Pumunta Ako sa Kasal sa Cebu, Ngunit Nanlamig Ako Nang Makitang Katabi Ko ang Ex-Husband Ko

Pumunta Ako sa Kasal sa Cebu, Ngunit Nanlamig Ako Nang Makitang Katabi Ko ang Ex-Husband Ko; Nang Bigla Akong Masuka, Nag-iba ang Tinginan Niya—Pero Nang Lumitaw sa Phone Ko ang “DNA Test,” Isang Babae sa Likod ang Biglang Nagsabi: “Hindi Mo Pa Alam ang Totoo?”

Bahagi 1

Ang Kasal sa Cebu at ang Lalaking Ayokong Makita Muli

Pumunta ako sa Cebu para dumalo sa kasal ng kaibigan ko noong kolehiyo.

Hindi ko inakalang ang upuang inilaan sa akin ng organizers ay mismong katabi ng dati kong asawa.

At lalong hindi ko inakalang—

Pagkalapag pa lang ng lechon sa mesa at pagkalanghap ko sa mamantikang amoy nito, biglang kumirot ang sikmura ko.

Mabilis kong tinakpan ang bibig ko at napabangon.

Nahulog ang tinidor mula sa kamay ng lalaking katabi ko.

“Kalansing.”

Mahina lang ang tunog.

Pero malinaw kong narinig.

Lumingon ako.

Nakatitig sa akin si Gabriel Villanueva.

Ang mga matang dati’y laging malamig at walang pakialam ay biglang naging matalim at tensiyonado.

“Buntis ka?”

Natigilan ako nang ilang segundo.

Pagkatapos ay natawa.

“Huwag kang mag-alala.”

Pinunasan ko ng tissue ang gilid ng labi ko.

“Nasusuka lang ako kapag nakikita kita.”

Biglang natahimik ang lahat ng nasa mesa.

Mahigpit na hinawakan ni Gabriel ang baso niya.

Dumilim ang mukha niya.

Tatlong taon akong naging asawa niya.

Kilalang-kilala ko ang ekspresyong iyon.

Galit siya.

Pero kilalang litigation lawyer si Gabriel sa Manila.

Kaya niyang tumayo sa harap ng hukom nang ilang oras nang hindi nagpapakita ng kahit anong emosyon.

Kaya kahit galit na galit siya sa akin, malamig lang niyang sinabi:

“Pagkatapos nating maghiwalay, ganyan pa rin kasakit ang bibig mo?”

“Natutunan ko sa’yo.”

Ngumiti ako.

“Tatlong taon akong namuhay kasama ang lalaking parang walang emosyon. Siyempre may matututunan din ako.”

Lalong nanlamig ang tingin niya.

Tumalikod ako.

Ayoko na siyang tingnan.

Mabilis nagsimula ang kasal namin.

Walang proposal sa ilalim ng sunset sa Boracay.

Walang rosas.

Walang surprise engagement ring.

Matagal nang magkakilala ang dalawang pamilya namin.

Gusto ng ama ni Gabriel ng isang kasal na “angkop” sa kanilang pamilya.

Samantalang gustong-gusto siya ng nanay ko.

Palagi niyang sinasabi:

“Mas mapagkakatiwalaan ang lalaking hindi madaldal.”

Naniwala rin ako noon.

Noong araw na nagpakasal kami sa Quezon City, malakas ang ulan.

Nakatayo ako sa ilalim ng bubong, yakap ang marriage certificate sa dibdib, at inosenteng naisip—

Baka ang isang lalaking malamig sa labas ay magiging iba kapag asawa mo na.

Mali ako.

Si Gabriel ay nanatiling si Gabriel.

Nagtatrabaho siya sa isang malaking law firm sa Makati.

Minsan, mahigit kalahati ng isang buwan ay wala siya sa bahay.

Anniversary namin, nasa meeting siya.

Valentine’s Day, nasa Davao siya dahil sa isang kaso.

Noong birthday ko, inutusan lang niya ang assistant niya na bumili ng handbag.

Mas masakit pa—

mali ang pangalang nakasulat sa card.

Althea ang pangalan ko.

Pero ang nakasulat ay—

Andrea.

Nang gabing iyon, matagal akong nakatayo sa harap niya hawak ang card.

Habang tinatanggal niya ang kurbata niya, tinanong niya lang:

“Hindi mo gusto ang kulay?”

Halos matawa ako.

