Tatlong araw bago ang kasal ko, dapat masaya ako.

Dapat abala ako sa pagpili ng bulaklak, pag-finalize ng gown, at pakikinig sa walang katapusang paalala ng wedding coordinator ko. Dapat ang iniisip ko lang ay kung maiiyak ba ako habang naglalakad sa aisle.

Pero sa halip, nandoon ako sa isang mamahaling aesthetic clinic sa Makati, hawak ang resibo, habang unti-unting nanlalamig ang buo kong katawan.

“Ano’ng ibig sabihin nito?” malamig kong tanong, pinipigilan ang panginginig ng boses ko. “Noong nakaraang buwan lang, nag-top up ako ng limang daang libong piso sa membership card ko. Isang treatment pa lang ang nagagamit ko. Bakit trenta mil na lang ang laman?”

Nagtinginan ang receptionist at ang kasama niyang staff. May kung anong dumaan sa mukha nila—hindi gulat, kundi inis.

Parang ako pa ang istorbo.

Binuksan ng receptionist ang computer, saka iniikot sa harap ko ang screen.

“Ma’am, pakitingnan na lang po,” sabi niya, may bahid ng yamot ang tono. “Regular pong ginagamit ng mother ninyo ang card. Tatlong beses po siya kung minsan sa isang linggo. Noong isang araw nga, bumili pa siya ng premium anti-aging set worth three hundred thousand pesos.”

Napatitig ako sa sunod-sunod na transaksiyon.

Facial.
Laser.
Body contouring.
Luxury serum package.
VIP room upgrade.
Signature royal skin therapy.

Paulit-ulit. Paulit-ulit. Paulit-ulit.

Parang may humahampas sa sentido ko sa bawat linyang nababasa ko.

“Anong mother?” tanong ko, marahan pero matalim. “Wala akong pinapagamit ng card ko.”

Napairap ang receptionist. “Ma’am, hindi naman po puwedeng mag-imbento kami ng records.”

Huminga ako nang malalim.

Pagkatapos ay dahan-dahan kong inilabas ang cellphone ko at dinial ang 911.

Tahimik ang buong lounge.

Yung mga sosyal na babaeng naghihintay sa kani-kanilang treatment, biglang napatingin sa akin. Ang iba, pinababa ang tasa ng tsaa. Ang iba, tumigil sa pag-scroll sa phone nila.

“Ano po ang emergency?” sagot ng operator.

“Gusto kong mag-report ng theft at unauthorized use of funds,” sabi ko nang malinaw. “May gumamit ng membership account ko nang walang pahintulot. Mahigit apatnaraang libong piso ang nawala.”

Biglang namutla ang receptionist.

“Ma’am, wait lang po—hindi po kailangan umabot sa pulis—”

Hindi ko siya pinansin. “Nasa—”

Hindi ko na natapos.

May isang malaking kamay na biglang dumukot sa cellphone ko mula sa likod.

Napalingon ako agad.

Isang babaeng nasa late forties, naka-corporate dress, matalim ang lipstick, maayos ang buhok, at may dalang dalawang guwardiya sa likod niya, ang nakatayo sa harap ko. Nasa kamay na ng isa sa mga guwardiya ang cellphone ko.

Ako si Althea. Hindi ako madaling matakot.

Pero sa sandaling iyon, muntik akong mapatawa sa sobrang galit.

“Excuse me?” sabi ko, tuwid ang likod. “Ibalik n’yo ang phone ko.”

Bahagyang ngumiti ang babae, pero malamig ang mga mata niya. “Ms. Althea, ako si Ms. Ramirez, branch manager ng Luminare Aesthetic Lounge. Wala naman sigurong kailangang eskandalo. Pwede naman nating pag-usapan nang maayos.”

“Pag-usapan?” ulit ko. “Kinuha n’yo ang gamit ko habang tumatawag ako sa pulis. Ibalik n’yo. Ngayon na.”

Hindi siya gumalaw.

Sa halip, humakbang siya palapit sa counter at tiningnan ang resibo na parang siya pa ang hukom sa sitwasyon.

