Sa Loob ng Klase, Tinanong Ko Lang ang Katabi Kong Estudyante Kaya Ako Pinagsabihan ng Propesor, Pero Nang Anyayahan Ko Siya sa Kape ay “Oo” ang Sagot Niya—Hanggang Lumabas ang Sikretong Matagal Niyang Itinago

Sa Loob ng Klase, Tinanong Ko Lang ang Katabi Kong Estudyante Kaya Ako Pinagsabihan ng Propesor, Pero Nang Anyayahan Ko Siya sa Kape ay “Oo” ang Sagot Niya—Hanggang Lumabas ang Sikretong Matagal Niyang Itinago

Bahagi 1

Sa unang araw ko sa unibersidad, ang tanging gusto ko lang ay matapos ang huling klase nang tahimik.

Hindi ko inaasahan na dahil lamang sa isang simpleng tanong sa lalaking nakaupo sa tabi ko, magiging sentro ako ng atensyon ng buong klase.

“Alam mo ba kung paano gawin itong parte na ito?”

Mahina ko lang na tanong habang nakatingin sa notes ng kaklase ko.

Ngunit bago pa siya makasagot, isang malamig at kalmadong boses ang biglang nanggaling sa harapan ng silid.

“Miss.”

Napatingala ako.

Ang batang propesor na nasa harapan ay nakatingin mismo sa akin.

Bahagya niyang inayos ang salamin niyang may manipis na frame.

Matalim ang kanyang mga mata, ngunit nanatiling kalmado ang kanyang mukha.

“Kung may hindi ka naiintindihan, bakit hindi mo ako tanungin?”

Biglang tumahimik ang buong klase.

Ramdam ko ang mga matang nakatingin sa akin.

Alam kong nahuli akong nakikipag-usap habang nagtuturo siya, kaya agad akong nagpaliwanag.

“Pasensya na po, Sir. Isang tanong lang po talaga iyon sa kaklase ko.”

Tinitigan niya ako ng ilang segundo.

Pagkatapos ay mabagal siyang nagsalita.

“Kung ganoon, maaari mo naman akong tanungin.”

Hindi ako sanay na mapahiya sa harap ng maraming tao.

At dahil pakiramdam ko ay pinupuna niya ako, hindi ko napigilan ang sarili ko.

“Kung ganoon po… pwede po ba kayong magkape kasama ko mamayang gabi?”

Ang totoo?

Biro lang iyon.

Gusto ko lang tapusin ang nakakailang na sandali.

Pero ang sagot niya ang nagpatahimik sa buong klase.

“Pwede.”

Napatigil ako.

“Ano?”

Hindi lang ako ang nagulat.

Halos lahat ng estudyante sa silid ay napatingin sa amin.

May ilang napasigaw nang mahina.

“Talaga ba?”

“Pumayag si Sir?”

“Ano ‘to?”

Gusto kong mawala na lang sa lugar ko.

Pero ang propesor ay bumalik lamang sa kanyang mga dokumento na parang walang kakaibang nangyari.

Pagkatapos ng klase, habang palabas na ang lahat, narinig ko ang boses niya.

“Pumunta ka sa opisina ko pagkatapos.”

Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.

Nagsisi ako.

Baka pagsasabihan niya ako.

Baka dahil sa kalokohan ko, tatawagin niya ang pansin ng departamento.

Ngunit nang pumasok ako sa kanyang opisina, doon ko nalaman na hindi lang siya isang bagong propesor sa unibersidad.

Kilala ko siya.

At siya ang taong matagal kong gustong takasan.

Ang pangalan niya ay Ethan Reyes.

Simula elementarya hanggang high school, palagi siyang nasa harapan ko.

Sa bawat pagsusulit.

Sa bawat kompetisyon.

Sa bawat parangal.

Kapag ako ang unang pumapasa…

Siya ang nangunguna.

Kapag may tropeo ako…

May mas malaking tropeo siya.

Pakiramdam ko noon, habang lumalaki ako, palagi akong nasa likod ng anino ni Ethan.

