Akalain Nilang Matatakot Kami At Babalik, Isang Matagal Nang Itinatagong Katotohanan Ang Unti-Unting Bumaligtad Sa Lahat
BAHAGI 3 — Nang Akalain Nilang Matatakot Kami At Babalik, Isang Matagal Nang Itinatagong Katotohanan Ang Unti-Unting Bumaligtad Sa Lahat
Halos isang oras bago muling tumawag si Rafael.
Pagkasagot ko pa lang ng telepono, narinig ko na ang mabigat niyang paghinga.
— Maribel… tapos na.
Napatingin ako kay Lia na mahimbing nang natutulog sa kama ng hotel.
Mahina akong sumagot.
— Ano ang nangyari?
Sandaling natahimik si Rafael.
— Kinuha ko na ang mga gamit natin. Iyong mga damit ni Lia, mga dokumento, passport, school records… pati mga litrato nating tatlo.
— At si Mama?
Napabuntong-hininga siya.
— Galit na galit.
Hindi ko na kailangang itanong pa.
Kilala ko si Doña Remedios.
Sa loob ng apat na taon naming pagsasama sa iisang bubong, hindi ko pa siya nakitang umamin sa anumang pagkakamali.
Laging may ibang dapat sisihin.
Laging may dahilan.
Laging siya ang tama.
Kinahapunan, dumating si Rafael sa hotel.
May dala siyang apat na malalaking maleta.
Pagkapasok niya sa kuwarto, tahimik niyang inilapag ang mga iyon.
Lumapit siya kay Lia.
Maingat niyang hinaplos ang buhok ng anak naming natutulog.
Namumula pa rin ang mga mata niya.
— Hindi ko naprotektahan ang anak ko.
Mahina niyang sabi.
Hindi ko siya sinagot.
Hindi dahil galit pa rin ako.
Kundi dahil alam kong wala nang saysay ang mga paliwanag.
Ang kailangan ngayon ay mga desisyon.
Kinabukasan, nagsimula kaming maghanap ng apartment.
Hindi engrande.
Hindi malaki.
Basta tahimik.
At higit sa lahat, ligtas.
Sa ikatlong araw, nakahanap kami ng maliit na dalawang silid na apartment sa Pasig.
May maliit na balkonahe.
May playground sa ibaba.
At limang minutong lakad lang papunta sa paaralan ni Lia.
Noong unang gabi namin doon, napansin kong kakaiba ang anak ko.
Paulit-ulit niyang tinitingnan ang pinto.
— Mama…
— Oo, anak?
— Puwede ko po bang isara ang ilaw?
Ngumiti ako.
— Siyempre.
Hindi pa rin siya humiga.
— Sigurado po bang walang papasok?
Doon ko napagtanto na hindi lang sugat sa tuhod ang iniwan ng nangyari.
May sugat ding hindi nakikita.
Lumipas ang isang linggo.
Unti-unti nang bumabalik ang sigla ni Lia.
Mas madalas na siyang ngumiti.
Nagkukuwento na ulit tungkol sa school.
Minsan, narinig ko pa siyang kumakanta habang nagkukulay.
Matagal ko nang hindi naririnig ang boses niyang ganoon kasaya.
Akala ko, unti-unti na ring tatahimik ang lahat.
Nagkamali ako.
Isang Sabado ng umaga, tumunog ang doorbell.
Pagbukas ni Rafael ng pinto, naroon si Doña Remedios.
Kasama ang dalawa niyang kapatid.
At isang tiyahin ni Rafael.
Hindi man lang sila nagpaalam.
Diretso silang pumasok.
— Ito pala ang apartment na ipinagpalit ninyo sa sarili ninyong pamilya.
Malakas ang boses ni Doña Remedios.
Lumabas ako mula sa kusina.
Tahimik ko silang tiningnan.
Napansin kong mahigpit nang nakakapit si Lia sa likod ko.
Isa sa mga tiyahin ni Rafael ang unang nagsalita.