Hindi niya man lang napansin kung ano talaga ang mali.

Pero may isang bagay na kakaiba kay Gabriel.

Sa halos lahat ng bagay sa buhay-mag-asawa, wala siyang interes.

Ngunit pagdating sa pagiging tunay naming mag-asawa…

ibang-iba siya.

Noong unang gabi namin bilang mag-asawa, bumalik kami sa condo sa BGC pagkatapos ng mahabang reception.

Paglabas ko ng banyo, nakita ko siyang nakasandal sa headboard.

Nagbabasa ng case files.

Tiningnan ko ang bago kong asawa.

Pagkatapos ay ang bunton ng dokumentong halos mas mataas pa sa unan.

“Magbabasa ka hanggang umaga?”

“Hindi.”

Tinanggal niya ang salamin.

Isinara ang folder.

Akala ko, sa wakas, naalala rin niyang wedding night namin.

Pero ang sumunod niyang sinabi ay:

“May flight ako bukas ng alas-sais.”

Sa sobrang inis ko, humiga ako at tumalikod sa kanya.

Makalipas ang ilang minuto—

may brasong yumakap sa bewang ko.

Narinig ko ang boses ni Gabriel sa likod ko.

“Althea.”

“Ano?”

“Mag-asawa na tayo.”

“Alam ko. Nandoon ako sa kasal.”

Natahimik siya.

Pagkatapos ay yumuko at hinalikan ako.

Mainit ang halik niya.

Napakalayo sa malamig niyang personalidad.

Kinabukasan, paggising ko, nakasuot na siya ng maayos na polo.

May iniwan siyang isang basong tubig sa bedside table.

Pagkatapos ay umalis para sa business trip.

Walang good morning.

Walang paalam.

Dati, akala ko masasanay rin ako.

Pero kalaunan, naunawaan ko—

Kaya ng tao ang kalungkutan.

Pero napakahirap mabuhay sa isang pagsasamang ikaw lang ang patuloy na nagsisikap.

Ang araw na nagpasya akong makipaghiwalay ay mismong ika-tatlumpung kaarawan ko.

Ako mismo ang nag-book ng mesa sa restaurant na tanaw ang Manila Bay.

Ako ang bumili ng cake.

Ako ang pumili ng damit ko.

Nag-message ako kay Gabriel.

“Umuwi ka para mag-dinner tayo ngayong gabi.”

Sumagot siya:

“Sige.”

Isang salita lang.

Naghintay ako mula alas-siyete hanggang halos alas-onse ng gabi.

Naubos na ang kandila sa cake.

Pati ang mga waiter ay naaawa nang tumingin sa akin.

Sa wakas, tumawag si Gabriel.

“May biglaang nangyari.”

May narinig akong umiiyak na babae sa kabilang linya.

Kilalang-kilala ko ang boses.

Si Isabella Santos.

Ang ex-girlfriend niya.

Ang babaeng minsang gustong ipakasal sa kanya ng nanay niya bago ito pumunta sa Amerika.

Tinanong ko:

“Kasama mo si Isabella?”

Natahimik siya nang dalawang segundo.

Pagkatapos ay sinabi:

“May nangyari sa kanya.”

Tiningnan ko ang birthday cake sa harap ko.

Nakasulat sa icing:

Happy Birthday, Althea.

Bigla kong naramdaman na katawa-tawa ang lahat.

“Gabriel.”

“Hmm?”

“Maghiwalay na tayo.”

Agad nanlamig ang tono niya.

“Huwag kang gumawa ng eksena ngayon.”

Isang pangungusap lang.

Pero iyon ang tuluyang pumatay sa natitira kong pag-asa.

Makalipas ang tatlong araw, inilapag ko sa harap niya ang divorce papers.

Matagal niya iyong binasa.

Pagkatapos ay ibinagsak niya sa mesa.

“Ano ba talaga ang gusto mo?”

“Kalayaan.”

“Dahil lang sa birthday?”

“Hindi.”

Tumingin ako nang diretso sa kanya.

“Dahil sa tatlong taon.”

Sa unang pagkakataon, may nakita akong pag-aalinlangan sa kanyang mga mata.

Pero sa mismong sandaling iyon, tumawag si Isabella.

Tiningnan ni Gabriel ang screen.

Pagkatapos ay tumayo.

Bago umalis, isang bagay lang ang sinabi niya:

“Pag-usapan natin ito mamaya.”

