Pitong Taon Ko Siyang Hinintay Pakasalan—Pero Sa Isang Biyahe Pauwi, Nalaman Kong Apat Na Taon Na Pala Siyang “Kasintahan” ng Matalik Kong Kaibigan at Pera Ko ang Ginagastos Niya sa Pamilya Nito
Pitong taon kaming magkasintahan ni Adrian.
Akala ko ang pinakamahirap na bahagi ng paghihintay ay ang matagal niyang pagbanggit ng kasal.
Hindi ko alam na habang naghihintay akong maging asawa niya, apat na taon na pala siyang ipinapakilala bilang nobyo ng matalik kong kaibigan.
At ang pinakamasakit?
Pati perang inipon ko para sa sarili naming kasal, sa pamilya pala nito napupunta.
Tatlong araw bago ang Pasko, nakisabay sa amin pauwi ng probinsiya ang matalik kong kaibigang si Camille.
Pareho silang taga-Pampanga ni Adrian, samantalang taga-Pangasinan ako. Kaya natural lang daw na ihatid muna namin si Camille bago kami dumiretso sa bahay ni Mama.
Si Camille ang umupo sa passenger seat.
Hindi ko iyon pinansin.
Mula pa noong college, madali siyang mahilo sa biyahe. Ako pa nga ang madalas magsabing sa harap siya umupo.
Pero nang huminto kami sa isang malaking gasoline station sa NLEX, biglang ngumiti ang lalaking cashier nang makita silang dalawa.
“Sir Adrian! Ma’am Camille! Magkasama na naman kayong uuwi?”
Bahagyang natawa si Adrian.
“Oo. Pasko eh.”
Tumingin ang cashier sa bagong SUV ni Adrian.
“Buti nagpalit na kayo ng mas malaking sasakyan. Hindi na siguro masusuka si Ma’am Camille gaya noong dati.”
Napangiti si Camille.
“Naku, nakakahiya nga iyon.”
Sumabat si Adrian.
“Kaya nga itong model na ’to ang kinuha ko. Mas stable sa long drive.”
Parang may malamig na bagay na dumulas sa dibdib ko.
Noong bumili si Adrian ng SUV dalawang buwan ang nakaraan, sinabi niyang para iyon sa magiging pamilya namin.
“Para kapag may mga anak na tayo, mas komportable,” sabi niya noon.
Hindi ko alam na si Camille pala ang unang dahilan kung bakit niya pinag-aralan kung aling sasakyan ang mas hindi nakakahilo.
Bago kami umalis, iniabot ng cashier kay Camille ang isang gold membership card.
“Naabot n’yo na po iyong required purchases. Holiday VIP card na po ninyo.”
Natawa pa siya.
“Grabe, sir. Suki na talaga kayong dalawa rito. Sana hanggang pagtanda, sabay pa rin kayong bumibiyahe.”
Hindi sumagot si Adrian.
Ngumiti lang siya.
Napatingin ako sa likod ng card habang inaabot iyon ni Camille sa kanya.
May nakalagay na:
MEMBER SINCE: DECEMBER 22, FOUR YEARS AGO.
Biglang nanlamig ang mga kamay ko.
Hindi ko makakalimutan ang petsang iyon.
Iyon ang gabing inatake sa puso si Papa.
Nasa Quezon City ako noon at wala nang bus na diretsong biyahe pauwi. Tinawagan ko si Adrian nang umiiyak.
“Please, sunduin mo ako. Gusto kong maabutan si Papa.”
Sinabi niyang papunta na siya.
Pero dalawang oras siyang nahuli.
Pagdating namin sa ospital sa Dagupan, nakatakip na ng puting kumot ang mukha ni Papa.
Paulit-ulit kong sinisi ang trapik.
Hindi ko minsan sinisi si Adrian.
Ngayon, alam ko na kung nasaan siya noong dalawang oras na iyon.
Kasama niya si Camille.
“Matagal na ba kayong sabay umuuwi?” tanong ko.
Nanigas sandali ang likod ni Adrian.
“Paminsan-minsan lang.”
