152 Operasyon ang Ginawa Ko Pero ₱8,000 Lang ang Bonus Ko—Nang Tumanggi Akong Mag-Overtime, Ang Hepe Naming Walang Inoperahan ang Unang Nataranta
Isang daan at limampu’t dalawang operasyon ang ginawa ko sa loob ng isang taon.
Ang bonus ko: ₱8,000.
Ang bonus ni Dr. Renato Villareal, ang hepe naming hindi humawak ng kahit isang operasyon: ₱120,000.
Kaya sa harap ng buong departamento, tumayo ako at sinabi:
“Simula bukas, hindi na ako magtatrabaho nang lampas sa oras.”
Biglang natahimik ang conference room ng St. Matthew Medical Center sa Quezon City.
Hawak ko ang papel na naglalaman ng taunang performance bonus habang nasa harapan si Dr. Villareal, nakasuot ng mamahaling amerikana at may hawak na mikropono.
“Maraming salamat sa inyong sakripisyo,” sabi niya. “Dahil sa pagtutulungan natin, naging matagumpay ang taong ito.”
Walang pumalakpak.
Lahat ay nakatingin sa akin.
Sa papel, malinaw ang nakasulat:
Dr. Elena Marquez — 152 operasyon — ₱8,000.
Dr. Liza Ramos — 97 operasyon — ₱6,500.
Dr. Noel Santos — 89 operasyon — ₱5,800.
Dr. Renato Villareal — 0 operasyon — ₱120,000.
Dr. Arturo Lim, deputy chair — 11 operasyon — ₱85,000.
Huminga ako nang malalim.
“Dr. Villareal,” tawag ko.
Napatigil siya.
“Ano iyon, Dr. Marquez?”
“Simula sa susunod na taon, hindi na ako magsisikap nang ganito.”
May ilang napasinghap.
Kumunot ang noo niya.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
“Papasok ako sa tamang oras. Uuwi ako sa tamang oras. Tatanggapin ko ang mga operasyong kasya sa walong oras na trabaho. Kapag emergency at ako ang naka-duty, gagawin ko ang responsibilidad ko.”
Itinaas ko ang papel.
“Pero hindi na ako tatanggap ng mga elective surgery na isisingit ninyo sa huling minuto dahil ayaw ninyong humawak ng pasyente.”
Namula ang mukha niya.
“Isa ka lamang attending physician. Wala kang karapatang diktahan ang departamento.”
“Hindi ako nakikipagnegosasyon.”
Tahimik kong ibinaba ang papel sa mesa.
“Pinapaalam ko lang ang magiging iskedyul ko.”
Lumapit siya sa akin.
“Ang ospital na ito ang nagsanay sa iyo.”
“Walong taon na ako rito,” sagot ko. “Mahigit tatlong daang overnight duty. Apatnapu’t anim na weekend na hindi ako nakauwi. Noong nakaraang taon, dalawang araw lang ang leave ko. Ngayong taon, wala.”
Tumingin ako diretso sa kaniya.
“Anong bahagi po roon ang pagsasanay? At anong bahagi ang paggamit sa amin?”
Napakuyom ang kamao ni Dr. Lim.
“Hindi lang bilang ng operasyon ang sukatan ng kontribusyon.”
“Ano po ang sukatan?”
“Pamamahala. Koordinasyon. Pagpapaunlad ng departamento.”
“Kung ganoon, ilabas ninyo ang computation.”
Walang sumagot.
Isa-isa kong binasa nang malakas ang bonus ng bawat doktor.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“Kung sino ang tumanggap ng mas malaking bayad, siya ang gumawa ng mas maraming trabaho. Simple lang naman po iyon.”
Biglang nagsalita si Dr. Lim.
“Huwag mong pagwatak-watakin ang departamento.”
“Binasa ko lang ang papel na kayo ang gumawa.”
Sa tabi ko, itinaas ni Dr. Liza Ramos ang kaniyang ulo.
“Maaari po bang makita namin ang opisyal na pamantayan ng pagbibigay ng bonus?”
Tumingin sa kaniya si Dr. Villareal.
“Pati ikaw, gumagawa ng gulo?”
“Tanong lang po iyon,” kalmadong sagot niya. “Gulo na ba agad ang pagtatanong?”
Nagtaas ng kamay si Dr. Noel Santos.
“Hindi rin po ako nakonsulta tungkol sa bonus.”