Kaya nang matanggap siya sa isang prestihiyosong unibersidad bago ako, lihim akong natuwa.

Sa wakas.

May pagkakataon na akong huminga.

Akala ko tapos na ang kompetisyon namin.

Hindi ko inakala na makikita ko ulit siya matapos ang ilang taon…

At magiging propesor ko pa.

“Bakit ikaw?”

Hindi ko napigilang itanong.

Nakaupo siya sa likod ng mesa habang tahimik akong tinitingnan.

“Disappointed ka ba?”

“Hindi.”

Mabilis kong sagot.

“Nagulat lang ako.”

Bahagya siyang ngumiti.

“Kung ganoon, tungkol sa sinabi mo kanina… matutuloy ba ang kape?”

Napatigil ako.

“Sir… biro lang po iyon.”

“Pero hindi ako nagbibiro.”

Masyadong mabilis ang sagot niya kaya wala akong nasabi.

At sa huli…

Sumama talaga ako sa kanya.

Hindi sa coffee shop.

Kundi sa isang maliit na restaurant malapit sa campus.

Habang kumakain kami, hindi ko maiwasang makaramdam ng kakaiba.

Ang Ethan na kilala ko noon ay malamig.

Halos hindi nagsasalita.

Pero ngayong gabi, naaalala niya ang maliliit na bagay tungkol sa akin.

“Hindi ka pa rin kumakain ng may sibuyas.”

Napatingin ako sa kanya.

“Paano mo alam?”

Sandali siyang natahimik.

“Dahil noon, tuwing magkasama tayong kumakain, palagi mong inililipat sa plato ko ang ayaw mong pagkain.”

Nanlaki ang mga mata ko.

Hindi ko akalaing naaalala pa niya iyon.

Bumalik sa isip ko ang mga alaala noong bata pa kami.

Magkaibigan ang aming mga pamilya noon.

Madalas akong pumunta sa bahay nila.

Mahilig akong kumuha ng snacks niya.

Mahilig akong mang-asar.

Minsan, dahil lang sa isang piraso ng kendi, nagtalo kami.

Sinubukan niyang kunin ito sa akin.

At kinagat ko ang kamay niya.

Dahil doon, napagalitan ako.

At kailangan niyang magpagamot.

Akala ko noon…

Galit siya sa akin habang buhay.

Pero makalipas ang maraming taon…

Naalala pa rin niya.

Habang pauwi kami, tinanong ko siya:

“Ethan, bakit ka naging propesor?”

Matagal siyang tumingin sa labas ng bintana.

Pagkatapos ay sinabi niya:

“Dahil may isang taong nagsabi sa akin noon…”

“Kapag mas magaling ako kaysa sa kanya, hindi na niya ako kakausapin kailanman.”

Napaisip ako.

Hindi ko maalala na sinabi ko iyon.

Pero siya…

Naalala niya.

Malinaw na malinaw.

Nang gabing iyon, pagbalik ko sa dormitoryo, nakatanggap ako ng mensahe mula sa kanya.

Isang pangungusap lang.

“Bukas, huwag ka nang magtanong sa lalaking katabi mo.”

Napatawa ako.

“Sir, nagseselos ka ba?”

Biro ko lang iyon.

Ngunit ilang segundo lang ang lumipas…

May sagot siya.

“Oo.”

Natigilan ako habang nakatingin sa screen.

Hindi ko alam kung bakit biglang uminit ang mukha ko.

Pero bago pa ako makasagot, may isa pang mensahe na dumating.

Hindi mula kay Ethan.

Kundi mula sa isang dating kaibigan.

“Alam mo ba na minsang tumigil sa pag-aaral si Ethan dahil sa iyo?”

Nanlamig ang kamay ko.

Agad ko siyang tinawagan.

Tahimik muna siya sa kabilang linya.

Pagkatapos ay sinabi niya:

“Hindi mo ba talaga alam?”

“Pagkatapos mong mawala noon, hinanap ka ni Ethan nang matagal.”

“Pero sinabi ng pamilya mo sa kanya na ayaw mo na siyang makita.”

