Buhay na Pinili Kong Akin
Bahagi 4: Ang Buhay na Pinili Kong Akin
Lumipas ang dalawang buwan matapos ang eskandalo.
Sa loob ng dalawang buwang iyon, nagbago ang buong campus.
Ang mga propesor at staff na sangkot sa grade manipulation ay sinuspinde at isinailalim sa legal investigation. Ang ilang estudyanteng bumili ng grades ay tinanggal sa scholarship list, at ang iba ay pinatawan ng matinding disciplinary action.
Si Rafael Santos naman ay hindi na bumalik sa klase.
Ayon sa balitang kumalat, inilipat na siya ng pamilya niya sa ibang lugar habang hinaharap ang kaso. Marami ang nagsabing kawawa siya. Marami rin ang nagsabing nararapat lang.
Ako?
Hindi ko alam kung alin doon ang tama.
Ang alam ko lang, nang mawala siya sa campus, hindi ako nakaramdam ng saya.
Nakaramdam lang ako ng katahimikan.
Isang katahimikang matagal kong hinintay.
Opisyal na itinama ng school ang grades ko. Hindi lang iyon, binigyan din ako ng written apology ng departamento. Inalok nila akong kunin ang scholarship recommendation na dapat sana ay naagaw ni Rafael.
Nang unang marinig ko iyon, tumingin ako kay Kuya.
Akala ko sasabihin niyang tanggapin ko agad.
Pero ngumiti lang siya.
“Desisyon mo iyan.”
Napakurap ako.
“Wala kang sasabihin?”
“Meron.”
“Ano?”
“Huwag mong piliin dahil gusto mong patunayan na mas magaling ka kay Rafael. Piliin mo dahil gusto mo talaga.”
Matagal kong pinag-isipan iyon.
Noong una, gusto kong tanggapin para ipakita sa lahat na hindi ako talunan.
Na hindi ako bobo.
Na hindi ako tuta.
Pero habang tumatagal, napagtanto kong pagod na akong mabuhay para sagutin ang tingin ng ibang tao.
Kaya tinanggap ko ang scholarship.
Hindi para kay Rafael.
Hindi para kay Sofia.
Hindi para sa mga estudyanteng tumawa sa akin.
Tinanggap ko iyon dahil akin iyon.
Pinaghirapan ko iyon.
At karapat-dapat ako roon.
Simula noon, unti-unti kong binago ang buhay ko.
Hindi na ako gumigising nang mas maaga para plantsahin ang polo ni Kuya. Natuto na siyang magplantsa mag-isa, kahit minsan ay nakakatawa ang tiklop ng manggas.
Hindi na ako tumatakbo sa cafeteria para bumili ng pagkain niya. Minsan, siya pa ang bumibili para sa akin.
Hindi na ako ang nag-aayos ng mesa niya tuwing gabi.
Sa halip, inayos ko ang sarili kong mesa.
Naglagay ako ng maliit na lamp, ilang libro, at isang notebook kung saan isinulat ko ang mga plano ko.
Sa unang pahina, isang pangungusap lang ang nakasulat:
Hindi na ako anino.
Noong makita iyon ni Kuya, hindi niya ako tinukso.
Tinitigan lang niya sandali, pagkatapos ay tahimik na naglagay ng isang bagong pen sa tabi ng notebook ko.
“Para sa susunod mong plano,” sabi niya.
Hindi ako sumagot, pero ngumiti ako.
Ang relasyon namin ni Kuya ay hindi nawala.
Mas naging maayos pa nga.
Dati, iniisip kong ang pagmamahal ay pagsunod. Na kapag mahal mo ang isang tao, dapat lagi kang nasa likod niya, handang tumakbo sa bawat tawag.
Ngayon, natutunan kong ang pagmamahal pala ay hindi dapat kumain sa pagkatao mo.
Puwede mong mahalin ang isang tao habang pinipili mo pa rin ang sarili mo.
Puwede kang tumulong nang hindi nawawala.
Puwede kang maging kapatid nang hindi nagiging anino.
Isang hapon, habang nag-aaral ako sa library, may umupo sa tapat ko.
Pag-angat ko ng tingin, nakita ko si Sofia.
Matagal ko siyang hindi nakita nang malapitan.
Mas simple na ang ayos niya ngayon. Wala ang dati niyang matapang na aura, pero may kakaibang katahimikan sa mukha niya.
“Pwede ba akong umupo?” tanong niya.
“Umupo ka na,” sabi ko.
Napangiti siya nang mahina, pero agad ding nawala.
May ilang segundo kaming tahimik.
Pagkatapos, inilabas niya ang isang folder.
“Ito ang kopya ng final statement ko sa investigation panel.”
Tiningnan ko ang folder, pero hindi ko kinuha.
“Bakit mo ipinapakita sa akin?”
“Dahil binanggit ko roon ang lahat ng naging kasalanan ko.”
Huminga siya nang malalim.
“Na hinayaan kong siraan ka. Na pinaniwalaan ko si Rafael nang hindi ka tinatanong. Na naging bahagi ako ng dahilan kung bakit lumala ang lahat.”
