SA ARAW NG PAGLIPAT NAMIN SA CONDO, ANG BEST FRIEND KO ANG SUMAGOT SA WIFI PASSWORD—PANGALAN AT BIRTHDAY NIYA PALA IYON, PERO MAS MASAKIT ANG LIHIM NA NATUKLASAN KO SA SILID NA PARA SANA SA ANAK NAMIN
“RKY0914 ang password.”
Hindi pa man natatapos ang tanong ko tungkol sa WiFi, mabilis nang sumagot ang best friend kong si Rika Yambao.
Nanigas ang kamay ko sa ibabaw ng cellphone.
RKY ang initials niya.
At September 14 ang birthday niya.
Napatingin ako sa boyfriend kong si Adrian Velasco, na kalalabas lang ng kusina bitbit ang isang tray ng pagkain.
Ngumiti siya na para bang walang kakaiba.
“Si Rika kasi ang interior designer ng unit,” paliwanag niya. “Dahil kaibigan mo siya, siya na ang pinagkatiwalaan kong mamahala habang busy ka. Surprise sana namin sa’yo.”
Tumawa si Rika at marahang hinawakan ang braso ko.
“Sorry, Mara. Noong ginagawa pa ang condo, kailangan laging nakakonekta ang mga contractor. Ako lang ang nakaisip ng password. Hindi ko na napalitan.”
Tumango ako, kahit may kung anong malamig na gumapang sa dibdib ko.
“Palitan na lang natin ngayon,” sabi ko.
Agad na kumunot ang noo ni Adrian.
“Para saan pa? Kabisa na ng lahat. Password lang naman, Mara.”
“Pero pangalan at birthday niya iyon.”
“Napakaliit na bagay,” sagot niya. “Alam mo bang ilang gabi siyang hindi natulog para lang matapos ito? Alas-dos ng madaling-araw, nag-uusap pa kami tungkol sa pintura at ilaw.”
Para bang utang na loob ko pa ang pagiging malapit nila.
Ngumiti ako nang bahagya.
“Sige. Huwag na.”
Iyon ang araw na dapat sana’y simula ng bago naming buhay.
Matapos ang limang taong relasyon, sa wakas ay lilipat na kami sa condo sa Bonifacio Global City na pinaghirapan naming ihanda para sa kasal namin makalipas ang dalawang buwan.
Dahil abala ako bilang operations manager ng isang logistics company sa Makati, ipinagkatiwala ko kay Adrian ang renovation.
Iisa lang ang hiling ko.
Mag-iwan siya ng isang kuwarto para sa magiging anak namin.
Ngunit habang tinitingnan ko ang sala, unti-unting nawawala ang pananabik ko.
Mustard yellow ang sofa—paboritong kulay ni Rika.
May French-style coffee table na ilang beses niyang ipinost sa social media.
Puti at may lace ang kurtina, kapareho ng kurtina sa dati niyang apartment.
Maging ang mga framed abstract prints sa dingding ay mga disenyong matagal na niyang gustong bilhin.
Walang kahit isang bagay na tila pinili para sa akin.
“Kain na tayo!” masayang tawag ni Adrian.
Pumasok ako sa kusina upang kumuha ng plato.
Binuksan ko ang unang cabinet.
Walang laman.
Pangalawa.
Wala rin.
Bago pa ako makapagtanong, dumaan si Rika sa likod ko at diretso niyang binuksan ang dishwasher.
Kumuha siya ng tatlong plato, tatlong baso at tatlong pares ng kubyertos.
“Naiwan ko rito pagkatapos naming kumain noong isang gabi,” sabi niya.
Napatingin ako sa kanya.
“Isang gabi?”
“May inspection kasi hanggang late. Ayaw akong pauwiin ni Adrian nang hindi kumakain.”
Mahina ang boses niya, ngunit sapat iyon para maramdaman kong tila may humigpit sa lalamunan ko.
May acid reflux ako.
Dalawang taon na ang nakaraan, nag-enroll si Adrian sa weekend cooking classes dahil ayaw niyang puro delivery food ang kinakain ko.
Dati, kahit pagod siya, ipinagluluto niya ako.
Ngunit mula nang simulan ang renovation, palagi niyang sinasabing wala siyang oras.
Hindi pala siya tumigil sa pagluluto.
Hindi lang ako ang ipinagluluto niya.
Pagkaupo namin, agad siyang kumuha ng chicken pastel at inilagay iyon sa plato ni Rika.
“Tikman mo. Mas creamy na kaysa noong huli.”
Inirapan siya ni Rika.
“Sinabi ko ngang diet ako.”
