Taong Hindi Nila Inakalang Lalaban
Bahagi 4 — Ang Taong Hindi Nila Inakalang Lalaban
Hindi nawala ang katahimikan kahit marinig namin ang sigaw ng mga inspector mula sa labas ng basement.
Lahat ng tao ay tila natigilan.
Ang direktor ay nanatiling nakatayo sa gitna ng silid, ngunit ngayon ay wala na ang kumpiyansang kanina lamang ay makikita sa kanyang mukha.
Mahigpit pa rin niyang hawak ang maliit na remote, na para bang umaasa siyang gagana pa rin ito.
Wala.
Patay na ang sistema.
Nauna nang nailigtas ni Mina ang pinakamahalagang hard drive.
Huminga nang malalim si Mang Tano.
“Matagal ko itong ipinagdasal,” mahina niyang sabi.
“Na sana dumating ang araw na may maniniwala rin sa akin.”
Napatingin ako sa kanya.
“Bakit hindi ninyo agad sinabi sa akin ang buong katotohanan?”
Ngumiti siya nang mapait.
“Dahil habang mas kaunti ang nalalaman mo, mas ligtas ka.”
“Pero nadamay pa rin ako.”
“Oo.”
“Iyon ang pinakamalaki kong pagkakamali.”
Hindi na kami nakapagsalita pa nang bumukas ang pinto ng maintenance room.
Pumasok ang tatlong inspector kasama ang ilang opisyal ng gusali.
Kasunod nila si Mina.
Namumutla pa rin siya, ngunit matatag na ang kanyang tindig.
“Lira!”
Mabilis niya akong nilapitan.
“Ayos ka lang ba?”
Tumango ako.
“Salamat.”
“Kung hindi dahil sa tawag mo kanina…”
Umiling siya.
“Kung hindi dahil kay Mang Tano, wala rin tayong malalaman.”
Tahimik na yumuko ang matandang guwardiya.
Hindi siya sanay tumanggap ng papuri.
Isa sa mga inspector ang lumapit sa direktor.
“Sir, kailangan naming makita ang lahat ng dokumento tungkol sa maintenance ng basement.”
Hindi agad sumagot ang direktor.
Sa halip, marahan niyang inilapag ang remote sa ibabaw ng mesa.
“Wala na kayong kailangang hanapin.”
Lumingon siya sa akin.
“Lira…”
“Pasensya ka na.”
Nagulat ako.
Hindi ko inaasahang maririnig ang salitang iyon.
“Hindi ko gustong umabot sa ganito.”
“Pero natakot ako.”
Tahimik ang buong silid.
Nagpatuloy siya.
“Tatlong buwan na ang nakalipas nang unang lumabas ang engineering report.”
“Nagbabala ang mga engineer na kailangang isara ang basement.”
“Kinabukasan…”
“Tinawagan ako ng board.”
“Sinabi nilang kapag isinara ang gusali, malulugi ang kumpanya.”
“Libo-libong empleyado ang mawawalan ng trabaho.”
“Tinanong nila ako…”
“Kung kaya ko bang akuin ang responsibilidad.”
Napabuntong-hininga siya.
“At pinili kong manahimik.”
Isang inspector ang nagsalita.
“Hindi sapat na dahilan iyon para itago ang ulat.”
Tumango ang direktor.
“Alam ko.”
“Habang tumatagal…”
“Mas lalo akong natakot.”
“Hanggang sa wala na akong lakas magsabi ng totoo.”
Tumahimik muli ang lahat.
Pagkatapos ay lumapit si Mang Tano.
“Hindi pa huli ang lahat.”
“Ang pinakamahalaga…”
“Walang nasaktan.”
Napatingin ako sa matandang guwardiya.
Kung hindi niya ako pinasakay noong gabing iyon…
Kung hindi niya isinulat ang babala…
Kung hindi niya itinaya ang sarili niyang kaligtasan…
Marahil daan-daang tao ang bumaba sa basement nang umagang iyon nang walang anumang alam.
Isa sa mga inspector ang tumanggap ng recorder at ng envelope.
Isa-isa niyang sinuri ang mga dokumento.
Pagkatapos ay tumingin siya sa amin.
“Hindi rito matatapos ang imbestigasyon.”