Napatawa ako.

Kahit ang paghihiwalay namin—

kailangan pang pumangalawa kay Isabella.

Nang gabing iyon, inayos ko ang mga gamit ko.

At umalis sa condo.

Makalipas ang dalawang buwan, tuluyan nang natapos ang proseso ng paghihiwalay namin.

Mula noon, hindi na kami nagkita.

Hanggang ngayong araw.

Akala ko wala na talaga akong mararamdaman para kay Gabriel.

Hanggang sa dumating ang waiter dala ang dessert.

Biglang lumapit nang bahagya si Gabriel.

“Anong gamot ang iniinom mo?”

Kumunot ang noo ko.

“Anong pakialam mo?”

“Nalaglag mo kanina.”

May inilapag siyang maliit na blister pack sa mesa.

Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.

Agad kong inabot iyon.

Pero mas mabilis siya.

Binasa ni Gabriel ang nakasulat sa pakete.

Nagbago ang mukha niya.

Prenatal vitamins iyon.

Mga bitamina para sa buntis.

Nanlamig ang buong katawan ko.

Tumingala siya.

Mababa at mabigat ang boses.

“Buntis ka talaga?”

“Buntis man ako o hindi, wala na iyong kinalaman sa’yo.”

Tinitigan niya ako.

“Ilang linggo na?”

Hindi ako sumagot.

Sa mismong sandaling iyon, nag-vibrate ang phone ko.

Isang mensahe ang lumitaw sa screen.

Dr. Navarro: Lumabas na ang resulta ng DNA test. Maaari mo itong kunin sa ospital anumang oras.

Parang biglang nagyelo ang hangin.

Agad kong binaligtad ang phone.

Pero huli na.

Nakita na ni Gabriel.

Hindi siya nagsalita.

Matagal lang niya akong tinitigan.

Pagkatapos—

dahan-dahang bumaba ang tingin niya sa tiyan ko.

Mahigpit niyang naikuyom ang kamao.

“Althea.”

Paos ang boses niya.

“DNA test kanino?”

Bigla akong tumayo.

“Hindi mo na problema iyon.”

Aalis na sana ako nang hawakan niya ang pulsuhan ko.

“Bitawan mo ako.”

Hindi niya ako binitawan.

Sa halip, hinila niya ako pabalik.

Sa unang pagkakataon, nakita kong tuluyang nawalan ng kontrol si Gabriel Villanueva.

“Ilang linggo na ang bata?”

Kinagat ko ang labi ko.

Pinagmasdan niya ang reaksyon ko.

At biglang namutla ang mukha niya.

Dahil nakalkula na niya.

Mula sa araw na pinirmahan namin ang mga papeles ng paghihiwalay…

hanggang ngayon…

eksaktong tumutugma ang panahon.

Biglang tumayo si Gabriel.

Bumagsak ang upuan sa likod niya.

Lumingon ang buong mesa.

Pero wala siyang pakialam.

“Althea.”

“Isang beses ko na lang itatanong.”

“Anak ko ba ang batang iyan?”

Hindi pa ako nakakasagot nang—

isang boses ng babae ang biglang nagmula sa likod namin.

“Imposible.”

Lumingon ako.

Nakatayo roon si Isabella.

Maputla ang mukha niya.

May hawak siyang sobre na may logo ng isang ospital.

Tumingin siya kay Gabriel.

Pagkatapos ay sa akin.

At biglang ngumiti.

“Hindi mo pa rin alam?”

Kumunot ang noo ni Gabriel.

“Isabella, ano ang sinasabi mo?”

May inilabas siyang papel mula sa sobre.

At ibinagsak iyon sa mesa.

“Ang sinasabi ko…”

“Imposibleng maging anak mo ang batang iyan.”

Nanigas ang buong katawan ko.

Yumuko si Gabriel para tingnan ang dokumento.

Ilang segundo lang ang lumipas—

tuluyang nagbago ang mukha niya.

Sinugod ko ang mesa para agawin ang papel.

Pero huli na.

Sa pinakailalim ng dokumento ay may isang konklusyong naka-bold.

At sa tabi nito…

naroon ang pirma ng mismong doktor na sumuri sa akin tatlong taon na ang nakalipas.

Dahan-dahang itinaas ni Gabriel ang tingin sa akin.

Namumula ang mga mata niya.

“Althea.”

