DALAWANG TAON KAMING KASAL PERO KABISA NIYA ANG REGLA, DIET AT CHECKUP NG BABAENG KAIBIGAN NIYA—SAMANTALANG HINDI NIYA ALAM NA ISANG PIRASONG MANGGA LANG ANG KAYANG MAGDALA SA AKIN SA OSPITAL

DALAWANG TAON KAMING KASAL PERO KABISA NIYA ANG REGLA, DIET AT CHECKUP NG BABAENG KAIBIGAN NIYA—SAMANTALANG HINDI NIYA ALAM NA ISANG PIRASONG MANGGA LANG ANG KAYANG MAGDALA SA AKIN SA OSPITAL

Dalawang taon na kaming kasal ng asawa ko.

Pero sa loob lamang ng sampung segundo, naisa-isa niya ang lahat ng bawal kainin ng kaibigan niyang babae.

Samantalang nang sabihin kong allergic ako sa mangga, napatingin siya sa akin na parang unang beses niya iyong narinig.

“Talaga? Allergic ka sa mangga?”

Noong gabing iyon, doon ko unang naisip—

baka hindi talaga ako ang babaeng pinaka-kilala ng sarili kong asawa.

Ang pangalan ko ay Mara Villanueva, thirty years old, at dalawang taon na akong kasal kay Adrian Mercado, isang project manager sa isang malaking construction firm sa Makati.

Isang Sabado, nag-dinner kami sa bagong bukas na restaurant sa BGC kasama ang pinakamalalapit naming kaibigan.

Kasama namin si Paolo, childhood friend ko; si Denise, college roommate ko; at si Bianca Reyes, kaibigan ni Adrian mula pa high school.

Pagkabigay pa lang ng waiter ng menu, nagsimula na silang tatlo.

“Walang cilantro sa appetizer,” sabi ni Paolo. “Ayaw ni Bianca.”

“Order tayo ng sweet and sour pork,” singit ni Denise. “Favorite niya ’yan.”

Si Adrian naman ay tumingin agad sa waiter.

“Yung salad, huwag Thousand Island. Vinaigrette lang. Nagka-cut si Bianca ngayon.”

Hindi man lang umabot ng sampung segundo.

Kabisa nilang lahat.

Ayaw niya sa maanghang.

Mahilig siya sa mushroom.

Ayaw niya ng malansang isda.

Gusto niya ng matamis-maasim.

Nang mapunta sa akin ang menu, dalawang pahina pa lang ang nabubuklat ko nang kunin iyon ni Adrian.

“Okay na ’to. Eight dishes, sobra pa nga.”

Isinara niya ang menu.

Wala akong na-order kahit isang gusto ko.

Nang dumating ang pagkain, mas lalong naging malinaw.

Dalawang mushroom dish.

Isang steamed fish na pinalitan ng sweet and sour sauce.

Walang sili kahit isa.

At sa gitna ng mesa, may malaking bowl ng salad na punô ng hiniwang mangga.

Natigilan ako.

Allergic ako sa mangga.

Hindi iyong tipong nangangati lang ang bibig.

Kapag naparami ang exposure, namamantal ang balat ko at puwedeng mamaga ang lalamunan ko.

Napansin ni Bianca na hindi ako kumukuha ng salad.

“Hindi mo gusto?” tanong niya.

Bago pa ako sumagot, nagsimula niyang kuhanin ang mga mangga mula sa salad gamit ang tinidor niya.

Isa-isa niyang inilagay sa bowl ko.

“Tikman mo. Ang sarap.”

Dahan-dahan kong itinulak palayo ang bowl.

“Sorry. Allergic ako sa mangga.”

Tumahimik ang mesa.

Dalawang segundo.

Tatlo.

Tapos tumingin sa akin si Adrian.

“Ha? Allergic ka sa mangga?”

Parang may kumurot sa loob ng dibdib ko.

Dalawang taon kaming mag-asawa.

Pero alam niyang bawal kay Bianca ang cilantro mula high school.

Alam niyang nagda-diet ito.

Alam niyang ayaw nito sa malansang isda.

Pero hindi niya alam na allergic ang sarili niyang asawa sa mangga.

