Bago magsimula ang college entrance exam, itinago ng kaibigan kong kinalakihan ang hearing device ko para lang may ibang maging top 1 sa buong batch.

Durog na durog akong umalis matapos malaman ang totoo.

Hanggang sa dumating ang araw na tuluyan akong naglaho sa buhay niya…

 

Sampung minuto bago magsimula ang entrance exam sa English, biglang nawala ang hearing device ko.

 

Halos mabaliw akong hinanap iyon sa hallway, comfort room, pati sa likod ng gymnasium ng school, pero wala talaga.

Sa huli, wala akong ibang nalapitan kundi ang taong pinaka-pinagkakatiwalaan ko.

 

Nang makita niya akong namumula ang mga mata, kalmado lang siyang nag-sign language.

 

“Ako ang nagtago.”

 

Natigilan ako.

 

“Bakit?”

 

Bahagya siyang umiwas ng tingin.

 

“Kailangang maging top 1 ni Mae sa batch ngayong exam.”

 

“Hindi ka niya matalo nang patas.”

 

“Kaya pagbigyan mo muna siya.”

 

Parang may humigpit sa dibdib ko.

 

“Kailangan kong makapasok sa top medical university para magkaroon ng pagkakataong maoperahan ang tenga ko.”

 

“Walong taon kong hinintay ito.”

 

Ngunit ngumiti lang siya nang bahagya.

 

“Kahit naman gumaling ka, hindi na babalik nang buo ang pandinig mo.”

 

“Aalagaan na lang kita habang buhay.”

 

Tinitigan ko ang lalaking nasa harapan ko—ang taong nag-aral ng sign language para lang makausap ako—at sa unang pagkakataon, natakot akong hindi ko na siya kilala.

 

Hindi niya alam…

 

Ang mga hearing-impaired na estudyante ay maaaring ma-exempt sa listening test.

 

At isang buwan na ang nakalipas mula nang magsumite ako ng exemption form.

 

…

 

Pagkatapos ng exam, ako ang huling lumabas ng classroom.

 

Maingay ang hallway—may umiiyak, may nagtatawanan habang nagkukumpara ng sagot.

 

Pero sa pandinig ko, puro malabong katahimikan lang.

 

Pagbukas ko ng pinto ng classroom, nakita ko si Mae sa likod na upuan.

 

Tawa siya nang tawa.

 

At katabi niya si Ren.

 

Tinutusok ni Ren ng ballpen ang noo niya habang pilit naman itong umiiwas, hanggang sa nagtawanan na rin ang buong barkada nila.

 

“Tapos na exam! Aamin na ba kayo?”

 

Namula si Mae.

 

Pero hindi siya tumanggi.

 

Mahigpit kong naikuyom ang kamay ko.

 

Tatlong taon na ang nakalipas nang lumipat si Mae sa school.

 

Luma at kupas ang uniform niya noon, at madalas isang tinapay lang ang tanghalian niya.

 

Naawa ako kaya ginamit ko ang scholarship allowance ko para tulungan siya.

 

Ako ang bumili ng mga libro niya.

 

Ako rin ang tumulong sa tuition at review materials niya.

 

Noong una, umiiyak pa siyang yumakap sa akin.

 

“Ate, babawi po ako balang araw.”

 

Pero ngayon…

 

Katabi na niya ang taong pinakamahal ko.

 

Si Mae ang unang nakapansin sa akin.

 

Napalingon si Ren.

 

At nang makita niya ako, biglang nawala ang ngiti niya.

 

Iniabot ko ang kamay ko.

 

“Ibalik mo.”

 

Tahimik siyang kumuha ng hearing device mula sa bulsa niya.

 

Lumapit siya sa akin.

 

Pareho pa rin ang lambing ng kilos niya.

 

Marahan niyang isinuklay paatras ang buhok ko bago maingat na isuot ang device sa tenga ko.

 

Noong bata pa kami, takot na takot akong masaktan sa tenga.

 

Kaya magdamag siyang nanonood noon ng tutorials kung paano iyon isuot nang hindi ako masasaktan.

 

Pagkabukas ng device, biglang bumalik ang ingay ng mundo.

 

At unang narinig ko ang boses ni Mae.

 

“Hindi ko naman gustong gawin niya iyon…”

 

Namumula ang mata niyang tumingin kay Ren.

 

“Hindi ko gustong agawin ang pwesto ni Ate…”

 

Kumunot ang noo ni Ren.