Sumunod si Dr. Pia Mendoza.
“Ako rin.”
Isa-isa pang nagtaas ng kamay ang ibang doktor.
Sampu.
Labindalawa.
Labinlima.
Nawala ang ngiti ni Dr. Villareal.
“Ang bonus ay discretionary. May karapatan ang pamunuan na magdesisyon.”
“Kung ganoon,” sabi ko, “may karapatan din kaming tumupad lamang sa trabahong nasa kontrata.”
Tumuro siya sa akin.
“Kapag tumanggi kang mag-operate, tatanggalan kita ng surgical schedule.”
“Okay.”
“Hindi ka na mapo-promote.”
“Ipakita muna ninyo ang promotion criteria.”
“Akala mo ba hindi kayang tumakbo ng departamento nang wala ka?”
“Hindi.”
Tumayo ako at kinuha ang aking bag.
“Gusto ko lang malaman kung kaya nitong tumakbo nang wala ang libreng overtime naming lahat.”
Kinabukasan, tatlo kaming sabay-sabay umuwi nang alas-singko.
Sa ikalawang araw, pito na kami.
Sa ikatlong araw, halos kalahati ng junior consultants ay tumigil sa pagtanggap ng mga operasyong isiningit pagkatapos ng office hours.
Hindi kami tumanggi sa emergency.
Hindi namin pinabayaan ang mga pasyente.
Ginawa lang namin ang eksaktong nakasaad sa schedule.
Doon nagsimulang bumagsak ang sistemang matagal nang umaasa sa tahimik naming pagsasakripisyo.
Biyernes ng hapon, dumating ang head nurse dala ang iskedyul para sa Lunes.
Dati, anim lang ang nakalista.
Ginawa nilang siyam.
At ang tatlong huling operasyon—lahat ay nakapangalan sa akin.
Tiningnan ko ang oras.
Ang huling isa ay nakatakdang magsimula nang alas-sais y medya ng gabi.
Kinuha ko ang bolpen.
At isa-isang ginuhitan ang tatlong pangalan.
Namumutla ang head nurse.
“Dr. Elena, utos po ni Dr. Villareal. Kailangan ninyong tapusin lahat.”
“Pakibalik sa kaniya.”
Hindi pa siya nakakagalaw nang bumukas ang pinto ng opisina ng hepe.
Lumabas si Dr. Villareal, galit na galit.
“Subukan mong bawasan kahit isang operasyon sa Lunes.”
Inilapag ko ang papel sa mesa niya.
“Hindi na ninyo kailangang maghintay hanggang Lunes.”
“Ngayon pa lang, alam na ninyo ang sagot.”
Dinampot niya ang iskedyul.
“Kung hindi mo gagawin ang siyam na operasyon, ipapatawag kita sa medical director.”
Tumango ako.
“Mabuti.”
“Dahil may gusto rin akong ipakita sa kaniya.”
Mula sa bag ko, inilabas ko ang isang makapal na asul na folder.
At nang makita ni Dr. Villareal ang nakasulat sa ibabaw nito, biglang nawala ang kulay sa kaniyang mukha.
AUDIT COPY — CONFIDENTIAL BONUS ALLOCATION AND SURGICAL BILLING RECORDS.
PARTE2
Nakatitig lamang si Dr. Villareal sa asul na folder.
“Ano iyan?” tanong niya.
“Mga dokumentong matagal nang ayaw ninyong ipakita sa amin.”
Sinubukan niyang agawin iyon, ngunit agad kong inilayo.
“Hindi sa inyo ang kopyang ito.”
“Saan mo nakuha?”
“Sa tamang proseso.”
Ang totoo, dalawang araw bago ang year-end meeting, nilapitan ako ni Mia, isang staff member mula sa finance office.
Matagal na niyang napapansin ang kakaibang allocation ng departmental incentives.
Hindi niya ako binigyan ng confidential files nang palihim. Ang ginawa niya ay itinuro sa akin kung paano maghain ng formal request para sa utilization report ng physician productivity fund—isang pondong bahagi ng aming kontrata at dapat sana ay may malinaw na accounting.
Nang makuha ko ang opisyal na summary, may mga bilang na hindi nagtugma.
May professional fees mula sa mga operasyong ako ang pangunahing surgeon, ngunit ibang physician code ang nakalagay sa bahagi ng departmental credit.
