ang unang folder.
“May 14, 2:47 p.m. Naitala sa receiving logbook: Silong Homes initial permit file. Submitted by Gia Santos. Received by M. Villanueva.”
Nagtaas ng kamay si Rosal. “Hindi namin dini-deny na may na-submit. Ang tanong, iyon ba ang tamang file?”
“Kaya nandito ang certified copy,” sagot ni Vico.
Binuksan niya ang ikalawang folder. Inangat ang papel, hindi para idramatize, kundi para makita ng lahat na hindi ito galing sa bulsa ni Gia.
“Certified true copy ng initial receiving page. Pareho ang file number. Pareho ang petsa. Pareho ang dry seal placement.”
Tumayo si Aldren. “Dry seal, dry seal. Akala mo naman hindi nagkakamali ang opisina.”
“Hindi iyan tungkol sa pagkakamali,” sabi ni Gia, unang salita niya sa pulong. “Tungkol iyan sa oras.”
Napalingon ang mga tao sa kanya.
Huminga siya nang malalim.
“Sinabi n’yo kahapon, wala ako noong May 14. Sinabi n’yo, late at fake ang file. Pero may logbook. May witness. May certified copy. May dry seal sa unang submission.”
“Hindi ibig sabihin ikaw ang gumawa nang tama,” sagot ni Rosal. “Minsan, ang bata, akala niya sapat na ang drawing. Pero may proseso.”
“Alam ko ang proseso,” sabi ni Gia. “Kaya nga masakit noong binura n’yo ako sa proseso.”
Nanahimik ang unahan.
Umayos si Rosal. “Hindi ako nagbura. Kung may na-edit sa revised file, staff ang gumawa. May dating clerk noon na hindi na natin kasama. Baka siya ang nagkamali.”
Napatingin si Mara sa sahig.
“Mara,” tawag ni Vico, mahinahon. “May dating clerk bang may access sa Silong Homes file pagkatapos ng May 14?”
Lumunok si Mara. Kitang-kita ang takot niya. Pero hindi na siya umatras.
“Wala po akong natatandaang dating clerk na humawak noon. Ako ang records desk. Kapag may request, dumadaan sa akin.”
“May request ba para kunin ang logbook?”
Tumigil si Mara.
Tumingin si Rosal sa kanya. Isang tingin lang, pero sapat para manigas ang balikat niya.
“May note po,” sabi ni Mara. “Galing sa office ni Ma’am Rosal. Kailangan daw para sa housing committee report.”
“Sinong kumuha?”
“Hindi ko po nakita nang personal. Pero kinabukasan, wala na sa estante. Natagpuan namin kagabi sa kahon ng old minutes.”
Nag-ingay ang mga upuan. Hindi sigaw. Hindi gulo. Pero nagbago ang hangin.
“Speculation,” sabi ni Rosal. “Hindi iyan patunay.”
“Tama,” sabi ni Vico. “Hindi pa. Kaya hindi natin iyan tinatawag na conclusion. Tinatawag natin iyong discrepancy.”
Mas lalong sumimangot si Aldren.
“Ang dami n’yong papel,” sabi niya. “Pero ang simple lang nito. May revised file na may pirma ni Gia. May problema sa project. Siya ang preparer. Bakit kami ang hinahabol?”
“Dahil ikaw ang may direct interest sa contractor side,” sabi ni Vico.
Natigil si Aldren.
Dahan-dahang lumingon si Rosal. “Atty. Reyes, mag-ingat ka.”
“Maingat ako,” sagot ni Vico. “Kaya ko ito itatanong, hindi ia-announce bilang hatol.”
Kinuha niya ang isa pang papel.
“Mr. Aldren Cruz, ikaw ba ang authorized liaison ng Luntian Buildworks para sa Silong Homes revisions?”
“Subcontractor coordination lang,” mabilis na sagot ni Aldren.
“May compensation ka ba sa kanila kapag na-approve ang revised structural schedule?”
“Trabaho iyon.”
“Trabaho na hindi mo dineklara sa housing committee file.”
Namula ang leeg ni Aldren. “Hindi kailangan. Hindi ako committee.”
“Pero anak ka ng chair. At ikaw ang nagdala ng revised file na sinasabing pinirmahan ni Gia.”
Tumayo si Rosal. “Enough. Personal attack na ito.”
“Hindi,” sabi ni Gia. “Ito iyong tanong na matagal n’yong tinabunan.”
Lumapit siya sa mesa, pero hindi hinawakan ang papel.
“Aldren, bakit ikaw ang may kopya ng revised file kung staff lang ang nagkamali?”
Hindi sumagot si Aldren.
Sa likod, may matandang babae na bumulong, “Oo nga.”
Sumunod ang isa pa. “Bakit nasa kanya?”
Nawala ang yabang sa mukha ni Aldren, pero bumalik agad bilang galit.
“Dahil ako ang inutusan mag-coordinate. Kailangan gumalaw ang project. Kayo puro pirma, puro pangalan. Kami ang gumagawa sa site.”
“Kaya ba may binagong materyales sa revised schedule?” tanong ni Gia.
“Wala kang alam sa actual costing.”
“Alam ko ang minimum safety specs na nasa original plan.”
Hindi na sumabat si Vico. Hinayaan niya muna.
