Bahagi 3 — Sa Araw ng Turnover, Isang Punit na Notice ang Naglantad sa Mas Malaking Panlilinlang
Bahagi 3 — Sa Araw ng Turnover, Isang Punit na Notice ang Naglantad sa Mas Malaking Panlilinlang
Paulit-ulit kong binasa ang screenshot.
Hindi dahil mahirap intindihin.
Kundi dahil napakasimple pala ng panloloko.
Sa loob ng tatlong taon, tuwing magtatanong ako kay Nico kung puwedeng humingi man lang ng kontribusyon sa mga kapatid at pinsan niyang nakatira sa bahay, palagi siyang may sagot.
“Wala silang pera.”
“Nahihiya lang silang sabihin sa iyo.”
“Ako na bahala.”
“Hayaan mo na muna.”
Minsan, noong umabot sa halos ₱28,000 ang bill namin sa kuryente dahil apat ang aircon na halos walang patayan, ako pa ang pinagsabihan niyang huwag maging madamot.
“Lea, mas malaki kinikita mo sa akin. Bakit kailangan mong bilangin lahat?”
Iyon pala, may binibilang siya.
Hindi lang sa harap ko.
Sa family GC, may spreadsheet pa.
Ayon sa screenshots ni Bianca, pitong adult relatives ang regular na nag-aabot kay Nico buwan-buwan.
Hindi pare-pareho ang halaga, pero kadalasan ay nasa ₱25,000 hanggang ₱32,000 ang nakokolekta niya.
Sa tatlong taon, malaking pera iyon.
Tinanong ko si Bianca kung bakit ngayon lang niya sinabi.
Mahaba ang sagot niya.
“Ate Lea, akala namin alam mo. Sabi ni Kuya Nico, ayaw mo raw humawak ng maliit na ambag dahil maliit lang daw kumpara sa income mo. Tapos nitong isang buwan, sinabi niyang malapit nang mapunta sa pangalan niya ang bahay. Kaya noong nakita ko iyong notice galing lawyer kanina at pinunit niya, kinabahan ako.”
Napaupo ako nang maayos.
“Anong notice?”
“Yung tungkol sa turnover.”
“Binasa niya?”
“Oo.”
“Sigurado ka?”
“Binasa niya muna. Tapos sinabi kay Tita Ofelia na huwag kayong maniwala dahil tinatakot mo lang daw sila.”
Napapikit ako.
Iyon ang bahagi na gusto kong malinaw.
Hindi sila basta ginulat nang walang babala.
May notice.
May email.
May courier record.
May acknowledgement ng building administrator.
Alam ni Nico na may turnover date.
Pinili lang niyang paniwalaang hindi ko kayang ituloy.
Marahil iyon ang pinakamalaking pagkakamali niya.
Akala niya kilala niya ang hangganan ko.
Hindi niya naisip na may hangganan din pala ang pagtitiis.
Sumunod na message ni Bianca ang mas nakakagalit.
Screenshot iyon ng usapan nina Nico at Camille.
Camille: “Kuya, sure ba talaga yung condo? Nakapagpagawa na kami ni Marco ng estimate sa renovation.”
Nico: “Oo. Pipirma rin si Lea. Ako bahala.”
Camille: “Paano kung umatras?”
Nico: “Hindi yan aatras. Konting lambing lang yan.”
Pagkatapos ay may isa pang message.
Mula kay Ofelia.
“Kung ayaw pumirma, kausapin natin nang sabay-sabay. Kapag buong pamilya kaharap niya, hindi yan makakatanggi.”
Binaba ko ang cellphone.
Hindi pala spontaneous ang hinihinging condo.
Napag-usapan na nila.
Pinlano.
Pinaghatian.
At ang tingin nila sa akin ay isang pinto na kailangang sabay-sabay nilang itulak hanggang bumukas.
Hindi ko agad sinabi kay Bianca na nakabenta na ako.
Sinabihan ko lang siyang huwag makialam at huwag nang magsabi ng kahit ano sa GC.
“Baka ikaw pa ang pag-initan.”
“Ate,” sagot niya, “sorry.”
Hindi ko alam kung para saan.
Siguro dahil matagal siyang tumahimik.
Siguro dahil nakinabang din siya minsan.
Pero sa puntong iyon, wala akong lakas magbilang kung sino ang mas mabuti o mas masama.
Gusto ko lang matapos.
Sabado ng umaga ang turnover.
Bandang alas-otso, nasa resort restaurant ako.
Umorder ako ng garlic rice, itlog at daing.
Mahina ang internet kaya inilapag ko ang cellphone at tiningnan ko muna ang dagat.
