Asawang Nasa Harap Niya
Bahagi 2: Ang Asawang Nasa Harap Niya
Hindi gumalaw si Gabriel.
Hindi rin ako.
Tanging tunog lang ng cellphone ang paulit-ulit na bumabasag sa katahimikan sa pagitan namin.
Sa screen, malinaw na malinaw ang pangalan niya.
Legal na asawa.
Parang may malamig na kamay na biglang humawak sa leeg ko. Gusto kong patayin ang tawag, gusto kong itago ang cellphone, gusto kong tumakas palabas ng pinto at magkunwaring walang nangyari.
Pero huli na.
Nakita na niya.
Nakita na ni Gabriel ang lahat.
Dahan-dahan niyang ibinaba ang kamay na may hawak na sariling cellphone. Ang dating malamig niyang mukha ay tila nabiyak sa isang iglap. Sa mga mata niya, may gulat, pagkalito, galit, at isang bagay na hindi ko mabasa.
“Mariela,” mahina niyang sabi.
Hindi niya ako tinawag na Lia.
Hindi niya ako tinawag na babae niya.
Tinawag niya ako sa tunay kong pangalan.
Napangiti ako nang mapait.
“Sa wakas, nakilala mo rin ako.”
Nanigas ang panga niya. “Ikaw ang asawa ko?”
Hindi ako agad sumagot. Tumingin ako sa pinto, kung saan patuloy na kumakatok nang malakas ang sekretarya niyang si Paulo.
“Sir! Nandiyan po ba kayo? Dumating na ang pamilya ng kabilang panig sa lobby. Sabi nila, kung hindi ninyo maipapakita si Madam Mariela ngayon, idedemanda nila ang kompanya at ipapakalat sa media na pinabayaan ninyo ang asawa ninyo!”
Hindi ko napigilang tumawa.
Tatlong taon akong hindi hinanap.
Ngayon, nang lumabas ang balita na nawawala ako, saka sila nagkukumahog?
“Buksan mo,” sabi ko kay Gabriel.
Hindi siya kumilos. Nakatitig pa rin siya sa akin, para bang nais niyang makita kung may iba pa akong itinatagong mukha.
“Bakit?” tanong niya, mababa ang boses. “Bakit hindi mo sinabi?”
Huminga ako nang malalim. “Sinubukan ko sana noong unang umaga. Pero bago pa ako makapagsalita, tinanong mo ako kung magkano ang presyo ko.”
Kumislap ang kirot sa mga mata niya.
“Tapos tinanong mo ang pangalan ko,” dagdag ko. “Sinabi ko ang totoo. Mariela. Pero kahit iyon, hindi mo nakilala.”
Sandaling natahimik si Gabriel.
Para bang bawat salitang sinabi ko ay isa-isang tumama sa kanya.
“Akala ko…” Huminto siya. “Akala ko ibang Mariela.”
“Hindi,” sabi ko. “Ako ang babaeng pinakasalan mo. Ako ang babaeng hindi mo sinipot noong araw ng rehistro. Ako rin ang babaeng tinawag ng sekretarya mo noong gabing halos hindi mo na kaya.”
Bumukas ang pinto.
Pumasok si Paulo, hingal na hingal. Nang makita niya kaming dalawa na magkaharap, bigla siyang napahinto.
“Sir…” nanginginig niyang sabi.
Tiningnan siya ni Gabriel nang matalim. “Alam mo?”
Lumunok si Paulo.
Hindi siya nakasagot.
Ngumiti ako nang kaunti at itinaas ang kamay. “Ako ang nagpilit sa kanya na manahimik. Huwag mo siyang sisihin.”
Ngunit ang mukha ni Gabriel ay lalong dumilim.
“Lumabas ka muna,” utos niya kay Paulo.
“Pero sir, nasa baba na sila—”
“Lumabas ka.”
Walang nagawa si Paulo kundi yumuko at umatras palabas.
Nang magsara ang pinto, biglang lumapit si Gabriel sa akin.
Hindi ako umatras.
Kahit nanginginig ang loob ko, nanatili akong nakatayo.
“Tatlong taon,” sabi niya, halos pabulong. “Tatlong taon kitang asawa, pero hindi kita nakilala.”
“Hindi mo naman sinubukang kilalanin.”
Napikit siya.
Sa unang pagkakataon, nakita kong nawala ang kayabangan sa mukha niya.
“Galit ka ba sa akin?”
