Sa Engagement Party Namin, Binuhusan Ako ng Alak ng Babaeng Tinawag Niyang “Kaibigan Lang”—Pero Ang Katahimikan ng Fiancé Ko ang Tuluyang Nagpatigil sa Kasal
Sa mismong engagement party ko, binuhusan ako ng red wine sa mukha ng babaeng tatlong taon nang sinasabing “kaibigan lang” ng fiancé ko.
Isang daan at walumpung bisita ang nakakita.
Hindi ako agad umiyak.
Ang una kong ginawa ay tumingin sa lalaking pakakasalan ko.
At sa isang pangungusap niya, naintindihan kong mas mabuti pang mawalan ako ng kasal kaysa mawalan ako ng respeto sa sarili.
Ang pangalan ko ay Elena Villareal, dalawampu’t walong taong gulang.
Tatlong taon kong minahal si Marco Alvarado.
Noong gabing iyon, punô ng ilaw ang ballroom ng isang hotel sa Makati. Labingwalong mesa ang nakapalibot sa entablado. Naroon ang mga magulang namin, mga kamag-anak mula Pampanga at Batangas, mga kaibigan sa trabaho, at maging ang walumpu’t dalawang taong gulang kong lola na nagbiyahe nang halos apat na oras para lamang makita akong isuot ang singsing.
Ako mismo ang pumili ng flower wall.
Dark pink roses.
Ako rin ang nagdesisyon sa menu, cake, invitations at table arrangements.
Dalawang buwan akong nagplano.
Gusto kong maging espesyal ang gabing iyon dahil naniwala akong simula iyon ng buhay na matagal na naming pinaghandaan ni Marco.
Champagne-colored satin gown ang suot ko. Naka-low bun ang buhok ko at nakasuksok roon ang pearl hairpin na minana ko pa sa lola ko.
Bago ako lumabas ng dressing room, sinabi ng makeup artist:
“Ma’am Elena, kapag pumasok ka mamaya, tatahimik talaga ang buong ballroom.”
Tumawa ako noon.
Hindi ko alam na tama pala siya.
Tatahimik nga ang buong ballroom.
Pero hindi dahil sa ganda ko.
Kundi dahil sa kahihiyang ipaparanas sa akin.
Nang dumating ang toast, tumayo ako habang hawak ang wine glass.
Nakita kong nakangiti ang nanay ko.
Si Papa, nakaupo sa tabi niya, ay tila mas kinakabahan pa kaysa sa akin.
Sa kabilang bahagi ng main table, naroon ang mga magulang ni Marco.
At isang mesa lang ang pagitan namin kay Bianca Reyes.
Si Bianca ang matagal nang “best friend” ni Marco.
Magkakilala sila mula college.
Sa tatlong taon naming relasyon, paulit-ulit kong narinig ang parehong paliwanag.
“Parang kapatid ko lang si Bianca.”
“Matagal na kaming magkaibigan.”
“Wala kang dapat pagselosan.”
Sinubukan kong maniwala.
Kahit may mga pagkakataong tumatawag siya kay Marco nang alas-dose ng gabi.
Kahit minsan ay kinansela ni Marco ang dinner namin dahil nasiraan daw ng kotse si Bianca sa Ortigas.
Kahit noong birthday ko, umalis siya nang maaga dahil “may emergency” si Bianca.
Palagi akong umiintindi.
Sabi ko sa sarili ko, hindi ko kailangang maging insecure.
Ako ang girlfriend.
Ako ang pinili.
At noong gabing iyon, ako na ang fiancée.
Huminga ako nang malalim.
“Maraming salamat po sa inyong lahat sa pagpunta para samahan kami ni Marco sa napakahalagang gabing ito—”
Hindi ko natapos ang toast.
Sa gilid ng paningin ko, nakita kong tumayo si Bianca.
May hawak siyang baso ng red wine.
Nakatingin siya sa akin.
At nakangiti.
Hindi masayang ngiti.
Iyong ngiting matamis sa labas pero malamig ang mga mata.
Bago pa ako makapagtaka, itinaas niya ang kamay.
At ibinuhos niya ang buong laman ng baso diretso sa mukha ko.
Napapikit ako.
Dumulas ang malamig na alak mula noo ko, sa pisngi, hanggang leeg.
Sa loob lamang ng ilang segundo, kumalat ang pulang mantsa sa champagne dress ko.