Bandang 8:17, nag-message si Atty. Regina.
“Buyer has arrived with counsel and admin.”
Pagkalipas ng ilang minuto:
“They opened the door.”
Pagkatapos:
“Nico is disputing the sale.”
Hindi ako nagulat.
May kasamang abogado si Ramon Velasco, at may kumpletong copies sila ng transaction documents.
Hindi sila pumasok nang sapilitan.
Hindi rin sila naglabas ng gamit.
Ipinaalala lang sa mga nakatira roon na natanggap na nila ang notice at ang buyer na ang may kontrol sa property ayon sa napagkasunduang turnover.
Kung gusto nilang hamunin ang bentahan, puwede silang dumaan sa legal na proseso.
Pero hindi puwedeng basta magkunwaring walang nangyaring bentahan.
Ayon kay Regina, si Nico muna ang nagmatapang.
“Imposible.”
“Asawa niya ako.”
“Hindi siya puwedeng magbenta nang hindi ako pumapayag.”
Doon inilabas ng abogado ni Ramon ang kopya ng marriage settlement at property records.
Tahimik daw si Nico nang halos isang minuto.
Pagkatapos ay lumabas si Ofelia.
Naka-daster.
May hawak pang tasa ng kape.
“Ano ba ’tong kaguluhan?”
Nang sabihin ni Nico na totoong naibenta ang bahay, ang unang tanong daw ng nanay niya ay hindi kung nasaan ako.
Hindi kung okay ba ako.
Hindi kung bakit ako umalis.
Ang una niyang sinabi:
“Eh saan tayo titira?”
Natawa ako nang marinig ko iyon mula kay Regina.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil consistent.
Kahit sa dulo, bahay pa rin ang iniisip nila.
Hindi ako.
Maya-maya, tumawag ang lumang phone na nasa opisina ni Regina.
Nico.
Sunod-sunod.
Labing-isang missed calls.
Pagkatapos si Ofelia.
Pagkatapos si Camille.
Pagkatapos si Renato.
May messages din.
“LEA ANO BA GINAWA MO?”
“SAGUTIN MO AKO.”
“WALA KANG KARAPATANG IPAGTABUYAN ANG PAMILYA KO.”
“PAG-USAPAN NATIN ’TO.”
Nakakatawa ang salitang “pag-usapan.”
Tatlong taon akong nakikipag-usap.
Tuwing humihingi ako ng privacy, sinasabihan akong madamot.
Tuwing nagtatanong ako kung kailan aalis ang mga kamag-anak niya, sinasabihan akong walang pakikisama.
Noong sinampal ako ng nanay niya, sinabi niyang huwag ko nang palakihin.
Ngayon na nawala ang bahay, bigla siyang gustong makipag-usap.
Bandang alas-diyes, tinawagan ako ni Bianca gamit ang sarili niyang number.
Mahina ang boses niya.
“Ate Lea, nagkakagulo na.”
“Ano’ng nangyari?”
“Sinisisi ni Tita si Kuya Nico.”
Iyon ang hindi ko inaasahan.
Ayon kay Bianca, noong malinaw nang legal ang bentahan, nagsimulang magtanungan ang lahat.
Saan mapupunta ang gamit?
Sino ang magbabayad ng truck?
Saan titira ang pamilya ni Adrian?
Paano ang kasal ni Camille?
At doon, sa gitna ng sigawan, may isang tiyuhin daw na nagtanong kay Nico:
“Nasaan iyong mga ambag namin sa bahay?”
Tumahimik daw ang sala.
Napalingon si Nico.
“Ano’ng ambag?”
Iyon ang maling sagot.
Kasi lahat sila may resibo ng bank transfer.
May GCash records.
May chat.
May spreadsheet.
Akala ng bawat isa, ginagamit ang pera para sa utilities at maintenance.
Nang malaman nilang ako pala ang nagbabayad ng halos lahat, nagsimulang maglabasan ang totoong bilang.
Sa loob ng tatlong taon, mahigit ₱800,000 ang dumaan sa kamay ni Nico mula sa tinatawag niyang house contribution.
Hindi ko natanggap.
Hindi napunta sa association dues.
Hindi napunta sa property tax.
Hindi rin malinaw kung saan ginamit.
Si Ofelia mismo raw ang unang sumigaw.
“Nico! Nasaan ang pera?”
Hindi ko alam kung maiinis ako o matatawa.
Tatlong araw bago iyon, ako ang sinampal niya.
Ngayon, anak niya ang gusto niyang sagutin.
Pero hindi pa iyon ang pinakamalaking problema ni Nico.
