Gabing Hindi Na Nila Maililihim
Bahagi 2: Ang Gabing Hindi Na Nila Maililihim
Sa loob ng ilang segundo, walang nagsalita.
Ang dating maingay na sala, na puno ng tawanan, pagbati, at kalansingan ng mga baso, ay naging kasing tahimik ng simbahan pagkatapos ng huling dasal.
Nakatayo ako sa may pintuan, isang paa nasa loob pa rin ng bahay, isang paa halos nasa labas na. Sa likod ko, ramdam ko ang maalat na hanging-dagat. Sa harap ko naman, ramdam ko ang bigat ng dose-dosenang matang nakatingin sa screen ng cellphone ni Miguel.
Lahat sila nakita iyon.
Lahat sila nabasa ang mensahe ni Camille.
“Pagkatapos ng araw na ito, wala na siyang dahilan para kumapit pa sa’yo, hindi ba?”
Hindi ko kailangang magpaliwanag.
Hindi ko kailangang umiyak.
Hindi ko kailangang magmakaawa na paniwalaan nila ako.
Sa wakas, ang katotohanan mismo ang tumayo sa gitna ng silid.
Ang nanay ni Miguel ang unang nakapagsalita. Nanginginig ang kamay niyang itinuro ang cellphone sa mesa.
“Camille… ano ang ibig sabihin niyan?”
Biglang namutla si Camille. Kanina, ang mukha niya ay parang inosenteng babaeng nasaktan dahil sa hindi pagkakaintindihan. Ngayon, para siyang nahuli sa aktong nagnanakaw sa harap ng buong baryo.
“Auntie, hindi po iyan ang ibig kong sabihin…”
Mahina ang boses niya. Pilit pa ring malambot. Pilit pa ring kaawa-awa.
Pero wala nang kumagat.
Isa sa mga tiyahin ni Miguel ang napabulalas.
“Hindi iyan ang ibig mong sabihin? Eh malinaw na malinaw ang nakasulat!”
May isa pang kamag-anak na bumulong, sapat ang lakas para marinig ng lahat.
“Kaya pala kanina pa siya nakangiti habang nasa kusina ang tunay na nobya.”
Tunay na nobya.
Nakakatawa.
Ngayong napahiya sila, saka lang nila naalala kung sino ako.
Tumayo si Miguel na parang may gustong sabihin, pero ang bibig niya ay nagbukas-sara lang. Tumingin siya kay Camille, pagkatapos sa akin, pagkatapos sa mga magulang niya.
Sa unang pagkakataon sa buong gabing iyon, nakita kong nawawala sa kanya ang kumpiyansa.
Wala na ang lalaking sanay utusan ako.
Wala na ang lalaking sanay isipin na ako ang unang susuko.
Ang nasa harap ko ngayon ay isang lalaking naipit sa sariling kasinungalingan.
“Alina…” tawag niya sa akin.
Oo, ako si Alina.
Matagal kong hindi narinig mula sa kanya ang pangalan ko nang walang kasamang pagkainip. Kadalasan, “Ikaw na bahala,” “Ayusin mo,” “Huwag ka nang magreklamo,” o “Mamaya na tayo mag-usap.”
Ngayon, nang banggitin niya ang pangalan ko, parang bigla niya akong naalala.
Huli na.
“Alina, makinig ka muna,” sabi niya.
Hindi ako gumalaw.
“May paliwanag ako.”
Napangiti ako nang bahagya.
“Paliwanag para saan? Para sa pag-block mo sa akin? Para sa pag-post ninyo? Para sa pagpapaluto ninyo sa akin habang pinagtatawanan ako sa labas? O para sa mensaheng iyan?”
Hindi siya nakasagot.
Si Camille naman ay biglang lumapit sa kanya at hinawakan ang braso niya.
“Miguel, sabihin mo naman sa kanila. Hindi ba ikaw ang nagsabi na pagod ka na? Hindi ba ikaw ang nagsabi na hindi mo na alam paano siya iiwan dahil lagi siyang tumutulong sa pamilya mo?”
Parang may sumabog sa loob ng silid.
Ang nanay ni Miguel napaatras ng isang hakbang.
Ang tatay niya, na kanina ay tahimik na nakaupo sa malaking upuan sa gitna ng sala, dahan-dahang tumayo. Matanda na siya, pero nang tumayo siya, tumahimik lalo ang lahat.
“Miguel,” mababa ang boses niya, “totoo ba iyan?”
Hindi sumagot si Miguel.
At minsan, ang katahimikan ay mas malinaw pa sa pag-amin.
Humigpit ang panga ng tatay niya.