Sa kotse pauwi, nagsalita siya na parang ako pa ang nakasira ng gabi.

“Hindi mo naman kailangang sabihin sa harap ng lahat nang gano’n. Biglang naging awkward.”

Mula sa likod, sumingit si Bianca.

“Adrian, allergy ’yon. Hindi naman niya kontrolado.”

“Alam ko. Sinasabi ko lang.”

Napatingin ako sa bintana.

Dumaan kami sa kanto papunta sa condo namin.

Pero hindi lumiko si Adrian.

“Ihahatid muna natin si Bianca. Malayo bahay niya.”

Nakatira siya sa Pasig.

Forty minutes ang dagdag na biyahe.

Pagdating sa condo niya, pinatay ni Adrian ang makina.

“Akyat muna ako. Sabi niya maluwag daw lock ng pinto.”

“Ako na,” sabi ni Bianca. “Okay lang.”

“Check ko na. Saglit lang.”

Kinuha niya ang bag ni Bianca at magkasabay silang pumasok.

Naiwan ako sa sasakyan.

Nag-message si Paolo.

“Sorry sa mangga. Hindi namin napansin.”

Sumunod agad:

“Pero hindi naman sinadya ni Bianca. Hindi rin namin maalalang nabanggit mo dati.”

Napangiti ako nang mapait.

Nabanggit ko na.

Maraming beses.

Hindi lang nila natatandaan dahil sa tuwing magsasalita ako tungkol sa sarili ko, laging mas interesante sa kanila kung ano ang gusto ni Bianca.

Pagkalipas ng halos tatlumpung minuto, bumalik si Adrian.

May amoy citrus ang mga daliri niya.

“Pinakain na naman ako ng oranges,” natatawa niyang sabi.

“Yung lock?”

“Nilagyan ko lubricant. Okay na.”

Napansin ko kung gaano kasaya ang mukha niya habang kinukuwento iyon.

Pagdating namin sa bahay, binuksan ko ang refrigerator.

Sa taas:

low-fat yogurt.

skim milk.

quinoa.

whole wheat pasta.

Lahat ng pagkain para sa diet ni Bianca.

May strawberries din.

Favorite niya.

Sa ibaba, naroon pa rin ang frozen dumplings na binili ko tatlong buwan na ang nakaraan.

Hindi man lang nabuksan.

Binuksan ko naman ang medicine cabinet.

Paracetamol.

Ibuprofen.

Cold medicine.

Sa isang kahon ng pain reliever, may sulat-kamay ni Adrian:

“Para kay Bianca kapag may dysmenorrhea.”

Napatingin ako sa cabinet.

Walang antihistamine.

Walang gamot para sa allergy ko.

Lumapit si Adrian.

“Huwag mo nang dibdibin yung nangyari.”

“Sinabi ko sa ’yo dati na allergic ako sa mangga. First week natin dito, tinanong mo ako kung may bawal akong pagkain.”

Huminga siya nang malalim.

“Siguro nakalimutan ko. Sabihin mo na lang ulit next time.”

Parang ako pa ang may responsibilidad na ipaalala sa asawa ko kung paano ako hindi mapapahamak.

Kinagabihan, namula ang braso ko.

Dumami ang maliliit na pantal mula pulsuhan hanggang siko.

May tumalsik palang mango juice sa mesa kanina.

Habang naghahanap ako ng gamot, biglang umilaw ang smartwatch ni Adrian sa bedside table.

May notification.

Health Schedule: Bianca Reyes — Annual Checkup, 9:30 AM, Tuesday, St. Luke’s BGC.

Napakunot ang noo ko.

Kinuha ko ang relo.

May health app.

At may isang profile sa loob.

Bianca Reyes.

Nandoon ang menstrual cycle niya.

Labing-apat na buwan.

Walang mintis.

Nandoon ang diet plan.

Low fat.

High protein.

Nandoon ang yoga schedule.

Tatlong beses bawat linggo.

May address pa ng studio niya.

Nanlamig ang mga daliri ko.

Labing-apat na buwan niyang mino-monitor ang regla ng kaibigan niyang babae.