Napatigil ako.

“Hindi ko sinabi iyon.”

Tahimik ang kabilang linya.

Maya-maya, nagpadala siya ng lumang larawan.

Sa larawan, makikita si Ethan noong kabataan niya.

May hawak siyang maliit na kahon.

Sa loob nito ay isang sulat.

Sa likod ng larawan ay may nakasulat:

“Hihintayin ko siyang bumalik.”

Tinitigan ko ang mga salitang iyon.

At biglang bumalik ang isang alaala.

Noong araw na aalis si Ethan, sinabi niyang gusto niya akong makausap.

Pero hindi ako pumunta.

Akala ko gusto lang niyang ipakita na muli niya akong natalo.

Akala ko gusto lang niyang makita akong sumuko.

Pero baka…

Mali ang lahat ng inakala ko.

Kinabukasan, agad akong pumunta sa opisina niya.

Bahagyang nakabukas ang pinto.

Nang hahawakan ko na sana ang doorknob, may narinig akong boses ng isang babae.

“Hanggang kailan mo itatago sa kanya?”

Napatigil ako.

Sumagot si Ethan.

“Ayaw kong malaman niya.”

“Pero may karapatan siyang malaman.”

“Isang beses ko na siyang nawala.”

“Sa pagkakataong ito… ayokong mawala siya ulit dahil sa lihim na ito.”

Nanatili ang kamay ko sa pintuan.

May kakaibang kaba sa dibdib ko.

Dahan-dahan kong binuksan ang pinto.

At doon ko nakita ang isang lumang folder sa ibabaw ng mesa.

May pangalan ko ito.

At sa loob noon…

May isang lihim na itinago ni Ethan sa loob ng maraming taon.

Isang lihim na maaaring magpabago sa lahat ng alam ko tungkol sa kanya…

Dahil ang taong akala kong pinakamalaking kalaban ko noon…

Ay maaaring siya pala ang taong tahimik na nagbantay sa akin sa buong panahong iyon.

Bahagi 2

Hindi ko agad nagawang lumapit sa mesa.

Para bang sa sandaling hawakan ko ang lumang folder na iyon, tuluyan nang magbabago ang lahat ng alaala ko tungkol kay Ethan.

Ang babaeng kausap niya ay marahang tumingin sa akin.

Mukhang nasa early forties siya, maayos ang suot at may ID ng unibersidad sa leeg.

“Aalis muna ako,” sabi niya.

Pero bago siya tuluyang lumabas, tumingin siya kay Ethan.

“Hindi mo na siya mapoprotektahan sa pamamagitan ng pagtatago ng katotohanan.”

Sumara ang pinto.

At kaming dalawa na lang ang naiwan.

Itinuro ko ang folder.

“Ano ‘yan?”

Hindi sumagot si Ethan.

Lumapit ako at ako mismo ang nagbukas nito.

Sa unang pahina pa lang, nanlamig na ang mga daliri ko.

Pangalan ko.

Lumang pangalan ng paaralan.

Petsa noong labingpitong taong gulang ako.

At sa ibaba…

isang dokumentong hindi ko kailanman nakita.

Application for academic suspension.

Napatingin ako sa kanya.

“Bakit may ganito?”

Huminga nang malalim si Ethan.

“Dahil muntik ka nang huminto sa pag-aaral noon.”

Napakunot ang noo ko.

“Hindi ako huminto.”

“Dahil may taong pumigil.”

Binuklat ko ang kasunod na pahina.

May mga resibo.

Bayad sa tuition.

Competition fees.

Mga libro.

At isang scholarship fund na inilagay sa ilalim ng ibang pangalan.

Biglang nanghina ang tuhod ko.

Naalala ko ang taong iyon.

Biglang nagkaproblema ang negosyo ng pamilya namin.

Hindi sinabi sa akin ng mga magulang ko kung gaano kalala.

Ang alam ko lang, isang gabi narinig kong pinag-uusapan nilang baka kailangan kong lumipat ng paaralan.