Kinuha niya ang manok sa sariling plato at ibinalik sa plato ni Adrian. Pagkatapos, isa-isa niyang inalis ang bell pepper sa pagkain nito.
“Hanggang ngayon ayaw mo pa rin nito?”
“Hindi na mababago ang nakasanayan mula pagkabata,” natatawang sagot ni Adrian.
Tinitigan ko silang dalawa.
Magaan ang usapan nila.
Kabisa nila ang pagkain, ugali at maliliit na pagkayamot ng isa’t isa.
Para silang mag-asawang matagal nang nagsasalo sa iisang hapag.
At ako ang bisitang hindi sinasadyang naupo sa mesa nila.
“Kailan pa kayo naging ganito kalapit?” tanong ko.
Tumigil si Adrian sa pagnguya.
Saglit siyang umiwas ng tingin.
“Dahil sa renovation. Araw-araw kaming magkausap. Natural lang na maging komportable.”
Sumandal si Rika sa upuan.
“Huwag mong sabihing nagseselos ka, Mara. Ginawa ko naman ito para sa inyo.”
Nagkatinginan sila.
Pagkatapos ay sabay na tumawa, na para bang ako ang gumagawa ng problema sa isang bagay na napakasimple.
Makalipas ang hapunan, akala ko uuwi na si Rika.
Sa halip, dumiretso siya sa pinakadulong silid ng hallway at binuksan ang pinto.
“Adrian! Bilis, may tournament tayo!”
Hindi man lang nagpatuyo ng kamay si Adrian matapos magsalang ng pinggan sa dishwasher.
Agad niya itong sinundan.
Tahimik akong naglakad papunta sa silid.
Pagbukas ko ng pinto, parang biglang nawala ang hangin sa paligid.
Ang kuwartong ipinakiusap kong ilaan para sa magiging anak namin ay isa nang marangyang gaming room.
May dalawang high-end computer.
Dalawang ergonomic gaming chair.
Dalawang mechanical keyboard.
Dalawang headset—isang itim at isang pink.
Suot ni Rika ang pink na headset habang komportableng nakaupo sa upuan.
Umupo si Adrian sa tabi niya at inabot ang itim.
Bago niya iyon maisuot, hinawakan ko ang pulso niya.
“Hindi ba sinabi kong kuwarto ito para sa magiging anak natin?”
Huminga siya nang malalim na tila ako ang nakakapagod kausap.
“Mara, hindi pa nga tayo kasal. Matagal pa bago tayo magkaanak. Sayang naman kung bakante lang ang kuwarto.”
“Hindi iyon ang usapan natin.”
“Temporary lang ito,” singit ni Rika. “Paminsan-minsan lang naman ako pupunta rito para makipaglaro.”
“Paminsan-minsan?” ulit ko. “May sarili kang headset. May sarili kang computer. Kabisa mo ang WiFi, kusina at lahat ng cabinet.”
Biglang tumahimik ang dalawa.
Ngunit ilang segundo lang, hinila ni Rika ang manggas ni Adrian.
“Babe—”
Agad siyang natigilan.
Naputol ang tawag, pero malinaw ko iyong narinig.
Babe.
Namuti ang mukha ni Rika.
“Mara, expression lang iyon—”
“Sumobra ka na,” malamig na sabi ni Adrian sa akin. “Wala kang tiwala sa amin.”
Ako pa ngayon ang walang tiwala.
Sa halip na magpaliwanag, isinuot niya ang headset at hinarap ang monitor.
“May laro kami. Pag-usapan natin mamaya kapag kalmado ka na.”
Tinalikuran nila ako.
Maya-maya, umalingawngaw ang tawanan nila sa silid na dapat sana’y puno ng laruan, crib at maliliit na damit.
Bumalik ako sa sala.
Nandoon pa ang maleta kong hindi nabubuksan.
Dahan-dahan akong umupo at ipinatong ang kamay sa tiyan ko.
Sa ilalim ng maluwag kong blouse ay may isang munting buhay na labindalawang linggo ko nang dinadala.
Nalaman ko lamang iyon dalawang araw na ang nakalipas.
May ultrasound photo sa loob ng bag ko.
Balak ko sanang ibigay kay Adrian pagkatapos ng hapunan.
Akala ko, iiyak siya sa saya.
Akala ko, yayakapin niya ako at sasabihing sa wakas ay magiging pamilya na kami.
Ngunit sa condo na iyon, wala akong makita ni isang puwang para sa akin—at lalong wala para sa anak namin.
Kinuha ko ang maleta.
Hindi ako nagpaalam.
