Pagbalik ng Asawa Ko Matapos ang 15 Araw, Tinanong Ko Kung Alam Niyang May HIV ang Matalik Kong Kaibigan—Ngunit ang Takot Niya ang Nagbukas sa Mas Madilim Naming Lihim
Pagkauwi ng asawa ko matapos mawala nang labinlimang araw, isang tanong lang ang ibinato ko sa kanya.
“Alam mo bang may HIV si Bianca?”
Nalaglag ang kulay sa mukha ni Adrian.
At sa loob ng wala pang dalawang minuto, tumakbo siyang palabas ng bahay na parang hinahabol ng kamatayan.
Doon ko nalaman na hindi ko na kailangan ng litrato para patunayang niloloko nila ako.
Labimpitong taon na kaming kasal ni Adrian Reyes.
Ako si Mara Villanueva-Reyes, 41 anyos, may-ari ng isang maliit ngunit matatag na educational publishing company sa Makati. Gumagawa kami ng modules at learning materials para sa ilang pribadong paaralan sa Metro Manila.
Si Adrian naman, 44, ay project director ng isang construction firm na may mga proyekto sa Manila, Cebu at Davao.
Wala kaming anak.
Noong una, masakit iyon.
Pero habang lumilipas ang mga taon, natutunan naming buuin ang buhay namin sa ibang paraan—mga biyahe, Linggo kasama ang pamilya, mga librong binibili namin sa bawat lugar na pinupuntahan namin, at isang malaking bahay sa Ayala Alabang na puno ng mga litrato ng dalawa naming nakangiti.
Akala ko iyon ang tawag sa kapanatagan.
Hindi ko alam na ang tawag pala roon ay pagiging kampante.
At si Bianca Flores ang pinakahuli kong pinaghinalaan.
Kaibigan ko siya mula pa noong college.
Siya ang kasama ko noong mamatay ang tatay ko.
Siya ang nag-organize ng bridal shower ko.
May sarili siyang susi sa bahay namin.
Kapag wala ako, siya pa ang pinapakiusapan kong kumuha ng documents sa study room.
Kaya nang sabihin ni Adrian na may 15-day construction conference siya sa Cebu, hindi ako nagduda.
At nang sabihin ni Bianca na pupunta naman siya sa isang two-week wellness retreat sa Mactan para “mag-detox sa stress,” natawa pa ako.
“Sabay pa kayong mawawala,” biro ko.
Sumagot si Bianca ng laughing emoji.
Apat na araw pagkatapos nilang umalis, nagsimulang mabasag ang lahat.
Nag-post ang dati kong officemate na si Grace ng ilang litrato mula Mactan-Cebu International Airport.
Nag-message siya sa akin.
“Mara, nasa Cebu rin ba si Adrian? Parang nakita ko siya.”
Binuksan ko ang album.
Sa ikapitong litrato, nasa likod mismo ng selfie ni Grace ang dalawang taong hindi puwedeng mapagkamalan ng isang babaeng 17 taon nang nakakakilala sa asawa at mahigit 20 taon nang nakakakilala sa matalik na kaibigan.
Si Adrian.
At si Bianca.
Magkatabi silang naglalakad papunta sa car rental area.
Ang kamay ni Adrian ay nakapatong sa ibabang bahagi ng likod ni Bianca.
Hindi iyon kilos ng dalawang taong nagkataong nagkita sa airport.
Hindi rin iyon kilos ng magkatrabaho.
Iyon ang kilos ng dalawang taong matagal nang sanay magdikit.
Hindi ko sila tinawagan.
Hindi rin ako umiyak.
Binuksan ko ang online banking namin.
May charge na ₱186,000 mula sa isang luxury resort sa Mactan.
Isang reservation.
Isang suite.
King-size bed.
Dalawang tao.
May kasunod na romantic dinner package.
Couples massage.
Private island tour.
Car rental na tumugma sa mga lugar na pino-post ni Bianca sa Instagram.
Sa lahat ng litrato niya, wala ni isa ang nagpapakita kung sino ang kumuha ng picture.
Pero alam ko na.
Sa sumunod na sampung araw, wala akong ginawa kundi mag-ipon ng ebidensiya.
Screenshots.
Receipts.
Dates.
Messages.