May administrative honoraria na inuulit buwan-buwan.
May “emergency coordination fees” sa mga araw na wala naman sa ospital si Dr. Villareal.
At higit sa lahat, may bonus formula na diumano’y inaprubahan ng isang department committee.
Pero wala ni isa sa amin ang naging miyembro ng komiteng iyon.
“Gawa-gawa ang minutes of meeting,” sabi ko.
Nanigas ang mukha niya.
“Mag-ingat ka sa mga paratang mo.”
“Hindi ako nagpaparatang. Nagtatanong ako.”
Binuksan ko ang folder at ipinakita ang pahina.
“Narito ang pangalan ko sa attendance sheet.”
“Pero noong petsang ito, nasa operating room ako mula alas-siyete ng umaga hanggang alas-kuwatro ng hapon.”
Itinuro ko ang pirma sa tabi ng pangalan ko.
“At hindi ko pirma iyan.”
Lumapit ang head nurse upang tingnan.
“Doktora…” mahinang sabi niya.
“Pati pangalan ninyo, nandito,” sabi ko sa kaniya.
Namutla rin siya.
“Naka-leave ako noong araw na iyan.”
Biglang bumukas muli ang pinto ng conference room.
Lumabas sina Dr. Liza, Dr. Noel at Dr. Pia. Marahil narinig nila ang pagtatalo mula sa hallway.
“Ano ang nangyayari?” tanong ni Dr. Liza.
Iniabot ko sa kanila ang mga photocopy.
Habang binabasa nila, unti-unting nagbago ang kanilang mga mukha.
“May pirma ko rin dito,” sabi ni Dr. Noel. “Pero nasa Cebu ako para sa convention noong araw na ito.”
“Ako raw ang nagmungkahi ng allocation?” sabi ni Dr. Pia. “Hindi man lang ako inimbitahan sa meeting.”
Tinangka ni Dr. Villareal na kunin ang mga papel.
“Internal records iyan. Hindi ninyo naiintindihan ang konteksto.”
“Kung may konteksto,” sagot ko, “ipaliwanag ninyo sa medical director.”
“Hindi kayo puwedeng basta lumapit sa itaas.”
“Bakit hindi?”
“Dadaan muna sa akin ang reklamo.”
Napangiti ako nang bahagya.
“Ang reklamo ay tungkol sa inyo.”
Nang araw ding iyon, sabay-sabay kaming naghain ng formal grievance.
Hindi kami nag-post sa social media.
Hindi kami nagwala sa hallway.
Hindi rin namin isinangkot ang mga pasyente.
Nagsumite kami ng surgical logs, time records, duty rosters, billing statements at kopya ng bonus allocation.
Pagdating ng Lunes, alas-siyete ng umaga pa lang ay nasa operating suite na si Dr. Villareal.
Unang beses namin siyang nakitang nakasuot ng surgical cap sa loob ng maraming buwan.
Nilapitan niya ako habang naghahanda ako para sa unang kaso.
“Bawiin mo ang reklamo.”
“Nasa proseso na po iyon.”
“Hindi mo alam ang sinisira mo.”
“Alam ko.”
Isinuot ko ang mask ko.
“Isang sistemang matagal nang nabubuhay sa pagod ng ibang tao.”
“Kapag naantala ang operasyon, ikaw ang mananagot.”
“Ang anim na naka-schedule ay matutuloy.”
“Paano ang tatlong tinanggal mo?”
“Elective cases sila. Maayos ang kondisyon ng mga pasyente. Nailipat na sila sa ibang araw, at naipaliwanag na sa kanila nang maayos.”
“Wala kang karapatang magdesisyon.”
“Nakipag-coordinate ako sa anesthesiology, nursing at admissions. May documentation. Walang pasyenteng pinabayaan.”
Natahimik siya.
“Ang problema,” dagdag ko, “ay gusto ninyong magmukhang marami ang output ng departamento kahit kulang ang tao.”
“Hindi mo naiintindihan ang pressure mula sa board.”
“Kung may pressure, dapat kayong humingi ng dagdag na staffing. Hindi ninyo dapat ipasa sa amin nang libre.”
Natapos ko ang anim na operasyon sa tamang oras.
Hindi minadali.
Hindi rin ako nagpahinga nang sobra.
Bawat pasyente ay nabigyan ng sapat na atensiyon.
Pagsapit ng alas-singko, naghugas ako ng kamay, nagpalit ng damit at kinuha ang bag ko.