 

“Sabi mo, mabubulag ka kapag hindi mo natapos ang mission.”

 

“Ayaw kitang mapahamak.”

 

Kinagat ni Mae ang labi niya.

 

“Pero mahalaga rin si Ate sa’yo…”

 

Napatawa ako.

 

Isang tuyong tawang kahit ako ay hindi ko makilala.

 

Tiningnan ko si Ren.

 

“Naisip mo ba…”

 

“Na matatakot din ako kapag wala akong marinig?”

 

Bahagyang nanginig ang mga daliri niya.

 

Pero nanatili siyang tahimik.

 

…

 

Matapos ang exams, iniiwasan ko silang dalawa.

 

Hanggang isang gabi.

 

Kakagaling ko lang sa shower nang makita kong magkakasama sina Mama, Papa, Mae, at Ren sa sala.

 

Si Mama, abala sa paghihiwa ng prutas para kay Mae.

 

Si Papa naman, paulit-ulit na pinapakain siya.

 

Doon ko biglang naisip…

 

Kailan ba naging parte ng pamilya namin si Mae?

 

Mabait siya.

 

Mahinhin.

 

Madaling mahalin.

 

Hindi katulad ko.

 

Isang babaeng may kapansanan sa pandinig at laging mahirap intindihin.

 

Hindi ko pa suot ang hearing device ko noon, kaya hindi ko sila marinig.

 

Pero marunong akong magbasa ng labi.

 

Sabi ni Papa kay Mae:

 

“Huwag mong sisihin ang sarili mo.”

 

“Hindi mo kasalanan ito.”

 

“Napagod na rin kami nang ilang taon dahil sa kondisyon ni Ate mo…”

 

Namula agad ang mata ni Mae.

 

“Pero naaawa po talaga ako sa kanya…”

 

“Mabuti pang ako na lang ang maparusahan…”

 

Hinawakan ni Mama ang kamay niya.

 

“Masyado kang mabait.”

 

“Maiintindihan ka rin niya balang araw.”

 

Nakatayo lang ako sa hagdan.

 

Parang nagyeyelo ang buong katawan ko.

 

Napatingin si Ren sa akin.

 

Lumapit siya at iniabot ang isang hiwa ng mangga.

 

Ayaw ko dati ng manggang may himulmol.

 

Kaya lagi niya iyong nililinis nang mabuti bago ipakain sa akin.

 

Nag-sign language siya.

 

“Kumain ka.”

 

Matagal kong tinitigan ang kamay niyang iyon.

 

Kamay na minsang humila sa akin palabas ng pinakamadilim kong panahon.

 

At siya ring kamay na tuluyang nagtulak sa akin pababa.

 

Kinagabihan, inilabas ko ang maleta ko.

 

Tahimik akong nag-impake.

 

Walang nakakaalam.

 

Matagal ko nang kinausap ang tiyahin ko sa ibang bansa.

 

Pagkatapos ng exams, aalis ako.

 

Kinabukasan, sumakay ako sa pinakaunang flight palabas ng bansa.

 

Paglapag ng eroplano matapos ang halos dalawampung oras, sinalubong ako ng tiyahin ko.

 

Dinala niya ako sa isang kilalang hearing research center.

 

Buong araw akong sumailalim sa iba’t ibang tests.

 

Sa huli, marahang umiling ang matandang doktor.

 

“Pasensya na.”

 

“Sa ngayon, wala pang paraan para tuluyang maibalik ang pandinig mo.”

 

Matagal akong nakaupo sa labas ng ospital.

 

Amoy disinfectant ang buong hallway.

 

Hanggang sa biglang mag-vibrate ang cellphone ko.

 

May bagong post si Mae.

 

Tatlong larawan.

 

Una, ang water park sa ilalim ng matingkad na araw.

 

Pangalawa, silang dalawa ni Ren sa wave pool.

 

Ngiting-ngiti si Mae habang inaayos ni Ren ang basang buhok niya.

 

At pangatlo…

 

Isang stolen shot.

 

Si Ren, pababa mula sa pinakamataas na water slide.

 

May caption na:

 

“Yung taong sobrang takot sa tubig… ginawa pa rin ito para sa akin.”

 

Mahigpit kong hinawakan ang cellphone ko.