Tumigil ang musika.
Walang nagsalita.
Narinig ko ang bawat patak ng alak na bumagsak mula baba ko papunta sa marble floor.
Pagmulat ko, nakita kong umatras si Bianca.
Tinakpan niya ang bibig niya.
“Oh my God!”
Kunwari’y gulat na gulat.
“Sorry, Elena. Nadulas lang kamay ko.”
May ilang bisitang napatingin sa isa’t isa.
May kumuha agad ng cellphone.
Tumayo ang nanay ni Marco.
Si Papa ko, mahigpit ang hawak sa gilid ng mesa.
Pero hindi sila ang hinanap ko.
Si Marco.
Nakatayo siya wala pang isang metro mula sa akin.
Hawak pa rin niya ang baso niya.
Tumingin siya kay Bianca.
Pagkatapos sa akin.
Muling kay Bianca.
Naghintay ako.
Isang salita lang sana.
“Bianca, sobra na.”
Iyon lang.
Hindi ko kailangan ng sigawan.
Hindi ko kailangan ng eskandalo.
Kailangan ko lang malaman kung sa sandaling yurakan ako sa harap ng pamilya ko, kaya niya akong panindigan.
Bumuka ang bibig niya.
“Elena…”
Lumapit ako nang kalahating hakbang.
At sinabi niya:
“Hindi naman siguro sinasadya ni Bianca. Huwag na nating palakihin. Engagement natin ngayon.”
May kung anong malamig na bumagsak sa loob ko.
Hindi dahil sa alak.
Kundi dahil bigla kong naintindihan ang lahat.
Tatlong taon akong nag-adjust para hindi siya mahirapan mamili.
At ngayon, sa harap ng halos dalawang daang tao, pinili pa rin niyang protektahan ang babaeng nanakit sa akin.
Ngumiti si Bianca nang bahagya.
Napakaliit ng ngiting iyon.
Pero nakita ko.
At doon ako tuluyang natauhan.
“Tama ka,” sabi ko kay Marco.
Mukha siyang gumaan.
Akala niya papalampasin ko.
Pagkatapos ay humarap ako kay Bianca.
“Hindi natin kailangang palakihin.”
Kumuha ako ng napkin mula sa mesa at marahang pinunasan ang alak sa mata ko.
“Dahil sapat na ang nakita ko.”
“Elena…” sabi ni Marco.
Hindi ko siya pinansin.
Hinubad ko ang engagement ring sa daliri ko.
Biglang nag-iba ang mukha niya.
“Ano’ng ginagawa mo?”
Inilapag ko ang singsing sa harap niya.
“At least ngayon,” sabi ko, “alam kong hindi ko kailangang hintayin ang kasal para malaman kung sino ang uunahin mo kapag kailangan kitang kampihan.”
“Hindi ganito—”
“Ganito mismo.”
Nagsimulang magbulungan ang mga bisita.
Namula ang mukha ng nanay ni Marco.
Biglang nagsalita si Bianca.
“Grabe ka naman, Elena. Isang aksidente lang, makikipaghiwalay ka agad? Hindi ba parang masyado kang dramatic?”
Tumingin ako sa kanya.
“Hinding-hindi tungkol sa wine ang desisyon ko.”
Pagkatapos ay tumingin ako kay Marco.
“Tungkol ito sa iyo.”
Nanigas siya.
Tatlong taon.
Mga almusal na dinadala niya sa opisina ko.
Mga gabing naghihintay siya sa parking lot kapag overtime ako.
Mga plano naming bumili ng condo.
Mga usapan tungkol sa magiging pangalan ng mga anak namin.
Lahat iyon biglang naging alaala ng isang lalaking hindi ko na kayang pagkatiwalaan.
Kinuha ko ang clutch ko.
“Elena, teka.”
Hinawakan niya ang braso ko.
Tinanggal ko ang kamay niya.
“Don’t.”
Isang salita lang.
Pero napaatras siya.
Habang naglalakad ako palabas ng ballroom, narinig kong umiiyak ang nanay niya.
Tinatawag ako ni Marco.
Hindi ako lumingon.
Pagdating ko sa corridor, saka lamang ako nakahinga nang malalim.
Sumunod sa akin ang pinsan kong si Camille dala ang shawl niya.