Pero hindi niya alam na allergic sa mangga ang asawa niya.

Biglang nag-vibrate ulit ang relo.

Message mula kay Bianca:

“Adrian, samahan mo ako sa checkup sa Tuesday? Takot akong magpa-blood test nang mag-isa.”

Dahan-dahan kong ibinalik ang relo.

Kinabukasan, bumili ako ng antihistamine sa botika.

Pag-uwi ko, nakita ni Adrian ang pantal sa braso ko.

“Anong nangyari? Lamok?”

“Allergy. Dahil sa mangga.”

“Ah.”

Iyon lang.

Tapos sinuot niya ang relo.

“By the way, sasamahan ko si Bianca sa checkup sa Tuesday. Takot kasi siya sa karayom.”

Tinitigan ko siya.

“Gumawa ka ng health profile para sa kanya.”

Bahagya siyang natigilan.

“Feature lang ’yon ng app.”

“Minomonitor mo ang period niya sa loob ng fourteen months.”

Natahimik siya.

“At hindi mo alam na allergic ako sa mangga.”

Biglang nag-iba ang mukha niya.

“Mara, huwag mong palakihin ang isang simpleng app.”

Tumayo siya.

“At bakit mo ba tinitingnan ang smartwatch ko?”

Hindi ko napigilang matawa.

Sa lahat ng bagay na puwedeng ikabahala niya—

iyon ang napili niya.

Hindi ang pantal ko.

Hindi ang allergy ko.

Hindi ang katotohanang mas kabisado niya ang katawan ng ibang babae kaysa sa asawa niya.

Lumabas siya ng banyo.

Maya-maya, tumunog ang cellphone ko.

Message mula kay Denise.

May picture ng bagong manicure ni Bianca.

“Ang ganda, ’di ba? Ako pumili ng kulay niya.”

Sunod niyang message:

“By the way, parang masama pakiramdam mo kagabi. Bianca noticed.”

Napatingin ako sa namumulang braso ko.

Si Bianca pala ang nakapansin.

Pero hindi dahil allergic ako.

Kundi dahil hindi maganda ang expression ko habang tinatanggihan ko ang mangga.

Noong mismong sandaling iyon, may dumating na panibagong notification sa smartwatch ni Adrian.

Hindi mula kay Bianca.

Mula sa isang calendar reminder.

“Bianca — OB-GYN appointment. Confirm pregnancy status.”

At sa ibaba nito, may note na isinulat ni Adrian mismo:

“Huwag munang sabihin kay Mara.”

PARTE2

Parang biglang nawalan ng hangin ang buong kuwarto.

Paulit-ulit kong binasa ang note.

“Huwag munang sabihin kay Mara.”

Hindi ko alam kung ilang segundo akong nakatitig sa smartwatch.

Hindi ako umiyak.

Hindi rin ako sumigaw.

Ang unang pumasok sa isip ko ay—

Buntis si Bianca?

At bakit kailangang itago iyon sa akin ng asawa ko?

Nang lumabas si Adrian mula sa banyo, nasa kamay ko pa rin ang relo.

Agad siyang natigilan.

“Mara.”

Iniharap ko sa kanya ang screen.

“Ano ’to?”

Nag-iba ang kulay ng mukha niya.

“Hindi ’yan—”

“Buntis ba si Bianca?”

“Hindi pa sure.”

“Bakit may OB appointment?”

“Mara, makinig ka muna.”

“Bakit may note na huwag munang sabihin sa akin?”

Huminga siya nang malalim.

“At bakit ikaw ang kasama niya sa OB?”

Hindi siya sumagot agad.

Doon ako nagsimulang matakot.

Hindi dahil may affair sila.

Kundi dahil sa unang pagkakataon, nakita ko sa mukha ng asawa ko ang hitsura ng isang taong may matagal nang itinatagong bagay.

Umupo siya.

“Three weeks ago, nag-positive si Bianca sa home pregnancy test.”

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa ulo ko.

“Anak mo?”

Tumayo siya agad.

“Hindi!”

Mabilis.

Masyadong mabilis.

“Then whose?”

“May naka-date siya. Hindi natin kilala.”