Nasa hallway si Dr. Villareal.
“May isa pang pasyente,” sabi niya.
“Emergency po ba?”
“Hindi.”
“Naka-schedule ba sa akin?”
“Hindi.”
“Sino ang attending surgeon?”
Hindi siya sumagot.
Tumingin ako sa chart.
Pangalan ni Dr. Lim ang nakalagay.
“Tawagan ninyo si Dr. Lim.”
“May dinner siya kasama ang mga donor.”
“May pamilya rin po ako.”
Tumalikod ako.
Sa likod ko, narinig kong nagsalita si Dr. Liza.
“Uuwi na rin ako.”
Sumunod si Dr. Noel.
“Ako rin.”
Noong linggong iyon, hindi bumagsak ang kalidad ng serbisyo.
Ang bumagsak ay ang artipisyal na bilang ng operasyong pilit nilang ipinapasok sa limitadong oras.
Biglang nakita ng management na may problema sa staffing.
Biglang lumitaw na kulang pala ang operating room nurses.
Kulang ang anesthesiologists.
Kulang ang recovery beds.
At sa loob ng maraming taon, itinago ang kakulangang iyon sa pamamagitan ng pagpilit sa mga doktor na magtrabaho nang lampas sa oras nang walang tamang compensation.
Sa ikalawang linggo, ipinatawag kaming lahat ng medical director na si Dr. Samuel de Vera.
Naroon din ang chief finance officer, legal counsel at human resources director.
Nasa dulo ng mesa si Dr. Villareal.
Hindi na siya nakangiti.
“Inumpisahan na namin ang independent audit,” sabi ni Dr. de Vera. “May mga seryosong discrepancy sa physician incentive fund.”
Binuksan ng finance officer ang presentation.
Sa screen, lumitaw ang tatlong taon ng records.
Umabot sa mahigit ₱4.8 milyon ang administrative bonuses, representation allowances at discretionary incentives na napunta sa limang senior officers ng departamento.
Samantala, halos walumpung porsiyento ng aktuwal na operations ay ginawa ng mga attending physicians na nakatanggap ng pinakamababang bonus.
Mas malala pa, may ilang surgical billing credits na inilipat sa physician codes nina Dr. Villareal at Dr. Lim kahit hindi sila aktuwal na surgeon.
Hindi nila kinuha ang professional fee ng pasyente nang direkta, ngunit ginamit ang inflated departmental credits upang bigyang-katwiran ang mas malaking bonus at executive rating.
Tumayo si Dr. Villareal.
“Normal na kinikilala ang leadership contribution.”
“Leadership contribution is valid,” sagot ng finance officer. “Falsified attendance and misattributed surgical credit are not.”
“Hindi ko alam ang tungkol sa mga pirma.”
“Ang secretary ninyo ang nagsabing sa utos ninyo ginawa ang minutes,” sabi ng legal counsel.
Namutla si Dr. Villareal.
“Pinoprotektahan ko lang ang departamento.”
Hindi ko napigilang magsalita.
“Hindi ninyo pinrotektahan ang departamento.”
Lahat ay tumingin sa akin.
“Pinoprotektahan ninyo ang sarili ninyong bonus.”
“Habang kami ang nagpupuyat.”
“Habang kami ang humaharap sa pamilya ng mga pasyente.”
“Habang kami ang tumatanggap ng tawag sa madaling-araw.”
“Habang kami ang hindi nakakauwi sa sarili naming pamilya.”
Tumingin sa akin si Dr. Villareal.
“Akala mo bayani ka?”
“Hindi.”
Umiling ako.
“Pagod lang ako.”
Iyon ang unang pagkakataong sinabi ko iyon nang malakas.
Hindi ako galit lamang.
Pagod ako.
Pagod na akong tawaging walang malasakit kapag gusto kong umuwi.
Pagod na akong konsensiyahin gamit ang mga pasyente.
Pagod na akong makarinig ng “calling ito” mula sa mga taong laging nauuna sa bonus pero huli sa responsibilidad.
Sa tabi ko, biglang napahikbi si Dr. Pia.
Dalawang buwan bago iyon, hindi niya nadaluhan ang graduation ng anak niya dahil may isiningit na tatlong operasyon sa schedule niya.
Si Dr. Noel naman ay ilang beses nang ipinagpaliban ang sariling medical checkup.
