Ang pekeng pirma, ang listahan ng mga bedspacer, at ang gabing pinili ng asawa ko ang bahay ng ibang babae kaysa sa sariling anak
Bahagi 3: Ang pekeng pirma, ang listahan ng mga bedspacer, at ang gabing pinili ng asawa ko ang bahay ng ibang babae kaysa sa sariling anak
Dinala ko ang papel sa barangay hall noong araw ding iyon.
Hindi ako sumigaw. Hindi ako nagwala. Hindi ako nag-post agad sa Facebook kahit nanginginig na ang mga daliri ko. Alam kong sa ganoong klase ng labanan, ang unang sisigaw ang unang pagmumukhaing baliw.
Kaya huminga ako nang malalim, umupo sa harap ng barangay secretary, at inilapag ang photocopy.
—Gusto kong ipa-blotter ang paggamit ng pekeng pirma ko sa property ko.
Si Renzo ay nasa tabi ko, pero hindi na siya parang asawa. Para siyang taong napadaan lang sa buhay ko at nahuli sa gitna ng baha.
—Celina, puwede pa nating ayusin ito sa pamilya.
Tumingin ako sa kanya.
—Pamilya mo o pamilya natin?
Hindi siya sumagot.
Tinawagan ng barangay ang kabilang panig. Wala pang isang oras, dumating si Mara, kasama ang nanay niya, kapatid niya, at dalawang kapitbahay na halatang isinama para magmukhang api sila. Nakasuot si Mara ng itim na blouse, nakatali ang buhok, at may panyo sa kamay.
Alam ko ang itsura ng babaeng handang umiyak sa tamang sandali.
—Kapitana, nagsimula siya, biyuda po ako. Wala po akong ibang intensyon kundi mabuhay ang mga anak ko.
Tumingin sa akin ang ilang tao sa barangay hall.
Alam ko ang gustong ipahiwatig ni Mara.
Ako ang babaeng may condo, may trabaho, may pamana, may asawa.
Siya ang biyuda.
Kaya sa unang tingin, ako ang matigas ang puso.
Pero hindi na ako ang dating Celina na madaling ma-guilty sa salitang “kawawa.”
—Biyuda ka, oo. Pero hindi ka binigyan ng karapatang pekein ang pirma ko.
Napahikbi siya.
—Hindi ko alam na peke iyon. Si Renzo ang nagdala ng papel.
Lahat ng mata ay lumipat kay Renzo.
Sumikip ang mukha niya.
—Ginawa ko lang iyon para may peace of mind si Ate Mara.
—Peace of mind? tanong ko. Sa pamamagitan ng pagnanakaw ng peace of mind ko?
Pinilit niyang maging kalmado.
—Hindi ko kinuha ang bahay mo. Pinatira ko lang sila.
Inilabas ko ang phone ko at ipinakita ang mga litrato ng karatulang “Bedspace available,” resibo ng ref na nakapangalan sa kanya, at screenshot ng GCash transfers.
—Hindi sila basta tumira. Ginawa nilang negosyo ang bahay ko.
Nagsalita ang kapatid ni Mara.
—Kami ang nagpakahirap doon. Hindi mo alam ang hirap namin.
—Alam ko ang hirap, sagot ko. Pero hindi dahil mahirap kayo ay puwede ninyong pagkakitaan ang hindi sa inyo.
Dumating si Mang Bert, dala ang maliit na notebook. Doon niya pala isinusulat ang mga napapansin niyang tao sa bahay dahil nag-aalala siya sa dami ng pumapasok at lumalabas.
May pangalan ng bedspacers.
May petsa ng lipat.
May tantiyang bayad.
May tala ng reklamo ng kapitbahay tungkol sa ingay, basura, at amoy ng kanal na hindi inaayos.
Binasa iyon ng barangay secretary.
Habang tumatagal, nawawala ang lakas ng iyak ni Mara.
Pagkatapos, tumawag ang isa sa bedspacer na nakilala ko kanina. Hindi raw siya makadalo dahil may trabaho, pero nagpadala siya ng voice message.
Pinatugtog iyon ng secretary.
—Nagbabayad po kami ng apat na libo kada buwan kay Ate Mara. Minsan cash, minsan GCash sa kapatid niya. Ang sabi po niya, kanya raw ang bahay dahil binigay ng bayaw niya.
Tahimik ang buong silid.
Nakatingin ako kay Renzo.
—Binigay mo?
Pinahid niya ang pawis sa noo.
—Hindi ganyan ang sinabi ko.
—Ano ang sinabi mo?
Sumagot si Mara bago siya makapagsalita.
—Sinabi niya, hindi mo kailangan ang bahay. Sinabi niya, mas bagay sa amin iyon dahil marami kaming pamilya. Sinabi niya, ikaw naman daw ang mas may kaya.
Parang may pako sa dibdib ko.
Hindi lang pala siya nagsinungaling sa akin.
Ipinamigay niya ang imahe ko bilang isang malamig na babaeng may sobra-sobrang ari-arian.