Napatawa ako.

“Hindi natin kilala?”

“Casual lang daw.”

“At ikaw ang nakakaalam?”

Tumahimik siya.

“Alam ba nina Paolo at Denise?”

Hindi siya tumingin sa akin.

Doon ko nakuha ang sagot.

Lahat sila alam.

Maliban sa akin.

“Grabe.”

“Mara—”

“Lahat kayo?”

“Sinabi niya sa amin kasi natatakot siya.”

“Sa amin?”

Napatingin ako sa kanya.

“Pero hindi sa akin?”

“She wasn’t ready.”

“Pero ready siyang sabihin sa asawa ko?”

Tumayo ako.

Hindi ko na naramdaman ang pangangati sa braso ko.

Mas masakit iyong katotohanang hindi lang pala tungkol sa pagkain ang lahat.

May sarili silang maliit na mundo.

At kahit asawa ako ni Adrian, nasa labas ako noon.

Kinagabihan, natulog siya sa sofa.

Hindi ako nakatulog.

Binuksan ko ang chat history namin ni Denise.

Napansin ko ang pattern.

Kapag birthday ko, isang maikling greeting.

Kapag birthday ni Bianca, may surprise dinner, balloons, reservation.

Kapag may problema ako sa trabaho, “Kaya mo ’yan.”

Kapag may migraine si Bianca, naghahanap sila ng neurologist.

Kapag may lagnat ako, pinapainom ako ni Adrian ng paracetamol at pumapasok pa rin sa office.

Noong na-promote ako, kinansela nila ang celebration namin dahil nag-breakdown daw si Bianca matapos makipag-away sa ex niya.

Naalala ko pa ang sinabi ni Adrian noon:

“Next week na lang tayo mag-celebrate.”

Hindi na iyon natuloy.

Noong alas-dos ng madaling-araw, humiga ako at tahimik na nagtanong sa sarili:

Kailan ba ako naging extra sa sarili kong marriage?

Kinabukasan, nag-text si Bianca.

“Mara, pwede ba tayong mag-usap?”

Nagkita kami sa coffee shop sa Ortigas.

Mukha siyang pagod.

Walang makeup.

“Hind ko gustong malaman mo nang ganito,” sabi niya.

“Ano bang gusto mong paraan?”

Tahimik siya.

“Hindi kay Adrian ang baby.”

“Totoo?”

Tumingin siya sa akin.

“Oo.”

Hindi ko alam kung naniniwala ako.

Pero sa totoo lang, hindi na iyon ang pinakamalaking problema.

“Bianca, bakit si Adrian ang unang taong tinatakbuhan mo sa lahat?”

Nanigas siya.

“Kaibigan ko siya.”

“Kaibigan mo rin sina Paolo at Denise.”

“Mara—”

“Pero si Adrian ang may tracker ng period mo.”

Namula ang mukha niya.

“Siya ang nag-set noon. I have irregular cycles.”

“Siya rin ang may diet plan mo.”

“Tinulungan lang niya ako.”

“Siya rin ang nagsa-schedule ng checkup mo.”

Hindi siya nakasagot.

“Alam mo bang allergic ako sa mangga?”

Tumango siya.

“Ngayon, oo.”

“Noon?”

“Hindi.”

Napangiti ako.

“Exactly.”

Napayuko siya.

“Mara, wala kaming affair.”

“Hindi ko sinabing meron.”

“Pero iniisip mo.”

“Hindi.”

Tumingin ako sa kanya nang diretso.

“Ang iniisip ko, masyado kayong komportable sa ideya na puwedeng ibigay sa ’yo ng asawa ko ang oras, atensyon, pag-aalaga, at emotional energy na hindi niya ibinibigay sa akin.”

Tumahimik siya.

“Hindi kailangan ng sex para maging betrayal ang isang relasyon.”

Namilog ang mga mata niya.

“Hindi ko sinasadyang kunin siya sa ’yo.”

“Pero tinanggap mo ang lahat.”

Wala siyang sagot.

Pag-uwi ko, naghihintay si Adrian sa sala.

“Anong sinabi ni Bianca?”

Hindi ko napigilang matawa.