“Pinagamit mo ang batang ito sa bahay natin? Pinagluto mo siya para sa kaarawan ko habang nagpaplano ka palang iwan siya?”
“Nagkamali lang po ako, Pa,” bulong ni Miguel.
“Pagkakamali?” Biglang tumaas ang boses ng tatay niya. “Ang pagkakamali, kapag nadulas ang paa mo. Ang pagkakamali, kapag nasobrahan ang asin sa ulam. Pero ito? Ito ay kababuyan.”
May mga napasinghap.
Hindi ko inaasahan iyon.
Sa loob ng maraming taon, lagi kong inisip na sa oras ng gulo, pamilya pa rin ang pipiliin nila. At baka ganoon pa rin nga. Pero ngayong sila mismo ang napahiya, kailangan nilang maghanap ng sisisihin.
Hindi na iyon mahalaga sa akin.
Hindi ko kailangan ang hustisya nila.
Kailangan ko lang makalabas.
Hinawakan ko ang pinto.
“Alina,” tawag ng nanay ni Miguel, mas mahina ngayon. “Anak…”
Agad akong napalingon.
“Hindi na po ako anak ninyo.”
Napatigil siya.
“Hindi po ako naging anak ninyo. Kung anak ninyo ako, hindi ninyo ako hahayaang magluto habang alam ninyong sinasaktan ako ng anak ninyo. Kung anak ninyo ako, may kahit isa sa inyo ang pumasok sa kusina para sabihin sa akin ang totoo.”
Walang sumagot.
Nakita ko ang ilang kamag-anak na yumuko.
May isang pinsan ni Miguel na halos hindi makatingin sa akin. Siya ang unang nag-like sa post ni Camille. Nakita ko ang pangalan niya sa screenshot. Ngayon, hindi niya kayang salubungin ang mga mata ko.
“Hindi ko kayo susumpain,” patuloy ko. “Hindi ko na kailangan. Ang kailangan ko lang ay huwag na ninyo akong tawagin, huwag na ninyo akong hanapin, at huwag na huwag ninyong sasabihing pamilya ninyo ako.”
Pagkatapos noon, lumabas ako.
Akala ko hahabulin ako ni Miguel.
At tama ako.
Ilang hakbang pa lang ako palabas ng gate, narinig ko ang mabilis niyang yabag.
“Alina!”
Hindi ako tumigil.
“Alina, sandali lang!”
Mas binilisan ko ang lakad.
Nasa kalsada na ako nang mahawakan niya muli ang braso ko. Sa pagkakataong ito, hindi na siya kasing lakas ng kanina. Siguro dahil may ilang kamag-anak na nakasunod hanggang pintuan at nanonood.
“Puwede ba tayong mag-usap nang maayos?” tanong niya.
Huminto ako at humarap sa kanya.
Sa ilalim ng dilaw na ilaw sa labas ng bahay, kitang-kita ko ang gulo sa mukha niya. Hindi ko alam kung pagsisisi iyon, takot, o inis dahil nasira ang gabing dapat sana ay kontrolado niya.
“Maayos?” sabi ko. “Miguel, pitong taon akong nakipag-usap nang maayos. Pitong taon akong umintindi. Pitong taon akong naghintay na piliin mo ako nang buo. Pero ngayong pinili ko na ang sarili ko, saka mo gustong mag-usap?”
Napayuko siya.
“Hindi ko intensyong saktan ka.”
Napatawa ako. Tahimik, pagod, walang saya.
“Lagi ninyong sinasabi iyan kapag tapos na ninyong saktan ang tao.”
“Hindi ganoon kadali, Alina. Matagal na kaming magkaibigan ni Camille. Naguluhan lang ako.”
“Hindi ka naguluhan. Nagdesisyon ka.”
Napatingin siya sa akin.
“Pinili mong i-block ako. Pinili mong mag-post. Pinili mong hawakan ang kamay niya sa harap ng lahat. Pinili mong hayaan akong magluto para sa pamilya mo. Pinili mong hindi sumagot sa message ko. Huwag mong tawaging kalituhan ang paulit-ulit na pagpili.”
Natahimik siya.
Doon ko naintindihan na minsan, hindi kailangang sigawan ang isang tao para tamaan siya.
Minsan, sapat na ang totoo.
May humintong tricycle sa kanto. Itinaas ko ang kamay ko.
“Alina, saan ka pupunta?” tanong niya.
“Kung saan wala ka.”
Bago ako sumakay, humabol ang nanay niya sa gate.
“Alina, pakiusap! Kahit bumalik ka muna sandali. Hindi namin kaya tapusin ang handaan. Ang daming bisita. Napakalaking kahihiyan nito.”