Tahimik akong lumabas ng unit at sumakay sa elevator.
Pagdating ko sa ground floor, tumunog ang cellphone ko.
Hindi si Adrian ang tumatawag.
Ang pangalan ng abogado ng yumaong lolo ko ang lumitaw sa screen.
“Attorney Salcedo?”
“Mara,” seryosong sabi niya. “Buti’t nasagot mo. Kailangan nating mag-usap tungkol sa condo sa BGC.”
“Bakit po?”
Sandaling natahimik ang abogado.
Pagkatapos ay sinabi niya ang mga salitang tuluyang nagpahinto sa paghinga ko.
“May nagtangkang gamitin ang pirma mo para ilipat ang pagmamay-ari ng unit kay Adrian Velasco.”
PARTE2
“May nagtangkang gamitin ang pirma mo para ilipat ang pagmamay-ari ng unit kay Adrian Velasco.”
Napahawak ako sa dingding ng lobby.
“Ano pong ibig ninyong sabihin? Akala ko pareho kaming may-ari.”
“Hindi, Mara. Ang condo ay binili gamit ang trust fund na iniwan ng lolo mo. Nasa pangalan mo lamang iyon. Pinayagan mo lang si Adrian na mamahala sa renovation.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
Anim na buwan na ang nakalipas, sinabi ni Adrian na mas praktikal kung siya ang aasikaso sa mga papeles dahil lagi akong nasa biyahe para sa trabaho.
Pinapirma niya ako sa ilang renovation contracts at building permits.
Hindi ko binasa nang mabuti ang bawat pahina.
Nagtiwala ako sa lalaking pakakasalan ko.
“May ipinasa silang deed of absolute sale na diumano’y pinirmahan mo,” pagpapatuloy ni Attorney Salcedo. “Pero may problema sa notarization. Kaya ipinadala sa akin ng property administrator para beripikahin.”
“Sino ang nagdala ng dokumento?”
“Isang babaeng nagpakilalang project designer. Rika Yambao.”
Napapikit ako.
Hindi lang pala sila naging komportable.
Pinaplano nilang kunin ang bahay ko.
“Attorney, huwag muna ninyong sabihin sa kanila na alam ko na.”
“May balak ka bang harapin sila?”
“Tatapusin ko muna ang gabing ito nang hindi nila nalalamang naubos na ang oras nila.”
Pumunta ako sa bahay ng ate kong si Lianne sa Pasig.
Pagbukas niya ng pinto at makita ang maleta ko, hindi siya nagtanong agad.
Niyakap niya lamang ako.
Doon ako tuluyang napaiyak.
Ikinuwento ko ang password, ang hapunan, ang gaming room at ang tawag na “babe.”
Pagkatapos ay ipinakita ko sa kanya ang ultrasound.
Napaupo si Lianne.
“Buntis ka?”
Tumango ako.
“Kailangan mong sabihin kay Adrian.”
“Hindi pa.”
“Bakit?”
“Dahil gusto kong malaman kung hanggang saan niya kayang magsinungaling kapag hindi niya alam na may anak kami.”
Kinabukasan, nagpadala si Adrian ng tatlong mensahe.
Nasaan ka?
Bakit ka umalis nang hindi nagsasabi?
Pinahiya mo si Rika. Humingi ka ng tawad sa kanya.
Walang tanong kung ligtas ba ako.
Walang pag-aalala.
Ang mahalaga sa kanya ay napahiya si Rika.
Hindi ako sumagot.
Sa tulong ni Attorney Salcedo, sinuri namin ang lahat ng papeles.
Doon namin nalaman na mahigit ₱4.8 milyon ang inilabas mula sa renovation account.
Ngunit ayon sa mga contractor, wala pang ₱2.9 milyon ang aktuwal na nagastos.
Ang natitirang pera ay inilipat sa isang design consultancy na pag-aari ni Rika.
May isa pang nakakagulat.
Tatlong buwan nang may condominium parking slot na inuupahan sa pangalan ni Rika.
At ang address na ginagamit niya sa ilang online purchases ay ang condo ko.
Hindi siya basta bisita.
Unti-unti na siyang lumilipat sa buhay na dapat ay para sa akin.
Nagdesisyon akong bumalik sa unit makalipas ang dalawang araw.
Hindi ako nag-iisa.
Kasama ko si Attorney Salcedo at isang kinatawan ng property management.
Pagbukas ng pinto, nadatnan namin si Rika na nakasuot ng silk robe ko habang gumagawa ng kape.
Natapon niya ang hawak na kutsara.
“Mara?”
