ALAS-TRES NG MADALING-ARAW, NILAGDAAN KO ANG ANNULMENT PAPERS—PERO SA HAPUNANG PARA SA DATING KASINTAHAN NIYA, ISANG LIHIM ANG TULUYANG SUMIRA SA AMING LAHAT
Alas-tres ng madaling-araw nang pirmahan ko ang mga papeles para tapusin ang aming pagsasama.
Wala pang dalawampu’t apat na oras mula nang ikasal kami.
Habang ako’y naghihintay mag-isa sa kwartong dapat sana’y puno ng lambing, ang asawa ko ay nasa piling ng babaeng hindi niya kailanman nakalimutan.
At ang pinakamasakit?
Ako pala ang babaeng pinakasalan niya para lamang pagselosin ito.
Noong araw ng kasal namin ni Captain Adrian Villareal, halos buong residential compound ng Camp Aguinaldo ang nagdiwang.
Si Adrian ang pinakabatang company commander sa yunit nila—disiplinado, tahimik, at kilala sa lakas at tibay ng katawan. Kaya matapos ang reception, palihim na nagtawanan ang mga kasamahan niya at nagpustahan kung makalalakad pa raw ba ako nang maayos kinabukasan.
Namula ako sa hiya.
Hindi ko akalaing ang biro nila ang magiging pinakamalupit na kabalintunaan ng gabing iyon.
Hindi pa man kami nakapapasok nang tuluyan sa silid, tumunog ang telepono ni Adrian.
May agarang utos mula sa headquarters.
Mabilis niyang isinuot ang uniporme, kinuha ang kaniyang service cap, at tumingin sa akin na parang may gustong sabihin.
“Babalik ako agad,” maikli niyang pangako.
Tumango ako.
Ngunit lumipas ang isang oras.
Dalawa.
Hanggang sa isa-isang namatay ang ilaw sa pasilyo at tumahimik ang buong compound.
Hindi siya bumalik.
Bandang hatinggabi, kumatok si Aling Mercy mula sa katapat na unit. Dala niya ang isang tasa ng salabat at awa sa mga mata.
“Nina, matulog ka na,” mahinang sabi niya. “Mukhang hindi na uuwi si Adrian ngayong gabi.”
Pinilit kong ngumiti.
“May emergency lang po siguro.”
Napabuntong-hininga siya.
“Hindi lang tungkol sa trabaho ang dahilan.”
Napatigil ako.
Matagal siyang nag-atubili bago ibinaba ang boses.
“Si Bianca Reyes, iyong military correspondent. Aalis sana bukas para mag-cover sa conflict zone sa ibang bansa. Ayaw siyang paalisin ni Adrian.”
Parang biglang nawala ang hangin sa loob ng silid.
Hindi ko agad naunawaan ang ibig niyang sabihin.
“Bakit po siya pipigilan ni Adrian?”
Namutla si Aling Mercy.
“Hindi mo alam?”
Umiling ako.
“Magkasintahan sila noon. Matagal din. Naghiwalay lang dahil pinili ni Bianca ang career niya. Sabi ng iba, nagpakasal si Adrian sa iyo dahil galit siyang aalis ulit si Bianca.”
Hindi ako nakagalaw.
Ang pulang palamuti sa silid, ang bagong bedsheet, ang dalawang basong nakahanda sa mesa—lahat ay tila biglang naging dekorasyon ng isang kasinungalingan.
“Pero huwag mong dibdibin,” mabilis niyang dagdag. “Kapag nakaalis na si Bianca, matututunan ka rin niyang mahalin. Maraming kasal ang nagsisimula sa maling dahilan pero nagtatagal pa rin.”
Tumango ako upang hindi na siya mag-alala.
Ngunit nang maisara ko ang pinto, tahimik na bumagsak ang mga luha ko sa aking kamay.
Kinabukasan, habang papunta ako sa legal office ng kampo, nakita ko sina Adrian at Bianca sa harap ng administrative building.
