Bahagi 3 — Nang Hamunin Niya Akong Magpalayas, Dala Ko ang Abogado, Mga Resibo at Isang Mamimili
Bahagi 3 — Nang Hamunin Niya Akong Magpalayas, Dala Ko ang Abogado, Mga Resibo at Isang Mamimili
Tatlong araw naming hinayaan si Teresa na isipin na umatras kami.
Hindi ko siya tinawagan.
Hindi rin sumagot si Paolo sa mga mensahe niyang:
“Bumili kayo ng dalawang extra electric fan.”
“Nauubusan kami ng gasul.”
“Magpadala ka ng ₱10,000 pang-grocery.”
At ang pinakamatindi:
“Sabihin mo kay Mara na huwag kuripot. Bahay din naman natin ito.”
Lahat ay sine-save namin.
Pati voice messages.
Pati GCash requests.
Pati litrato niyang ipinapadala sa family group chat na may caption:
“Masaya kapag sama-sama ang pamilya.”
Sa isang larawan, may anim na taong kumakain sa dining table namin.
Sa likod nila, nakapatong ang paa ng isang lalaki sa sofa na pinaghulugan namin ni Paolo nang mahigit isang taon.
Sa isa naman, nasa balcony ang dalawang lalaki na umiinom habang may nakasampay na basang tuwalya sa railing—isang bagay na malinaw na bawal sa condominium rules.
Sa isa pa, ginagamit ng mga bata ang stroller ni Lia na parang laruan.
Iyon ang huli kong tiningnan.
Hindi na ako nagbukas ulit ng family group.
Noong Biyernes ng umaga, dumating kami sa condo.
Hindi ko isinama si Lia.
Iniwan namin siya sa nanay ko.
Kasama ko si Paolo, Atty. Bianca, property broker na si Ms. Lim, at si Mr. Alvarez mula sa administration.
Nasa lobby din ang dalawang barangay peace officers na hiniling naming maging witness dahil may formal demand kaming ihahatid at ayaw naming magkaroon ng komprontasyong pisikal.
Hindi sila naroon para “manghila” ng tao palabas.
Naroon sila para maiwasan ang gulo.
Bago kami umakyat, huminga nang malalim si Paolo.
“Mara…”
Tumingin ako sa kanya.
“Kung sumobra si Mama—”
“Hindi ako makikipagsigawan.”
“Alam ko.”
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Nahihiya ako.”
“Hindi ikaw ang gumawa nito.”
“Pero nanay ko siya.”
“Exactly.”
Pinisil ko ang kamay niya.
“Kaya ikaw ang magsabi sa kanya kung saan nagtatapos ang pagiging anak at nagsisimula ang pagiging asawa at ama.”
Tumango siya.
Pagbukas ng elevator sa floor namin, rinig agad ang videoke.
Alas-diyes ng umaga.
May kumakanta ng sintunado.
May amoy ng pritong isda sa hallway.
At sa tabi ng pinto namin, may tatlong pares ng tsinelas, dalawang kahon ng online-shopping parcels, at isang malaking water container.
Pinindot ni Mr. Alvarez ang doorbell.
Walang sumagot.
Kumatok siya.
Maya-maya, bumukas ang pinto.
Pinsan ni Paolo na si Jun ang sumilip.
Nang makita kami, namutla siya.
“Kuya…”
“Nasaan si Mama?”
Napalingon siya sa loob.
“Te Teresa!”
Biglang tumahimik ang karaoke.
Makalipas ang ilang segundo, lumitaw ang biyenan ko.
Naka-daster.
May hawak na tasa ng kape.
Sa likod niya, parang boarding house ang dati kong sala.
May foam mattress sa sahig.
May kumot sa sofa.
May rice cooker sa tabi ng TV cabinet.
May plastic drawer na hindi amin.
At ang bagong dining table na ipinagyabang niya ay nakasiksik sa tabi ng luma naming mesa.
Nang makita niya si Bianca, ngumisi siya.
“Ay, may abogado pa.”
“Magandang umaga po,” sabi ko.
“May kailangan tayong pag-usapan.”
Humalukipkip siya.
“Kung tungkol ito sa bahay, walang dapat pag-usapan.”
Iniabot ni Bianca ang formal notice.
Hindi man lang niya binasa.
“Hindi ko kailangan ‘yan.”
“Ma,” sabi ni Paolo, “basahin mo.”
“Bakit? Dahil takot kayo sa sariling pamilya?”
Sumilip ang ibang kamag-anak mula sa loob.
Isa-isa silang lumapit.
Tita Nena.
Tito Boyet.
Tatlong pinsan.
Mga asawa nila.
Mga batang nakapambahay.
Mabilis na napuno ang sala.
“Anong problema?” tanong ni Tita Nena.
Sagot ni Teresa:
“Pinapaalis tayo ni Mara.”
Agad may mga bulungan.
“Ano?”
“Grabe naman.”
“May baby lang, nagbago na ugali.”