Mula sa kuwarto ay lumabas si Adrian na nakasuot lamang ng T-shirt at shorts.
Nanlaki ang mata niya nang makita ang abogado.
“Ano’ng ginagawa ninyo rito?”
“Mas magandang tanong,” sagot ko, “ano’ng ginagawa kayong dalawa sa bahay ko?”
“Bahay natin ito,” mariing sabi ni Adrian.
Inilapag ni Attorney Salcedo sa mesa ang certified copy ng title.
“Ang unit na ito ay eksklusibong pag-aari ni Ms. Mara Santiago.”
Namula ang mukha ni Adrian.
“Temporary lang iyon. Magpapakasal naman kami.”
“Talaga?” tanong ko. “Kaya naghanda ka ng pekeng deed para mailipat sa pangalan mo?”
Biglang natahimik si Rika.
Mabilis na tumingin si Adrian sa kanya.
Iyon lamang ang kailangan kong makita.
Alam nilang dalawa.
“Mara, makinig ka,” sabi ni Adrian. “Hindi ganoon ang iniisip mo.”
“Paano ko ba dapat isipin? Ipaliwanag mo.”
Huminga siya nang malalim.
“May utang ako sa negosyo. Kung mapapangalan sa akin ang condo, magagamit ko bilang collateral. Babayaran ko rin naman.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Dahil alam kong hindi ka papayag.”
“At si Rika? Bakit sa kumpanya niya napunta ang halos dalawang milyong piso?”
“Professional fee iyon,” mabilis na sagot ni Rika.
Inilabas ni Attorney Salcedo ang mga quotation mula sa ibang suppliers.
“Tatlong beses na mas mataas ang siningil mo kaysa market rate. At may mga resibong galing sa kompanyang hindi na aktibo mula pa noong nakaraang taon.”
Nawala ang tapang sa mukha niya.
“Hindi ko alam iyon. Accountant ko ang gumawa.”
“Pareho kayong mahilig isisi sa ibang tao ang mga pinili ninyo,” sabi ko.
Lumapit si Adrian.
“Mara, nagkamali ako. Pero para rin ito sa future natin.”
“Future natin?”
Napatawa ako nang walang saya.
“Ang WiFi ay pangalan niya. Ang bahay ay ayon sa gusto niya. Ang kuwarto ng anak natin ay gaming room ninyong dalawa. Ang pera ko ay ipinadala sa kumpanya niya. At ang titulo ko ay gusto mong ilagay sa pangalan mo.”
Hindi niya agad napansin ang sinabi ko.
Ngunit si Rika ang unang nakahuli.
“Anak?” mahinang tanong niya.
Kinuha ko ang ultrasound photo mula sa bag at inilapag sa mesa.
Labindalawang linggo.
Nanlaki ang mata ni Adrian.
“Buntis ka?”
“Dapat ko sanang sabihin noong gabing lumipat tayo.”
Dahan-dahan niyang inabot ang larawan, ngunit kinuha ko iyon bago niya mahawakan.
“Mara, bakit hindi mo sinabi agad?”
Tiningnan ko siya nang diretso.
“Dahil habang hawak ko ang larawan ng anak natin, abala kang makipaglaro sa babaeng tinatawag mong kaibigan sa kuwartong para sana sa kanya.”
Bigla siyang napaluhod sa harap ko.
“Wala kaming relasyon ni Rika. Nagkamali lang ako. Nadala lang ako sa pagiging komportable.”
“Tumingin ka sa akin,” sabi ko. “May nangyari ba sa inyo?”
Hindi siya sumagot.
Isang segundo.
Dalawa.
Tatlo.
Sapat na ang katahimikan niya.
Napahagulhol si Rika.
“Isang beses lang, Mara.”
Parang may sumabog sa loob ng silid.
“Tumahimik ka!” sigaw ni Adrian.
Ngunit huli na.
“Isang beses?” ulit ko.
Nanginginig si Rika habang nagsasalita.
“Noong nag-away kayo tungkol sa wedding budget. Lasing siya. Nandito kami para mag-finalize ng design. Hindi na naulit.”
“Sinungaling!” sigaw ni Adrian.
“Kung hindi mo ako pinangakuang aalis ka rin kay Mara, hindi ako papayag sa plano mo!” balik ni Rika.
Biglang napatingin sa kanya si Adrian.
“Anong pinagsasasabi mo?”
Lumabas ang lahat sa loob lamang ng ilang minuto.
Ipinangako pala ni Adrian kay Rika na kapag nailipat na sa pangalan niya ang condo at nakakuha siya ng malaking loan, hihiwalayan niya ako bago ang kasal.