Habang si Adrian ay nagte-text sa akin ng—
“Pagod na pagod ako sa conference.”
“At least magandang project ito para sa company.”
“Miss na kita.”
Sumasagot ako nang normal.
“Ingat ka.”
“Kumain ka.”
“See you soon.”
Hindi niya alam na bawat mensahe niya ay sine-save ko.
Hindi alam ni Bianca na habang pinapanood ko ang stories niya tungkol sa “healing” at “choosing peace,” naka-folder na sa laptop ko ang bawat kasinungalingan nila.
Pero may isang bagay akong hindi mapatunayan.
Gaano na katagal?
Isang beses lang ba?
O matagal na ba akong tanga sa sarili kong bahay?
Noong gabi bago umuwi si Adrian, bigla kong naalala ang sinabi ni Bianca ilang buwan na ang nakaraan.
Nagpa-full laboratory tests daw siya dahil may nakita ang doktor na kailangang i-check.
Hindi niya sinabi sa akin ang resulta.
Doon ko naisip ang tanong.
Hindi dahil alam kong may HIV siya.
Wala akong ebidensiyang ganoon.
At hindi ko kailanman gagamitin ang totoong kondisyon ng isang tao bilang biro.
Pero kailangan kong malaman kung paano magre-react ang isang lalaking nagsasabing walang namamagitan sa kanila.
Kinabukasan, alas-diyes ng umaga, pumasok si Adrian sa bahay.
Naka-white polo siya, bagong shave, may dalang mamahaling coffee beans mula Cebu.
“Mara?”
Hindi ko siya sinalubong.
Nakaupo ako sa sala.
“Kamusta conference?”
“Exhausting.”
Ibinaba niya ang maleta.
Lumapit sa mesa.
Kumuha ng kape.
At doon ko sinabi:
“Alam mo bang may HIV si Bianca?”
Parang may pumutok sa loob ng katawan niya.
Namutla siya.
Nanginginig ang kamay na may hawak ng tasa.
Hindi niya sinabi, “Anong pinagsasasabi mo?”
Hindi niya sinabi, “Bakit mo ako tinatanong?”
Hindi niya sinabi, “Ano ang kinalaman ni Bianca sa akin?”
Ang unang tanong niya ay—
“Sigurado ka?”
Napangiti ako nang bahagya.
“Bakit?”
Hindi siya sumagot.
“A-Adrian?”
“May pupuntahan lang ako.”
“Saan?”
“May aasikasuhin ako.”
Dalawang minuto lang ang lumipas bago ko narinig ang makina ng kotse.
Halos mabangga niya ang automatic gate sa pagmamadaling umalis.
Bandang alas-tres ng hapon siya bumalik.
Hindi niya ako matingnan.
Dumiretso siya sa guest room.
“Ano’ng sabi ng clinic?” tanong ko mula sa hallway.
Tumigil siya.
Dahan-dahan siyang lumingon.
At sa unang pagkakataon sa loob ng 17 taon, nakita ko sa mukha ng asawa ko ang takot ng isang taong alam na alam kung bakit kailangan niyang magpa-test.
Hindi ko na siya pinilit umamin.
Hindi ko na kailangan.
Kinagabihan, habang nasa guest room si Adrian, may tumunog sa laptop ko.
Isang email.
Mula sa isang law office sa Taguig.
Akala ko una ay spam.
Hanggang sa mabasa ko ang subject:
FINAL CONFIRMATION — SPOUSAL CONSENT AND PROPERTY COLLATERAL
Nanlamig ang mga daliri ko.
Binuksan ko iyon.
May attached PDF.
Nasa unang pahina ang buong pangalan ko.
MARA VILLANUEVA-REYES.
Sa ilalim nito ay nakasulat na kusang-loob kong pinahihintulutan ang pagsasangla ng bahay namin sa Ayala Alabang bilang collateral para sa isang ₱28.6 million business loan.
Hindi ako kailanman pumirma ng ganoong dokumento.
Pero sa pinakahuling pahina…
naroon ang pirma ko.
Halos eksaktong-eksakto.
At bilang witness sa dokumento, may isa pang pamilyar na pangalan.
BIANCA FLORES.
Napaatras ako sa upuan.
Pero hindi iyon ang pinakanakakatakot.