Pagkaraan ng isang linggo, sinabi nilang nakakuha ako ng “special academic assistance.”

Akala ko dahil iyon sa grades ko.

Pero ang pirma sa pinakailalim ng dokumento…

ay kay Ethan.

“Hindi maaari.”

Mahina ang boses ko.

“Estudyante ka lang din noon.”

“Oo.”

“Paano mo nagawa ito?”

Tumawa siya nang mapait.

“Ibinenta ko ang ilan sa mga premyo ko. Tinanggap ko lahat ng tutoring jobs na kaya ko. At kinausap ko ang isang foundation na konektado sa paaralan.”

Napaatras ako.

“Bakit?”

Hindi siya agad sumagot.

Kaya napalakas ang boses ko.

“Bakit, Ethan?”

Tumingin siya sa akin.

Sa unang pagkakataon mula nang muli kaming magkita, wala ang malamig at kumpiyansang ekspresyon niya.

“Dahil narinig kitang umiiyak.”

Parang may humigpit sa dibdib ko.

“Isang araw sa likod ng library,” pagpapatuloy niya. “Akala mo walang tao.”

Naalala ko iyon.

Ang araw na sinabi sa akin ni Mama na baka hindi na nila kayanin ang tuition.

Umiyak ako nang mag-isa.

At kinabukasan, dumating si Ethan dala ang resulta ng isang exam.

Nanguna na naman siya.

Galit na galit ako.

Akala ko ipinagmamalaki niya ang panalo niya habang ako ay halos mawalan ng pagkakataong mag-aral.

“Hindi ko alam…” bulong ko.

“Hindi ko gustong malaman mo.”

“Bakit?”

Ngumiti siya nang mahina.

“Dahil kung nalaman mong tinulungan kita, tatanggihan mo.”

Hindi ako nakasagot.

Tama siya.

Noon, napakataas ng pride ko.

Mas gugustuhin kong mawalan kaysa tumanggap ng tulong mula sa taong itinuring kong pinakamalaking karibal.

Binuklat ko ang huling bahagi ng folder.

At doon ako tuluyang natigilan.

May isang lumang sulat.

Nakasulat sa harapan:

Para kay Mara.

Ang pangalan ko.

Hindi ko agad binuksan.

Tumingin muna ako kay Ethan.

“Ito ba ang sulat na nasa kahon sa larawan?”

Tumango siya.

“Bakit hindi mo ibinigay?”

“Sinubukan ko.”

At doon nagbago ang tono ng boses niya.

“Noong araw na aalis ako, hinintay kita nang halos apat na oras.”

Napalunok ako.

“Pero hindi ka dumating.”

“Akala ko gusto mong ipagyabang na nakapasok ka na sa university.”

Napapikit siya.

“Hindi kita tinawag para magpaalam.”

Tumingin siya sa akin.

“Tinawag kita dahil gusto kong sabihin na mahal kita.”

Napatigil ang mundo ko.

Walang ibang tunog.

Walang ibang tao.

Si Ethan lang.

At ang tibok ng puso kong parang gustong kumawala sa dibdib ko.

Ngunit bago ako makapagsalita, bumukas ang pinto.

At ang lalaking nakatayo roon ang dahilan kung bakit tuluyang nawala ang kulay sa mukha ni Ethan.

Kilala ko siya.

Siya ang taong nagsabi sa akin noon na huwag pumunta sa pagkikita namin ni Ethan.

Ang mismong taong nagsabing—

“Wala siyang gustong sabihin sa’yo. Gusto ka lang niyang makita na matalo sa huling pagkakataon.”

At ngayon, nakatayo siya sa pintuan habang nakatingin sa sulat na hawak ko.

Pagkatapos ay mahina niyang sinabi:

“Mara… may isa pang bagay sa folder na hindi pa sinasabi sa’yo ni Ethan.”

Bahagi 3

Napahigpit ang hawak ko sa sulat.

Ang lalaking nasa pintuan ay si Uncle Rafael, nakatatandang kapatid ng aking ama.