“Lena…”
Nang makita niya ako, namuo ang luha sa mata niya.
Pero hindi ako umiyak.
Hindi pa.
“Gusto mo bang umuwi?”
Tumango ako.
Habang naghihintay kami sa elevator, nag-vibrate ang cellphone ko.
Isang message mula sa numerong hindi naka-save.
May attachment.
Screenshot.
Pagbukas ko, parang tumigil ang tibok ng puso ko.
Conversation iyon nina Marco at Bianca.
May petsa.
Tatlong araw bago ang engagement.
Bianca:
Kapag ginawa ko bukas, sigurado ka bang hindi mo ako ipapahiya sa harap nila?
Marco:
Huwag ka lang sosobra.
Bianca:
At kapag nagalit siya?
Matagal kong tinitigan ang susunod na sagot.
Marco:
Ako na bahala kay Elena. Lagi naman siyang umiintindi.
Nanlamig ang kamay ko.
Pero may isa pang message sa ibaba.
Isang message na ipinadala ni Bianca kay Marco alas-1:17 ng madaling-araw.
“Pagkatapos ng engagement niya, kailan mo sasabihin sa kanya kung ano talaga ang nangyari sa Cebu?”
Napahawak ako sa pader.
Lumabas ang elevator.
Pero hindi ako sumakay.
Dahil sa unang pagkakataon, hindi na ang engagement party ang pinakamalaking problemang kinakaharap ko.
May nangyari sa Cebu.
At malinaw na parehong alam iyon nina Marco at Bianca.
PART2

Hindi ako sumakay sa elevator.
Nakatayo lang ako sa hallway, nakatitig sa cellphone.
“Anong meron?” tanong ni Camille.
Ipinakita ko sa kanya ang screenshots.
Pagkabasa niya, nagbago ang mukha niya.
“Lena… sino’ng nagpadala nito?”
Umiling ako.
Hindi ko alam.
Pero bago ako makapag-isip, may panibagong message.
Kung gusto mong malaman ang totoo, tingnan mo ang email ni Marco noong March 18. Search: Cebu.
March 18.
Naalala ko agad ang petsa.
Iyon ang weekend na sinabi ni Marco na may three-day corporate planning session sila sa Cebu.
Hindi ako sumama dahil may campaign launch ako sa trabaho.
Halos buong weekend, bihira siyang mag-message.
Sabi niya mahina ang signal sa resort.
Noong umuwi siya, may dala siyang dried mangoes at maliit na souvenir magnet.
Hinalikan niya ako sa noo at sinabi:
“Miss na miss kita.”
At naniwala ako.
Ngayon, parang gusto kong matawa sa sarili ko.
May access ako sa tablet niya dahil madalas naming gamitin iyon para sa wedding planning.
Hindi ko kailanman ginalaw ang personal niyang email.
Hindi dahil wala akong pagkakataon.
Kundi dahil naniwala akong ang relasyon na kailangang bantayan ay relasyon nang sira.
Pero noong gabing iyon, wala nang tiwalang kailangang protektahan.
Nasa parking lot na kami ni Camille nang buksan ko ang tablet na naiwan ni Marco sa tote bag ng mga wedding documents.
Nag-search ako ng salitang Cebu.
Tatlong email ang lumabas.
Hotel confirmation.
Airline booking.
At isang digital receipt.
Dalawang pangalan ang nakalagay sa reservation.
Marco Alvarado.
Bianca Reyes.
Iisang room.
Isang king bed.
Tatlong gabi.
Hindi ako nakagalaw.
“Lena…”
Mahina ang boses ni Camille.
Hindi ko narinig ang iba pa niyang sinabi.
Parang bumalik sa akin lahat ng sandaling pinili kong huwag magtanong.
Bakit gabi-gabi tumatawag si Bianca?
Bakit alam niya ang schedule ni Marco?
Bakit palagi siyang kasama sa barkada kahit hindi naman siya invited?
Bakit minsang tinawag niya akong “replacement” habang lasing, tapos kinabukasan ay sinabi niyang joke lang?
Hindi ako naging paranoid.
Hindi ako naging selosa.
Masyado lang akong nagtiwala.
May isa pang email.
Forwarded reservation iyon mula kay Bianca.
Sa ibaba, may maikling reply ni Marco:
Delete mo pagkatapos. Baka makita ni Elena.