Tahimik ko siyang pinakinggan.
“Tinanggap ng panel ang statement ko,” dagdag niya. “May disciplinary warning ako. Tinanggal din ako sa student ambassador program.”
Napatingin ako sa kanya.
Dati, mahalaga sa kanya ang program na iyon.
Iyon ang isa sa mga dahilan kung bakit siya kilala sa campus.
“Okay ka lang?” tanong ko.
Napangiti siya nang malungkot.
“Hindi. Pero siguro kailangan ko iyon.”
Ibinaba niya ang tingin sa mga kamay niya.
“Dati, akala ko mabuti akong tao dahil naaawa ako sa mahihirap, ipinagtatanggol ko ang inaapi, at galit ako sa mayayabang.”
Tumigil siya sandali.
“Pero hindi ko napansin na ginagamit ko lang pala iyon para maramdaman kong mas mataas ako sa iba.”
Hindi ako nagsalita.
“Hindi kita pinakinggan dahil hindi ka pasok sa papel na gusto kong ibigay sa’yo. Sa isip ko, si Rafael ang inaapi, ikaw ang masama. Mas madali iyon. Mas maganda pakinggan. Mas bagay sa imahe ko.”
Nanginginig ang boses niya.
“Pero mali ako.”
Sa pagkakataong ito, nakita kong hindi siya humihingi ng awa.
Hindi siya umiiyak para pigilan ako.
Hindi siya nagmamakaawang bumalik kami.
Nagsasabi lang siya ng totoo.
At marahil, iyon ang unang hakbang niya para magbago.
“Sofia,” sabi ko.
Tumingala siya.
“Salamat sa pagsasabi ng totoo.”
Namula ang mata niya.
“Mapapatawad mo ba ako?”
Hindi ako agad sumagot.
Tumingin ako sa labas ng bintana.
Nandoon ang hagdan ng library kung saan nagsimula ang lahat. Isang taon na ang nakalipas, hinarang niya ako roon at hiniling na maging boyfriend niya ako.
Noon, akala ko iyon ang simula ng isang magaan at masayang kuwento.
Hindi ko inakalang hahantong kami rito.
Sa sakit.
Sa pagkakanulo.
Sa pagkatuto.
“Pinapatawad kita,” sabi ko sa huli.
Napatigil siya. Parang hindi siya makapaniwala.
“Pero hindi na tayo babalik sa dati.”
Tumulo ang luha niya, pero ngumiti siya.
“Alam ko.”
“Hindi ko sinasabi ito para saktan ka.”
“Alam ko,” ulit niya. “At salamat. Dahil kahit pagkatapos ng lahat, binigyan mo pa rin ako ng kapatawaran.”
Tumayo siya.
Bago umalis, huminto siya at tumingin sa akin.
“Sana balang-araw, kapag naalala mo ako, hindi puro sakit ang maalala mo.”
Tiningnan ko siya.
“Siguro balang-araw.”
Tumango siya.
Pagkatapos ay umalis.
Pinanood ko siyang bumaba sa hagdan ng library.
Sa unang pagkakataon, hindi mabigat ang dibdib ko.
Hindi rin masaya.
Payapa lang.
At minsan, ang kapayapaan ay mas mahalaga kaysa sa saya.
Dumating ang araw ng recognition ceremony.
Dahil naitama ang grades ko at napatunayang ako ang tunay na nangunguna sa ilang major exams, tinawag ako sa entablado para tanggapin ang academic excellence award at scholarship certificate.
Nang marinig ko ang pangalan ko, sandaling nanlamig ang kamay ko.
Hindi dahil natatakot ako sa entablado.
Kundi dahil alam kong lahat ng matang dati ay humusga sa akin, ngayon ay nakatingin ulit.
Pero ngayon, hindi na ako yumuko.
Tumayo ako.
Inayos ko ang suot kong barong.
Bago ako umakyat, naramdaman kong may tumapik sa balikat ko.
Si Kuya Adrian.
“Marco,” sabi niya.
“Ano?”
Ngumiti siya.
“Huwag kang matisod.”
Napairap ako.
“Ang galing mo talagang magbigay ng encouragement.”
Tumawa siya.
Pero bago ako tuluyang umakyat, bigla siyang seryosong nagsalita.
“Proud ako sa’yo.”
Natigilan ako.
Apat na simpleng salita.
Pero sapat para halos mapuno ng luha ang mata ko.
Hindi ko na hinintay na mahalata niya.
Umakyat ako sa entablado.
Sa gitna ng palakpakan, tinanggap ko ang certificate.
Sa ibaba, nakita ko ang department head na nakatayo at pumapalakpak. Nakita ko ang ilang kaklaseng yumuyuko, marahil nahihiya pa rin. Nakita ko rin si Sofia sa likod, tahimik na pumapalakpak habang nakangiti nang malungkot.
At nakita ko si Kuya.
Nakatayo siya sa unang hilera.
Hindi siya ang bida sa araw na iyon.