Iniinterbyu siya ni Bianca.
Magkatabi silang nakatayo sa ilalim ng puno ng acacia.
May sinabi si Bianca at biglang natawa.
Ngumiti rin si Adrian.
Hindi iyon iyong tipid at magalang na ngiting nakasanayan kong makita sa kaniya.
Maliwanag iyon.
Malaya.
Para bang sa unang pagkakataon, nakita ko kung ano ang hitsura ng lalaking umiibig.
Nanatili ako sa malayo hanggang sa hindi ko na kayanin.
Pagkatapos, dumiretso ako sa opisina ng isang abogado sa Quezon City.
Bago lumubog ang araw, nakahanda na ang kasunduan para sa agarang legal separation at annulment proceedings.
Mula pagkabata, mahina na ang katawan ko.
Hindi ko kayang lunukin ang kaning hilaw.
At lalo kong hindi kayang manatili sa isang kasal kung saan ibang babae ang laman ng puso ng aking asawa.
Nang umuwi ako, naroon na si Adrian.
Nakatayo siya sa kusina, nakatiklop hanggang siko ang manggas ng puting polo. May hinihiwang gulay sa harap niya at may kumukulong sinigang sa kalan.
Pagkarinig sa pinto, agad siyang lumingon.
“Nina.”
Ibinaba niya ang kutsilyo.
“Pasensya na kagabi. Biglaan ang utos. Hindi kita dapat iniwang mag-isa.”
Tumango ako ngunit hindi nagsalita.
“Magluluto ako para sa iyo,” dagdag niya. “Para makabawi man lang.”
Tiningnan ko ang mukha niyang tahimik at malamig.
Naalala ko ang ngiti niya kay Bianca.
Lumapit ako at hinawakan ang kaniyang pulso.
“Adrian, huwag ka nang magluto.”
Nagsalubong ang kaniyang kilay.
“May problema ba?”
Huminga ako nang malalim.
“May kinausap akong abogado. Sa tingin ko, mas mabuting tapusin natin ang—”
“Captain!”
Biglang bumukas ang pinto.
Humahangos na pumasok si Lieutenant Carlo Mendoza, isa sa mga tauhan ni Adrian.
“May magandang balita!”
Hindi niya napansin ang tensiyon sa pagitan namin.
“Hindi na aalis si Bianca! Tinanggihan niya ang overseas assignment. Dito na raw siya mananatili bilang correspondent ng unit natin!”
Napatigil si Adrian.
At kahit isang segundo lamang, nakita ko ang pagbabago sa kaniyang mga mata.
Gulat.
Ginhawa.
At isang damdaming hindi niya kailanman ipinakita sa akin.
Tinapik ni Carlo ang kaniyang balikat.
“May salu-salo sa officers’ mess. Nagluto si Major Ramos. Sumama na kayong dalawa!”
Gusto kong tumanggi.
Ngunit hinawakan ni Adrian ang kamay ko.
“Sumama ka,” sabi niya. “Panahon nang ipakilala kita nang maayos sa lahat.”
Pagdating namin sa ikalawang palapag ng officers’ mess, agad kong nakita si Bianca.
Napapalibutan siya ng mga sundalo at opisyal, tila siya ang sentro ng buong silid.
Ngunit nang makita niya si Adrian, tumigil siya sa pagsasalita.
Matagal siyang nakatitig dito.
Pagkatapos ay dahan-dahang bumaba ang mga mata niya sa magkahawak naming kamay.
Lumapit siya sa amin at ngumiti.
“Marahil ikaw si Nina.”
Iniabot niya ang kamay sa akin.
“Ako si Bianca Reyes.”
Sandali siyang huminto bago idinugtong, habang nakatingin nang diretso sa aking mga mata:
“Ang dating kasintahan ni Adrian na hindi niya kailanman nakalimutan.”