Doon ako unang umiyak.
Hindi malakas.
Walang hikbi.
Umagos lang ang luha habang nakaupo ako sa passenger seat, suot pa rin ang gown na may pulang mantsa.
Tatlong taon kong iningatan ang relasyon namin.
Tatlong taon pala akong pinoprotektahan mula sa katotohanan.
Tumunog ang cellphone ko.
Marco.
Hindi ko sinagot.
Tumawag muli.
At muli.
Sa ika-labing-isang tawag, pinatay ko ang tunog.
Pero pagkatapos ng ilang minuto, si Mama naman ang tumawag.
“Anak, nasaan ka?”
“Parking.”
“Pauwi na kami. Huwag kang mag-isa.”
Hindi ko nasabi ang tungkol sa Cebu.
Hindi pa.
Kinabukasan, alas-siyete pa lang ng umaga, nasa bahay na namin si Marco.
Nasa gate siya.
Mukhang hindi natulog.
Gusot ang damit niya at namumula ang mata.
Lumabas si Papa bago pa ako makababa.
“Ano’ng ginagawa mo rito?”
“Sir, please. Kailangan ko lang makausap si Elena.”
“Wala nang kailangan pag-usapan.”
“Please.”
Narinig ko ang boses niya mula sa sala.
Noong dati, kapag naririnig kong desperado siya, awtomatikong lumalambot ang puso ko.
Ngayon, wala akong naramdaman.
Lumabas ako.
“Elena.”
Lumapit siya agad.
“I’m sorry. Mali ako kagabi. Dapat pinagtanggol kita.”
“Tapos?”
Natigilan siya.
“Tapos ano?”
“Cebu.”
Nawala ang kulay sa mukha niya.
Isang segundo.
Dalawang segundo.
Sapat na.
“Lena, pakinggan mo muna—”
“Kaya pala.”
“Ano?”
“Kaya pala hindi mo kayang pagsabihan si Bianca. Hindi siya simpleng kaibigan na ayaw mong masaktan.”
Tahimik siya.
“May nangyari ba sa inyo?”
Napapikit siya.
Iyon na ang sagot.
Pero gusto kong marinig mula sa bibig niya.
“Sabihin mo.”
“One time lang.”
Parang tumama sa akin ang dalawang salitang iyon.
Hindi dahil mas masakit kaysa sa inaasahan ko.
Kundi dahil napakakaraniwan ng palusot.
“One time lang?”
“Lasing kami. Nag-away tayo bago ako umalis. Sobrang gulo ko noon. Pagkatapos nun, pinagsisihan ko agad.”
“Anong kinalaman ng away natin sa pag-book ninyo ng isang hotel room bago pa kayo uminom?”
Hindi siya nakasagot.
Napatungo si Papa sa gilid, galit na galit.
“Sir, hindi ko sinisisi si Elena—”
“Mas mabuting huwag,” malamig na sabi ni Papa.
Bumalik ang tingin ko kay Marco.
“Bakit mo pa ako niyaya magpakasal?”
“Dahil ikaw ang mahal ko.”
Napatawa ako.
Talagang natawa ako.
“Mahal mo ako, pero natulog ka sa iisang kuwarto kasama siya.”
“Lena—”
“Mahal mo ako, pero alam mong balak niya akong ipahiya kagabi.”
Doon siya natigilan.
Nakita ko iyon.
“Hindi ko alam na bubuhusan ka niya.”
“Pero alam mong may gagawin siya.”
Wala siyang masabi.
“Binasa ko ang messages.”
Napatakip siya ng mukha.
“Sinabi niyang gusto ka lang daw subukan. Gusto niyang makita kung ipagtatanggol ko siya kapag nagalit ka.”
At doon ko naintindihan kung gaano kalala.
“Sinubukan niya ako?”
“Hindi. Ako. Gusto niyang malaman kung kakampihan ko siya.”
“At kinampihan mo.”
“Elena—”
“Sa engagement natin.”
Bumigat ang katahimikan.
Hindi na iyon simpleng pagtataksil.
May babaeng sadyang gustong subukan kung gaano kalaki ang kapangyarihan niya sa lalaking pakakasalan ko.
At pumayag ang lalaki.
Mas masakit iyon kaysa sa Cebu.
Dahil ang isang pagkakamali ay maaari sanang pagsisihan.