Siya ang isa sa mga taong pinakamalapit sa pamilya namin noong kabataan ko.

At siya rin ang huling taong nakita ko bago ako hindi pumunta sa pagkikita namin ni Ethan.

“Anong ginagawa mo rito?” tanong ko.

Hindi siya agad sumagot.

Sa halip, tiningnan niya si Ethan.

“Hindi mo pa rin sinabi?”

Tumayo si Ethan.

“Hindi mo kailangang makialam.”

“Hindi na ito tungkol sa gusto mo.”

Biglang sumikip ang dibdib ko.

“Tumigil kayong dalawa.”

Tumingin silang pareho sa akin.

“May karapatan akong malaman kung ano ang pinag-uusapan ninyo.”

Tahimik na kinuha ni Ethan ang folder.

Mula sa pinakailalim, inilabas niya ang isang puting envelope.

Mas luma iyon kaysa sa lahat ng dokumentong nakita ko.

May sulat-kamay sa harapan.

Pangalan ng aking ama.

Inabot niya iyon sa akin.

“Bago ako umalis noon, kinausap ako ng tatay mo.”

Nanigas ako.

“Si Papa?”

Tumango si Ethan.

“Nalaman niyang ako ang tumulong sa tuition mo.”

“Galit ba siya?”

“Hindi.”

Sandaling natahimik si Ethan.

“Humingi siya ng tulong.”

Binuksan ko ang envelope.

May isang kasunduan sa loob.

Hindi legal contract.

Isang simpleng kasulatan lamang sa pagitan ni Papa at Ethan.

Nakasaad doon na may utang ang negosyo ng pamilya namin sa malaking halaga.

May mga taong naghahabol.

At may posibilidad na mawala pati ang bahay namin.

Pero ang pinakamasakit na bahagi ay nasa ibaba.

Huwag ipaalam kay Mara.

Napahawak ako sa bibig.

“Bakit?”

Si Uncle Rafael ang sumagot.

“Dahil alam ng ama mo na kapag nalaman mo, iiwan mo ang pag-aaral para tumulong.”

Tama siya.

Gagawin ko iyon.

Hindi ako magdadalawang-isip.

“Pero ano ang kinalaman ni Ethan?”

Hindi makatingin sa akin si Uncle Rafael.

Si Ethan naman ay tahimik.

Ako mismo ang nagpatuloy sa pagbasa.

At doon ko nakita ang katotohanan.

Ang foundation na tumulong sa pamilya namin noon ay konektado sa pamilya ni Ethan.

Hindi lamang tuition ko ang nailigtas.

Pati bahagi ng utang ng negosyo ng pamilya namin ay pansamantalang inayos para hindi agad mawalan ng bahay ang mga magulang ko.

Pero may kapalit.

Kailangan itong manatiling lihim.

At si Ethan, na labingwalong taong gulang lamang noon, ang pumayag na akuin ang responsibilidad sa pakikipag-usap sa foundation.

“Hindi ko maintindihan.”

Nanginginig ang boses ko.

“Bakit mo ginawa lahat ng ito?”

Tumingin sa akin si Ethan.

“Dahil ayaw kong mawala ang bagay na pinakamahalaga sa’yo.”

“Ano?”

“Ang pangarap mong makapagtapos.”

Biglang uminit ang mga mata ko.

Sa loob ng maraming taon, ang alaala ko kay Ethan ay puno ng kompetisyon.

Mga exam.

Mga tropeo.

Mga pagkatalo.

Lagi kong iniisip na gusto niya akong higitan.

Pero habang ako ay galit na galit sa kanya dahil lagi siyang nauuna…

palihim pala niyang sinisigurado na makakasabay pa rin ako sa karera.

“Bakit hindi mo sinabi kahit pagkatapos?”

Tanong ko.

“Dahil hiniling ng tatay mo.”

“Pero patay na si Papa tatlong taon na ang nakalipas.”

Napayuko siya.

“At dahil natakot ako.”

Napakurap ako.

Si Ethan?

Natakot?

Ang lalaking parang walang kinatatakutan?

“Sa ano?”