“Ms. Althea,” sabi niya nang dahan-dahan, “maliwanag naman ang records. Bago ka mag-amok dito, baka mas mabuti pang umuwi ka muna at kausapin ang mommy mo.”

Natahimik ang paligid.

Pakiramdam ko, may malamig na tubig na ibinuhos sa ulo ko.

“Anong sabi mo?”

Nagkibit-balikat siya. “The woman identified herself as your mother. May photos siya kasama ka. Natural lang na i-honor ng staff namin ang request niya.”

Parang unti-unting nagdidilim ang paningin ko.

Yung salitang mother, paulit-ulit na kumalabog sa utak ko.

Patay na ang nanay ko.

Sampung taon na.

Sampung taon na mula nang hawakan ko ang malamig niyang kamay sa ospital sa Quezon City. Sampung taon na mula nang ako ang pumirma sa release papers niya dahil wala nang ibang gumawa noon. Sampung taon na mula nang ako mismo ang yumakap sa urn niya habang umiiyak sa loob ng sasakyan pauwi.

Kaya nang marinig kong may babaeng nagpapanggap na ina ko para lustayin ang pera ko—

May kung anong pumutok sa dibdib ko.

“Patay na ang nanay ko,” sabi ko, dahan-dahan, malinaw, at nanginginig sa galit. “Sampung taon na siyang patay.”

Napaurong ang dalawang staff.

Pero si Ms. Ramirez, hindi pa rin natinag.

“Kung gano’n,” sabi niya, nakataas ang kilay, “mas lalo mo dapat ayusin ang family matter mo bago mo kami paratangan.”

Napatawa ako nang maikli. Walang saya. Puro galit.

“Family matter?” Lumapit ako sa counter at itinuro ang screen. “Pangalan ko ang nasa card. Numero ko ang nakarehistro. Bakit walang kahit isang tawag? Bakit walang text? Bakit walang verification sa malalaking purchase? Gano’n ba kababa ang standards ninyo dito? Isang lumang litrato lang, puwede nang ubusin ang laman ng account ng customer?”

Naging mas malakas ang bulungan sa paligid.

May isang mayamang mukhang babae na naka-fur shawl ang biglang nagsalita mula sa sofa.

“Tama siya ah,” sabi nito. “Kung ganyan kahina ang security ninyo, paano naman kaming ibang members?”

Parang biglang nag-iba ang ihip ng hangin sa loob ng clinic.

Naramdaman iyon ni Ms. Ramirez.

Humigpit ang panga niya. “Ms. Althea, mag-ingat ka sa mga sinasabi mo. Sinisiraan mo ang business namin. May legal team kami. Kapag napatunayang naninira ka lang, puwede ka naming idemanda.”

“Talaga?” sabi ko. “At kayo? Anong kaso ang babagsak sa inyo sa pagkuha ng personal property ko at pagpigil sa akin tumawag sa pulis?”

Sa unang pagkakataon, napalis ang ngiti niya.

Humakbang ako papunta sa guwardiya at iniunat ang kamay ko.

“Ibalik mo ang phone ko.”

Hindi siya kumilos.

Sa gilid ng mata ko, nakita kong may isang ginang ang tumayo at lumapit sa akin. Siya yung babaeng naka-fur shawl. Inabot niya ang sarili niyang cellphone.

“Miss, gamitin mo ito,” sabi niya. “Tumawag ka ulit. Tingnan natin kung gaano katapang ang clinic na ’to pag pulis na ang kaharap nila.”

Kinuha ko ang cellphone niya.

At habang dinadial ko ulit ang 911, tuluyan nang namutla si Ms. Ramirez.

Dahil sa mismong sandaling iyon, bumukas ang glass door ng clinic—

at ang babaeng pumasok ay may suot na mamahaling pearls, hawak ang designer bag ng yumao kong ina, at mukha kong kapareho ang dala niyang litrato sa kamay.

part2…

Nanigas ako.

Hindi dahil sa hindi ko siya kilala.

Kundi dahil kilalang-kilala ko siya.

“…Tita Vangie?” bulong ko, halos hindi lumabas ang boses.