“May iba pang pangalan sa mga papeles.”
“May mga kumpanyang sangkot.”
“May mga contractor.”
“At may mga opisyal na kailangang magpaliwanag.”
Bigla kong naalala ang sinabi ni Mang Tano.
Hindi aksidente ang mga bitak.
May sadyang nagpahina sa pundasyon.
“May nakita ba kayong ebidensya tungkol doon?” tanong ko.
Tumango si Mang Tano.
“Mayroon.”
“Kaya nga hindi sila mapakali.”
“Hindi lang ito usapin ng maling maintenance.”
“May gumamit ng mumurahing materyales sa pagpapagawa noong nakaraang renovation.”
“May mga dokumentong pinirmahan kahit hindi natapos ang inspeksyon.”
Napailing ang inspector.
“Malaking kaso ito.”
Habang nagpapatuloy ang usapan, may dumating pang mga tauhan mula sa engineering office.
Sinimulan nilang suriin ang bawat poste ng basement.
Maya-maya lamang ay naglabas sila ng utos.
“Isasara muna ang buong basement.”
“Hanggang matapos ang masusing inspeksyon.”
Nakita kong napabuntong-hininga si Mang Tano.
Para bang ngayon lamang siya tunay na nakahinga.
Lumapit ako sa kanya.
“Bakit ninyo pinili akong pagkatiwalaan?”
Ngumiti siya.
“Noong unang araw mong pumasok sa kumpanyang ito…”
“Nakita kitang tinulungan ang isang utility staff na nadulas.”
“Wala namang nakakakita noon.”
“Pero ginawa mo pa rin.”
“Alam kong kapag dumating ang araw na kailangan kong magtiwala sa isang tao…”
“Ikaw iyon.”
Hindi ko napigilang mapaluha.
Hindi dahil sa takot.
Kundi dahil sa bigat ng tiwalang ibinigay niya.
Lumapit si Mina at marahang hinawakan ang balikat ko.
“Tapos na.”
Ngunit umiling si Mang Tano.
“Hindi pa.”
Napatingin kaming dalawa sa kanya.
“Bukas…”
“Lalabas na ang balita.”
“Maraming tao ang magtatanong.”
“Marami ring susubok na baluktutin ang katotohanan.”
“Ang pinakamahalagang laban…”
“Doon pa lang magsisimula.”
Tahimik kaming tumango.
Pagkaraan ng halos isang oras, pinayagan na kaming umalis.
Habang naglalakad kami palabas ng gusali, unti-unti ring huminto ang ulan.
Sa unang pagkakataon mula kagabi, sumikat ang araw.
Tumama ang liwanag sa basang sementadong daan.
Huminto ako sa tapat ng pangunahing gate.
Lumingon ako sa gusali.
Napakaraming alaala ang iniwan nito.
Mga gabing nag-overtime.
Mga pangarap.
Mga kaibigan.
At isang lihim na muntik nang ibaon ang napakaraming inosenteng tao.
Tumabi sa akin si Mang Tano.
“Alam mo,” nakangiti niyang sabi, “kapag tapos na ang lahat ng ito…”
“Magreretiro na siguro ako.”
Napangiti rin ako.
“Pero bago iyon…”
“Inuutang ko pa rin sa inyo ang isang sakay pauwi.”
Napatawa kaming tatlo.
Matagal din kaming hindi nakatawa nang ganoon.
Ngunit bago kami tuluyang makaalis, lumapit sa amin ang isa sa mga inspector.
May hawak siyang isang maliit na sobre.
“Inyo po ba ito?”
Inabot niya iyon kay Mang Tano.
Nang buksan ng matanda ang sobre, biglang nawala ang ngiti sa kanyang mukha.
Tahimik niyang inilabas ang isang lumang litrato.
Tatlong lalaki ang nasa larawan.
Isa sa kanila ay bata pang si Mang Tano.
Ang isa ay ang direktor, maraming taon ang nakalipas.
At ang ikatlo…
Ay isang lalaking hindi ko pa kailanman nakita.
Sa likod ng litrato, may nakasulat na isang pangungusap sa kupas na tinta.
“Hindi pa ito ang buong katotohanan.”
(Itutuloy sa BAHAGI 5….)