“Magka-probinsya kasi kami,” dagdag niya. “At hirap si Camille kumuha ng ticket. Saka hindi ba ikaw mismo ang nagsabing alagaan ko siya kapag may kailangan?”
Agad humarap si Camille sa akin.
“Nina, huwag kang magalit. Nakikisuyo lang talaga ako. Katulad noong Sunday. Ako iyong namilit kay Adrian na sunduin ako.”
Sunday.
Pitong taong anniversary namin.
Tatlong oras akong naghihintay sa restaurant noong gabing iyon.
Hindi dumating si Adrian.
Sabi niya may emergency sa office.
Hindi na ako nagsalita.
Pagdating sa subdivision nila Camille sa San Fernando, sinalubong sila ng mga kapitbahay.
“Uy, dumating na ang boyfriend ni Camille!”
“Bagay talaga kayo!”
“Naku, parehong-pareho na kayo ng ngiti.”
Nasa driver’s seat si Adrian.
Narinig niya lahat.
Hindi siya nagtama ni isang tao.
Bago bumaba si Camille, kinuha ni Adrian mula sa glove compartment ang isang pink na payong.
“O, sa ’yo.”
Napatingin ako roon.
Ayaw na ayaw ni Adrian ng kalat sa sasakyan.
Noong July, nag-iwan ako ng maliit na sunscreen sa pinto ng kotse niya.
Kinagabihan, ibinalik niya iyon sa akin.
“Please, huwag kang mag-iwan ng gamit sa kotse ko.”
Pero ang payong ni Camille, may permanenteng pwesto.
Bago tuluyang bumaba, pabirong tanong ni Camille,
“Kapag kinasal na kayo ni Nina, ihahatid mo pa rin ba ako?”
Hinaplos ni Adrian ang ulo niya.
“Kapag kailangan mo ako, oo naman.”
Makalipas ang ilang segundo, biglang bumalik si Camille sa sasakyan.
“Adrian…”
Namumutla siya.
“Nasa bahay sina Mama, Papa, mga tita ko. Gusto na naman nila akong piliting magpakasal.”
Bumaba agad si Adrian.
“Akyat ako.”
Napatingin siya sa akin.
“Ten minutes lang, Nina.”
Isang oras ang lumipas.
Hindi siya bumalik.
Sa ikalimang tawag ko, si Camille ang sumagot.
“Nina, sorry. Ayaw siyang paalisin nina Mama. Mag-hotel ka muna siguro. Kapag okay na rito, pauuwiin ko si Adrian.”
Pauuwiin ko.
Parang pag-aari niya ang boyfriend ko.
Nadinig ko pa sa background ang nanay niya.
“Camille! Tulungan mo si Adrian sa kusina. Nakakahiya, future son-in-law natin, siya pa abala!”
Naputol ang tawag.
Wala akong payong.
Hindi ko rin kayang magmaneho ng malaking SUV niya.
Kaya naglakad ako sa ulan papunta sa pinakamalapit na hotel.
Kalahati na ng biyahe nang tumawag si Adrian.
“Saan ka?”
“Naghahanap ng hotel.”
“Okay. Pero kumuha ka nang medyo malayo rito.”
Napahinto ako.
“Bakit?”
Tahimik siya sandali.
“Pinangakuan ko kasi si Camille na magpapanggap muna akong boyfriend niya ngayong Pasko. Para tigilan siya ng parents niya.”
Napatawa ako nang mahina.
“Hanggang kailan?”
“Kapag may tunay na boyfriend na siya.”
“At kung wala?”
“Nina, huwag naman tayong childish.”
Humigpit ang hawak ko sa telepono.
“Bukas makalawa Pasko. Hinihintay ka rin ni Mama.”
Biglang tumaas ang boses niya.
“Alam ko!”
“Pero puwede bang huwag kang magmadaling-magmadali tungkol sa kasal?”
“Seven years na tayo, Nina. Lahat na lang ginagawang pressure.”
“Ang hirap mong mahalin kapag ganito ka.”
Parang tumigil ang ulan.
O baka ako lang ang biglang walang narinig.
Makalipas ang ilang segundo, bumaba ang boses niya.
“Pagbigyan mo na lang si Camille. Mag-isa siya rito sa Manila buong taon. Deserve naman niyang maging masaya ngayong Pasko.”