Sa ibaba ng email ay may maikling mensahe:
“Ma’am Mara, as requested by your husband, attached is the final set. Once your original title is surrendered tomorrow morning, the loan proceeds will be released to the joint investment account.”
Napatingin ako sa hallway.
Nasa loob ng guest room si Adrian.
At saka ko naalala—
Bago siya pumunta sa Cebu, hiniram niya ang susi ng safety box namin.
Doon nakalagay ang titulo ng bahay.
Tumakbo ako sa study.
Binuksan ko ang drawer.
Kinuha ko ang maliit na safe.
Ipinasok ko ang code.
Bumukas iyon.
Wala na ang titulo.
At sa mismong lugar kung saan dati nakalagay ang dokumento, may naiwan na isang resibo.
Isang resibo para sa bagong condominium unit sa Cebu.
Buyer:
ADRIAN REYES.
Co-buyer:
BIANCA FLORES.
At ang halagang naunang ibinayad—
₱6,000,000.
Mula sa corporate account ng sarili kong publishing company.
Doon ko tuluyang naunawaan.
Hindi lang asawa ko ang ninakaw nila sa akin.
Pati ang bahay ko.
Ang kumpanya ko.
At ang perang pinaghirapan ko sa loob ng halos dalawang dekada.
At kinabukasan ng umaga, kukunin na nila ang natitira.
PARTE2
Hindi ako sumigaw.
Hindi ko hinarap si Adrian.
Hindi ko rin kinatok ang guest room.
Sa halip, kumuha ako ng litrato ng bawat dokumento.
Pagkatapos ay tumawag ako kay Attorney Liza Mendoza, ang abogado ng kumpanya ko mula pa noong nagsisimula kami.
Alas-onse na ng gabi.
Isang beses lang siyang nagtanong.
“Mara, sigurado ka bang hindi ikaw ang pumirma?”
“Liza, mas kabisado ko ang pirma ko kaysa mukha ng asawa ko.”
“Then don’t confront him.”
Tumigas ang boses niya.
“Secure everything first.”
Sa loob ng susunod na oras, ginawa namin ang dapat gawin.
Pina-freeze ko ang outgoing transactions ng corporate account ko.
Nagpadala ako ng written notice sa bangko na wala akong ibinigay na authorization para sa loan.
Nag-email ang abogado ko sa law office na nakalagay sa dokumento, formally disputing my signature and consent.
At bago maghatinggabi, nag-file kami ng incident report para maitala agad na nawawala ang original property title mula sa safe ko.
Hindi pa iyon kaso.
Hindi pa iyon hatol.
Pero sapat iyon para hindi nila maisara ang transaksyon kinabukasan nang tahimik.
Alas-sais ng umaga, lumabas si Adrian mula sa guest room.
Mukha siyang hindi natulog.
“Mara.”
“Hmm?”
“May pupuntahan ako sa Taguig.”
Alam ko kung bakit.
Ngumiti ako.
“Maaga.”
“Important meeting.”
“Mas importante sa conference?”
Tumingin siya sa akin.
May isang segundo ng katahimikan.
Pagkatapos ay bumaba ang tingin niya.
“Business lang.”
Business.
Iyon pala ang pangalan niya sa pagtataksil.
“Okay,” sabi ko. “Ingat.”
Umalis siya.
Makalipas ang dalawampung minuto, tumawag si Attorney Liza.
“They’ve been notified. Hindi puwedeng i-release ang loan habang disputed ang consent mo.”
Napapikit ako.
Sa unang pagkakataon mula nang makita ko ang litrato sa Cebu, nakahinga ako nang malalim.
Pero hindi pa tapos.
Bandang alas-diyes, tumawag si Adrian.
“Mara, may ginawa ka ba sa bank account?”
Diretso ang tono niya.
Wala nang lambing.
Wala nang “hon.”
“Ano’ng account?”
“Company account mo.”
“Bakit mo tinatanong?”
Nanahimik siya.
“May payment kasi akong inaasahan.”
Napatawa ako.
Hindi ko napigilan.
“Anong klaseng payment ang inaasahan mo mula sa account ng kumpanya ko, Adrian?”
“Investment lang.”
“Sa condo ninyo ni Bianca?”