Hindi ko sila sinagot.
Si Bianca ang nagsalita.
“Ang permission ninyo na manatili rito ay formally revoked. Ang registered owner ay si Mrs. Mara Santos-Villareal. Wala kayong lease agreement na ginawa niya.”
Biglang sumabat si Teresa.
“Meron!”
Pumasok siya sa master bedroom at bumalik may dalang folder.
Ngumiti siya habang inilalabas ang papel.
“Eto.”
Iyon ang lease na ipinadala niya sa amin.
Inilapag niya sa dining table.
“Anim na buwan.”
Tiningnan ni Bianca.
“Kayo po ang gumawa nito?”
“Pinirmahan ni Mara.”
“Nasaan po siya noong pinirmahan?”
“Dito.”
Napatingin sa kanya si Paolo.
“Ma, nasa ospital si Mara noong date na ‘yan.”
Bahagyang natigilan si Teresa.
Isang segundo lang.
Pagkatapos ay ngumisi.
“Baka mali lang date.”
Kinuha ni Bianca ang dokumento gamit ang clear plastic sleeve.
“Original po ba ito?”
“Oo.”
“Kung ganoon, kukunin namin itong kopya bilang bahagi ng complaint.”
Biglang inagaw ni Teresa.
“Complaint?”
“May authorization letter na may pekeng pirma, at ngayon may lease document na hindi pinirmahan ng kliyente ko.”
“Ano naman? Pamilya kami!”
Unang beses kong nagsalita nang mas madiin.
“Hindi depensa ang pagiging pamilya sa pamemeke ng pirma.”
Tahimik ang sala.
Tumingin sa akin si Tita Nena.
“Mara, akala namin alam mo.”
“Hindi.”
Napalingon siya kay Teresa.
“Te?”
“Hayaan mo nga siya! Nag-iinarte lang!”
Si Jun ang unang bumitaw.
“Pero Tita, sabi mo talaga pumayag si Ate Mara.”
“Pumayag ‘yan! Nagbago lang isip!”
“May chat ba kayo?” tanong ni Bianca.
Walang sagot.
Lumapit si Tita Nena.
“Te Teresa, sabi mo rin, six months tayo rito. Kaya nga nagbigay kami ng ₱5,000.”
Nawala ang kulay ng mukha ni Teresa.
“Ambag lang ‘yon sa kuryente!”
Sumabat ang isa pang pinsan.
“Bakit sinabi mo sa amin na rent?”
Napalingon ako.
“Rent?”
Naglabas ng cellphone si Jun.
“Kuya, ipakita ko na.”
Binuksan niya ang group chat nila.
Nakasulat ang mensahe ni Teresa:
“₱4,000 bawat pamilya kada buwan para siguradong may slot kayo. Ako na bahala kay Mara.”
Sa isa pang mensahe:
“Master bedroom kay Nena, ₱5,000 dahil may sariling bathroom.”
Tumingin si Tita Nena sa biyenan ko na parang ngayon lang niya ito nakilala.
“Pinagbayad mo kami sa bahay na hindi iyo?”
“Gastos sa utilities!”
“Pero sinabi mong iyo na raw halos itong condo dahil kayo ang magulang ni Paolo!”
Natahimik maging si Paolo.
Dahan-dahang lumingon siya sa ina.
“Sinabi mo ‘yon?”
“Anak kita! Kapag namatay ako, sa iyo rin naman mapupunta mga ari-arian ko!”
“Ano’ng kinalaman no’n sa condo ni Mara?”
Sumigaw si Teresa.
“Dahil asawa mo siya!”
Tumayo si Mr. Alvarez.
“Ma’am Teresa, may isa pa po tayong issue.”
Inilapag niya ang folder ng building violations.
“Unauthorized long-stay occupants, smoking violation, excessive noise, hallway obstruction, at tampering with common-area camera angle.”
“Camera angle?”
Napalingon ako.
Ipinaliwanag niya na isang bisita ang nahuli sa CCTV na tinutulak paitaas ang hallway camera gamit ang mop para hindi makita ang mga pumapasok sa gabi.
“Hindi kami ‘yon!” sigaw ni Teresa.
Ipinakita niya ang still image.
Kitang-kita ang pamangkin niyang si Carlo.
Napaatras si Carlo.
“Trip-trip lang po…”
Napalunok si Tita Nena.
Isa-isang nagsimulang umatras ang ibang kamag-anak.
Bigla nilang naintindihan na hindi na ito simpleng sigawan sa pamilya.
May records.
May footage.
May documents.
May abogado.
Pero si Teresa, lalo lang nagalit.
“Sige!”
Itinuro niya ako.
“Kung matapang ka, paalisin mo kaming lahat!”
Hindi ako gumalaw.
“Inalis ko na ang permission ninyo.”
“E ano ngayon?”
“May proseso.”
Tumawa siya.
“Exactly! Hindi mo kami kayang paalisin ngayon!”
Ngumiti ako nang bahagya.
“Tama po.”