“Na kapag sinabi ko, lahat ng mabuting alaala mo tungkol sa pamilya mo ay magiging utang na loob.”

Lumapit siya nang isang hakbang.

“Ayaw kong isipin mong may obligasyon ka sa akin.”

“Pero bumalik ka.”

“Oo.”

“Bakit?”

Ngumiti siya.

Malungkot.

“Dahil nakita kong enrolled ka rito.”

Doon ko lamang naunawaan.

Hindi aksidente ang pagiging temporary professor niya.

Hindi pagkakataon ang pagkikita namin.

“Alam mong nandito ako?”

“Oo.”

“Bago ka pa pumayag magturo?”

“Oo.”

Napatawa ako kahit may luha na sa mga mata ko.

“Ethan Reyes, baliw ka ba?”

“Posible.”

“Lumipat ka ng trabaho dahil nandito ako?”

“Temporary assignment lang.”

“Pareho lang iyon!”

Sa unang pagkakataon, natawa rin siya.

At biglang gumaan nang kaunti ang mabigat na silid.

Pero may isang tanong pa akong kailangang sagutin.

Bumaling ako kay Uncle Rafael.

“Bakit mo sinabi sa akin noon na ayaw akong makita ni Ethan?”

Namutla siya.

Matagal bago siya sumagot.

“Dahil natatakot ako.”

“Saan?”

“Na malaman mo ang problema ng pamilya.”

Lumapit siya.

“Noong araw na iyon, balak sabihin ni Ethan sa’yo ang lahat. Hindi lang tungkol sa nararamdaman niya. Gusto rin niyang ipaliwanag kung bakit kailangan niyang umalis nang mas maaga.”

“Pero pinigilan mo ako.”

Tumango siya.

“Akala ko iyon ang tama.”

“Sinira mo ang pagkakataon naming mag-usap.”

“Mara, pasensya na.”

Hindi ko agad siya pinatawad.

May mga bagay na hindi kayang ayusin ng simpleng sorry.

Pero sa unang pagkakataon, naunawaan ko kung bakit nangyari ang lahat.

Hindi dahil ayaw akong makita ni Ethan.

Hindi dahil iniwan niya ako.

Kundi dahil napakaraming matatandang tao noon ang nagdesisyon kung ano ang “mas mabuti” para sa akin nang hindi man lang ako tinatanong.

Lumabas si Uncle Rafael makalipas ang ilang minuto.

Naiwan kaming dalawa ni Ethan.

Tahimik.

Awkward.

At sa mesa…

naroon pa rin ang lumang sulat.

Kinuha ko iyon.

“Pwede ko na bang basahin?”

Namula nang bahagya ang tenga niya.

Napangiti ako.

Hindi ko akalaing makikita ko ang araw na mahihiya si Ethan.

“Hindi.”

Napataas ang kilay ko.

“Ano?”

Mabilis niyang inabot ang sulat.

Pero mas mabilis ako.

Tumakbo ako paikot sa mesa.

“Mara.”

“Sa akin nakapangalan!”

“Seventeen ako nang isulat ko iyon.”

“Mas gusto ko tuloy basahin.”

“Mara.”

Binuksan ko.

Ang unang linya pa lang, gusto ko nang matawa at umiyak nang sabay.

Mara, hindi kita kayang talunin nang hindi ka kasabay.

Nawala ang ngiti ko.

Nagpatuloy ako.

Isinulat niya roon na hindi niya kailanman itinuring na nakakainis ang kompetisyon namin.

Sa katunayan, iyon ang dahilan kung bakit palagi siyang nagsisikap.

Dahil bawat beses na lumilingon siya…

naroon ako.

Galit.

Determinado.

At ayaw magpatalo.

Isinulat niyang takot siyang pumunta sa university nang wala ako roon.

Na sa unang pagkakataon sa buhay niya, ang pagiging una ay parang walang halaga kung wala akong galit na mukha sa likuran niya.

Sa dulo ng sulat, may isang pangungusap.