Biglang natahimik ang buong silid.
Ngunit hindi pa iyon ang pinakamasakit niyang sinabi.
Hinila niya ako upang umupo sa tabi niya, saka bumulong nang sapat lang para marinig ko:
“Alam mo bang noong gabing pinakasalan ka niya, ako ang hinanap niya hanggang madaling-araw?”
At bago pa ako makasagot, inilabas niya ang kaniyang telepono.
Sa screen ay isang litrato ni Adrian sa labas ng apartment niya—suot pa rin ang damit na ginamit nito sa aming kasal.
PARTE2
Nakatitig ako sa litrato sa telepono ni Bianca.
Malinaw ang oras sa ibabang bahagi ng screen.
12:47 a.m.
Ilang oras lamang matapos akong iwan ni Adrian sa aming silid.
Nakatayo siya sa ilalim ng ulan sa labas ng apartment ni Bianca. Suot pa rin niya ang puting polo at itim na pantalon mula sa reception. Hawak niya ang service cap sa isang kamay habang nakatingala sa balkonahe.
“Binura ko sana iyan,” mahinang sabi ni Bianca. “Pero naisip kong baka balang araw kailangan kong patunayan kung sino talaga ang mahal niya.”
Parang may malamig na kamay na humawak sa lalamunan ko.
Hindi ako makahinga.
Sa paligid namin, walang nagsasalita.
Si Carlo, na kanina’y pinakamaingay, ay nakatungo na ngayon. Maging ang ilang opisyal na nakarinig sa sinabi ni Bianca ay hindi malaman kung saan titingin.
Tumayo si Adrian mula sa kaniyang upuan.
“Bianca, tama na.”
Mahina ang boses niya, ngunit ramdam ng lahat ang babala.
Napangiti si Bianca.
“Bakit? Hindi ba dapat malaman ng asawa mo ang totoo?”
“Hindi mo alam ang buong nangyari.”
“Alam ko ang mahalaga.” Tumayo rin siya. “Pinakasalan mo siya dahil akala mong aalis ako. At nang malaman mong tuloy ang pag-alis ko, pumunta ka sa apartment ko.”
Bumaling sa akin ang lahat.
Marahil inaasahan nilang iiyak ako.
O sasampalin ko si Adrian.
Ngunit marahan ko lamang inilabas mula sa bag ang brown envelope na dala ko.
Inilapag ko iyon sa mesa.
“Ano iyan?” tanong ni Adrian.
“Ang sinusubukan kong sabihin sa iyo bago tayo pumunta rito.”
Binuksan ko ang sobre at inilabas ang dalawang kopya ng kasunduan.
“Mga papeles para tapusin ang kasal natin.”
Nag-iba ang mukha niya.
Sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, tuluyang nawala ang kontrol sa ekspresyon niya.
“Ano?”
“Hindi kita pipilitin,” sabi ko. “Hindi ko rin hihilingin na kalimutan mo ang taong mahal mo. Pirmahan mo na lamang at aayusin ng abogado ang susunod na proseso.”
Hindi niya hinawakan ang mga dokumento.
Sa halip, tumingin siya sa akin na tila hindi niya nauunawaan ang narinig.
“Kailan mo ito inayos?”
“Kaninang umaga.”
“Isang araw pa lang tayong kasal.”
“Isang araw lang ang kailangan ko para malaman na hindi ako ang pinili mo.”
Mahigpit niyang ikinuyom ang kamao.
“Hindi totoo iyan.”
Mula sa tabi namin, tumawa nang mahina si Bianca.
“Adrian, huwag mo na siyang lokohin. Kahit ang buong kampo alam kung bakit mo siya pinakasalan.”
Mabilis siyang nilingon ni Adrian.
“Tumahimik ka.”
Nawala ang ngiti ni Bianca.
“Bakit ako tatahimik? Hindi ba kagabi sinabi mong huwag akong umalis?”
Parang muling tumigil ang oras.