Tumigil ang mundo sa kabilang linya.
Narinig ko ang paghinga niya.
“Mara—”
“Uwi ka.”
“Maaari nating ipaliwanag—”
“Uwi. Ka.”
Pagkalipas ng isang oras, dumating siya.
At hindi siya nag-iisa.
Kasama niya si Bianca.
Sa loob ng dalawampung taon naming pagkakaibigan, hindi ko siya nakitang ganoon kaputla.
“Mara,” agad niyang sabi, “please, makinig ka muna.”
“Umupo kayo.”
Nasa dining table ang laptop ko.
Nakaayos ang printouts.
Hotel.
Spa.
Car rental.
Condo reservation.
Bank transfers.
Loan documents.
Photocopy ng title.
At ang papel na may peke kong pirma.
Hindi ko sila minura.
Hindi ko kailangang gawin iyon.
“Simulan natin sa simple,” sabi ko. “Gaano na katagal?”
Tumingin si Bianca kay Adrian.
Si Adrian ang sumagot.
“Eight months.”
Tumango ako.
“Walong buwan.”
“Mara, nagkamali kami.”
“Hindi ‘kami’ ang tanong ko.”
Napatingin siya sa akin.
“Gaano katagal ninyo akong pinaplano na lokohin sa pera?”
Hindi sila nakasagot.
Itinulak ko sa gitna ang loan papers.
“Peke ang pirma ko.”
“Hindi namin balak kunin ang bahay,” mabilis na sabi ni Adrian. “Collateral lang. Temporary. May malaking project akong papasukan.”
“Anong project?”
Wala siyang sagot.
Si Bianca ang nagsalita.
“May property development sa Cebu. Kapag nag-close iyon, babalik din lahat.”
“Tahimik ka.”
Napatigil siya.
Sa unang pagkakataon mula noong college, hindi ko siya kinausap bilang kaibigan.
Kinausap ko siya bilang isang taong pumasok sa bahay ko, kabisado kung saan ko nilalagay ang mga dokumento, at piniling gamitin ang tiwalang iyon laban sa akin.
“Hawak mo ang susi ng bahay ko.”
Namasa ang mga mata niya.
“Mara…”
“Alam mo ang password pattern ko. Alam mo kung saan nakatago ang corporate files. Alam mong nasa safe ang titulo.”
“Mara, hindi ko kinuha—”
“Pero witness ka.”
Ipinakita ko ang papel.
“Paano ka naging witness sa pirma kong hindi ko naman ginawa?”
Wala siyang maisagot.
Si Adrian ang tumayo.
“Enough. Ako ang may idea.”
Napatingin ako sa kanya.
“Talaga?”
“Ako ang nag-pressure kay Bianca.”
Biglang napalingon si Bianca.
“Adrian!”
At doon ko nakita ang unang bitak sa kanilang alyansa.
“Sabihin mo lahat,” sabi ko.
Tahimik siyang naupo ulit.
Ayon kay Adrian, nalugi ang isang private investment niya halos isang taon na ang nakaraan.
Mahigit ₱11 milyon.
Hindi niya sinabi sa akin.
Sa halip, umutang siya sa ibang tao para mabawi iyon.
Mas lumaki ang utang.
Nang malaman ni Bianca ang problema, ipinakilala siya nito sa isang broker sa Cebu na nangangakong makakapasok sila sa pre-selling development.
Kailangan lang daw ng malaking initial capital.
Ang ₱6 milyon mula sa kumpanya ko ang ginamit nila bilang reservation at equity.
“Paano ninyo nakuha ang pera?” tanong ko.
Tahimik si Adrian.
Si Bianca ang umiyak.
“May old authorization file ka sa office.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa akin.
Tatlong taon na ang nakaraan, ginawa kong temporary signatory si Adrian nang maospital ako dahil sa dengue.
Hindi ko naisip na may copies pa ng documents.
Ginamit nila ang lumang file para gumawa ng panibagong authority.
At nang hindi sapat iyon para sa mas malaking loan, ginaya nila ang pirma ko.
“Bakit kailangan ang bahay?”
“Para mabayaran lahat,” sagot ni Adrian. “Once ma-release ang ₱28.6 million, may enough capital na kami. Kapag nag-turn over ang units—”
“Units?”