“Tatlong taon na ang nakalipas…”

“Alam mo na pala ang tungkol dito?”

Bahagi 2 — Ang Lihim na Tatlong Taong Itinago

“Tatlong taon na ang nakalipas… alam mo na pala ang tungkol dito?”

Parang kutsilyong dumaan sa dibdib ko ang tanong ni Gabriel.

Hindi ako sumagot.

Sa paligid namin, patuloy ang tugtog sa reception. May mga taong nagtatawanan, may mga basong nagkakalansing, pero sa mesa namin, tila huminto ang oras.

Hinawakan ni Gabriel ang papel.

Nanginginig ang mga daliri niya.

Nakasaad doon ang resulta ng isang fertility examination tatlong taon na ang nakalipas.

Severely reduced sperm count. Natural conception highly unlikely.

Tumingin siya kay Isabella.

“Bakit nasa’yo ito?”

Ngumiti si Isabella, ngunit halatang pilit.

“Dahil ako ang kumuha niyan noon.”

Napakunot ang noo ko.

“Ano?”

Huminga siya nang malalim.

“Noong tatlong taon na ang nakalipas, nakita ko ang resultang iyan sa clinic ni Dr. Navarro. Akala ko… kapag nalaman ni Gabriel na mahirap siyang magkaanak, babalik siya sa akin.”

“Isabella!”

Umalingawngaw ang sigaw ni Gabriel.

Napalingon ang ilang bisita.

Pero hindi na tumigil si Isabella.

“Hindi ba’t iyon naman ang dahilan kung bakit kayo naghiwalay?”

Tumingin siya sa akin.

“Akala mo kaya hindi ka mabuntis dahil may problema sa’yo. Hindi mo alam na siya pala ang—”

“Tumigil ka.”

Mahina ang boses ko.

Ngunit nanginginig iyon.

Dahan-dahan akong napaupo.

Tatlong taon.

Tatlong taon kong dinala ang sakit na akala ko ako ang may problema.

Bago kami naghiwalay, minsan akong nagpunta sa isang clinic nang hindi sinasabi kay Gabriel.

Gusto kong malaman kung bakit hindi ako nabubuntis.

Normal ang resulta ko.

Sinabi ng doktor na dapat ding magpasuri ang asawa ko.

Ngunit hindi ko na nasabi kay Gabriel.

Dahil sa gabing iyon mismo, pinili niyang puntahan si Isabella kaysa umuwi sa birthday ko.

Kinabukasan, wala na akong lakas para ipaglaban ang isang pamilyang tila ako lang naman ang may gusto.

“Kung gano’n…”

Mahina ang boses ni Gabriel.

Tumingin siya sa tiyan ko.

“Kung halos imposible akong makabuo…”

Naramdaman kong nanigas ang katawan niya.

“Kanino ang bata?”

Masakit ang tanong.

Pero mas masakit ang paraan ng pagkakatanong niya.

Para bang kahit isang segundo, naniwala siyang nagtaksil ako.

Tumayo ako.

“Sapat na.”

“Althea—”

“Hindi mo kailangang malaman.”

Umalis ako sa mesa.

Ngunit nasundan niya ako hanggang hallway ng hotel.

“Althea!”

Huminto ako.

“Anong gusto mong marinig, Gabriel?”

Nakahabol siya, hinihingal.

“Na pagkatapos nating maghiwalay, nakahanap agad ako ng ibang lalaki?”

Hindi siya sumagot.

“Na buntis ako sa ibang tao kaya wala ka nang kailangang isipin?”

“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”

“Pero iyon ang unang pumasok sa isip mo.”

Napapikit siya.

At sa unang pagkakataon, wala akong nakitang depensa sa mukha niya.

Tanging pagsisisi.

Dinukot ko ang cellphone ko.

Binuksan ko ang message ni Dr. Navarro.

Pagkatapos ay ipinakita ko sa kanya.

“Ang DNA test na hinihintay ko ay hindi paternity test.”

Napakunot ang noo niya.

“Genetic test ito.”

“May nakita ang doktor sa ultrasound. Gusto nilang tiyakin kung may namamanang kondisyon ang baby.”

Namutla si Gabriel.

“Baby…”

Hindi niya matapos ang salita.

“Twenty-two weeks na ako.”

Mabilis siyang nagbilang sa isip.

Muli siyang tumingin sa akin.

“Pero twenty-two weeks…”

“Oo.”

Napakuyom ako ng kamay.