Sandaling nagtagumpay ang mukha niya.
Hanggang sabihin ko:
“Pero hindi ibig sabihin na mananatili sa akin ang condo.”
Napakunot ang noo niya.
“Ano?”
Tumunog ang elevator.
Bumukas ang pinto.
Lumabas si Dante Villanueva kasama ang abogado niya at isang lalaki mula sa brokerage firm.
Hindi siya malaking tao.
Hindi rin nakakatakot sa hitsura.
Naka-polo lang.
Gray ang buhok.
May dalang folder.
Pero kilala siya ni Mr. Alvarez.
“Good morning, Sir Dante.”
Tumango siya.
Tumingin sa akin.
“Mrs. Villareal.”
“Sir.”
Nagkamayan kami.
Si Teresa ang unang nagtanong.
“Sino ‘yan?”
Sagot ko:
“Ang bumibili ng condo.”
Parang may humigop ng lahat ng hangin sa sala.
“Ano?”
“Inilagay ko sa market ang unit.”
“Hindi mo puwedeng ibenta!”
“Bakit hindi?”
“Bahay ng anak ko ito!”
Umiling si Paolo.
“Hindi, Ma. Kay Mara ito.”
“Mag-asawa kayo!”
Ipinaliwanag ni Bianca nang maikli na ang unit ay minana ko mula sa ama ko at nakapangalan sa akin, at ang transfer ay dumadaan sa tamang proseso sa pagitan ng mga abogado at broker.
Hindi ko sinabing bagong registered owner na agad si Dante.
Dahil hindi ganoon kabilis ang proseso.
May taxes.
May registration.
May turnover conditions.
Pero nilagdaan na namin ang dokumentong kinakailangan para sa bentahan, may deposit nang nasa escrow, at nagsimula na ang formal transaction.
Ang pinakamahalaga:
Hindi bluff.
Totoo ang bentahan.
Namula ang mukha ni Teresa.
“Ginagawa mo ito para lang paalisin ako?”
Sumagot ako nang diretso.
“Ginagawa ko ito dahil pineke mo ang pirma ko, pinagamit mo sa ibang tao ang bahay ko, sinira mo ang security system, at pinagkakitaan mo pa ang property na hindi iyo.”
“Tapos ako pa masama dahil tumulong ako sa pamilya?”
Tita Nena ang sumagot.
“Te, huwag mo kaming isali.”
Napalingon si Teresa.
“Ha?”
“Kung sinabi mong hindi iyo itong unit, hindi kami lilipat dito.”
Isa pang pinsan ang nagsalita.
“Uuwi na lang kami.”
“Tumahimik kayo!”
Pero nagsimula nang mag-empake ang ilan.
Dahil para sa kanila, ang usapan ay nagbago.
Hindi na libreng bahay.
Hindi na pansamantalang tulong.
Nagamit sila bilang panangga ni Teresa laban sa akin.
Lumapit si Dante sa gitna ng sala.
“Mrs. Teresa, wala akong gustong gulo.”
“E di umalis ka!”
Hindi siya natinag.
“Bumibili ako ng property, hindi problema ng pamilya. Bibili ako ayon sa kasunduan, pero kailangan ma-turn over ang unit nang maayos.”
“Ako ang nanay ng asawa niya.”
“Hindi ko po pinagtatalunan iyon.”
Tumingin siya sa paligid.
“Pero hindi iyon nakasulat sa title.”
Hindi ko mapigilang mapatingin sa kanya.
Tahimik ang lahat.
Sa wakas, nagsimulang mag-impake si Jun.
Sumunod ang asawa niya.
Tita Nena rin.
Pero si Teresa ay dumiretso sa master bedroom.
Pagbalik niya, may hawak siyang ibang envelope.
Ngumiti siya sa akin.
At sa pagkakataong iyon, may kakaibang kumpiyansa sa mukha niya.
“Akala mo tapos na?”
Inilabas niya ang isang makapal na dokumento.
“Hindi mo na puwedeng ibenta.”
Inilapag niya iyon sa mesa.
DEED OF DONATION.
Nakalagay na ibinigay ko raw sa kanya ang condo apat na buwan na ang nakaraan.
May pangalan ko.
May pirma ko.
May dalawang witness.
At may notarial seal.
Napatingin si Bianca sa dokumento.
Hindi siya agad nagsalita.
Kinuha niya ang cellphone niya.
May chineck.
Pagkatapos ay tiningnan niya ulit ang notarial page.
Nawala ang ekspresyon sa mukha niya.
“Ano?” tanong ko.
Lumapit siya sa akin.
At halos pabulong niyang sinabi:
“Mara…”
“May problema?”
Tumingin siya kay Teresa.
Pagkatapos ay binalik ang tingin sa akin.
“Ang notary public na nakapangalan dito…”
Huminto siya.
“Patay na dalawang taon bago pa ang petsa ng dokumentong ito.”
At doon ko nakita ang unang tunay na takot sa mukha ng biyenan ko.