Napatingin ako sa kanya.
Akala niya condo lang ang nakita ko.
Doon siya nagkamali.
Kinuha ko ang panibagong dokumentong nakuha ni Liza mula sa broker noong umagang iyon.
Tatlong units.
Hindi isa.
Isa sa pangalan ni Adrian at Bianca.
Dalawa sa isang bagong corporation.
ABR Coastal Holdings.
A para Adrian.
B para Bianca.
R para Reyes.
Isang kumpanyang na-register apat na buwan na ang nakaraan.
At sa corporate papers nito, nakalagay ang residential address ko.
“Hindi lang kayo nag-invest,” sabi ko.
“Gumagawa kayo ng bagong buhay.”
Umiyak nang tuluyan si Bianca.
“Hindi ganyan kasimple.”
“Talaga? Ano ang komplikado?”
“Mahal ko siya.”
Napatawa ako.
Mahina lang.
Pagod.
“Mahal mo siya?”
“Mara—”
“Twenty years, Bianca.”
Napayuko siya.
“Dalawampung taon kitang tinawag na kapatid.”
Wala siyang maisagot.
Humarap ako kay Adrian.
“At ikaw? Mahal mo rin siya?”
Hindi siya agad sumagot.
Iyon ang pinakamasakit.
Hindi dahil gusto kong sabihin niyang ako pa rin.
Kundi dahil pagkatapos ng 17 taon, nararapat sana akong sagutin nang diretso.
Sa huli, sinabi niya:
“Hindi ko alam.”
Tumango ako.
“Good.”
Napatitig siya sa akin.
“Dahil alam ko.”
Tumayo ako.
“Tapos na tayo.”
Lumapit siya agad.
“Mara, huwag kang magdesisyon habang galit ka.”
“Hindi ako galit.”
At totoo iyon.
May sakit.
May pandidiri.
May lungkot na parang may namatay.
Pero malinaw ang isip ko.
“Ang galit, puwedeng humupa. Ang ginawa ninyo, may dokumento.”
Napaatras siya.
Sinabi ko sa kanilang nakapagpadala na ng formal dispute ang abogado ko.
Frozen ang questionable transactions.
Naka-report ang pagkawala ng titulo.
May forensic review na gagawin sa signatures at digital records.
At ang board ng kumpanya ko ay tatawag ng emergency meeting para alisin lahat ng access na minsang ibinigay kay Adrian.
“Sinira mo ako,” bulong niya.
Tinitigan ko siya.
“Ako?”
Hindi ko itinaas ang boses ko.
“Ikaw ang nagsugal nang hindi nagsabi. Ikaw ang umutang. Ikaw ang kumuha ng pera sa kumpanyang hindi iyo. Ikaw ang gumaya sa pirma ko. At ngayon ako ang sumira sa’yo dahil pinigilan kitang kumuha pa?”
Hindi siya nakasagot.
Lumapit si Bianca.
“Mara, tungkol sa sinabi mo kahapon…”
“HIV?”
Tumigil siya.
Si Adrian naman ay namutla ulit.
Huminga ako.
“Hindi totoo.”
Napakurap si Bianca.
“Ano?”
“Hindi ko alam ang medical results mo. Wala akong karapatang mag-imbento ng diagnosis tungkol sa’yo sa ibang tao. Sinabi ko iyon kay Adrian dahil gusto kong makita kung paano siya magre-react.”
Napaupo si Bianca.
Si Adrian ay napapikit.
At doon ko nilinaw ang isang bagay na ayokong malito kahit sa galit ko.
“Hindi parusa ang HIV. Hindi rin sukatan ng pagkatao ang pagkakaroon nito. Ang problema rito ay hindi isang sakit na inimbento ko sa tanong. Ang problema ay nagsinungaling kayong dalawa at inilagay ninyo ako sa panganib nang wala akong kaalam-alam.”
Walang nakasagot.
Sinabi kong pare-pareho kaming kailangang magpa-screen para sa sexually transmitted infections dahil iyon ang responsable at tamang gawin pagkatapos ng pagtataksil.
Hindi dahil may dapat ikahiya.
Kundi dahil may karapatan ang bawat tao sa katotohanan tungkol sa sariling kalusugan.
