Halos gumuho ang mundo ng isang dalagang si Alena nang mawala niya ang pinakamahalagang relo ng kanyang lolo. Ginawa niya ang lahat upang mapalitan ito bago tuluyang mawala ang matanda—ngunit isang lihim ang mabubunyag sa huling hininga nito.

Nagkalansing ang mga barya at susi mula sa bag ni Alena habang nanginginig ang kanyang mga kamay sa bangketa ng Recto Avenue sa Maynila.

Wala na siyang pakialam sa mga taong nababangga niya o sa matinding init na tumatama sa kanyang uniporme.

Sa isip niya, tanging matinding takot at pagsisisi ang umiikot.

Nawala niya ang lumang Seiko na relo ng kanyang lolo na si Mang Ernesto—ang huling alaala mula sa kanyang lola bago ito pumanaw.

Tatlong oras na siyang naghahanap.

Binalikan niya ang inuupahang kwarto, hinanap sa ilalim ng upuan ng jeepney na sinakyan niya, at pati sa sahig ng carinderia—ngunit wala pa rin ang relo.

Hindi niya kayang sabihin ang totoo sa kanyang lolo.

Nasa ICU si Mang Ernesto sa Philippine General Hospital, binibilang na lamang ang kanyang mga natitirang oras dahil sa malubhang sakit sa baga.

Ang huling hiling nito ay maisuot muli ang relo, upang madala niya ang alaala ng kanyang asawa sa kabilang buhay.

Pumasok si Alena sa isang madilim at masikip na eskinita sa Quiapo, kung saan magkakatabi ang mga pawnshop.

Basang-basa siya sa pawis.

Isa-isa niyang tinanong ang mga tindero, inilarawan ang nawawalang relo: isang lumang Seiko na may kupas na gintong gilid, itim na leather strap, at may gasgas sa salamin.

Matapos ang halos dalawampung tindahan na puro iling ang sagot, napatingin siya sa isang sulok kung saan may matandang lalaking nakaupo at may hawak na magnifying glass.

Nang ilarawan niya ang relo, may inilabas ang lalaki mula sa kahon.

Halos maiyak si Alena sa tuwa.

Kawangis na kawangis iyon ng relo ng kanyang lolo—pati ang gasgas sa salamin ay pareho.

“Tatlong libo, hija. Bihira ’yan,” sabi ng nagtitinda.

Hindi nagdalawang-isip si Alena.

Ibinigay niya ang lahat ng pera sa kanyang pitaka.

Iyon ang ipon niya para sa bayad sa pagsusulit sa nursing, ngunit walang mas mahalaga kaysa sa huling kaligayahan ng taong nagpalaki sa kanya mula nang siya’y maulila.

Tumakbo si Alena palabas ng magulong Quiapo, sumakay ng taxi at nagmamadaling bumalik sa ospital.

Rinig niya ang malakas na tibok ng kanyang puso habang tumatakbo sa pasilyo.

Pagpasok niya sa silid, maririnig ang tuloy-tuloy na tunog ng heart monitor.

Nakahiga si Mang Ernesto, nakapikit ang mga mata, at hirap na hirap huminga sa tulong ng oxygen mask.

Marahang lumapit si Alena sa kama.

Patuloy ang pag-agos ng maiinit na luha habang hinahawakan niya ang malamig na kamay ng kanyang lolo.

Maingat niyang isinuot ang relong kakabili lang sa mahina nitong pulso.

“Lolo… nandito na po ako,” nanginginig niyang bulong.
“Nakuha ko na po ang relo n’yo. Pasensya na kung natagalan.”

Dahan-dahang iminulat ni Mang Ernesto ang kanyang mga mata.

Pinilit niyang ngumiti nang makita ang kanyang apo.

Tiningnan niya ang relong nasa kanyang pulso.

Hinaplos niya ang gasgas sa salamin gamit ang kanyang hinlalaki.

Sa kabila ng sakit, makikita ang kapayapaan sa kanyang mukha.

“Mabuti kang bata, Alena,” mahina niyang sabi.
“Lumabas ka pa talaga para bilhin ’to… para lang hindi ako malungkot.”

Napatigil si Alena.

Malakas ang kabog ng kanyang dibdib sa gulat.

“Lolo… relo n’yo po ito. Naiwan ko lang kanina…”

Marahang umiling si Mang Ernesto at hinigpitan ang hawak sa kanyang kamay.

“Anim na buwan na ang nakalipas… noong gabi-gabi kang umiiyak dahil wala kang pambayad sa tuition…”

Putol-putol ang kanyang boses, ngunit puno ng pagmamahal ang kanyang mga mata.

“Isinanla ko na ang tunay na relo… kay Mang Kardo sa kanto.”