Doon ko naalala lahat ng gabing umiiyak ako nang tahimik dahil kulang ang budget. Lahat ng araw na nagtipid ako sa pagkain para mabili ang vitamins ko. Lahat ng beses na nag-sorry ako kay Nina dahil hindi ko siya maipasok sa dance class na gustong-gusto niya.
Habang ang asawa ko, sa likod ko, ay gumaganap na mabait na tagapagligtas gamit ang ari-arian ko.
Tinawag ako ng barangay captain.
—Ma’am Celina, gusto n’yo po bang ituloy sa legal? May usapin po ito sa falsification, unauthorized occupancy, at possible collection ng renta nang walang karapatan.
Bago ako makasagot, lumuhod si Renzo sa harap ko.
Sa harap ng lahat.
—Celina, please. Huwag mo akong kasuhan. Hindi ko kakayanin. Mawawala ang trabaho ko.
Tumingin ako sa lalaking minsan kong minahal. Naalala ko pa noong bago kami ikasal, lagi niyang sinasabi na gusto niyang maging pader ko. Gusto niyang ako raw ang unang taong protektahan niya.
Ngayon, nakaluhod siya hindi dahil nagsisisi siya sa ginawa niya sa akin.
Nakaluhod siya dahil takot siyang mawalan.
—Bumangon ka, sabi ko. Hindi bagay sa iyo ang lumuhod kapag hindi naman totoo ang pagsisisi.
Namula ang mga mata niya.
—Totoo. Totoong nagsisisi ako.
—Kung totoong nagsisisi ka, pauuwiin mo sila ngayon din.
Napalingon siya kay Mara.
Si Mara ay tahimik na umiiyak.
Hindi ko alam kung kailan nagsimulang magbago ang mukha ni Renzo. Pero nakita ko iyon. Nakita ko ang mismong sandali na mas naawa siya sa babaeng nanloko kasama niya kaysa sa asawang winasak niya.
—Hindi puwede ngayon, mahina niyang sabi. May mga bata roon.
Natawa ako, pero may luha nang umaakyat sa mata ko.
—May bata rin tayo, Renzo.
—Alam ko.
—At may isa pa akong ipinagbubuntis.
Napayuko siya.
—Alam ko.
—Pero sila pa rin ang pipiliin mo?
Hindi siya sumagot.
Hindi niya kailangan.
May mga katahimikang mas malinaw pa kaysa sa pagtatapat.
Tumayo ako at kinuha ang folder ko. May dala akong kopya ng titulo ng lupa, death certificate ng mga magulang ko, at mga resibo ng buwis na ako mismo ang nagbayad taon-taon. Hindi ako pumunta roon para magmakaawa.
Pumunta ako roon para magsimula.
—Kap, itutuloy ko.
Umalingawngaw ang iyak ni Mara.
—Wala kang puso!
Tiningnan ko siya.
—Nagkamali ka. May puso ako. Kaya nga tatlong taon ninyo akong naloko.
Lumabas ako ng barangay hall nang walang lingon. Sumunod si Renzo hanggang sa gilid ng kalsada.
—Celina, saan ka pupunta?
—Sa probinsya.
—Bakit?
Huminto ako.
—Kukunin ko ang nanay mo.
Nanlaki ang mata niya.
—Si Mama? Bakit mo siya idadamay?
—Dahil habang ginagawa mong pamilya ang pamilya ni Mara, ang sarili mong ina ay natutulog sa bahay na tumutulo ang bubong. At simula ngayon, ako ang magpapasya kung sino ang totoong dapat tulungan.
Nang gabing iyon, hindi umuwi si Renzo sa condo.
Tumawag siya ng alas-diyes.
Hindi ko sinagot.
Nag-message siya.
“Celina, dito muna ako sa Santolan. Magulo sila. Kailangan nila ako.”
Matagal kong tinitigan ang screen.
Sa kwarto, tulog si Nina, yakap ang lumang teddy bear niyang pudpod na ang tainga. Sa tiyan ko, gumalaw ulit ang sanggol.
Doon ko tinawagan ang abogado ng pamilya namin, ang dating kaklase ng tatay ko.
—Attorney, sabi ko, handa na po akong bawiin ang bahay.
Huminga siya sa kabilang linya.
—Celina, kung handa ka, hindi lang bahay ang mababawi mo. May mga taong magbabayad.
Kinabukasan, alas-sais ng umaga, may tumawag mula sa Santolan.
Si Mang Bert.
Nanginginig ang boses niya.
—Ma’am, pumunta po kayo rito kung kaya n’yo. May inilabas silang malaking tarpaulin sa harap ng bahay.
Napaupo ako.
—Anong nakasulat?
Nag-atubili siya.
—“Huwag palayasin ang biyuda at mga ulila. Labanan ang sakim na may-ari.”
Napapikit ako.
Akala nila matatalo nila ako sa awa.
Hindi nila alam, may dala na akong resibo ng lahat.