Huminto siya sa may pintuan, at sa isang kisapmata, nakita kong nagbago ang kulay ng mukha niya. Yung taas-noo niyang paglakad kanina, biglang napalitan ng kaba.

Pero mabilis din siyang nakabawi.

“Althea?” sabi niya, kunwari nagulat. “Anak, nandoon ka pala. Kaya ko naman sanang ipaliwanag—”

“’Wag mo akong tawaging anak.”

Buong clinic, natahimik.

Si Vangie ang nakababatang kapatid ng mama ko. Matagal na kaming hindi nagkikita. Noong una, madalas siyang dumadalaw noong bagong patay si Mama. Iiyak-iyak, yayakap-yakap, sasabihing tutulong daw siya sa akin dahil mag-isa na lang ako.

Pagkaraan ng ilang buwan, nang hiramin niya ang ilan sa mga alahas ni Mama at hindi na ibinalik, doon ko nakita ang totoong ugali niya.

Simula noon, pinutol ko na ang koneksiyon.

Hindi ko lang inakala na isang araw, babalik siya dala ang mukha ng yumao kong ina bilang panakip sa pagnanakaw.

Lumapit si Ms. Ramirez kay Tita Vangie na parang may hinihintay na sagot.

“Ma’am, kayo po ba ang… mother?”

Isang iglap ang lumipas.

At sa isang iglap ding iyon, nakita kong nagsinungaling si Vangie nang walang kurap.

“Oo,” sagot niya. “Ako ang tita niya, pero parang nanay na rin niya ako mula nang mamatay ang kapatid ko. Siguro nagka-misunderstanding lang—”

“Misunderstanding?” putol ko.

Hinila ko mula sa bag ko ang lumang key pouch na lagi kong dala. Sa loob noon ay may maliit na laminated photo ng mama ko—isang bagay na hindi ko kailanman inalis dahil iyon na lang ang pinaka-piraso ng buhay ko kasama siya.

Iniangat ko iyon.

“Eto ang nanay ko,” sabi ko, nanginginig ang kamay ko pero matatag ang boses. “At hindi ikaw ’yan.”

Napahawak ang ilang babae sa bibig nila.

Magkahawig sina Mama at Vangie. Magkapatid sila. Pero hindi sila pareho. Hindi puwedeng magkamali ang isang anak.

At lalong hindi ko puwedeng palampasin na ang dala ni Vangie ay ang dating handbag ni Mama—ang bag na akala ko nawala matapos ang burol.

Napatingin ako roon, saka sa pearls sa leeg niya.

Bumagsak ang tiyan ko.

Yung kuwintas.

Yung perlas na huling regalo ng tatay ko sa nanay ko bago siya namatay.

“Suot mo pa talaga?” sabi ko, paos. “Pati ’yan ninakaw mo rin?”

“Althea, tumigil ka nga,” matalim niyang sabi, nawawala na ang pagpapanggap. “Pamilya mo ako. Lahat ng meron ang ate ko, dugo rin namin—”

“Hindi mo dugo ang iniwan niyang ipon para sa akin.”

Hindi na siya nakasagot.

Dumating ang dalawang pulis makalipas ang ilang minuto, kasabay ng security ng building na may hawak nang CCTV request forms. Akala yata ni Ms. Ramirez, kaya pa niyang paikutin ang sitwasyon. Mabilis siyang nagsalita, pilit pinapakitang hysterical lang ako.

Pero hindi niya alam, bago pa ako pumunta sa clinic, dumaan muna ako sa banko para i-confirm ang card records. Kumpleto ang resibo ko. Kumpleto ang registration details. At higit sa lahat, naka-on ang app notification ng membership account ko—pero walang kahit isang authorization alert na dumating sa akin.

Ibig sabihin, may inside access.

Nang hingin ng pulis ang internal logs at CCTV, doon tuluyang nagkagulo.

Lumitaw sa records na hindi lang iisang beses pinapasok si Vangie nang walang tamang verification. May note pa sa account ko: “VIP client’s mother—allow priority access.”

At kung sino ang naglagay?