Doon naramdaman ni Gia ang luma niyang takot: kapag nagsalita siya bilang propesyonal, sinasagot siya na parang batang nakikialam. Pero hindi na siya tumingin kay Rosal para humingi ng permiso.
“Hindi ito tungkol sa ego ko,” sabi niya. “Kung maling file ang ginamit, bahay ng mga tao ang maaapektuhan. Kung pangalan ko ang ginamit para doon, hindi ako tatahimik.”
Tumayo si Ka Lando nang kaunti, parang gustong pumalakpak pero pinigilan ang sarili.
Biglang bumukas ang pinto sa gilid.
Pumasok si Nanay Fely.
Payat ang mukha. Hawak ang lumang shoulder bag. Nakapusod nang hindi maayos. Pero diretso siyang naglakad papunta sa gitna.
“Ma,” bulong ni Gia.
Hindi muna siya nilingon ng nanay niya. Kay Rosal siya tumingin.
“Fely,” sabi ni Rosal, matigas ang ngiti. “Umupo ka. Hindi mo kailangang madamay.”
“Kailangan,” sagot ni Fely.
Parang may nahulog na baso kahit walang nabasag.
Lumapit si Vico. “Ma’am Fely, kung magsasalita po kayo, kailangan malinaw. Pwede rin po kayong gumawa ng sworn statement pagkatapos. Hindi kayo pipilitin.”
“Gusto kong sabihin ngayon,” sagot niya.
Nanginginig ang kamay niya, pero hindi ang boses.
“Noong isang linggo matapos mamatay si Nestor, pumunta sa bahay si Rosal. May hinahanap daw na lumang family papers. Birth certificate copies, old IDs, marriage records. Sabi niya, may mali raw sa pangalan ko sa ilang barangay records. ‘Felicidad Manalo’ pa raw ang nasa ibang papel. Aayusin daw niya para hindi kami mahirapan.”
Hindi humihinga si Gia.
Tumingin si Fely sa kanya. Doon lang.
“Pinahiram ko. Akala ko tulong.”
“Fely,” putol ni Rosal. “Huwag mong baluktutin.”
“Hindi pa ako tapos,” sabi ni Fely.
Namula ang mata niya, pero nagpatuloy siya.
“Noong lumabas ang issue sa revised file, nakita ko ang kopya. Nandoon ang pangalan ko. Felicidad Manalo. Witness. Hindi ako pumirma sa file na iyon. Hindi ko alam na gagamitin ang lumang pangalan ko.”
Humigpit ang hawak ni Gia sa gilid ng upuan.
“Ma, bakit hindi mo sinabi agad?”
Napayuko si Fely. “Natakot ako. Sinabi ni Rosal na kapag nagsalita ako, lalabas daw lahat ng gulo ng papeles natin. Baka raw mawalan ka pa ng trabaho. Baka raw sabihin ng tao, pamilya natin ang magulo.”
Hindi na nakatingin sa kanya si Rosal.
Sa unang beses, hindi niya kontrolado ang silid.
“Sinungaling,” sabi ni Aldren, pero mahina.
Tumingin si Fely sa kanya. “Anak, hindi ako matapang. Pero hindi ako sinungaling.”
May ilan sa mga residente ang napaiyak nang tahimik. Hindi dahil tapos na. Dahil may narinig silang ina na umamin ng takot sa harap ng lahat.
Lumapit si Gia sa nanay niya. Hindi niya ito niyakap agad. Baka bumigay silang pareho.
“Salamat, Ma,” bulong niya.
“Patawad,” sagot ni Fely.
Umiling si Gia. “Mamaya.”
Iyon lang ang kaya niya.
Tumikhim si Vico. “For the record, hihingi tayo ng written affidavit kay Ma’am Fely. Sa ngayon, noted ang statement niya. Hindi pa ito final finding.”
“Finally,” singit ni Rosal, kapit sa huling piraso ng awtoridad. “Kaya walang dapat maghusga. Hangga’t walang final finding, walang basehan para sirain ang pangalan ko o ng anak ko.”
“May tama kayo,” sabi ni Vico. “Walang final finding ngayon.”
Napatingin si Gia sa kanya.
May iba pa sa tono niya.
Dahan-dahang kinuha ni Vico ang huling sobre mula sa ilalim ng folder. Puting sobre. May receiving mark. Hindi pa nabubuksan sa pulong.
“Ano ’yan?” tanong ni Rosal.
“Document na nakuha ko kaninang umaga mula sa project secretariat file,” sabi ni Vico. “Hindi ito hatol. Notice ito.”
Nawalan ng kulay ang mukha ni Aldren.
“Atty.,” sabi niya, “hindi relevant—”
“Kung hindi relevant,” putol ni Vico, “hayaan mong basahin.”
Pinunit niya ang gilid ng sobre. Inilabas ang isang pahinang may pirma ng tatlong committee reviewers.
Tahimik ang buong hall.
Binasa ni Vico ang unang linya.
“Notice of contract cancellation recommendation for Luntian Buildworks package, signed and received two days before the public accusation against Gia Santos.”
Tumigil ang mundo ni Gia sa isang pangungusap.
Tumaas ang tingin ni Vico mula sa papel.
“At nakalagay dito ang dahilan: unauthorized revisions submitted through Aldren Cruz.”
(Itutuloy sa BAHAGI 5….)