Tumingin ako kay Adrian.
“Sinabi mo iyon sa kaniya?”
Hindi siya agad sumagot.
Sapat na ang kaniyang katahimikan.
Kinuha ko ang bag ko.
“Pirmahan mo kapag handa ka na.”
Tumayo ako ngunit hinawakan niya ang braso ko.
“Nina, huwag kang umalis.”
“Bitawan mo ako.”
“Makinig ka muna.”
“Sa alin?” Napatingin ako sa kaniyang kamay. “Sa paliwanag kung bakit mo iniwan ang asawa mo sa gabi ng kasal para habulin ang dating kasintahan mo?”
Unti-unti niyang binitiwan ang braso ko.
Walang humarang nang lumabas ako ng silid.
Ngunit bago ako tuluyang makalayo, narinig kong sumigaw si Bianca.
“Hayaan mo na siya, Adrian! Hindi ba ito naman ang gusto mo?”
Hindi ko narinig ang sagot niya.
O marahil ay ayaw ko na ring marinig.
Naglakad ako pabalik sa unit habang nagsisimula ang ulan.
Sa loob ng bahay, tinanggal ko ang dekorasyon sa pintuan.
Inalis ko ang pulang laso sa kama.
Isinilid ko sa maliit na maleta ang ilang damit, gamot, at mga personal na gamit.
Hindi ko ginalaw ang mga regalong natanggap namin.
Hindi ko rin kinuha ang perang ibinigay ng pamilya niya.
Ang tanging dinala ko ay ang singsing.
Hindi upang itago.
Kundi upang isauli.
Nang isasara ko na ang maleta, bumukas ang pinto.
Basang-basa si Adrian.
Mabilis ang paghinga niya, na para bang tumakbo mula officers’ mess hanggang sa bahay.
“Hindi ka aalis.”
Hindi ako tumingin sa kaniya.
“Hindi mo ako maaaring pigilan.”
“Puwede tayong mag-usap.”
“Kanina pa ako handang makinig. Ngunit palagi tayong naaabutan ng mga taong nagbabalita tungkol kay Bianca.”
Humakbang siya papalapit.
“Pumunta ako sa apartment niya kagabi. Totoo iyon.”
Napapikit ako.
“Salamat sa pag-amin.”
“Pero hindi para makipagbalikan.”
Napalingon ako.
Nagpatuloy siya.
“Pinakiusapan niya akong pigilan siya. Sinabi niyang kapag humiling akong manatili siya, hindi siya aalis.”
“Ginawa mo ba?”
“Oo.”
Kahit inaasahan ko, masakit pa rin nang marinig ko mula sa bibig niya.
“Kung gayon, wala na tayong dapat pag-usapan.”
“Hindi mo ako hinayaang matapos.”
Lumakas ang kaniyang boses.
“Hiniling kong manatili siya dahil may sensitibong imbestigasyon ang intelligence unit na konektado sa isa niyang source. May banta sa buhay niya. Hindi siya maaaring ipadala sa labas ng bansa habang hindi namin nakukumpirma kung sino ang naglalabas ng impormasyon.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Classified ang operasyon.”
“Ngunit nakapunta ka sa apartment niya.”
“Dahil hindi niya sinasagot ang tawag ng command.”
Nanatili akong tahimik.
May paliwanag siya.
Ngunit hindi nito binubura ang lahat.
“Paano naman ang kasal natin?” tanong ko. “Totoo bang pinakasalan mo ako dahil galit ka sa kaniya?”
Matagal siyang hindi sumagot.
At doon ko nalaman na ang sagot ay hindi magiging simple.
“May parte roon na totoo,” sa wakas ay sinabi niya.
Nanlamig ako.
“Noong nalaman kong tinanggap niya ang overseas assignment, nagalit ako. Hindi dahil gusto ko pa siyang balikan. Kundi dahil ilang taon niyang inuulit na mas mahalaga ang trabaho niya kaysa sa lahat ng taong nag-aalala sa kaniya.”