Napatawa ako. “Dapat ba akong hindi magalit?”
Binuka niya ang bibig, pero wala siyang masabi.
Kinuha ko ang susi ng condominium sa mesa at inilapag sa harap niya.
“Hindi ko kailangan ang lugar na ito.”
Sumunod, kinuha ko ang bank card na minsan niyang inabot sa akin.
“Hindi ko rin kailangan ito.”
Pagkatapos, inilabas ko ang cellphone ko at binuksan ang record ng transfer.
“Lahat ng perang ibinigay mo sa akin, ibabalik ko.”
Agad siyang nagtaas ng tingin. “Hindi mo kailangang gawin iyan.”
“Kailangan,” sabi ko. “Dahil ayokong matapos ang kasal natin na mukha akong babaeng bumili ng sariling dignidad gamit ang pera ng asawa niya.”
“Mariela…”
“Pakinggan mo muna ako.” Pinilit kong panatilihing kalmado ang boses ko. “Noong una, inisip kong nakakatawa. Hindi mo ako nakilala, binayaran mo ako, tapos ako naman, naglaro sa sitwasyon. Akala ko kontrolado ko ang lahat. Akala ko kapag dumating ang araw ng diborsyo, aalis lang ako na may pera at walang sama ng loob.”
Huminga ako nang malalim. Sumakit ang dibdib ko sa sariling aaminin.
“Pero nagkamali ako.”
Tumigas ang ekspresyon niya.
“Habang lumalapit ako sa iyo bilang ibang babae, unti-unti kong nakilala ang parte mong hindi ko inaasahan. Nakita ko kung paano mo pinoprotektahan ang taong inaakala mong mahina. Nakita ko kung paano ka magalit para sa akin. Nakita ko kung paano ka tahimik na naglalagay ng pagkain sa mesa kapag alam mong hindi pa ako kumakain.”
Napailing ako, pinipigilan ang luha.
“At dahil doon, lalong naging mas masakit. Dahil ang lalaking marunong mag-alaga ng isang estranghera, hindi man lang nagawang tingnan ang sariling asawa.”
Parang may kumirot sa mukha ni Gabriel.
Tumahimik siya nang matagal.
Sa labas, muling kumatok si Paulo.
“Sir, hindi na po mapigil ang mga tao sa baba.”
Tumalikod ako. “Ayusin natin ito.”
“Huwag,” biglang sabi ni Gabriel.
Nilingon ko siya.
Lumapit siya at hinawakan ang pulso ko, ngunit hindi mahigpit. Para bang takot siyang masaktan ako.
“Huwag kang bumaba kung ayaw mo,” sabi niya. “Ako ang haharap sa kanila.”
“Bakit?”
Dahan-dahan siyang huminga.
“Dahil asawa kita.”
Napangiti ako nang malamig. “Ngayon mo lang naalala?”
Hindi siya umiwas sa tingin ko.
“Oo,” sabi niya. “At huli na. Pero hindi ibig sabihin na hindi ko susubukang itama.”
Natigilan ako.
Hindi ko inaasahan ang sagot na iyon.
Si Gabriel, na dati’y walang pakialam kahit masaktan ang iba, ngayon ay nakatayo sa harap ko na tila handang ibaba ang ulo.
“Hindi kita pipilitin,” patuloy niya. “Kung gusto mong ituloy ang diborsyo, pipirma ako. Kung gusto mong kunin ang kabayaran na dapat ibinigay sa iyo noong unang araw pa lang, ibibigay ko. Kung gusto mong umalis, hindi kita hahabulin.”
Mahigpit kong kinuyom ang kamay.
“Pero bago iyon,” dagdag niya, “hayaan mong harapin ko ang mga taong ginawang kalakal ang buhay mo.”
Bumukas ang pinto.
Sa pagkakataong ito, hindi na si Paulo lang ang naroon.
Kasama niya ang ama ko, ang madrasta ko, at ang ilang kamag-anak na matagal ko nang hindi kinikilala bilang pamilya.
Pagkakita sa akin, agad na umarte ang ama ko na parang labis ang pag-aalala.
“Mariela! Anak! Nasaan ka ba? Alam mo ba kung gaano kami nag-alala?”
Hindi ako gumalaw.
Ang madrasta ko naman ay mabilis na tumingin sa paligid ng mamahaling condominium, pagkatapos ay tumuon ang mata sa akin. Sa isang iglap, nabasa ko ang kalkulasyon sa mukha niya.