“Bago tayo tuluyang naghiwalay.”

Parang nawalan siya ng hangin.

“Althea…”

“Hindi ko sinabi sa’yo.”

“Bakit?”

Napatawa ako nang mapait.

“Dahil noong araw na nalaman kong buntis ako, nakita kitang lumabas ng ospital kasama si Isabella.”

Nanlaki ang mga mata niya.

“Akala ko…”

Naputol ang boses ko.

“Akala ko pinili mo na siya.”

Tahimik siyang nakatitig sa akin.

Pagkatapos ay dahan-dahang sinabi:

“Hindi ko siya pinili.”

“Gabriel, huwag na.”

“May leukemia ang kapatid niya noon. Ako ang legal representative ng pamilya nila. Kaya ako laging pumupunta sa ospital.”

Nanigas ako.

“Anong sinabi mo?”

“Wala kaming relasyon ni Isabella.”

Humakbang siya palapit.

“Wala kahit isang beses mula nang pakasalan kita.”

Parang bumagsak ang sahig sa ilalim ng mga paa ko.

Bago ako makapagsalita, bumukas ang pinto ng reception hall.

Lumabas si Isabella.

Namumugto ang mga mata niya.

“Gabriel…”

Humawak siya sa braso nito.

“May isa pa akong kailangang sabihin.”

Hindi gumalaw si Gabriel.

Tumingin si Isabella sa akin.

“Ang medical report na hawak mo…”

Napasinghap siya.

“…hindi iyon ang final result.”

Dahan-dahan siyang naglabas ng pangalawang papel mula sa sobre.

“Binago ko ang unang kopya.”

Namutla ako.

At sa sumunod niyang sinabi, tuluyang nawala ang kulay sa mukha ni Gabriel.

“Hindi infertile si Gabriel.”

“Normal ang follow-up test niya.”

“At ang original report…”

Tumingin siya sa tiyan ko.

“…ay itinago ko.”

Bahagi 3 — Ang Batang Nagbalik sa Amin

Walang nagsalita nang ilang segundo.

Pagkatapos ay biglang inagaw ni Gabriel ang papel mula kay Isabella.

Binasa niya iyon.

Minsan.

Dalawang beses.

Tatlong beses.

Parang hindi niya mapaniwalaan ang nakikita.

Sa ibaba ng dokumento ay malinaw ang pangalan niya.

Gabriel Villanueva.

At sa tabi nito:

Repeat analysis: parameters within normal fertile range.

“Ano’ng ginawa mo?”

Napakababa ng boses niya.

Mas nakakatakot iyon kaysa sigaw.

Umiyak si Isabella.

“Gabriel, pakinggan mo muna ako—”

“Tatlong taon.”

Tinaas niya ang mga mata.

“Tatlong taon mong itinago?”

“Natakot ako!”

“Sa ano?”

“Na tuluyan kitang mawala!”

Napatawa siya.

Isang maikli at mapait na tawa.

“Hindi mo ako kailanman naging pag-aari.”

Parang sampal ang mga salitang iyon.

Napaatras si Isabella.

“Umalis ka.”

“Gabriel…”

“Umalis ka bago ko makalimutang kaibigan ka ng pamilya namin.”

Hindi na siya sumagot.

Lumakad siyang palayo habang pinupunasan ang luha.

Ako naman ay nanatiling nakatayo, hindi alam kung ano ang dapat maramdaman.

Galit.

Ginhawa.

Pagsisisi.

Takot.

Lahat sabay-sabay.

Lumapit sa akin si Gabriel.

“Althea.”

“Hindi ngayon.”

“Please.”

Ito ang unang pagkakataon na narinig kong nagsabi siya ng salitang iyon sa akin.

Please.

Hindi bilang abogado.

Hindi bilang lalaking sanay masunod.

Kundi bilang isang taong natatakot mawalan ng isang bagay na mahalaga.

Tumingin ako sa kanya.

“Hindi mabubura ng report na iyan ang tatlong taon, Gabriel.”

“Alam ko.”

“Hindi rin mababago ang birthday na pinaghintay mo ako nang apat na oras.”

“Alam ko.”

“Hindi nito mababago lahat ng gabing natulog akong mag-isa habang iniisip kung may asawa ba talaga ako.”

Pumikit siya.

“Alam ko.”

Doon ako tuluyang nainis.

“Kung alam mo, bakit wala kang ginawa?”