“Kasama ka sa mga nag-aalala.”
“Oo.”
“Dahil mahal mo pa siya.”
“Dahil minsan ko siyang minahal.”
Tumango ako nang dahan-dahan.
“Iyon lang ang kailangan kong marinig.”
Hinawakan ko ang maleta, ngunit humarang siya sa pintuan.
“Nina, hindi kita pinakasalan dahil lamang sa galit.”
“Bakit ako?”
Tumitig siya sa akin.
“Dahil nang maospital ang ina ko noong nakaraang taon, ikaw ang nag-alaga sa kaniya habang nasa field ako. Dahil tuwing umuuwi akong sugatan, hindi mo ako tinatanong kung gaano karami ang napatay o nahuli namin—tinatanong mo kung nakakain na ako. Dahil kapag tahimik akong kasama mo, hindi ko kailangang magpanggap na matatag.”
Napailing ako.
“Hindi iyon pag-ibig. Kaginhawaan iyon.”
Parang tinamaan siya.
Ngunit hindi ako tumigil.
“Pinili mo ako dahil ligtas ako. Dahil hindi ako aalis. Dahil hindi ako katulad niya. Pero Adrian, ayokong maging pahingahan lamang ng isang lalaking patuloy na nakatingin sa daan kung saan umalis ang tunay niyang minamahal.”
Hindi siya nakasagot.
Inilapag ko ang singsing sa ibabaw ng mesa.
At tuluyan akong umalis.
Tumira ako pansamantala sa bahay ng aking pinsang si Mara sa Marikina.
Sa loob ng tatlong araw, hindi ako kinausap ni Adrian.
Wala ring tawag.
Wala ring mensahe.
Masakit, ngunit marahil iyon na ang sagot.
Sa ikaapat na araw, tumawag ang abogado ko.
“Ms. Santos, hindi pa nilalagdaan ng asawa mo ang kasunduan. Sa halip, humiling siyang magkaroon kayo ng mediation.”
“Hindi ako interesado.”
“Nauunawaan ko. Pero may isa pang bagay. May lumabas na complaint laban sa isang reporter na nagpakalat umano ng classified information.”
Napatayo ako.
“Si Bianca?”
“Hindi ko masabi. Pero posibleng magkaroon ng military inquiry.”
Kinagabihan, kumalat sa balita ang pangalan ni Bianca Reyes.
Hindi siya basta tumanggi sa overseas assignment.
Nasuspinde siya.
Ayon sa imbestigasyon, ginamit niya ang relasyon niya sa ilang opisyal upang kumuha ng sensitibong detalye tungkol sa operasyon. Ipinadala niya ang impormasyon sa isang foreign media intermediary kapalit ng eksklusibong coverage at malaking bayad.
Mas masakit ang sumunod na rebelasyon.
Sinadya niyang magpakalat sa kampo ng kuwentong pinakasalan ako ni Adrian upang pagselosin siya.
Siya rin ang nagpadala ng litrato kay Aling Mercy.
At ang larawang ipinakita niya sa officers’ mess ay tinanggalan ng kasunod na bahagi ng video—ang sandaling dumating ang dalawang intelligence officer at sapilitang isinama siya sa headquarters para sa questioning.
Hindi romantikong pagtatagpo ang nangyari.
Isa iyong opisyal na operasyon.
Makalipas ang isang linggo, personal na dumating si Aling Mercy sa bahay ni Mara.
Namumugto ang mga mata niya.
“Nina, patawarin mo ako.”
Umupo siya sa harap ko at mahigpit na hinawakan ang mga kamay ko.
“Si Bianca ang nagsabi sa akin noon na galit lamang si Adrian kaya ka pinakasalan. Akala ko totoo dahil alam kong naging sila. Hindi ko dapat sinabi sa iyo nang hindi ko kinukumpirma.”