“Dito ka pala nakatira,” sabi niya, matamis ang boses ngunit matalim ang mata. “Bakit hindi mo sinabi sa amin? Akala namin pinabayaan ka ng asawa mo.”
Ngumiti ako. “Pinabayaan naman talaga.”
Natahimik ang lahat.
Gabriel, na nakatayo sa tabi ko, biglang nanigas.
Hindi ako tumingin sa kanya. Deretso akong tumingin sa ama ko.
“Pero hindi ibig sabihin, may karapatan kayong gamitin ako ulit.”
Nagbago ang mukha ng ama ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Alam kong hindi kayo nag-aalala sa akin,” sabi ko. “Nag-aalala kayo sa kasunduan. Kapag natuloy ang diborsyo, mawawala ang koneksiyon ninyo sa pamilya ni Gabriel.”
Namutla ang madrasta ko.
“Anak, hindi ganyan—”
“Hindi ako ang anak ninyo kapag walang pakinabang,” putol ko. “Noong bata ako, ipinadala ninyo ako sa malayong probinsya para hindi maging sagabal sa bago ninyong pamilya. Noong kailangan ninyo ng kasunduan, bigla ninyo akong kinuha pabalik at ipinakasal sa lalaking hindi ko kilala.”
Tumahimik ang buong silid.
Marahang lumapit si Gabriel sa tabi ko.
“Mariela,” sabi ng ama ko, pinipilit pa ring ngumiti, “huwag kang magpahiya sa harap ng asawa mo.”
“Hindi na niya kailangang manahimik.”
Nagulat kaming lahat nang magsalita si Gabriel.
Tiningnan niya ang ama ko, malamig ang mukha ngunit mabigat ang boses.
“Mula ngayon, walang sinuman sa inyo ang may karapatang kausapin siya nang ganyan.”
Napatanga ang ama ko. “Mr. Gabriel, pamilya kami ni Mariela.”
“Pamilya?” Umangat nang bahagya ang kilay ni Gabriel. “Ang pamilyang ginamit siya bilang bayad-utang?”
Namula ang mukha ng ama ko.
“May kasunduan tayo noon—”
“Kasunduan ng matatanda,” sabi ni Gabriel. “Hindi kasunduan ni Mariela.”
Napatingin ako sa kanya.
Hindi ko alam kung bakit, ngunit sa sandaling iyon, may kakaibang init na kumalat sa dibdib ko.
Si Gabriel ay tumingin sa akin.
“Mariela, sabihin mo sa kanila ang gusto mo.”
Napalunok ako.
Ito ang unang beses na may nagtanong sa akin kung ano ang gusto ko.
Hindi kung ano ang kailangan ng pamilya.
Hindi kung ano ang dapat para sa negosyo.
Hindi kung ano ang nararapat ayon sa kasunduan.
Kundi kung ano ang gusto ko.
Tumingin ako sa ama ko, sa madrasta ko, sa lahat ng taong minsang nagpasya para sa buhay ko.
“Gusto kong makipagdiborsyo,” sabi ko.
Nanlaki ang mata ng lahat.
Pati si Gabriel ay bahagyang nanigas.
Pero hindi ko binawi.
“Gusto kong matapos ang kasal na ito, hindi dahil gusto ninyong pakinabangan ito, at hindi dahil gusto ni Gabriel na takasan ito. Kundi dahil ako mismo ang pumipili.”
Tahimik si Gabriel.
Akala ko pipigilan niya ako.
Pero pagkaraan ng ilang segundo, tumango siya.
“Sige.”
Sumakit ang dibdib ko.
Kahit ako ang nagsabi, hindi ko inaasahang ganoon kasakit marinig na pumayag siya.
Ngunit agad niyang idinagdag:
“Pipirma ako sa diborsyo. Pero hindi ngayon. Bibigyan kita ng isang buwan.”
Kumunot ang noo ko. “Para saan?”
“Para ayusin ang lahat ng dapat ayusin. Ang ari-arian mo. Ang seguridad mo. Ang karapatan mo. At…” Huminto siya sandali. “Para bigyan ako ng pagkakataong humingi ng tawad nang tama.”
Tinitigan ko siya.
“Gabriel, hindi mabibili ng isang buwan ang tatlong taon.”
“Alam ko,” sagot niya. “Kaya hindi ko bibilhin.”
Bumaba ang boses niya.
“Paghihirapan ko.”
Sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, hindi ko alam kung paano siya sasagutin.