Pero ang paulit-ulit na pagpili?
Iyon ay ugali.
Iyon ay desisyon.
“Umalis ka na.”
“Bigyan mo ako ng chance.”
“Binigyan kita ng tatlong taon.”
“Hindi ko kayang mawala ka.”
“Pero kaya mong ipahiya ako.”
Hindi na siya sumagot.
Hinubad ko ang pearl hairpin na hindi ko pa natatanggal mula kagabi.
Iyon ang hairpin na suot ni Lola noong ikasal siya.
Pinagmasdan ko iyon sandali.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“Alam mo kung bakit masakit? Hindi dahil may Bianca. Hindi dahil sa Cebu. Hindi kahit dahil sa wine.”
Tumingin siya sa akin.
“Masakit dahil sa bawat pagkakataong dapat kang pumili, hinayaan mong ako ang mag-adjust para hindi mo kailangang gumawa ng mahirap na desisyon.”
Namasa ang mata niya.
“Hindi ko nakita iyon.”
“Exactly.”
Pumasok ako sa bahay at isinara ang pinto.
Pagkatapos ng tatlong araw, naging mas malaking gulo ang lahat.
Kumalat online ang video mula sa engagement party.
May bisitang nag-upload ng sandaling binuhusan ako ni Bianca.
Sa clip, kitang-kita rin ang halos sampung segundong katahimikan ni Marco bago niya ako sabihang huwag palakihin ang nangyari.
Hindi ko hiniling na mag-viral iyon.
Hindi rin ako nagbigay ng statement.
Pero may isang bagay na hindi ko inaasahan.
Ang taong nagpadala ng screenshots ay ang nakababatang kapatid ni Marco, si Paolo.
Tinawagan niya ako.
“Sorry, Ate Elena.”
“Bakit mo ipinadala?”
“Dahil alam kong hindi sasabihin ni Kuya.”
Matagal siyang natahimik.
“Alam ko tungkol sa Cebu. Nalaman ko months ago. Pinangakuan niya akong aayusin niya. Akala ko sinabi niya sa’yo.”
“Hindi.”
“At kagabi, bago magsimula ang event, narinig kong nag-uusap sila ni Bianca sa hallway.”
“Ano’ng sinabi?”
Huminga siya nang malalim.
“Sinabi ni Bianca, ‘Kapag hindi mo ako pinagtanggol mamaya, tapos na tayo.’”
Nanlamig ang sikmura ko.
“Tapos na… ano?”
“Hindi ko alam. Pero hindi tunog friendship.”
Isang linggo pagkatapos ng engagement, may dumating na visitor sa office ko.
Si Bianca.
Hindi ko siya gustong kausapin.
Pero pinapasok ko pa rin.
Dumating siyang walang makeup, walang kumpiyansang ngiti.
“Elena, five minutes lang.”
“Three.”
Umupo siya sa harap ko.
“Ako ang may kasalanan sa wine.”
“Alam ko.”
“At sa Cebu…”
“Alam ko rin.”
Napahawak siya sa bag niya.
“Matagal ko nang mahal si Marco.”
Hindi ako nagsalita.
“Bago ka pa dumating.”
“Problema mo iyon.”
Napakurap siya.
Siguro inaasahan niyang sisigawan ko siya.
Hindi ko ginawa.
“Sinabi niya noon na kaibigan lang talaga ang tingin niya sa akin. Tapos nakilala ka niya. Naging kayo. Akala ko lilipas.”
“At hindi lumipas.”
Umiling siya.
“Noong Cebu… akala ko pagkatapos nun pipiliin niya ako.”
“Pero hindi.”
“Hindi.”
Ngayon ko nakita ang tunay na dahilan ng galit niya.
Hindi siya nanalo.
Hindi rin ako.
Si Marco lamang ang matagal na nakinabang sa dalawang babaeng magkaibang paraan siyang minamahal.
“Bakit mo ako binuhusan?”
Namula ang mata niya.
“Gusto kong makita kung pipiliin niya ako kahit isang beses sa harap mo.”
“Ginawa niya.”
Napatingin siya sa akin.
“Congratulations.”
Hindi siya natuwa.
Dahil alam din niya ang kasunod.
“Pero hindi ibig sabihin na nakuha mo siya.”
Tahimik siya.
“Ang nakuha mo ay patunay na kaya niyang ipahiya ang babaeng pakakasalan niya para protektahan ka.”