Kung dumating ka ngayon, sasabihin kong mahal kita. Kung hindi ka dumating, maghihintay ako hanggang handa ka nang marinig iyon.

Napakagat ako sa labi.

“Ethan.”

“Huwag.”

“Ano?”

“Huwag kang umiyak.”

“Kasalanan mo ito.”

“Alam ko.”

“Ang kapal ng mukha mong sabihin sa akin kahapon na huwag magtanong sa ibang lalaki.”

“Mas madaling sabihin iyon kaysa sa lahat ng nasa sulat.”

Napatawa ako habang pinupunasan ang luha.

“Seloso ka talaga?”

“Oo.”

“Simula kailan?”

“Grade six.”

Natigilan ako.

“Grade six?!”

“May hiniram kang lapis kay Daniel at hindi sa akin.”

Hindi ko napigilan ang pagtawa.

“Ilang taon mong kinimkim iyon?”

“Hindi ko sinasabing healthy.”

Mas lalo akong natawa.

At sa gitna ng pagtawa ko, bigla siyang naging seryoso.

“Mara.”

“Ano?”

“Hindi kita hinihingan ng sagot.”

Nawala ang ngiti ko.

Lumapit siya nang kaunti.

“Propesor mo ako ngayon. Kahit temporary lang. Hindi ko gustong gamitin ang posisyon ko para ilagay ka sa sitwasyong hindi komportable.”

Doon ko mas nakita ang Ethan na hindi ko naunawaan noon.

Kahit pagkatapos ng lahat…

pinipili pa rin niyang umatras kung iyon ang makakabuti sa akin.

“Kaya hanggang matapos ang semester,” sabi niya, “magiging propesor mo lang ako.”

Napangiti ako.

“Okay.”

Parang bahagyang nasaktan ang mukha niya.

Kaya idinagdag ko:

“Pero pagkatapos ng semester… wala ka nang dahilan.”

Natigilan siya.

Ako naman ang unang lumabas ng opisina.

Lumipas ang tatlong buwan.

Hindi naging dramatic ang mga sumunod na araw.

Walang lihim na date.

Walang espesyal na treatment.

Sa klase, mas istrikto pa nga siya sa akin kaysa sa iba.

Kapag mali ang sagot ko, diretso niyang itinatama.

Kapag late ang paper ko nang tatlong minuto, late pa rin.

Minsan gusto ko siyang batuhin ng notebook.

Pero ngayon…

naiintindihan ko na kung bakit.

Ayaw niyang magkaroon kahit kaunting duda ang sinuman na may pabor siyang ibinibigay sa akin.

At strangely…

lalo ko siyang nagustuhan dahil doon.

Sa huling araw ng semester, pagkatapos ma-submit ang final grades, nakatanggap ako ng message.

Ethan: Tapos na.

Nag-reply ako.

Mara: Ano ang tapos na?

Mabilis ang sagot.

Ethan: Ang dahilan ko para maghintay.

Makalipas ang labinlimang minuto, nasa labas siya ng campus.

Walang bulaklak.

Walang mamahaling regalo.

May hawak lang siyang dalawang tasa ng kape.

Lumapit ako.

“Hindi ba dapat movie?”

“Last time, kape ang niyaya mo.”

“Akala ko nakalimutan mo.”

“Mara.”

Iniabot niya sa akin ang isang tasa.

“Wala akong nakakalimutan tungkol sa’yo.”

Napailing ako.

“Creepy.”

“Salamat.”

Naglakad kami palabas ng campus.

Pagdating sa tawiran, bigla niya akong tinanong:

“Pwede ba kitang ligawan?”

Huminto ako.

Ito na iyon.

Ang tanong na labing-isang taon niyang hindi naitanong.

Tiningnan ko siya.

“May kondisyon.”

“Ano?”

“Kapag nag-away tayo, bawal mong gamitin ang grades ko laban sa akin.”

“Okay.”

“Bawal mong ipaalala na lagi akong second place.”

“Okay.”

“At kapag may pagkain ako, huwag mong agawin.”

Doon siya ngumiti.

“Hindi ako nangangako sa huli.”