“Una mo pa ring tanong tungkol sa kanya.”

“Mara—”

“Gusto kong maghiwalay muna tayo.”

Nanigas siya.

“What?”

“Kailangan kong umalis.”

“Dahil lang dito?”

Iyon ang pinakamasakit.

Dahil lang dito.

Parang maliit.

Parang trivial.

Parang walang halaga.

“Hindi ito tungkol sa mangga.”

“Mara, hindi ko sinasabing—”

“Hindi ito tungkol sa health app.”

Huminga ako.

“Tungkol ito sa dalawang taong kasal tayo pero mas kilala mo ang katawan, routine, takot, pagkain, schedule, at emotional needs ng ibang babae kaysa sa akin.”

Tumahimik siya.

“Alam mo ba kung anong brand ng coffee ang gusto ko?”

Walang sagot.

“Alam mo ba kung anong pagkain ang ayaw ko bukod sa mangga?”

Tahimik.

“Alam mo ba kung kailan last dental checkup ko?”

Wala.

“Alam mo ba kung bakit ayaw kong matulog nang nakapatay lahat ng ilaw?”

Napakurap siya.

Hindi niya alam.

“Pero alam mong natatakot si Bianca sa karayom.”

“Mara…”

“Alam mong sumasakit puson niya.”

Hindi na siya makatingin sa akin.

“Alam mong low-fat ang yogurt niya.”

Tumulo ang luha ko.

“Hindi ko kailangan ng asawang mahal ako sa titulo lang.”

Lumapit siya.

“Mahal kita.”

“Then why have I felt invisible for two years?”

Hindi siya nakasagot.

Kinabukasan, umalis ako at tumuloy sa bahay ng kapatid ko sa Quezon City.

Hindi ako nag-file agad ng annulment o legal separation.

Hindi ako nag-decide habang galit.

Pero pinutol ko ang routine.

Hindi na ako nagluto para sa kanya.

Hindi ko inayos ang schedule niya.

Hindi ko tinatanong kung kumain na siya.

Sa unang pagkakataon, hinayaan kong maramdaman niya kung ano ang pakiramdam kapag biglang nawawala ang taong palaging naroon.

Lumipas ang tatlong linggo.

Tumawag si Denise.

Umiiyak siya.

“Mara, sorry.”

“For what?”

“Hindi ko nakita dati.”

Sinabi niyang matapos kong umalis, nagsimula rin siyang mapansin ang pattern.

Sa bawat group chat, si Bianca ang sentro.

Kapag may problema si Bianca, lahat kumikilos.

Kapag may problema ang iba, ipinagpapaliban.

Si Paolo naman ay nag-message kinabukasan.

“You were right. We got used to prioritizing her.”

Hindi ko agad sinagot.

Hindi ko kailangan ng collective apology para patunayang nasaktan ako.

Isang buwan matapos akong umalis, pumunta si Adrian sa opisina ko.

Payat siya.

Pagod.

May dala siyang maliit na paper bag.

“Hindi ako pupunta kung ayaw mong makipag-usap.”

Lumabas kami sa lobby.

Inabot niya ang bag.

Sa loob, may antihistamine.

EpiPen.

Isang maliit na card.

MARA — severe mango allergy. Emergency steps.

Tiningnan ko siya.

“Hindi nito mabubura lahat.”

“Alam ko.”

“Hindi sapat na kabisaduhin mo ngayon.”

“Alam ko.”

Mukhang gusto niyang magsalita pa pero pinigilan niya.

“May sinabi ba si Bianca?” tanong ko.

Tumango siya.

“Lumipat siya sa Cebu. Tinanggap niya yung offer sa trabaho.”

“At baby?”

“Negative yung blood test. Chemical pregnancy pala.”

Tahimik ako.

“Hindi ko siya inihatid.”

Napatingin ako sa kanya.

“Bakit mo sinasabi sa akin?”

“Hindi para makakuha ng points.”

Huminga siya.

“Kasi finally naintindihan ko yung problema.”

Umupo kami sa bench sa labas ng building.

“Akala ko noon, dahil wala akong affair, wala akong ginagawang mali.”

Tumingin siya sa malayo.