Nakalimutan niyang iniwan ko rin ang probinsiya ko para sa kanya.
Pagkatapos naming mag-usap, nag-message si Mama.
“Anak, tama ba, ayaw ni Adrian ng maanghang? Bumili ako ng beef kasi iyon ang gusto niya.”
“Sabihin mo kung may gusto pa siyang kainin.”
“Mag-ingat kayo sa biyahe. Kahit madaling-araw dumating, hihintayin ko kayo.”
Matagal akong nakatitig sa screen.
Pagkatapos, sumagot ako.
“Ma, huwag ka nang bumili ng para kay Adrian.”
“Ako lang ang uuwi.”
Nag-type si Mama nang matagal.
Binura.
Nag-type ulit.
Sa huli, voice message lang ang ipinadala niya.
“Okay, anak. Basta umuwi kang ligtas. Iyon lang ang mahalaga.”
Kinabukasan, dumaan si Adrian sa hotel para maligo at magpalit ng damit.
Pagkatapos, bumalik agad sa bahay nina Camille.
Ni hindi niya napansin na nagbu-book na ako ng bus pauwi.
Bago umalis, pumunta muna ako sa mall para bumili ng pasalubong kay Mama.
Tanghali noon nang makita ko sila.
Adrian.
Camille.
At halos buong angkan ni Camille.
Nasa restaurant sila.
Isa-isang nag-aabot si Adrian ng mamahaling regalo.
Imported skincare sa nanay ni Camille.
Isang mamahaling bote ng whisky sa tatay niya.
Bag, relo, pabango, laruan para sa mga pamangkin.
At katabi niya si Camille.
Suot ang singsing na minsang ipinakita sa akin ni Adrian sa isang jewelry shop.
“Ito siguro bibilhin ko para sa ’yo.”
Akala ko biro lang niya noon.
Ngayon, nasa daliri ni Camille.
Pinakain pa siya ng nanay nito ng sobrang anghang na sisig.
Ayaw ni Adrian ng sili.
Noong unang Pasko niya sa amin, nainis siya kay Mama dahil may isang putahe itong masyadong maanghang.
Simula noon, hiwalay lagi ang pagkain niya.
Pero sa harap ng pamilya ni Camille, pawis na pawis siyang ngumiti habang inuubos ang pagkain.
Bago sila tumayo, nakita kong inilabas niya ang ATM card.
Kilalang-kilala ko iyon.
Ang card ng wedding fund namin.
Agad kong binuksan ang banking app.
Pitong taon akong nag-ipon doon.
Mahigit ₱1.2 million.
Ang natira:
₱147,382.16.
Nanginginig kong binuksan ang transaction history.
Jewelry.
Hotel.
Gasoline.
Gifts.
Restaurant bills.
Appliances.
Isang bagong cellphone.
May bayad pa sa hospitalization ng nanay ni Camille.
Umabot sa mahigit ₱1 million ang nailabas.
At habang isa-isa kong binabasa ang transactions, may isang pangalan na paulit-ulit na lumilitaw sa notes.
CAMILLE.
Pag-uwi ko sa hotel, nakahanda na ang maleta ko.
Dumating si Adrian makalipas ang isang oras.
Kasunod niya si Camille.
At bago pa ako makapagsalita, siya agad ang sumigaw.
“Nina, sinabi ko nang umiwas ka muna!”
“Bakit ka pa nagpunta sa restaurant?”
“Sinadya mo bang ipahiya si Camille sa pamilya niya?”
Tinulak siya ni Camille sa balikat at kunwaring pinagalitan.
“Adrian! Huwag mong sigawan si Nina.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin, malungkot ang mukha.
“Naiintindihan ko naman kung bakit ka nagseselos.”
“Kung ako rin ang nasa lugar mo, masasaktan ako.”
Napangiti ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil sa wakas, malinaw na malinaw na sa akin ang lahat.
Kinuha ko ang cellphone ko.
Ipinakita ko sa kanilang dalawa ang bank statement.
At sinabi ko ang pitong salitang tuluyang nagpawala ng kulay sa mukha ni Adrian.