Si Ms. Ramirez mismo.

Mas malala pa, nakita sa CCTV na sa unang punta ni Vangie, nag-abot siya ng sobre kay Ms. Ramirez sa parking basement.

Tahimik na tahimik ang clinic habang pinapanood iyon ng pulis, ng mga customers, at ng mga staff na kanina lang ay akala ako ang sinungaling.

Namuti si Ms. Ramirez.

Si Tita Vangie naman, biglang nagmakaawa.

“Althea, makinig ka sa akin… gipit lang ako noon… may utang ang anak ko… ikakasal ka naman, marami ka nang pera—”

Napalingon sa akin ang lahat.

At doon ko naramdaman na wala na akong natitirang awa.

“Hindi mo ninakaw ang pera ko dahil gipit ka,” sabi ko. “Ninakaw mo iyon dahil akala mo wala nang magtatanggol sa akin. Dahil patay na si Mama. Dahil sanay kang ginagamit ang pangalan niya para makinabang.”

Nanlaki ang mga mata niya.

Marahil iyon ang unang beses na may nagsabi sa kanya ng totoo sa harap ng maraming tao.

Dinala sila pareho sa presinto para sa pormal na imbestigasyon. Hindi agad natapos ang lahat. May statements, may documents, may freezing ng ilang assets, may demand letter mula sa abogado ko. Umabot ng mga linggo.

Lumabas ang totoo sa huli.

Mahigit apatnaraang pitumpung libong piso ang nagastos mula sa account ko. Karamihan doon ay ginamit ni Vangie. Ang kapalit ng “favor” ni Ms. Ramirez? Designer bag, cash, at libreng referral fee mula sa mga binili niyang package.

Pinabalik sa akin ang malaking bahagi ng pera matapos makipag-settle ang clinic para hindi masira nang tuluyan ang pangalan nila. Tinanggal si Ms. Ramirez. Kinasuhan si Vangie. At higit sa lahat, nakuha ko pabalik ang pearls at ang handbag ng mama ko.

Akala ko, doon matatapos ang lahat.

Hindi pala.

Dalawang gabi bago ang kasal ko, habang inaayos ko ang laman ng handbag ni Mama, may nakita akong lumang sobre sa secret inner pocket na hindi ko pa kailanman nabuksan.

Nakapangalan iyon sa akin.

Sulát-kamay ni Mama.

Nagsimulang manginig ang mga daliri ko habang binubuksan ko ang papel.

Maikli lang ang sulat.

“Anak, kung binabasa mo ito, ibig sabihin may nagtangkang kunin ang mga bagay na iniwan ko para sa’yo. Tandaan mo ito: hindi lahat ng kamag-anak ay pamilya. At hindi dahil tahimik ka, wala ka nang lakas. Ikaw ang anak ko. Huwag kang matakot ipaglaban ang sa’yo.”

Hindi ko napigilan ang pag-iyak.

Hindi dahil mahina ako.

Kundi dahil sa unang pagkakataon matapos ang sampung taon, pakiramdam ko, narinig ko ulit ang boses ng mama ko.

Noong araw ng kasal ko sa San Agustin Church, naglakad ako sa aisle na suot ang pearls niya.

Hindi na ako nanginginig.

Hindi na ako galit.

Masakit pa rin, oo. May sugat na hindi na mabubura. Pero may kakaibang gaan sa dibdib ko, dahil sa wakas, naibalik ko sa tamang lugar ang alaala ng nanay ko. Hindi na siya kasangkapan sa kasinungalingan ng iba. Hindi na siya pangalang ginagamit para nakawan ako.

Nang makita ako ng fiancé kong si Gabriel sa dulo ng aisle, namula ang mga mata niya.

“Ang ganda mo,” bulong niya nang magkaharap na kami.

Ngumiti ako, saka marahang humawak sa kuwintas sa leeg ko.

“Hindi lang ako,” sabi ko. “Kasama ko si Mama.”

At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi na kirot ang naramdaman ko sa tuwing naiisip ko siya.

Kundi lakas.

At sapat na iyon para harapin ang lahat ng susunod.