Tinapik ko ang braso niya.

Tumawa siya.

At unang beses sa buong buhay ko…

hindi ko naramdaman na naglalakad ako sa likod niya.

Magkatabi kami.

Isang taon ang lumipas.

Sa graduation ceremony ko, nasa audience si Mama.

Katabi niya si Uncle Rafael.

At ilang upuan mula sa kanila…

naroon si Ethan.

Hindi na bilang propesor ko.

Kundi bilang taong unang naghihintay sa akin pagkatapos ng seremonya.

Nang tawagin ang pangalan ko, umakyat ako sa entablado.

At bago bumaba, hinanap ko siya sa crowd.

Nakita ko siyang nakatayo.

Ngumingiti.

Hindi palakpak ang unang naalala ko.

Kundi ang sulat niya.

Hindi kita kayang talunin nang hindi ka kasabay.

Pagkatapos ng ceremony, tumakbo ako papunta sa kanya.

“Ethan!”

“Saan ang diploma?”

“Kay Mama.”

“Bakit?”

“May mas importante akong kukunin.”

Napakunot ang noo niya.

“Ano?”

Inilabas ko mula sa bag ang maliit na lumang kahon na minsan niyang hawak sa litrato.

Ipinaayos ko iyon.

Sa loob ay ang lumang sulat niya.

At isa pang bagong papel.

Binuksan niya.

Isang maikling mensahe ang nakasulat.

Hindi na kita hahayaang maghintay.

Matagal niya akong tiningnan.

“Sigurado ka?”

Tumango ako.

“Pero may isa pa akong tanong.”

“Ano?”

Ngumiti ako.

“Professor Reyes… pwede mo ba akong samahan manood ng sine mamayang gabi?”

Pareho kaming natawa.

At gaya noong unang araw na muli kaming nagkita…

dalawang salita lamang ang sagot niya.

“Of course.”

Makalipas ang ilang taon, ikinasal kami sa isang maliit na seremonya na dinaluhan lamang ng pamilya at malalapit na kaibigan.

Sa reception, may nagtanong kung kailan daw nagsimula ang love story namin.

Sumagot ako:

“Noong college.”

Pero mula sa kabilang mesa, agad sumingit si Ethan.

“Grade six.”

Nagtawanan ang lahat.

Tinapik ko siya.

“Hindi counted ang pagseselos sa lapis.”

“Sabi mo lang ‘yan dahil hindi mo ako pinili.”

At doon ko naunawaan ang isang bagay.

Sa loob ng maraming taon, inakala kong ang pinakamahalagang bahagi ng kuwento namin ay kung sino ang nauuna at kung sino ang pangalawa.

Pero mali pala ako.

Hindi kailanman tungkol sa pagkapanalo ang kuwento namin.

Tungkol iyon sa dalawang batang sabay lumaki, parehong matigas ang ulo, parehong takot magsabi ng nararamdaman…

hanggang sa tuluyan silang pinaghiwalay ng mga maling akala at mga lihim ng matatanda.

At nang bigyan kami ng buhay ng pangalawang pagkakataon…

sa wakas, natuto kaming magsabi ng totoo.

Ngayon, nasa isang maliit na kahon sa bahay namin ang lumang sulat ni Ethan.

Katabi nito ang dokumentong nagpapaalala sa akin ng panahong lihim niya akong tinulungan.

Hindi ko iyon itinago dahil may utang na loob ako sa kanya.

Itinatago ko iyon para maalala na minsan…

habang buong akala kong may isang taong ginagawa ang lahat para talunin ako…

ang totoo, ginagawa niya ang lahat para siguraduhing hindi ako mapag-iiwanan.

At sa lahat ng tanong na naitanong ko sa kanya sa buong buhay namin…

ang pinakamagandang sagot niya ay nanatiling pareho.

“Pwede mo ba akong samahan?”

“Pwede.”

At sa pagkakataong ito…

wala nang lihim.

Wala nang maling akala.

At higit sa lahat—

wala nang kailangang maghintay nang mag-isa.