“Na-freeze ko na ang natitirang pera natin.”
PART2
“Na-freeze ko na ang natitirang pera natin.”
Nanlaki ang mga mata ni Adrian.
“Ano?”
“Hindi.”
Lumapit siya agad at inabot ang phone ko.
Iniurong ko iyon.
“Hindi mo na magagamit ang account.”
Namutla si Camille.
Pero si Adrian, imbes na mahiya, lalo pang nagalit.
“Nina, bakit mo ginagawa itong issue sa pera?”
Napatingin ako sa kanya.
“Sa pera?”
“Adrian, mahigit isang milyong piso ang nawala.”
“Pitong taon kong ipon iyon.”
Agad siyang sumagot.
“Wedding fund natin iyon!”
“Exactly.”
Tahimik ang silid.
“Wedding fund natin.”
Dahan-dahan kong binigkas bawat salita.
“Hindi wedding fund ninyo ni Camille.”
Sumabat si Camille.
“Nina, marami diyan binayaran naman ni Adrian para sa sarili niya—”
“Alin?”
Iniharap ko ang screen.
“Alin dito ang para sa kanya?”
“₱68,000 na bracelet?”
“₱42,000 na cellphone?”
“₱97,000 na hotel bookings?”
“₱126,000 na appliances?”
“₱84,000 na jewelry?”
Napalunok siya.
Tumingin ako sa singsing niya.
“Kasama ba diyan ang suot mo?”
Mabilis niyang itinago ang kamay niya sa likod.
Si Adrian ang sumagot.
“Hiniram lang niya iyon.”
Napatawa ako.
“Engagement ring ang hinihiram ngayon?”
“Ginagamit lang para maniwala ang pamilya niya!”
“Talaga?”
Binuksan ko ang receipt na nakita ko sa email ng shared wedding account.
Parehong jewelry store.
Parehong halaga.
Parehong petsa.
Binasa ko.
“Diamond ring. ₱84,500.”
“Binayaran mula sa account na 80% ako ang naghulog.”
Hindi na makatingin sa akin si Camille.
Pero si Adrian, parang hindi pa rin naiintindihan kung ano ang mali.
“Babawiin naman natin iyon.”
“Kapag tapos na itong pagpapanggap.”
Tinitigan ko siya nang matagal.
“Apat na taon?”
Kumunot ang noo niya.
“Ano?”
Inilabas ko ang litrato ng gold membership card sa gasoline station.
“Four years ago nagsimula kayong bumiyaheng magkasama.”
“December 22.”
Parang may humampas sa mukha niya.
Alam niya ang petsang iyon.
“Iyon ang gabing namatay si Papa.”
Biglang nanahimik ang buong silid.
“Ako, umiiyak sa apartment, naghihintay na sunduin mo.”
“Ikaw, nasa NLEX kasama si Camille.”
“Dalawang oras kang nahuli.”
“Nina…” mahina niyang sabi.
Hindi ko siya pinatapos.
“Hindi ko naabutan si Papa.”
Apat na taon kong binuhat ang guilt na iyon.
Iniisip kong sana mas maaga akong nakahanap ng masasakyan.
Sana nagtaxi ako.
Sana hindi ako naghintay.
Hindi ko alam na ang lalaking pinagkatiwalaan ko ang pumili kung sino ang ihahatid niya muna.
Napapikit si Adrian.
“Hindi ganoon.”
“Then explain.”
Tahimik.
Isang segundo.
Dalawa.
Tatlo.
Si Camille ang nagsalita.
“May family problem ako noon.”
Napatingin ako sa kanya.
“Papa ko at Mama ko nag-aaway. Ayaw kong umuwi mag-isa.”
Hindi ko alam kung matatawa ako o maiiyak.
“Ang Papa ko namamatay.”
Namutla siya.
“Alam mong nasa ospital si Papa.”
Alam niya.
Matalik ko siyang kaibigan.
Siya pa ang una kong tinawagan nang malaman kong inatake si Papa.
Pero pinili niyang hayaang ihatid muna siya ni Adrian.
“Sorry,” bulong niya.
Umiling ako.
“Hindi.”
“Ang sorry para sa pagkakamaling isang beses nangyari.”