Si Dr. Liza ay halos hindi nakikita ang kaniyang matandang ina.
Hindi kami mahihinang doktor.
Hindi rin kami tamad.
Napagod lang kaming gawing sukatan ng kabutihan ang pagpayag na abusuhin.
Pagkatapos ng preliminary investigation, pansamantalang sinuspinde si Dr. Villareal bilang department chair.
Si Dr. Lim naman ay tinanggal sa scheduling committee habang iniimbestigahan ang kaniyang billing records.
Inutusan ang finance department na muling kalkulahin ang bonus gamit ang malinaw na formula:
bilang at hirap ng operasyon, duty hours, emergency coverage, patient outcomes, teaching responsibilities at tunay na administrative work.
Makalipas ang isang buwan, nakatanggap ako ng adjustment na ₱94,000.
Hindi iyon ang pinakamahalagang resulta.
Mas mahalaga ang mga bagong patakaran.
Walang elective surgery na maaaring isingit pagkatapos ng cutoff nang walang nakasulat na pahintulot ng surgeon, anesthesiologist at operating room supervisor.
Lahat ng overtime ay kailangang bayaran o bigyan ng compensatory leave.
Bawat doktor ay may minimum rest period pagkatapos ng overnight duty.
At ang bonus allocation ay kailangang ilabas kasama ang formula at contribution record ng bawat recipient.
Nag-hire rin ang ospital ng dalawang bagong attending surgeon at dagdag na operating room nurses.
Pagkalipas ng tatlong buwan, inalok ako ni Dr. de Vera na maging interim head ng surgical operations committee.
Tinanggihan ko noong una.
“Ayaw ko pong maging katulad nila.”
“Hindi mo kailangang maging katulad nila,” sagot niya. “Iyon nga ang dahilan kung bakit ikaw ang kailangan namin.”
Tinanggap ko ang posisyon sa isang kondisyon.
“Lahat ng desisyon sa schedule at incentives ay dapat may dokumentasyon at team approval.”
Pumayag siya.
Hindi naging perpekto ang departamento.
May mahahabang araw pa rin.
May mga totoong emergency na hindi puwedeng iwanan.
May mga pagkakataong kusa kaming nananatili dahil may buhay na nakasalalay sa amin.
Pero may malaking pagkakaiba sa pagitan ng sakripisyong malaya mong pinili at sakripisyong sapilitan dahil sa takot, guilt at banta.
Isang taon matapos ang nangyari, muli kaming nagkaroon ng year-end meeting.
Ako na ang nasa harapan.
Nasa screen ang malinaw na bonus computation.
Bago ko ipamahagi ang mga papel, sinabi ko:
“Hindi sapat ang pasasalamat kung hindi makatarungan ang sistema.”
“Hindi sapat ang tawaging bayani ang mga tao kung inuubos naman natin sila.”
“Ang mabuting doktor ay hindi kailangang sirain ang sarili para patunayang may malasakit siya.”
Pagkatapos kong magsalita, pumalakpak ang buong silid.
Hindi dahil mataas ang posisyon ko.
Kundi dahil sa unang pagkakataon, alam ng bawat isa kung paano kinilala ang kanilang trabaho.
Pagkatapos ng meeting, nilapitan ako ni Dr. Liza.
“Uuwi ka na?”
Tiningnan ko ang oras.
Alas-kuwatro y medya pa lang.
Ngumiti ako.
“May thirty minutes pa.”
Natawa siya.
“Hindi ka talaga nagbago.”
“May binago ako.”
“Ano?”
Tumingin ako sa mga doktor at nurse na maayos nang inaayos ang kanilang trabaho—walang takot, walang lihim na galit at walang pangambang baka parusahan dahil gusto nilang magkaroon ng buhay sa labas ng ospital.
“Hindi na natin kailangang mag-isa.”
Mensahe
Ang pagtatrabaho nang buong puso ay marangal. Ngunit hindi kailanman dapat gamitin ang malasakit, konsensiya o propesyon upang gawing normal ang pang-aabuso.
Ang pagtatakda ng hangganan ay hindi katamaran. Ang paghingi ng malinaw na patakaran ay hindi pagrerebelde. At ang pagsasalita laban sa kawalan ng katarungan ay maaaring maging simula ng pagbabagong hindi lamang para sa sarili, kundi para sa lahat ng matagal nang natatakot magsalita.