Matagal siyang hindi nakasagot.

Pagkatapos ay mahina niyang sinabi:

“Dahil akala ko sapat na ang pagiging tapat.”

Napatawa ako.

“Hindi sapat ang hindi pagtataksil para maging mabuting asawa.”

“Alam ko na ngayon.”

“Late ka na.”

“Oo.”

Hindi siya nakipagtalo.

Hindi niya ako pinilit.

Hindi niya sinabing mahal niya ako at dapat bumalik ako.

Sa halip, tumingin lang siya sa tiyan ko.

“Puwede ko bang malaman kung okay ang baby?”

Hindi ko alam kung bakit iyon ang tanong na nagpahina sa galit ko.

Marahil dahil wala nang bakas ng pagmamataas sa mukha niya.

“May nakita silang maliit na abnormality sa ultrasound.”

Agad siyang namutla.

“Delikado ba?”

“Hindi pa sigurado. Kaya may genetic screening.”

“Samahan kita.”

“Hindi kailangan.”

“Alam ko.”

Tumango siya.

“Pero gusto ko.”

Hindi ako sumagot.

Kinabukasan, alas-otso ng umaga, dumating ako sa hospital.

At nakita ko siyang nakaupo sa hallway.

Naka-white shirt lang.

Walang suit.

Walang assistant.

Walang tawag na sinasagot.

Nang makita niya ako, tumayo agad siya.

“Hindi naman kita sinabihang pumunta.”

“Alam ko.”

“Paano mo nalaman ang oras?”

“Tinawagan ko si Dr. Navarro.”

Tinaasan ko siya ng kilay.

“Nilabag mo ba ang privacy ko?”

“Hindi.”

Mabilis niyang inilabas ang cellphone.

“Sinabi ko lang na ama ako at gusto kong malaman kung kailan ako puwedeng magbigay ng sample kung kailangan.”

Hindi ko napigilang mapangiti nang bahagya.

Napansin niya iyon.

Pero matalino siyang hindi nagkomento.

Makalipas ang halos isang oras, tinawag kami ng doktor.

Maganda ang resulta.

Walang nakitang seryosong genetic disorder.

At ang abnormality na nakita sa ultrasound ay malamang pansamantala lamang.

Napapikit ako sa sobrang ginhawa.

Sa tabi ko, yumuko si Gabriel.

Akala ko may kukunin siya sa sahig.

Hanggang sa napansin kong nanginginig ang balikat niya.

Umiiyak siya.

Si Gabriel Villanueva.

Ang lalaking minsang tinawag kong walang emosyon.

Tahimik na umiiyak sa tabi ko habang hawak ang ultrasound photo ng anak namin.

Hindi ko alam kung bakit, pero kusang hinawakan ko ang kamay niya.

Mabilis niyang ibinalik ang kapit.

Hindi mahigpit.

Parang natatakot siyang baka bawiin ko.

Paglabas namin ng ospital, hindi niya ako pinilit na sumama sa kanya.

“Althea.”

Huminto ako.

“Hindi kita hihilingang bumalik.”

Napatingin ako sa kanya.

“Pero kung papayag ka… gusto kong maging ama ng anak natin.”

Tumango ako.

“Bilang ama.”

“Bilang ama.”

At doon nagsimula ang kakaibang relasyon namin.

Hindi kami mag-asawa.

Hindi rin magkasintahan.

Pero bawat prenatal checkup, naroon siya.

Kapag alas-dos ng madaling-araw at gusto kong kumain ng mangga na may bagoong, may delivery sa pinto ko makalipas ang apatnapung minuto.

Nang minsang nagreklamo ako na masakit ang likod ko, kinabukasan may maternity pillow sa apartment.

Walang note.

Alam kong siya iyon.

Tinawagan ko siya.

“Gabriel.”

“Yes?”

“Tumigil ka sa pagbili ng kung anu-ano.”

“Masama ba ang pillow?”

“Hindi.”

“Then keep it.”

“Ang kulit mo.”

Narinig kong tumawa siya sa kabilang linya.

Natigilan ako.

Sa tatlong taon naming kasal, bihira ko siyang marinig tumawa nang ganoon.

Makalipas ang ilang buwan, nagkaroon ako ng contractions nang mas maaga kaysa inaasahan.

Si Gabriel ang una kong tinawagan.

Hindi ko alam kung bakit.