“Ito, apat na taon.”
Hinawakan ni Adrian ang braso ko.
Agad ko iyong inalis.
“Please. Hindi kita niloko.”
“Kailan mo ba tatawaging panloloko?”
tanong ko.
“Kapag hinalikan mo siya?”
“Kapag natulog kayo?”
“Kapag pinakasalan mo siya?”
“O hindi ba sapat na apat na taon kang nagpapakilalang boyfriend niya sa buong pamilya niya habang ako ang naghihintay sa bahay?”
Wala siyang maisagot.
Kinagabihan, umalis ako ng hotel at nag-check in sa ibang lugar.
Hindi ko sinabi kung saan.
Pero hindi ako agad natulog.
Binuksan ko ang social media accounts ng mga kamag-anak ni Camille.
Doon ko nakita ang lahat.
Christmas four years ago.
May litrato si Adrian katabi ni Camille.
Caption:
“Finally, nakauwi rin ang paboritong couple namin.”
Sumunod na taon.
Family reunion.
Nasa gitna silang dalawa.
Sumunod na Pasko.
Si Adrian ang naghihiwa ng lechon.
Birthday ng tatay ni Camille.
Nasa likod siya ng birthday cake kasama ang buong pamilya.
May isa pang post mula sa nanay ni Camille.
“Thank you, Adrian, sa palaging pag-aalaga sa anak namin. Sana ikaw na talaga.”
Tatlong taon na ang post.
Hindi iyon biglaang pagpapanggap.
May buong buhay silang binuo sa likod ko.
Kinabukasan, tinawagan ako ng nanay ni Camille.
Mukhang sinabi na ng anak niya ang nangyari.
“Nina, huwag ka sanang magalit.”
“Napamahal na rin kasi sa amin si Adrian.”
“Saka wala namang masama kung minsan siyang nagpapanggap na boyfriend ni Camille.”
Napapikit ako.
“Tita, alam n’yo bang may girlfriend siya?”
Tahimik.
Doon ko nakuha ang sagot.
“Alam n’yo.”
“Pero akala namin…” pautal niyang sabi.
“Ano po?”
“Akala namin hindi naman seryoso sa inyo.”
Parang may kumalas sa loob ko.
“Bakit?”
“Si Adrian kasi mismo ang nagsabi noon na… hindi pa raw siya sigurado kung ikaw talaga ang pakakasalan niya.”
Hindi ako nakapagsalita.
“Pero kay Camille,” patuloy niya, “sabi niya, kapag mas maayos na ang career niya, saka nila pag-uusapan ang future.”
Pagkatapos ng tawag, matagal lang akong nakaupo.
Hindi ako umiyak.
Wala na akong lakas.
Maya-maya, nag-message si Adrian.
Can we talk?
Hindi ako sumagot.
May sumunod.
Please. Pauwi na tayo kay Mama mo bukas. Ayokong masira ang Pasko natin dahil dito.
Napangiti ako.
Ang Pasko natin.
Parang mayroon pa.
Tinawagan ko ang bangko.
Inilipat ko ang natitirang bahagi ng perang akin.
Nag-download ako ng pitong taon na statements.
Kinopya ko ang lahat ng resibo.
Pagkatapos, tumawag ako sa pinsan kong abogado sa Makati.
Hindi ako humingi ng paghihiganti.
Gusto ko lang malinaw kung alin ang pera ko at alin ang perang kusa kong ibinigay.
Sa mga sumunod na araw, nalaman naming karamihan sa wedding fund ay galing sa payroll transfers ko.
May malinaw na record.
Wala mang instant na paraan para maibalik ang bawat sentimo, sapat ang ebidensiya para magpadala kami ng formal demand kay Adrian para sa perang ginamit niya sa personal na gastos nina Camille nang walang pahintulot ko.
Noong gabing iyon, personal siyang pumunta sa hotel.
Mag-isa.
Namumugto ang mata niya.
“Nina, mali ako.”
“Pero hindi kita gustong mawala.”
Tumawa ako nang mahina.
“Seven years, Adrian.”
“Seven years mong alam kung ano ang ayaw mong mawala.”
“Comfort.”