Dahil sa pagmamadaling makahanap ng lilipatan, may pumunta sa kuwarto namin para kumuha ng folders.
Doon nakita ni Camille ang brown envelope.
Iyong may SPA.
Nagsigawan na naman sila.
Sinabi raw ni Nico na “draft lang” iyon.
Pero tinanong siya ni Ofelia kung bakit may pirma na.
Sabi niya, sample lang.
Sabi ni Camille, siya raw ang pinag-print ni Nico ng IDs ko.
Sabi naman ng tatay nila, huwag nang magsalita dahil baka lalo silang mapahamak.
Bandang alas-onse, lumipat na sa ibang tono ang messages ni Nico.
“Lea, please.”
“Okay, nagkamali ako.”
“Hindi ko alam na seryoso ka.”
“Bawiin natin ang sale.”
“Ako na kakausap sa buyer.”
Hindi ako sumagot.
Hindi grocery item ang bahay na puwedeng isauli dahil nagbago ang isip.
May legal na bentahan.
May bayad.
May buyer.
May obligasyon ako sa kontrata.
At higit sa lahat, wala akong gustong bawiin.
Bago magtanghali, kusang nagsimulang maglabas ng gamit ang pamilya.
May pumunta sa Bulacan.
May nakituloy sa kamag-anak sa Marikina.
Ang pamilya ni Adrian ay nag-book muna ng murang apartelle.
Si Camille at ang fiancé niya ay napilitang bumalik sa maliit na inuupahan nitong studio unit.
Hindi sila itinapon sa kalsada.
May oras silang kumuha ng gamit at may pagkakataong mag-ayos ng transport.
Pero sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon, kailangan nilang sagutin ang sarili nilang tirahan.
At iyon pala ang ikinasasama ng loob nila.
Bago matapos ang araw, nakatanggap ako ng voice message mula kay Ofelia.
“Lea, sobra itong ginawa mo. Kahit ano pa nangyari, pamilya mo kami.”
Napatingin ako sa dagat.
Pamilya.
Napakadali nilang gamitin ang salitang iyon kapag may kailangan sila.
Pero noong may dalawang sampal na dumapo sa mukha ko, walang nakaisip na pamilya rin ako.
Hindi ko siya sinagot.
Kinagabihan, inakala kong tapos na ang pinakamasamang bahagi.
Nakapag-check in na raw si Nico sa isang budget hotel.
Nasa kanya ang ilang maleta.
Ang ibang relatives ay nagkanya-kanya.
Sinabihan ako ni Regina na huwag munang bumalik ng Maynila hanggang maayos namin ang security at documentation.
Sumunod ako.
Kinabukasan, nag-surf lesson pa ako.
Hindi ako magaling.
Tatlong beses akong nahulog.
Pero tuwing bumabangon ako sa tubig, may kakaibang gaan.
Walang sumisigaw.
Walang humihingi ng pera.
Walang nagsasabing obligasyon kong unahin sila.
Pagsapit ng hapon, tumawag si Regina.
Iba ang tono niya.
“Lea, kailangan nating pag-usapan iyong SPA.”
Umupo ako.
“Ano?”
“May tumawag sa akin mula sa isang financing company sa Ortigas.”
Nanigas ang kamay ko sa hawak kong baso.
“Bakit?”
“Two weeks ago, may nagsumite sa kanila ng loan application.”
“Ano’ng collateral?”
Sandaling natahimik si Regina.
Pagkatapos ay sinabi niya ang eksaktong ayaw kong marinig.
“Yung Mandaluyong condo mo.”
Napapikit ako.
“Rejected ang application dahil may inconsistencies sa authority at wala ang original title. Pero may copies sila ng submission.”
Huminga siya.
“At Lea…”
“Ano pa?”
“May CCTV ang lobby nila.”
“Dalawang tao ang personal na nagsumite ng documents.”
“Si Nico.”
Tumigil siya sandali.
“At kasama niya ang nanay niya.”
Sa sandaling iyon, nawala ang huling hibla ng awa na natitira sa akin.
Ang dalawang sampal pala ay maliit na bahagi lang.
Habang ako ang nagbabayad para sa bahay na tinutuluyan nila, ang asawa ko at ang nanay niyang nanakit sa akin ay naghahanda palang gamitin ang isa ko pang ari-arian para mangutang nang hindi ko alam.
At sa unang pagkakataon mula nang umalis ako ng Maynila, alam kong kailangan kong bumalik.
Hindi para bawiin si Nico.
Hindi para bawiin ang bahay.
Kundi para siguraduhing hindi na nila magagamit kailanman ang pangalan ko, pirma ko, pera ko, o katahimikan ko laban sa akin.