Plano niyang sabihing hindi kami magkasundo sa pera.
Ayon kay Rika, napag-usapan nilang pagkatapos ng ilang buwan ay “saka sila aamin” upang hindi mukhang matagal na ang relasyon.
Ngunit may sarili ring plano si Rika.
Iningatan niya ang screenshots ng mga mensahe ni Adrian, pati ang audio recordings ng usapan nila tungkol sa pekeng deed.
Akala niya’y proteksiyon iyon sakaling talikuran siya ni Adrian.
Hindi niya alam na siya rin ang inilalaglag ng mga ebidensiya.
Inabot niya sa akin ang cellphone niya.
“Hindi ko gustong makulong dahil sa kanya.”
Natawa ako sa pait.
“Hindi ka takot na sirain ang buhay ko. Natatakot ka lang sa magiging kapalit.”
Dumating ang mga security officer upang samahan silang kunin ang personal nilang gamit.
Nakiusap si Adrian.
“Mara, huwag mong gawin ito. Magkakaanak tayo.”
“Hindi sapat ang pagiging ama sa dugo,” sagot ko. “Kailangan marunong ka ring maging tapat, responsable at ligtas na tahanan para sa anak mo.”
“Magbabago ako.”
“Dapat nagbago ka bago mo ginamit ang pirma ko.”
Nang gabing iyon, tuluyan silang pinaalis sa condo.
Nagsampa kami ng reklamo kaugnay ng falsification of documents, attempted fraud at misappropriation ng renovation funds.
Nagbigay ng affidavit si Rika laban kay Adrian upang mapagaan ang sariling kaso.
Ngunit hindi siya nakaligtas sa pananagutan.
Pareho silang kinasuhan.
Ilang linggo matapos ang iskandalo, nalaman kong may isa pang utang si Adrian na mahigit ₱6 milyon mula sa nabigong restaurant business.
Hindi niya ako minahal bilang kapareha.
Ginawa niya akong solusyon sa mga problemang siya rin ang gumawa.
Kinansela ko ang kasal.
Ipinabenta ko ang mustard sofa, French coffee table at lahat ng gamit na pinili ni Rika.
Ang gaming room ay pinabaklas ko.
Sa unang pagkakataon, ako ang pumili ng kulay ng dingding.
Mapusyaw na asul.
Naglagay ako ng puting crib sa tabi ng bintana, maliit na bookshelf at rocking chair.
Hindi ko ipinagkait kay Adrian ang legal na karapatang makilala ang anak niya.
Ngunit malinaw ang kondisyon ko.
Kailangan niyang dumaan sa proseso ng korte, magpakita ng responsibilidad at panatilihing hiwalay ang bata sa gulong siya mismo ang gumawa.
Anim na buwan makalipas, isinilang ko ang anak kong si Elias.
Nasa tabi ko si Lianne habang hawak ko siya sa unang pagkakataon.
Napakaliit ng kanyang mga daliri.
Mahimbing ang tulog niya sa dibdib ko, na para bang walang anumang unos na nangyari bago siya isinilang.
Nakatanggap ako ng sulat mula kay Adrian.
Humihingi siya ng tawad.
Sinabi niyang araw-araw niyang pinagsisisihan ang pagkawala ng pamilyang maaari sana naming binuo.
Hindi ko sinagot ang sulat.
Hindi dahil galit pa ako.
Kundi dahil natutunan kong hindi lahat ng pagsisisi ay kailangang gantimpalaan ng pangalawang pagkakataon.
Makalipas ang isang taon, tahimik na ang condo.
Wala na ang password na “RKY0914.”
Pinalitan ko iyon ng dalawang salitang madaling tandaan:
Choose Yourself.
Sa bawat gabing inuugoy ko si Elias sa kuwartong minsang inagaw sa kanya, naaalala ko ang babaeng umalis sa elevator dala ang maleta at wasak na pangarap.
Akala niya noon, nawalan siya ng tahanan.
Hindi niya alam na ang pag-alis niya ang unang hakbang upang makabuo ng isang tahanang walang kasinungalingan.
Mensahe sa mga mambabasa
Hindi nasusukat ang pagmamahal sa tagal ng relasyon, dami ng pangako o ganda ng bahay na ipinapakita sa iba. Ang tunay na tahanan ay may respeto, katapatan at kapanatagan. Kapag paulit-ulit kang ginagawang bisita sa sarili mong buhay, huwag matakot umalis. Minsan, ang pinakamahalagang pamilyang maililigtas mo ay ang sarili mo at ang kinabukasang karapat-dapat sa iyo.
