Ang Dokumentong Itinago Ng Biyenan Ko Sa Abogado, At Ang Dahilang Takot Siyang Malaman Ito Ng Dalawang Anak Niya
Bahagi 3: Ang Dokumentong Itinago Ng Biyenan Ko Sa Abogado, At Ang Dahilang Takot Siyang Malaman Ito Ng Dalawang Anak Niya
Hinila ni Aling Corazon ang cellphone pabalik sa dibdib niya.
“Maling send lang iyan,” mabilis niyang sabi.
Pero nanginginig ang daliri niya habang pinapatay ang screen.
Hindi iyon maling send.
Hindi ganoon ang mukha ng taong may natanggap lang na ordinaryong text.
Mukha iyon ng taong nahuli sa mismong pinto ng kasinungalingan.
Tumayo si Joel.
“Ma, ano iyong notarized acknowledgment?”
Umiling si Aling Corazon.
“Wala iyon. Business lang ng matanda.”
“Business?” tanong ni Carlo.
“Mama, anong business? Wala ka namang negosyo.”
Napaiwas ang tingin niya.
Doon unang bumigay ang postura niyang palaging matibay.
Si Rina naman, kahit halatang kinakabahan, sinubukan pang ilihis ang usapan.
“Baka naman may loan lang si Mama. Hindi na kailangan palakihin.”
Napatingin ako sa kanya.
“Loan?”
Tahimik kong binuksan ang notes app ko.
Doon nakalagay ang listahan ng lahat ng pera kong nailabas para kay Aling Corazon.
Hindi ko iyon ginawa para singilin siya.
Ginawa ko iyon para hindi ako mabaliw sa kakaisip kung magkano na ba ang kulang.
Condo dues: ₱18,400.
Laboratory tests: ₱9,700.
Medicine and supplements: ₱31,250.
Therapy sessions: ₱24,300.
Repair ng water leak sa unit niya: ₱16,800.
Emergency check-up: ₱12,600.
Delivery, service fees, small cash advances: ₱14,950.
Hindi pa kasama ang mga araw na nag-leave ako sa trabaho para samahan siya.
Hindi pa kasama ang interest sa credit card ko noong hindi agad pumasok ang ipinangako niyang bayad.
Hindi pa kasama ang pagod.
Hindi pa kasama ang panahong ginamit niya ang salitang “anak” para madali akong papayag.
Tahimik kong binasa ang total.
₱128,000 mahigit.
At iyon pa lang ang sigurado kong may resibo.
“Ma,” sabi ko.
“May utang ba kayo sa akin na alam ng abogado?”
Namula ang mata niya.
“Utang? Ikaw talaga, Mara. Pera na naman.”
Napailing ako.
“Hindi ako ang nagsimula ng pera ngayong gabi.”
Doon biglang pumasok ang manager ng restaurant.
“Excuse me po. Ma’am, kailangan lang po naming ma-settle ang bill within the next fifteen minutes kasi mag-closing na po ang cashier.”
Lalong bumigat ang hangin.
Tumingin ang manager kay Aling Corazon, pagkatapos sa akin, pagkatapos kay Joel.
Ako ang unang nagsalita.
“Pakihati po ang bill ayon sa kung sino ang nag-order at kung sino ang nag-imbita.”
Nagulat si Aling Corazon.
“Mara!”
Tumango ang manager nang alanganin.
“Ma’am, puwede po, pero ang reservation po ay under Corazon Salazar.”
May ilang kamag-anak na nagbulungan.
Doon nawala ang kulay sa mukha ni Aling Corazon.
Kasi ang totoo, alam niyang kapag hindi ako nagbayad, siya ang hahabulin.
At sa unang pagkakataon sa gabing iyon, hindi niya kayang itago ang takot niya.
Humakbang palapit si Joel sa kanya.
“Ma, sabihin mo na. Ano iyong abogado?”
Umiling siya nang paulit-ulit.
“Wala. Wala talaga.”
“Kung wala, ipakita mo ang message.”
“Hindi.”
Isang salita.
Matigas.
Malinaw.
At iyon ang nagpabago sa mukha ni Joel.
Kahit mahal niya ang nanay niya, hindi siya bobo.
Alam niyang may hindi tama.
Biglang tumayo si Carlo.
“Mama, ibigay mo sa akin ang phone.”
“Huwag mo akong uutusan!”
Sumabog ang boses ni Aling Corazon.
Lahat kami napaurong.
Sa loob ng maraming taon, sanay kaming makita siyang umiiyak, nagrereklamo, nagpaparinig, nagmamaktol.
Pero hindi siya madalas sumisigaw nang ganoon.
Iyon ang boses ng taong nasusukol.
Si Rina ay humawak sa balikat niya.
“Mama, kalma lang po.”
Pero ang mata ni Rina ay nasa phone.
Doon ko napansin.
Hindi lang si Aling Corazon ang natatakot.
Si Rina rin.
At sa isang iglap, naintindihan ko.
Baka alam niya.
Baka hindi buong detalye, pero may alam siya.
“Mara,” sabi ni Aling Corazon, biglang bumaba ang boses.
“Anak, pag-usapan natin ito bukas. Huwag na ngayon. Bagong Taon na. Huwag nating sirain ang pamilya.”
Tumawa ako nang mapait.
“Pamilya?”
Nilunok ko ang sakit sa lalamunan.
“Pamilya ba ang tawag kapag pinapasalo ninyo sa akin ang gastos, tapos pinapalabas ninyong ako ang nakikinabang?”