Marahil dahil sa mga buwang iyon, siya na ang taong alam kong siguradong darating.

At dumating nga siya.

Labinlimang minuto lang, nasa hospital na siya.

“Althea!”

“Gabriel, huwag kang sumigaw!”

“Sorry.”

“Masakit!”

“Anong gagawin ko?”

Napatingin sa kanya ang nurse.

“Sir, ikaw po ba ang asawa?”

Sabay kaming sumagot.

“Hindi.”

Natahimik ang nurse.

Pagkatapos ay tumingin sa tiyan ko.

Tumingin kay Gabriel.

Muling tumingin sa akin.

“Okay…”

Kahit masakit, natawa ako.

Makalipas ang ilang oras, ipinanganak ang anak naming babae.

Malusog.

Malakas umiyak.

At nang unang ibigay siya kay Gabriel, para siyang nakahawak ng pinakamahalagang bagay sa mundo.

“Anong pangalan?”

tanong ng nurse.

Tumingin siya sa akin.

Hindi siya nagsalita.

Hinayaan niya akong pumili.

“Lia.”

Ngumiti siya.

“Lia Villanueva?”

Umiling ako.

“Lia Reyes.”

Reyes ang apelyido ko bago kami ikasal.

Sandaling nanahimik si Gabriel.

Pagkatapos ay tumango.

“Lia Reyes.”

Walang reklamo.

Walang pagtutol.

Doon ko unang naisip na baka talagang nagbago siya.

Lumipas ang isang taon.

Isang buong taon na hindi niya ako pinilit bumalik.

Tuwing weekend, kinukuha niya si Lia.

Minsan ay sabay kaming kumakain.

Minsan ay naglalakad sa park sa BGC.

Unti-unti kong nakilala ang isang Gabriel na hindi ko nakita noong kasal kami.

Ang lalaking marunong magpalit ng diaper.

Ang lalaking natutulog sa sofa habang karga ang anak.

Ang lalaking nagsasara ng laptop kapag nagsasalita ako.

Isang gabi, birthday ko ulit.

Wala akong planong mag-celebrate.

Pagbukas ko ng pinto, naroon si Gabriel kasama si Lia.

May hawak siyang maliit na cake.

Hindi mahal.

Hindi sosyal.

At ang icing ay medyo tabingi.

Nakasulat:

Happy Birthday, Althea.

Tumingin ako sa kanya.

“Tama na ang pangalan.”

“Three times kong pinacheck.”

Natawa ako.

Pagkatapos ay inilabas niya ang isang maliit na kahon.

Nanigas ako.

“Gabriel…”

“Hindi singsing.”

Binuksan niya.

Nasa loob ang lumang wedding ring namin.

Pero hindi niya iyon iniabot sa akin.

Inilapag niya lamang sa mesa.

“Tinago ko ito.”

Tahimik akong nakatingin.

“Hindi para pilitin kang isuot ulit.”

Huminga siya nang malalim.

“Gusto ko lang sabihin na kung bibigyan mo ako ng pagkakataon, gusto kitang ligawan.”

Napakurap ako.

“Ligawan?”

“Oo.”

“Ex-wife mo ako.”

“Mas mahirap, alam ko.”

“May anak tayo.”

“Mas marami akong dahilan para seryosohin.”

“Paano kung tumanggi ako?”

“Manliligaw pa rin ako hanggang sabihin mong tumigil ako.”

Napailing ako.

“Lawyer talaga.”

Ngumiti siya.

“Althea.”

Nawala ang ngiti niya.

“Hindi ko hinihinging kalimutan mo kung paano kita nasaktan.”

“Ang hinihingi ko lang… hayaan mong ipakita ko kung paano kita dapat minahal noon.”

Hindi ako sumagot agad.

Sa halip, tumingin ako kay Lia na natutulog sa crib.

Pagkatapos ay kay Gabriel.

Tatlong taon na ang nakalipas, iniwan ko ang isang tahanang punong-puno ng katahimikan.

Ngayon, nakatayo sa harap ko ang parehong lalaki.

Pero marunong na siyang magsalita.

Marunong nang makinig.

At higit sa lahat—

marunong nang manatili.

Inabot ko ang cake.

“Kain muna tayo.”

Nanlaki ang mga mata niya.

“Hindi pa iyon sagot.”

“Alam ko.”

“May chance ba ako?”

Pinilit kong pigilan ang ngiti.