“Hindi po kayo ang dahilan kung bakit ako umalis.”
“Pero nadagdagan ko ang sakit mo.”
Ngumiti ako nang mahina.
“Marahil kailangan ko rin iyong marinig. Dahil kahit hindi lahat ng sinabi niya ay totoo, may katotohanang hindi kayang itago ni Adrian.”
Hindi ako bumalik agad.
Hindi rin ako nagbago ng isip dahil lamang napatunayang nagsinungaling si Bianca.
Dahil hindi lamang si Bianca ang problema.
Ang problema ay pinakasalan ako ni Adrian nang hindi pa niya lubusang naihihiwalay ang sarili sa nakaraan.
Makalipas ang dalawang linggo, nagkita kami sa mediation office.
Mas payat siya.
May maitim na bilog sa ilalim ng mga mata at hindi maayos ang pagkakatupi ng kaniyang manggas—isang bagay na hindi ko pa nakita sa kaniya.
Umupo siya sa tapat ko.
Sa pagitan namin ay ang mga dokumentong hindi niya pa rin pinipirmahan.
“Hindi ako pupunta rito para pilitin kang manatili,” sabi niya.
“Bakit ka narito?”
“Para sabihin ang buong katotohanan.”
Inilapag niya sa mesa ang isang maliit na kahon.
Nasa loob ang lahat ng liham na ipinadala ko sa kaniya sa loob ng dalawang taon bago kami ikasal.
“Dala ko ang mga ito sa bawat deployment.”
Napatitig ako sa kahon.
“Bakit?”
“Dahil ikaw ang gusto kong uwian.”
Hindi ako nagsalita.
Huminga siya nang malalim.
“Ngunit tama ka. Naging duwag ako. Pinakasalan kita kahit hindi ko pa lubos na nahaharap ang galit at sama ng loob ko kay Bianca. Akala ko sapat nang alam kong ayokong balikan siya. Hindi ko naisip na kailangan ko ring patunayan sa iyo na ikaw ang pinili ko nang walang pag-aalinlangan.”
“Hindi sapat ang mga liham para burahin ang nangyari.”
“Alam ko.”
Kinuha niya ang panulat.
“Kapag sinabi mong pirmahan ko, pipirmahan ko.”
Tumingin ako sa kaniya.
Sa unang pagkakataon, wala siyang pagtatanggol.
Wala ring utos sa kaniyang tinig.
Tanging pagtanggap.
“Pero bago ko gawin iyon,” dagdag niya, “gusto kong malaman mo na nag-request ako ng reassignment. Hindi para sundan ka. Hindi para pilitin kang bumalik. Kailangan kong lumayo sa lugar kung saan hinayaan kong ang mga tsismis at nakaraan ang magsalita para sa akin.”
Pinirmahan niya ang unang pahina.
Pagkatapos ay itinulak sa akin ang panulat.
“Karapatan mong pumili nang malaya. Iyong kalayaang hindi ko ibinigay sa iyo noong pinakasalan kita habang hindi pa ako buo.”
Tumingin ako sa kaniyang pirma.
Ito ang hinihintay ko.
Ngunit sa sandaling ibinigay niya sa akin ang kalayaang umalis, saka ko unang naramdamang hindi niya ako itinuturing na pag-aari.
Kinuha ko ang panulat.
Ngunit hindi ako pumirma.
“Hindi ibig sabihin nito na babalik ako sa iyo.”
Tumango siya.
“Nauunawaan ko.”
“Hindi rin ibig sabihin na pinatawad na kita.”
“Alam ko.”
“Anim na buwan.”
Napatingin siya sa akin.
“Maghiwalay muna tayo nang anim na buwan. Walang pangako. Walang panghihimasok. Magpapayo tayo nang magkahiwalay. Pagkatapos, saka natin pag-uusapan kung may kasal pang dapat iligtas.”
Matagal bago siya nakasagot.