Hindi siya ang tinatawag ng lahat.
Hindi siya ang nasa gitna ng entablado.
Ako.
Sa unang pagkakataon, ako.
Nang ibinigay sa akin ang mikropono para sa maikling speech, huminga ako nang malalim.
“Maraming salamat po,” simula ko.
Tahimik ang hall.
“Matagal kong inisip na ang halaga ng isang tao ay nakadepende sa tingin ng iba. Kapag tinawag kang mahina, iisipin mong mahina ka. Kapag tinawag kang anino, maniniwala kang wala kang sariling liwanag.”
Tumigil ako sandali.
“Pero natutunan ko na hindi pala tungkulin ng mundo na kilalanin agad kung sino ka. Minsan, ikaw muna ang kailangang maniwala sa sarili mo.”
Naramdaman kong nanginig ang boses ko, pero itinuloy ko.
“May mga taong huhusga sa atin base sa nakikita nila. May mga taong gagamit ng awa, galit, o inggit para sirain tayo. Pero ang katotohanan, kahit gaano katagal maitago, may paraan pa ring lumabas.”
Tumingin ako kay Kuya.
“At may mga taong, kahit hindi perpekto, mananatili sa tabi mo kapag halos lahat ay tumalikod.”
Ngumiti si Kuya.
“Ang award na ito ay hindi lang patunay na naitama ang grades ko. Para sa akin, patunay ito na kaya kong tumayo sa sarili kong pangalan.”
Huminga ako nang malalim.
“Ako si Marco Dela Cruz.”
“Hindi ako anino ninuman.”
“Hindi ako kuwento ng ibang tao.”
“Ako ang magsusulat ng sarili kong buhay.”
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos, malakas na palakpakan ang pumuno sa buong hall.
Sa pagkakataong iyon, hindi ko na hinanap kung sino ang naniniwala at sino ang hindi.
Dahil sapat na na ako mismo, naniniwala na sa sarili ko.
Pagkatapos ng ceremony, lumabas kami ni Kuya sa campus garden.
Maliwanag ang hapon. Basa pa ang damuhan mula sa mahinang ulan kaninang umaga, pero ang langit ay unti-unti nang luminaw.
Inabot ni Kuya sa akin ang isang maliit na kahon.
“Ano ito?” tanong ko.
“Buksan mo.”
Binuksan ko iyon.
Sa loob ay isang simpleng relo.
Hindi kasing mahal ng dati.
Walang kumikinang na bato.
Walang marangyang disenyo.
Pero sa likod ng relo, may nakaukit:
Para sa oras na sa’yo na.
Matagal kong tinitigan iyon.
“Kuya…”
Nagkibit-balikat siya.
“Huwag kang umiyak. Nakakahiya.”
Napatawa ako kahit namumuo ang luha sa mata ko.
“Ang corny mo.”
“Pero nagustuhan mo.”
Hindi ako sumagot.
Isinuot ko ang relo.
Hindi ito kasing bigat ng mamahaling relo na ibinigay niya noong unang araw ng pasukan.
Pero kakaiba ang pakiramdam.
Magaan.
Parang hindi ito simbolo ng kayamanan.
Kundi ng simula.
Sa di kalayuan, tumunog ang kampana ng campus chapel.
Hindi ang lumang chapel kung saan muntik masunog ang ebidensya.
Kundi ang maliit na chapel malapit sa garden, kung saan madalas dumaan ang mga estudyante pagkatapos ng klase.
Napatingin ako sa langit.
Naalala ko ang gabing malakas ang ulan, ang brown envelope, ang takot, ang galit, ang lahat ng sakit.
Ngayon, parang napakalayo na noon.
Hindi nawala ang alaala.
Pero hindi na rin ito nakakadena sa akin.
“Anong gagawin mo ngayon?” tanong ni Kuya.
Tiningnan ko ang relo sa pulso ko.
Pagkatapos ay ngumiti ako.
“Mag-aaral.”
Napataas ang kilay niya.
“Iyon lang?”
“At kakain ng hindi pinakamurang pagkain sa cafeteria.”
Tumawa siya.
“Ayan. Iyan ang tunay na character development.”
Naglakad kami palabas ng garden.
Sa unang pagkakataon, hindi ako nasa likod niya.
Hindi rin siya nasa harap ko.
Magkatabi kami.
At habang lumalayo kami sa ingay ng campus, alam kong hindi perpekto ang bukas.
May mga taong mananatiling mapanghusga.
May mga sugat na matagal maghilom.
May mga relasyong hindi na maibabalik.
Pero ayos lang.
Dahil may mga katotohanang natagpuan.
May mga maling naitama.
May mga taong natutong magsisi.
At ako, sa wakas, natuto nang piliin ang sarili ko.
Hindi bilang anino.
Hindi bilang biktima.
Kundi bilang taong may sariling pangalan, sariling liwanag, at sariling oras.
Sa araw na iyon, nagsimula ang bagong buhay ko.
At sa pagkakataong ito, ako na ang bida sa sarili kong kuwento.