“Pamilya ba ang tawag kapag hinayaan ninyong murahin ako ng hipag ko?”
“Pamilya ba ang tawag kapag pati asawa ko, pinapaniwala ninyong inuubos ko ang pension ninyo?”
Hindi siya makasagot.
Doon biglang nagsalita si Rina.
“Ate, sobra ka na. Matanda si Mama. Kahit ano pang resibo mo, hindi mo siya dapat pinapahiya.”
“Rina,” sagot ko.
“Kanina, noong ako ang pinapahiya ninyo, ang lakas ng boses mo.”
Namula siya.
“Dahil may basehan naman!”
“Basehan?” Binuksan ko ang isa pang folder.
“Ito ang basehan.”
Ipinakita ko ang screenshot ng chat ni Aling Corazon noong Agosto.
“Mara, anak, ikaw muna magbayad ng assessment fee sa condo. Huwag mong sasabihin kay Joel. Magagalit iyan kapag nalaman niyang nahuli ako sa bayad.”
Kasunod ang transfer niya.
₱5,000.
Note: “pang-lunch mo.”
Pagkatapos, ipinakita ko ang receipt ng condo admin.
₱17,900.
“Tatlong buwan siyang hindi nagbayad ng dues. Ako ang nag-abono ng ₱12,900.”
Napatingin si Joel kay Aling Corazon.
“Ma, bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Hindi pa rin siya sumagot.
Nag-swipe pa ako.
Chat noong Setyembre.
“Mara, paki-order ng massage chair. Sabihin mo kay Joel sale lang, huwag mong sabihin ang tunay na presyo. Baka pagalitan ako.”
GCash transfer.
₱8,000.
Note: “pang-shopping.”
Official invoice.
₱26,500.
May delivery address sa unit ni Aling Corazon.
Napaawang ang bibig ni Carlo.
“Mama, bumili ka ng massage chair?”
Sumingit si Rina.
“Eh kailangan naman iyon ni Mama!”
Tumingin ako sa kanya.
“Alam mo?”
Natigilan siya.
Isang segundo lang.
Pero sapat.
Nakita ni Carlo.
“Rina,” malamig niyang sabi.
“Alam mo?”
Napasulyap si Rina kay Aling Corazon.
Walang sagot.
Napatayo si Carlo.
“Kaya pala noong sinabi kong wala tayong budget para sa tuition ni Nico, sabi mo hintayin na lang natin si Mama. Pero may massage chair pala?”
“Carlo, huwag mong simulan,” singhal ni Rina.
“Hindi. Sagutin mo ako.”
Nagsimula nang mabasag ang mesa.
Hindi na ako ang sentro ng galit.
Unti-unting lumalabas ang mas malalim na bitak.
Doon ko nakita kung gaano katalino ang naging laro ni Aling Corazon.
Sa akin niya ipinapadaan ang bayad para hindi makita ng mga anak niya ang tunay na gastos niya.
Sa maling GCash notes niya tinatago ang sarili niyang luho.
Sa harap ng pamilya, ginawa niyang mukha akong paboritong manugang na laging binibigyan.
At kapag may nagtanong kung bakit siya walang pera, madali niyang maisasagot:
“Naibigay ko na kay Mara.”
Ako ang ginawa niyang takip.
Ako ang ginawa niyang resibo ng kabutihan niya.
Ako ang ginawa niyang basurahan ng hiya niya.
Biglang nag-ring ang cellphone ko.
Unknown number.
Hindi ko sana sasagutin, pero may kakaibang kaba sa dibdib ko.
Pinindot ko ang answer.
“Hello?”
“Good evening po. Si Mrs. Mara Santos po ba ito?” tanong ng lalaking boses.
“Opo.”
“Ako po si Atty. Bautista. Pasensya na po sa oras. Kanina pa po kami nagte-text kay Mrs. Corazon Salazar pero hindi siya sumasagot. Kailangan lang po naming kumpirmahin kung natanggap ninyo ang kopya ng acknowledgment letter na pinapirmahan niya noong nakaraang buwan.”
Tumigil ang mundo ko.
Dahan-dahan akong tumingin kay Aling Corazon.
Puting-puti na ang mukha niya.
“Anong acknowledgment letter?” tanong ko.
Saglit na katahimikan sa kabilang linya.
“Ma’am, ito po iyong sulat kung saan kinilala ni Mrs. Salazar na may personal reimbursement obligation siya sa inyo na ₱214,380, kasama ang mga medical, condo, appliance, at cash advances na pinadaan niya sa account ninyo.”
Hindi ako nakahinga.
₱214,380.
Mas mataas kaysa sa listahan ko.
“Nakapirma po siya?” tanong ko, halos pabulong.
“Opo, ma’am. May notary. Pero may request din po siya na huwag muna itong ipadala sa family email thread hangga’t hindi siya nakakapag-usap sa inyo.”
Nang marinig iyon, biglang sumigaw si Aling Corazon.
“Patayin mo ang tawag!”
Lahat napalingon sa kanya.
Hindi na niya kayang magpanggap.
Hindi na siya umiiyak.
Galit na siya.
Takot na galit.
At sa unang pagkakataon, nakita ng buong pamilya ang tunay na mukha sa likod ng “kawawang matandang ina.”
Inangat ko ang cellphone.
Nilagay ko sa speaker.
At sinabi ko sa abogado:
“Atty., pakiulit po. Naririnig na po kayo ng buong pamilya.”