“Salamat.”
“Huwag mo akong pasalamatan. Pagkakataon lamang ito upang patunayan kung kaya mong magmahal nang hindi ginagamit ang isang tao bilang panangga sa sugat mo.”
Sa loob ng anim na buwan, hindi niya ako kinulit.
Hindi siya nagpadala ng bulaklak.
Hindi rin siya dumating nang biglaan.
Isang beses lamang sa isang linggo siya nagpapadala ng maikling mensahe.
Kumain ka na ba?
May bagyo bukas. Huwag kang lalabas nang mag-isa.
Nakausap ko ang counselor ngayon. Marami pa pala akong kailangang matutunan.
Samantala, bumalik ako sa pagtuturo sa isang maliit na paaralan sa Marikina.
Unti-unti kong natutunang mabuhay nang hindi naghihintay sa tunog ng pinto.
Natuto rin si Adrian na magsalita.
Hindi lamang sa counselor.
Kundi sa akin.
Pagkalipas ng anim na buwan, nagkita kami sa isang tahimik na kapilya sa Antipolo.
Wala siyang dalang singsing.
Wala ring malalaking pangako.
Umupo lamang siya sa tabi ko at nagsabi:
“Hindi ko hihilinging kalimutan mo ang ginawa ko. Ang hihilingin ko lamang ay pahintulutan mo akong magsimula sa simula—hindi bilang asawa mo, kundi bilang lalaking gustong maging karapat-dapat sa tiwala mo.”
Tiningnan ko siya.
At sa pagkakataong iyon, wala akong nakitang anino ni Bianca sa pagitan namin.
Hindi kami agad nagsama muli.
Nag-date kami.
Nag-usap.
Nag-away nang tapat.
Natuto siyang umuwi at magsabi kung saan siya nanggaling.
Natuto naman akong huwag itago ang sakit ko hanggang sa maging desisyon na lamang ang natitira.
Isang taon matapos ang gabing iniwan niya ako sa aming silid, muli niya akong dinala sa parehong unit sa Camp Aguinaldo.
Wala nang pulang dekorasyon.
Wala nang mga sundalong nagpupustahan.
Sa mesa ay dalawang mangkok ng mainit na sinigang na siya mismo ang nagluto.
“Nina,” sabi niya, “hindi ko mababago ang unang gabi ng kasal natin. Pero maaari ba akong humiling ng panibagong unang araw?”
Hindi ako agad sumagot.
Kinuha ko ang kutsara at tinikman ang sabaw.
“Medyo maalat.”
Namutla siya.
Napatawa ako.
At iyon ang unang pagkakataong nakita ko siyang ngumiti sa akin nang malaya, maliwanag, at walang itinatagong pangalan sa likod ng kaniyang mga mata.
“Huwag kang masyadong masaya,” sabi ko. “Kailangan mo pa ring maghugas ng pinggan.”
Tumango siya agad.
“Opo, ma’am.”
Makalipas ang dalawang taon, hindi naging perpekto ang aming pagsasama.
Ngunit naging totoo ito.
At kung minsan, mas mahalaga iyon kaysa sa isang pag-ibig na nagsimula nang walang sugat.
Dahil ang kasal ay hindi naililigtas ng mga pangakong binibigkas sa harap ng altar.
Naililigtas ito ng dalawang taong marunong umamin, magbago, at araw-araw na piliing huwag nang saktan ang isa’t isa sa parehong paraan.
Mensahe sa mambabasa:
Hindi mo kailangang manatili sa isang relasyong ginagawa kang pangalawang pagpipilian. Ngunit ang pagpapatawad ay hindi rin kahinaan kapag may tunay na pag-amin, pagbabago, at paggalang. Ang pag-ibig na karapat-dapat ipaglaban ay hindi iyong humihiling sa iyong tiisin ang sakit—kundi iyong marunong managot at matutong huwag ka nang saktan muli.