Tumingin ako sa kanya.
“Hindi po ako ang dahilan ng kahihiyan ninyo.”
Tumahimik siya.
“Ang kahihiyan ninyo ay nagsimula nang hayaan ninyong gamitin ako.”
Sumakay ako sa tricycle.
Habang umaandar iyon palayo, nakita ko sa salamin ang bahay nilang maliwanag, puno ng tao, pero parang nasusunog sa sariling katahimikan.
Sa unang pagkakataon sa gabing iyon, nakahinga ako nang malalim.
Hindi ibig sabihin nun ay hindi ako nasasaktan.
Ang totoo, parang may kamay na pumipiga sa dibdib ko.
Pitong taon.
Hindi biro ang pitong taon.
Sa pitong taon, natutunan ko ang paboritong timpla ng kape ni Miguel. Natutunan ko kung anong klase ng pagkain ang ayaw ng tatay niya. Natutunan ko kung kailan masakit ang ulo ng nanay niya kahit hindi siya magsalita. Natutunan ko ang birthday ng halos lahat ng kamag-anak niya.
Pero sa pitong taon, nakalimutan kong tanungin ang sarili ko:
Alina, kumusta ka?
Pagdating ko sa maliit kong apartment, nandoon na si Liza.
Hindi ko alam paano siya nauna. Siguro dahil kilala niya ako nang mas mabuti kaysa sa sarili ko.
Pagbukas ko ng pinto, hindi siya nagsalita agad.
Niyakap niya lang ako.
Doon ako naiyak.
Hindi sa harap nila.
Hindi sa harap ni Miguel.
Hindi sa harap ni Camille.
Doon, sa maliit kong sala, sa bisig ng kaibigan kong hindi ako hinayaang maging huling makaalam, saka ako tuluyang gumuho.
“Ang sakit,” bulong ko.
“Huwag mong pigilan,” sabi ni Liza. “Masakit talaga. Pero tandaan mo, ang masakit ngayon, hindi ibig sabihin mali ang ginawa mo.”
Umiyak ako nang umiyak.
Hanggang sa mapagod ang katawan ko.
Hanggang sa matuyo ang lalamunan ko.
Hanggang sa wala na akong ibang magawa kundi umupo sa sahig, nakasandal sa sofa, habang si Liza ay naglalagay ng malamig na tubig sa mesa.
Pagkaraan ng ilang minuto, tumunog ang cellphone ko.
Miguel.
Hindi ko sinagot.
Tumunog ulit.
Nanay niya.
Hindi ko rin sinagot.
Sunod-sunod ang messages.
“Alina, please.”
“Hindi ito ang gusto kong mangyari.”
“Mag-usap tayo.”
“Babalikan kita bukas.”
“Pakiusap, huwag mong tapusin nang ganito.”
Binasa ni Liza ang ilang mensahe at napailing.
“Ngayong wala ka na sa kusina nila, saka ka naging mahalaga.”
Pinatay ko ang cellphone.
Pagkatapos, hinubad ko ang damit kong amoy mantika at usok. Naligo ako nang matagal. Habang dumadaloy ang tubig sa buhok at balat ko, pakiramdam ko unti-unting natatanggal ang bigat ng gabing iyon.
Pero hindi sapat ang isang paligo para burahin ang pitong taon.
Paglabas ko, nakita ko si Liza sa maliit kong mesa. May hawak siyang notebook.
“Ano iyan?” tanong ko.
“Plano.”
“Para saan?”
“Para sa buhay mo.”
Napatingin ako sa kanya.
Ngumiti siya, pero namumula pa rin ang mga mata niya sa galit para sa akin.
“Sabi mo dati, gusto mong magtayo ng maliit na kainan. Hindi mo natuloy dahil lagi kang abala sa pamilya ni Miguel. Ngayon, wala ka nang dahilan para hindi ituloy.”
Napahawak ako sa buhok ko.
“Liza, hindi ganoon kadali.”
“Wala akong sinabing madali.”
Tinapik niya ang notebook.
“Pero posible.”
Tinitigan ko ang blangkong pahina.
Sa loob ng maraming taon, punong-puno ang buhay ko ng pangalan ni Miguel.
Ngayon, sa unang pagkakataon, may blangkong pahina sa harap ko.
Nakakatakot.
Pero sa takot na iyon, may maliit na liwanag.
At sa gabing iyon, habang ang bahay ni Miguel ay nalulunod sa kahihiyan at gulo, tahimik kong isinulat sa unang pahina ng notebook:
“Para sa sarili ko.”