“Attorney Villanueva, huwag kang masyadong makulit.”

Tumawa siya.

Makalipas ang walong buwan, sa parehong restaurant sa Manila Bay kung saan minsan akong naghintay nang mag-isa sa birthday ko, muli kaming naupo sa parehong mesa.

Walang malaking proposal.

Walang violin.

Walang photographer.

Si Lia lang ang kasama namin, nakaupo sa high chair at pinaglalaruan ang kutsara.

Inilabas ni Gabriel ang singsing.

“Althea Reyes.”

Tumingin siya sa akin.

“Gusto mo bang subukan ulit?”

Napangiti ako.

“May kondisyon.”

“Kahit sampu.”

“Hindi mo puwedeng kalimutan ang birthday ko.”

“Nilagay ko na sa limang calendars.”

“Anniversary?”

“Anim.”

“Valentine’s?”

“May reminder na one month before.”

Napatawa ako.

Pagkatapos ay tumango.

“Oo.”

Nang isuot niya ang singsing sa daliri ko, unang pumalakpak si Lia.

At sa unang pagkakataon—

hindi ko naramdaman na bumabalik ako sa lumang kasal.

Pakiramdam ko, nagsisimula kami ng bago.

Makalipas ang isang taon, nagpakasal kami muli.

Sa Cebu.

Sa maliit na chapel malapit sa dagat.

Walang daan-daang bisita.

Pamilya lang.

Mga kaibigan.

At si Lia, na halos tumakbo papunta sa altar habang hawak ang mga bulaklak.

Bago kami maghalikan, bumulong si Gabriel:

“May gusto akong aminin.”

Napakunot ang noo ko.

“Ano?”

“Natatakot pa rin ako tuwing nasusuka ka.”

Natawa ako.

“Trauma?”

“Malala.”

“Masasanay ka rin.”

Bigla siyang tumigil.

“Bakit?”

Kinuha ko ang kamay niya.

Dahan-dahan kong inilagay iyon sa tiyan ko.

Hindi agad siya nakagalaw.

Pagkatapos ay nanlaki ang mga mata niya.

“Althea…”

Ngumiti ako.

“Eight weeks.”

Natakpan niya ang bibig niya.

At sa harap ng pari, pamilya, at lahat ng bisita—

umiyak na naman ang kilalang malamig na abogado ng Manila.

Natawa ako habang pinupunasan ang luha niya.

“Attorney Villanueva, nakakahiya ka.”

Yumakap siya sa akin.

Mahigpit.

Pero mainit.

“Wala akong pakialam.”

Sa likod namin, humahampas ang alon sa baybayin ng Cebu.

Nasa harap namin si Lia, tumatawa habang hinahabol ang mga petals na tinatangay ng hangin.

At doon ko tuluyang naunawaan—

May mga pag-ibig na hindi nabibigo dahil wala nang pagmamahal.

Nabibigo sila dahil hindi pa marunong magmahal ang dalawang taong nasa loob nito.

Minsan, ang paghihiwalay ang wakas.

Pero minsan—

ito rin ang pagkakataong matutunan ng dalawang tao kung paano magsimulang muli.

Hindi namin nabura ang nakaraan.

Hindi rin namin kinalimutan ang mga sakit.

Dinala namin ang mga iyon bilang paalala.

Na ang pagmamahal ay hindi lamang pananatiling tapat.

Hindi lamang pagbibigay ng bahay, pera, o seguridad.

Ito ay pag-uwi kapag may naghihintay.

Pakikinig kapag may gustong magsalita.

Pag-alala sa maliliit na bagay.

At pagpili sa taong mahal mo—

hindi lang kapag madali.

Kundi lalo na kapag mahirap.

Hinawakan ni Gabriel ang kamay ko habang sabay naming pinapanood si Lia.

“Happy?”

tanong niya.

Tumingin ako sa lalaking minsang naging dahilan ng pinakamasakit kong pag-iyak.

At ngayon, siya rin ang lalaking natutong bumuo muli ng tiwala, araw-araw, nang walang shortcut.

Ngumiti ako.

“Happy.”

Hinalikan niya ang noo ko.

Sa pagkakataong iyon, wala nang lihim.

Wala nang hindi nasabing salita.

Wala nang babaeng nasa pagitan namin.

At higit sa lahat—

wala nang isang taong naghihintay mag-isa.

Dahil sa pagkakataong ito…

pareho na kaming umuuwi.