Parang tumigil ang mundo ni Alena.

Hindi siya makapagsalita, tanging luha ang umaagos.

“Ang perang ’yon… ang nagpatuloy sa pag-aaral mo,” bulong niya.

“Nakikita kita gabi-gabi… nag-aaral kahit pagod… kaya alam kong tama ang ginawa ko.”

Humagulgol si Alena at yumuko, idinikit ang kanyang noo sa kamay ng kanyang lolo.

“Lolo… bakit hindi n’yo po sinabi sa akin…”

“Dahil hindi kailanman sayang… ang kinabukasan mo,” mahina niyang ngiti.
“Ikaw ang pinakamahalagang bagay sa akin… hindi ang relo.”

Biglang nagbago ang tunog ng heart monitor, naging tuloy-tuloy na ingay.

Hinigpitan ni Alena ang kamay ng kanyang lolo.

“Lolo… huwag n’yo po akong iwan…”

Tumingin si Mang Ernesto sa kanya sa huling pagkakataon.

“Tapusin mo ang pag-aaral mo… maging mabuting nurse… at tulungan mo ang iba…”

Isang mahabang hininga… at pagkatapos ay katahimikan.

Pumikit ang kanyang mga mata—ngunit may ngiti pa rin sa kanyang mga labi.

Napahagulgol si Alena.

Hindi natapos sa luha ang kwento ni Alena.

Ilang linggo matapos ang libing ni Mang Ernesto, tila nawalan siya ng direksyon. Tahimik ang maliit nilang kwarto, at sa bawat sulok ay naaalala niya ang lolo—ang mga simpleng tawanan, ang mga payo, at ang mga sakripisyong ngayon lang niya lubos na naunawaan.

Ngunit sa gitna ng lungkot, may isang pangakong patuloy na tumitibok sa kanyang puso.

Ang huling habilin ng kanyang lolo.

Bumalik si Alena sa pag-aaral.

Hindi naging madali. Kinailangan niyang magtrabaho sa gabi bilang kahera sa isang maliit na tindahan, at mag-aral sa umaga. May mga araw na halos hindi na niya kaya, ngunit tuwing mapapagod siya, hinahawakan niya ang lumang relong nabili niya—ang relong naging simbolo ng pagmamahal ng kanyang lolo.

“Hindi kailanman sayang ang kinabukasan mo…”

Paulit-ulit na bumabalik sa kanyang isipan ang mga salitang iyon.

At doon siya kumakapit.

Makalipas ang ilang taon, dumating ang araw na pinakahihintay niya.

Nakatayo si Alena sa entablado, suot ang kanyang uniporme bilang isang ganap na nurse. Nangingilid ang kanyang mga luha habang tinatanggap ang kanyang diploma.

Sa gitna ng palakpakan, napatingin siya sa langit.

“Lolo… natupad ko na po.”

Ngunit hindi pa doon nagtatapos ang lahat.

Sa kanyang unang sweldo bilang nurse sa Philippine General Hospital—ang parehong ospital kung saan pumanaw ang kanyang lolo—may ginawa siyang hindi niya malilimutan.

Hinahanap niya si Mang Kardo sa Quiapo.

Matagal siyang nagtanong, hanggang sa sa wakas ay natagpuan niya ang maliit na pawnshop sa sulok.

Pagpasok niya, agad siyang nakilala ng matanda.

“Hija… ikaw ’yan, ’di ba?”

Ngumiti si Alena, ngunit may luha sa kanyang mga mata.

“Opo… babalikan ko lang po sana ang isang bagay.”

Ibinigay niya ang perang hawak niya—hindi lang sapat, kundi higit pa.

Tahimik na tumango si Mang Kardo, saka inilabas mula sa lumang kahon ang isang pamilyar na bagay.

Ang tunay na relo ni Mang Ernesto.

Nanlambot ang tuhod ni Alena habang hawak iyon.

Ngayon, alam na niya—hindi ito basta relo.

Isa itong simbolo ng sakripisyo, ng pag-ibig, at ng isang lolo na ibinigay ang lahat para sa kanyang kinabukasan.

Kinabukasan, bumalik siya sa puntod ng kanyang lolo.

Marahang inilagay ni Alena ang relo sa ibabaw ng lapida.

“Lolo… hindi n’yo na po kailangang isuko ang alaala ni Lola,” mahina niyang sabi.
“Nandito na po ulit siya… kasama n’yo.”

Humangin nang marahan.

At sa unang pagkakataon mula nang mawala ang kanyang lolo, ngumiti si Alena—hindi na puno ng sakit, kundi ng kapayapaan.

Dahil alam niyang kahit wala na si Mang Ernesto, ang pagmamahal nito ay mananatili… at gagabay sa kanya habambuhay.