Pagkatapos noon, pinakiusapan ko silang umalis.
“Hindi ba bahay ko rin ito?” tanong ni Adrian.
“Pag-uusapan natin iyan sa pamamagitan ng abogado.”
“Mara…”
“Labimpitong taon kitang kinausap bilang asawa. Simula ngayon, may counsel na tayo.”
Tatlong araw matapos iyon, lumipat si Adrian sa serviced apartment sa Makati.
Hindi siya sumama kay Bianca.
At ayon sa nalaman ko kalaunan, hindi rin nagtagal ang dalawa.
Madaling maging romantiko ang pagtataksil kapag hotel room, beach at sikreto lang ang mundo ninyo.
Mas mahirap pala kapag may bank statements, lawyers at milyon-milyong utang nang nakapatong sa mesa.
Nagkanya-kanya silang sisi.
Sinabi ni Adrian na si Bianca ang nagpakilala sa broker.
Sinabi ni Bianca na si Adrian ang nangakong legal ang lahat.
Pareho nilang sinubukang lumiit ang sarili nilang papel.
Pero hindi ko na kailangang malaman kung sino ang “mas masama.”
Ang mahalaga ay malinaw kung ano ang ginawa sa akin.
Nagpatuloy ang legal investigation sa financial transactions at mga dokumentong pinirmahan gamit ang pangalan ko. Ang disputed loan ay hindi na-release.
Nabawi rin ng kumpanya ang malaking bahagi ng ₱6 milyon matapos ma-freeze ang ilang pending transfers at ma-contest ang property reservation.
Hindi lahat ay mabilis.
Hindi lahat ay malinis.
At hindi lahat ng pera ay bumalik agad.
Pero ang bahay ko ay hindi naisanla nang hindi ko nalalaman.
Ang kumpanya ko ay nanatiling buhay.
At higit sa lahat, hindi ko hinayaang maging presyo ng 17 taon naming pagsasama ang natitira kong kinabukasan.
Makalipas ang halos isang taon, umupo ako sa parehong sala kung saan ko tinanong si Adrian tungkol kay Bianca.
Iba na ang bahay.
Tinanggal ko ang karamihan sa wedding photos.
Hindi dahil gusto kong burahin ang nakaraan.
Ayokong magsinungaling sa sarili kong parang hindi nangyari ang masasayang taon.
Nangyari sila.
Totoo sila noong panahong iyon.
Pero hindi ibig sabihin na obligasyon kong sambahin ang alaala ng isang relasyon matapos itong mawalan ng katapatan.
May isang frame akong itinira.
Litrato ko iyon noong 29 ako, nakatayo sa maliit na inuupahan naming opisina, hawak ang unang textbook na inilathala ng kumpanya ko.
Wala si Adrian.
Wala si Bianca.
Ako lang.
Nakakatawa.
Sa loob ng maraming taon, akala ko ang pinakamatibay kong larawan ay iyong kasama ko ang mga taong mahal ko.
Hindi ko napansin na may larawan pala akong matagal nang nagpapatunay na kaya kong tumayo nang mag-isa.
At iyon ang isinabit ko sa gitna ng sala.
Hindi bilang alaala ng pagkawala.
Kundi bilang paalala.
Minsan, ang pinakamasakit na katotohanan ay hindi na niloko ka ng taong mahal mo.
Kundi kung gaano karami sa sarili mo ang ipinagkatiwala mo sa kanya nang walang tanong.
Pero ang pagtitiwala ay hindi kahinaan.
Ang panloloko ang kasalanan ng nanloko.
At kapag nalaman mong ginamit laban sa iyo ang tiwala mo, hindi mo kailangang manatili para patunayang marunong kang magmahal.
Minsan, ang pinakamalalim na pagmamahal na maibibigay mo ay iyong ibinabalik mo sa sarili mo.
Mensahe: Ang pagtataksil ay hindi lamang tungkol sa kung sino ang minahal nang palihim. Maaari rin itong maging pagsira sa tiwala, seguridad, kalusugan at kinabukasang sabay ninyong binuo. Huwag matakot humingi ng katotohanan, protektahan ang pinaghirapan mo, at piliin ang sarili kapag ang pagmamahal ay ginagamit na dahilan para yurakan ang iyong dignidad.