“Pero emotional boundaries pala yung hindi ko nakita.”

Hindi ako nagsalita.

“Sanay akong alagaan si Bianca dahil matagal ko na siyang kaibigan. Unti-unti, hindi ko na napansin na bawat request niya automatic kong inuuna.”

“Kasalanan din niya?”

“May responsibility siya. Pero asawa mo ako. Ako ang may commitment sa ’yo.”

Iyon ang unang pagkakataon na hindi niya ipinagtanggol si Bianca.

Hindi niya sinabing misunderstood lang.

Hindi niya sinabi na sensitive ako.

Inako niya.

“Nag-therapy ako,” dagdag niya.

Napatingin ako.

“Hindi para pilitin kang bumalik. Kailangan ko lang malaman kung bakit normal sa akin yung ganung setup.”

Makalipas ang ilang linggo, nagsimula kaming magkita minsan sa counselor.

Hindi madaling proseso.

May mga session na umuuwi akong galit.

May mga session na siya ang umiiyak.

Nalaman kong buong buhay ni Adrian, itinuro sa kanya na ang pagiging “needed” ang sukatan ng halaga niya.

At si Bianca ay isang taong palaging may kailangang tulong.

Ako naman, sanay akong independent.

Kapag may problema ako, ako ang gumagawa ng paraan.

Hindi ibig sabihin noon na hindi ko kailangan ng pagmamahal.

Pero ganoon ang naging interpretasyon niya.

“Akala ko okay ka palagi,” sabi niya minsan.

“Hindi dahilan iyon para hindi mo ako kilalanin.”

“I know.”

Anim na buwan kaming magkahiwalay.

Sa panahong iyon, natuto akong hindi sukatan ng pagmamahal ang kung gaano karaming taon ang pinagsamahan.

At natuto si Adrian na ang pagiging mabuting tao sa lahat ay walang saysay kung ang taong pinangakuan mong aalagaan ay lagi mong inilalagay sa huli.

Hindi agad kami nagbalikan.

Pinili naming magsimula ulit sa dating.

Coffee.

Dinner.

Walks sa UP Diliman.

Walang group of friends.

Walang Bianca.

Kami lang.

Isang gabi, habang kumakain kami sa isang maliit na restaurant sa Quezon City, dumating ang waiter.

“Ano pong order natin?”

Kinuha ni Adrian ang menu.

Tapos tumingin siya sa akin.

“Ano gusto mo?”

Napangiti ako nang kaunti.

“Bakit hindi ikaw ang pumili?”

Umiling siya.

“Hindi.”

Isinara niya ang sariling menu.

“Gusto kong marinig sa ’yo.”

Simpleng bagay lang iyon.

Pero minsan, ang pagmamahal ay hindi nasusukat sa grand gestures.

Nasusukat ito sa kung nakikinig ka ba.

Kung napapansin mo ba.

Kung naaalala mo ba.

Kung may puwang ba sa buhay mo ang mga bagay na mahalaga sa taong kasama mo.

Makalipas ang isang taon, bumalik ako sa condo.

Hindi dahil nakalimutan ko ang lahat.

Kundi dahil nakita kong hindi lang siya humihingi ng tawad.

Nagbago talaga siya.

May antihistamine na sa bawat bag.

Walang mangga sa refrigerator.

At sa health app niya, may dalawang profile.

Isa para sa sarili niya.

Isa para sa akin.

Pero isang gabi, pinabura ko rin ang profile ko.

“Bakit?” tanong niya.

Ngumiti ako.

“Hindi mo kailangang i-track lahat para mahalin ako.”

“Then paano ko maaalala?”

“Tingnan mo ako. Tanungin mo ako. Makinig ka.”

Tumango siya.

At sa unang pagkakataon mula nang ikasal kami, naramdaman kong hindi na ako background character sa sarili kong relasyon.

Hindi ko alam kung forever ang magiging ending namin.

Walang marriage na may garantiya.

Pero alam kong tama ang ginawa kong pag-alis noon.

Dahil kung hindi ako umalis, baka patuloy kong tinanggap ang crumbs habang tinatawag iyong pagmamahal.