Tumingin ako diretso sa mga mata niya.
“Kung maging kayo, tandaan mo iyon.”
Namutla siya.
Minsan, hindi kailangang maghiganti.
Sapat nang ibigay sa isang tao ang malinaw na larawan ng bagay na pilit niyang gustong angkinin.
Tumayo si Bianca.
Bago siya lumabas, sinabi niya:
“Hindi na rin kami nag-uusap.”
Hindi ko tinanong kung bakit.
Wala na akong pakialam.
Pagkalipas ng dalawang buwan, nalaman kong nag-resign si Marco sa kumpanya niya at lumipat sa Cebu branch.
Hindi dahil hinabol niya si Bianca.
Ayon kay Paolo, tuluyan silang nag-away ilang araw matapos ang engagement.
Sinisi siya ni Bianca dahil hindi raw niya ito pinili nang buo.
Sinisi naman siya ni Marco sa pagkasira ng engagement.
Napangiti lang ako nang marinig ko.
Dalawang taong ayaw akuin ang sariling desisyon.
Bagay nga sila.
Pero hindi ko na iyon kuwento.
Ang kuwento ko ay nagsimulang muli.
Kinansela ko ang reservation sa simbahan.
Nakuha namin pabalik ang karamihan sa deposits.
Ang wedding fund na naiipon ko ay ginamit ko bilang down payment sa maliit na condo malapit sa BGC.
Hindi mansyon.
Hindi engrande.
Pero sa unang gabi ko roon, umupo ako sa sahig kasama ang isang takeout box ng chicken inasal at napagtanto kong napakatahimik pala ng buhay kapag wala kang kailangang pagdudahan.
Anim na buwan pagkatapos ng engagement, pinromote ako bilang creative director.
Sa parehong taon, isinama ko sina Mama, Papa at Lola sa Palawan.
Isang gabi habang nakaupo kami sa tabing-dagat, inilabas ni Lola ang pearl hairpin.
Akala ko nawala ko iyon.
“Iniwan mo sa mesa noong gabing iyon,” sabi niya.
Inabot niya sa akin.
“Akala ko magagalit ka dahil hindi natuloy ang kasal.”
Tumingin siya sa dagat.
“Mas magagalit ako kung tinuloy mo kahit alam mong mali.”
Napaluha ako.
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Ang kasal, apo, hindi tropeo dahil may lalaking pumili sa iyo.”
“Pangako iyon na kapag mahirap nang mamili, pareho pa rin kayong pipili sa isa’t isa.”
Noon ako tuluyang umiyak.
Hindi para kay Marco.
Hindi para sa nawalang kasal.
Kundi para sa sarili kong muntik nang tanggapin ang mas kaunting respeto kaysa sa nararapat dahil lamang marami na akong naibigay sa relasyon.
Makalipas ang isang taon, may nakita akong litrato mula sa dating barkada namin.
Nandoon si Marco.
Nandoon din si Bianca.
Magkahiwalay sila ng grupo.
Hindi ko na binuksan ang comments.
Hindi ko na inalam kung may bago silang karelasyon.
Isinara ko lang ang app at ipinagpatuloy ang kape ko.
Doon ko alam na tapos na talaga.
Hindi kapag wala ka nang galit.
Kundi kapag wala ka nang kailangang malaman.
Mensahe
Minsan, hindi ang pinakamalaking pagtataksil ang siyang gumigising sa atin.
Minsan, isang maliit na sandali lang—isang katahimikan, isang pag-aatubili, isang pagkakataong kailangan ka sanang ipagtanggol pero pinili kang patahimikin.
Huwag matakot talikuran ang isang relasyon dahil lamang marami ka nang taon, pangarap o sakripisyong ibinigay dito.
Ang tagal ng pagmamahal ay hindi dahilan para manatili sa lugar na wala nang respeto.
Dahil ang taong tunay na kasama mo sa buhay ay hindi lamang iyong nagsasabing mahal ka kapag madali ang lahat.
Siya iyong hindi ka hahayaang tumayong mag-isa kapag dumating na ang sandaling kailangan mong malaman kung kaninong panig siya naroroon.
At kung dumating ang araw na kailangan mong piliin sa pagitan ng isang relasyon at ng sarili mong dignidad—
piliin mo ang sarili mo.