“May girlfriend kang naghihintay sa condo.”
“May isa kang ‘girlfriend’ sa Pampanga.”
“May nanay akong naghahanda ng pagkain para sa ’yo.”
“May isa pang pamilya na tinatawag kang future son-in-law.”
“At lahat masaya, basta ako ang tahimik.”
Tumulo ang luha niya.
“Hindi ko mahal si Camille.”
“Maybe.”
tumango ako.
“Pero minahal mo ang pakiramdam na kailangan ka niya.”
“Mas gusto mong bayani ka sa buhay niya kaysa partner sa buhay ko.”
Iyon ang unang pagkakataong wala siyang maisagot.
Makalipas ang ilang minuto, mahina niyang tanong,
“May chance pa ba?”
Tumingin ako sa kanya.
Naalala ko si Papa.
Naalala ko ang ospital.
Ang dalawang oras.
Ang payong.
Ang anniversary naming iniwan niya.
Ang singsing.
Ang isang milyong pisong pinaghirapan ko.
At higit sa lahat, naalala ko kung ilang taon kong pinaniwala ang sarili kong kailangan kong maging mas understanding para matawag na mabuting girlfriend.
“Wala na.”
Mahina ang boses ko.
Pero iyon ang pinakamatatag na sagot na naibigay ko sa loob ng pitong taon.
“Hindi dahil kay Camille.”
“Dahil sa ’yo.”
Umuwi akong Pangasinan mag-isa kinabukasan.
Pagbukas ko ng gate, nandoon si Mama.
Sa mesa, walang beef dish para kay Adrian.
Walang espesyal na pagkain para sa taong hindi naman dumating.
Sa halip, niluto ni Mama ang paborito kong pakbet, pritong bangus, at ginataang bilo-bilo.
Matagal ko nang hindi nakakain ng mga iyon.
Sa pitong taon, mas kabisado ko ang ayaw kainin ni Adrian kaysa sa gusto ko.
Habang kumakain kami, bigla akong naiyak.
Hindi ako tinanong ni Mama kung bakit.
Hinawakan lang niya ang kamay ko.
“Mabuti at umuwi ka.”
Iyon lang.
Tatlong buwan pagkatapos ng Pasko, pumirma si Adrian ng kasunduan na unti-unti niyang ibabalik ang malaking bahagi ng perang nagastos niya mula sa wedding fund.
Hindi na kami muling nagkita nang personal.
Narinig ko rin na nag-away sina Camille at Adrian.
Nang mawala ako, biglang wala na silang dahilan para magpanggap.
At nang maging posible nang maging tunay ang relasyon nila, pareho raw silang umatras.
Doon ko lalong naintindihan.
Hindi nila kailangan ang isa’t isa.
Kailangan nila ako bilang taong laging handang umintindi.
Si Adrian, para may ligtas na tahanang babalikan.
Si Camille, para may kaibigang hindi magtatanong.
At ako?
Matagal kong inakalang ang pagiging mabait ay nangangahulugang palaging nagbibigay.
Ngayon alam ko na.
Ang kabaitan na walang hangganan ay minsang nagiging pahintulot para saktan ka.
Noong sumunod na Pasko, ako ang nagmaneho pauwi.
Maliit lang ang kotse ko.
Walang pink na payong sa glove compartment.
Walang upuang nakalaan para sa taong mas inuuna kaysa sa akin.
At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi ko kailangang itanong kung kanino talaga ako mahalaga.
Alam ko na ang sagot.
Sa sarili ko muna.
MINSAN, HINDI ANG PAG-IWAN SA ISANG RELASYON ANG PINAKAMASAKIT. MAS MASAKIT ANG MATUKLASANG HABANG BUONG PUSO KANG NAGHIHINTAY, MATAGAL KA NA PALANG GINAGAWANG RESEBA. HUWAG MATATAKOT UMALIS SA LUGAR KUNG SAAN KAILANGAN MONG LUMIIT PARA LANG MAGKASYA SA BUHAY NG IBANG TAO. ANG TAMANG PAGMAMAHAL AY HINDI KA PAGHIHINTAYIN SA GILID HABANG IBA ANG LAGING PINIPILI.