 

Dahil walang nakakaalam…

 

Na si Ren—

 

Ang taong nagkaroon ng trauma sa tubig matapos akong iligtas sa aksidente noong bata pa kami…

 

Ay si Ren mismo.
…

Muli kong binuksan ang litrato.

Paulit-ulit.

Parang gusto kong pilitin ang sarili kong masanay sa eksenang iyon.

Si Ren.

Nakangiti habang kasama si Mae.

Ang parehong Ren na ilang taon halos hindi makalapit sa malalim na tubig matapos akong iligtas noon.

Noong gabing iyon ng aksidente, ako ang nahulog sa ilog matapos bumangga ang sasakyan nina Mama at Papa.

Ako ang nawalan ng pandinig.

Pero si Ren…

Siya ang halos nalunod kakahila sa akin paakyat.

Pagkatapos noon, kahit swimming pool ay hindi niya malapitan.

Tuwing may field trip sa beach, siya mismo ang unang tumatanggi.

Kaya bakit ngayon…

Kaya niya nang tumalon mula sa pinakamataas na water slide para kay Mae?

Mahigpit kong ipinikit ang mga mata ko.

Siguro, talagang may mga taong kahit gaano mo kamahal, hindi kailanman pipiliin na manatili sa tabi mo.

At si Ren…

Hindi na ako ang pinili niya.

…

Lumipas ang dalawang buwan.

Nanatili ako sa ibang bansa para sa therapy at rehabilitation.

Hindi gumaling ang pandinig ko.

Pero unti-unti, natutunan kong mabuhay nang hindi umiikot ang mundo ko sa isang tao lang.

Nag-aral ako ng mas advanced na lip reading.

Nag-training din ako sa paggamit ng bagong cochlear support technology.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon…

Pakiramdam ko, kaya kong mabuhay nang ako lang.

Isang gabi, habang nasa library ako ng research center, biglang nag-vibrate ang cellphone ko.

Isang unknown number.

Pagkabukas ko, isang litrato agad ang bumungad.

Larawan iyon ng gate ng dati naming school.

May caption:

“Nasaan ka?”

Nanlamig agad ang kamay ko.

Si Ren iyon.

Hindi ko siya nireplyan.

Pero mula noon, araw-araw na siyang nagme-message.

Minsan larawan ng classroom namin.

Minsan ng paborito kong milk tea shop.

Minsan naman simpleng:

“Kumain ka na ba?”

Hindi ako sumagot kahit minsan.

Hanggang isang araw, may dumating na voice message.

Hindi ko sana bubuksan.

Pero nanaig ang kahinaan ko.

Pag-play ko, ilang segundo munang tahimik.

Pagkatapos, mahina kong narinig ang boses niya.

“Vina…”

Boses pa lang niya, parang may humawak agad sa puso ko.

“Galit ka pa rin ba?”

Huminga siya nang mabigat.

“Alam kong wala akong karapatang hanapin ka.”

“Pero… hindi ko talaga alam na naka-exempt ka na sa listening test.”

“Akala ko… isang exam lang iyon.”

“Tapos magiging okay na ulit tayo.”

Napapikit ako.

Kahit hanggang ngayon, hindi niya pa rin naiintindihan.

Hindi iyong exam ang sumira sa akin.

Kundi ang katotohanang kaya niya akong isakripisyo para sa iba.

…

Ilang araw matapos noon, tumawag si Mama.

Sa unang pagkakataon matapos akong umalis.

Pagkasagot ko, umiiyak agad siya.

“Anak…”

“Umuwi ka na kahit sandali.”

“Kawawa naman si Ren…”

Natawa ako nang mahina.

“Kawawa?”

“Bakit?”

Tahimik si Mama sa kabilang linya.

Pagkatapos, saka niya sinabi.

“Naaksidente si Ren.”

Parang biglang tumigil ang mundo ko.

…

Ayon kay Mama, nangyari iyon habang may volunteer rescue activity sa coastal town malapit sa kanila.

May batang nalunod.

Walang ibang agad tumalon kundi si Ren.

Naligtas niya ang bata.

Pero siya naman ang inanod ng malakas na alon.

Tatlong araw siyang walang malay sa ospital.

At sa buong panahong iyon…

Pangalan ko raw ang paulit-ulit niyang binabanggit.

…

Hindi ko alam paano ako nakarating sa ospital.

Ang alam ko lang, nanginginig ang buong katawan ko habang papalapit sa ICU room.