— Maribel, hindi ba puwedeng pag-usapan na lang ito? Matanda na ang biyenan mo. Pasensiyahan mo na.
Ngumiti ako nang mapait.
Ilang taon ko ring sinabi iyan sa sarili ko.
Pasensiya.
Intindi.
Pagpaparaya.
Hanggang isang araw, ang anak ko na ang umiiyak.
Dahan-dahan akong nagsalita.
— Kung ang anak ninyo ang pinaupo sa malamig na sahig hanggang magdugo ang tuhod, sasabihin n’yo pa rin bang “pasensiya na lang”?
Walang sumagot.
Muling nagsalita si Doña Remedios.
— Pinalalaki mo lang ang kuwento.
Biglang nagsalita si Rafael.
— Hindi.
Lumingon kaming lahat sa kanya.
Mahigpit ang hawak niya sa isang transparent na envelope.
Inilapag niya iyon sa mesa.
Isa-isang inilabas ang laman.
Medical certificate.
Mga larawan ng sugat ni Lia.
Mga reseta.
At mga litrato ng namamagang tuhod ng anak namin noong gabing iyon.
Tahimik ang buong sala.
Namutla ang isa sa mga tiyahin.
Hindi pa rin tumigil si Rafael.
— Hindi ito kuwento. Ito ang nangyari.
Napayuko ang isa niyang tita.
Ngunit si Doña Remedios ay nanatiling matigas.
— Bata lang iyan. Gagaling din.
Doon tuluyang napuno si Rafael.
Sa unang pagkakataon sa buong buhay niya, itinaas niya ang boses sa kanyang ina.
— Hindi lang tuhod ang nasugatan!
Napaatras ang lahat.
Hindi sanay marinig si Rafael na sumigaw.
Nanginginig ang boses niya.
— Alam ba ninyo kung ano ang unang sinabi ng anak ko pagkatapos naming umalis sa bahay?
Tahimik ang lahat.
— Ang sabi niya, “Papa, huwag n’yo po akong ibalik kay Lola.”
Parang huminto ang oras.
Napayuko ang isa sa mga kamag-anak.
May isa pang palihim na nagpahid ng luha.
Pero si Doña Remedios…
Nanatiling walang emosyon.
— Nilalason ninyo ang isip ng bata.
Tumayo ako.
Maingat kong hinawakan ang balikat ni Lia.
Pagkatapos ay tumingin ako sa biyenan ko.
— Hindi namin siya tinuruan na matakot.
May nagturo na sa kanya noon pa.
Tahimik na tumingin sa akin si Lia.
Unti-unti niyang hinawakan ang manggas ko.
— Mama…
Lumuhod ako sa harap niya.
Mahina siyang bumulong.
— Ayoko na pong makita si Lola.
Napapikit ako.
Hindi ko pinilit.
Hindi ko rin siya sinabihang magmano o humingi ng tawad.
Ang isang bata ay hindi dapat obligahing yakapin ang taong kinatatakutan niya.
Narinig iyon ng lahat.
Kasama si Doña Remedios.
Sa unang pagkakataon, bahagyang nagbago ang ekspresyon ng mukha niya.
Ngunit bago pa siya makapagsalita, may isa pang boses ang narinig mula sa bukas na pinto.
— Tama na.
Lahat kami ay sabay-sabay na lumingon.
Nakatayo roon ang ama ni Rafael.
Si Don Ernesto.
Tahimik siyang tao.
Bihira magsalita.
Sa loob ng maraming taon, halos hindi siya nakikialam sa mga alitan sa bahay.
Ngunit nang araw na iyon, iba ang tingin niya.
May hawak siyang isang makapal na brown envelope.
At ang una niyang sinabi ay nagpatahimik sa buong silid.
— Remedios… sapat na ang mga kasinungalingan. Panahon nang malaman ng lahat kung bakit ilang taon kang galit na galit sa sarili mong apo.
(Itutuloy sa BAHAGI 4….)