Sa loob ng silid, nakita ko siya.

Payat.

Maputla.

May benda ang noo.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakaraming taon…

Mukha siyang pagod na pagod.

Tahimik akong lumapit.

Akala ko tulog siya.

Pero paghawak ko sa gilid ng kama, dahan-dahan siyang dumilat.

Namula agad ang mga mata niya nang makita ako.

Parang hindi siya makapaniwala.

“Vina…”

Paos ang boses niya.

Hindi ako sumagot.

Matagal lang akong nakatingin sa kanya.

Hanggang sa mahina siyang ngumiti.

“Akala ko… hindi ka na babalik.”

Masakit pa rin.

Lahat.

Pero sa sandaling iyon, bigla kong naalala ang batang si Ren noon.

Yung batang halos araw-araw sinusundo ako para hindi ako ma-bully.

Yung batang nag-aral ng sign language kasama ko.

Yung batang ilang beses umuwi nang duguan dahil ipinaglalaban ako.

At yung batang unang tumalon sa ilog para iligtas ako kahit nanginginig siya sa takot.

Siguro…

Hindi naging masama si Ren.

Nagkamali lang siya.

Malaki.

Masakit.

Pero hindi ibig sabihin noon, wala na siyang pagmamahal.

Huminga ako nang malalim.

Pagkatapos, dahan-dahan akong nag-sign language.

“Bakit mo ako hinanap?”

Biglang namuo ang luha sa mga mata niya.

“Tanga ako.”

“Tanga akong akala ko…”

“Kapag pinrotektahan ko ang iba, hindi ka masasaktan.”

“Hindi ko napansin na ikaw na pala ang nasasaktan ko.”

Mahigpit niyang kinuyom ang kumot.

“Vina…”

“Wala akong araw na hindi kita hinanap.”

“Pag-uwi ko sa inyo, wala ka na.”

“Hindi mo alam kung gaano ako natakot.”

Nanginginig na ang boses niya.

“At noong sinabi ng doktor na baka hindi na ako magising…”

“Ang una kong naisip…”

“Hindi pa kita nasasabihang sorry.”

Tahimik akong napaluha.

Pagkatapos ng napakahabang panahon…

Ngayon ko lang narinig ang paghingi niya ng tawad.

Hindi pagtatanggol.

Hindi dahilan.

Kundi totoong pagsisisi.

…

Pagkaraan ng ilang linggo, tuluyan nang naka-recover si Ren.

Samantala, ako naman ay tinanggap sa medical research program ng university na matagal ko nang pinapangarap.

Hindi man tuluyang gumaling ang pandinig ko…

Natuto naman akong mabuhay nang hindi ikinakahiya ang sarili ko.

At si Mae?

Umalis siya sa bahay namin bago pa ako bumalik.

Nag-iwan lang siya ng sulat.

Humingi siya ng tawad.

At inamin niyang matagal na niyang alam na gusto ni Ren ako.

Kaya desperado niyang hinawakan ang kahit kaunting kabaitan na ibinibigay nito.

Hindi ko na siya hinanap.

Dahil minsan, ang pinakamabuting paghihiganti…

Ay ang tuluyang pagbitaw.

…

Anim na buwan matapos noon, muling umulan nang malakas sa siyudad.

Nasa waiting shed ako nang biglang may payong na sumilong sa ibabaw ko.

Paglingon ko, si Ren iyon.

Basang-basa ang balikat niya.

Tulad noon, mas matangkad pa rin siya sa akin nang kaunti.

At tulad noon…

Ako pa rin ang unang hinanap ng mga mata niya.

May inilabas siyang maliit na kahon.

Pagkabukas niya, naroon ang bagong customized hearing device.

Mas manipis.

Mas magaan.

At kulay paborito ko.

“Tulong ng first salary ko,” nahihiya niyang sabi.

“Pwede bang…”

Huminto siya sandali.

“Hayaan mo naman akong alagaan ka ulit?”

Tahimik akong napangiti.

Pagkatapos, dahan-dahan kong tinaas ang kamay ko at nag-sign language.

“Isang kondisyon.”

Agad siyang tumango.

“Kahit ano.”

Tiningnan ko siya nang diretso.

“Hindi mo na ako kailanman isasakripisyo para sa iba.”

Namula ang mga mata niya.

At sa gitna ng malakas na ulan, mahigpit niya akong niyakap.

“Hindi na kailanman.”