Dinala Nila ang Bata, Dalawang Maleta, at Isang Pekeng Sulat sa Lobby, Pero Hindi Nila Alam na May Kamera at Barangay Record Na
Bahagi 3 — Dinala Nila ang Bata, Dalawang Maleta, at Isang Pekeng Sulat sa Lobby, Pero Hindi Nila Alam na May Kamera at Barangay Record Na
Pagdating ko sa Mayumi Residences, tanghali na.
Mainit sa labas.
Iyong klase ng init sa Maynila na dumidikit sa balat at nagpapabigat sa ulo.
Pero mas mainit ang eksenang nadatnan ko sa lobby.
Nakatayo si Rina sa harap ng reception desk, hawak ang kamay ni Nico.
Sa tabi niya, may dalawang maleta.
Isang backpack ng bata.
Isang plastic bag na may baong pagkain.
Para bang hindi siya dumaan para makiusap.
Dumating siya para tumira.
Nasa harap niya ang admin officer, ang security guard, at si Carla, ang bagong tenant ko.
Si Carla ay nakasuot ng simpleng blouse at slacks, hawak ang notarized lease contract na pinirmahan namin.
Nang makita ako ni Rina, lumaki ang mga mata niya.
—Ate Mariel! Mabuti dumating ka. Sabihin mo sa kanila na papapasukin mo kami.
Hindi ako lumapit agad.
Tiningnan ko muna si Nico.
Namumula ang mukha niya sa hiya.
Nakayuko siya.
Mahigpit ang hawak sa toy car.
—Bakit mo dinala ang bata rito?
Sumimangot si Rina.
—Dahil dito na muna kami titira hanggang matapos ang enrollment. Hindi ba iyan naman ang dapat? Kung ayaw mong pirmahan ang address, edi titira kami nang totoo.
Tahimik ang lobby.
May ilang residente sa sofa area na kunwari nagce-cellphone pero halatang nakikinig.
Lumapit si Carla.
—Mariel, sinabi ko na sa kanila na ako ang tenant. Pero ayaw nilang maniwala.
Tumingin si Rina kay Carla mula ulo hanggang paa.
—Tenant? Kailan pa? Kahapon lang ba? Ang galing mo talaga, Ate. Gumawa ka pa ng kontrata para lang hadlangan ang pamangkin mo.
Hindi ko siya pinatulan.
—Guard, pakibalik ang CCTV recording mula kanina. Admin, pakihanda ang incident report.
Biglang nagbago ang mukha ni Rina.
—Incident report? Para saan?
—Para may record na sinubukan mong pumasok sa unit na hindi mo tinitirhan, dala ang bata at gamit, gamit ang pangalan ko.
—Ang OA mo!
—Hindi. Maingat lang ako.
Hinila niya mula sa bag ang isang papel.
—May sulat ako.
Inilahad niya iyon sa admin officer.
Nakita ko ang pangalan ko sa ibaba.
Muli.
Mariel Santos.
Muli, pirma ko.
Mas malinis kaysa sa nakita ko sa folder.
Mas malapit sa tunay kong pirma.
Pero hindi akin.
Binasa ng admin officer ang papel.
Authorization to occupy.
Pansamantalang pahintulot daw mula sa akin na manirahan si Rina at Nico sa unit ko habang school enrollment period.
May petsa kahapon.
Kahapon, nasa opisina ako buong araw.
Kahapon, ang unit ay nasa ilalim na ng lease ni Carla.
Kahapon, hindi ako pumirma ng kahit ano.
Naramdaman kong tumigas ang mga kamay ko.
—Rina, saan mo nakuha iyan?
Umangat ang baba niya.
—Pinadala ni Kuya Adrian.
Pakiramdam ko tumigil ang lahat.
Kahit si Carla, napatingin sa akin.
—Ulitin mo.
—Sabi ni Kuya, kakausapin ka niya. Sabi niya, okay lang naman daw sa kaniya. Asawa mo siya, kaya may karapatan din siya sa unit.
Hindi ako nagsalita.
Pero may bagay na nabasag sa loob ko.
Hindi na ito simpleng pakikisama.
Hindi na ito pagiging malambot ni Adrian.
Kung totoo ang sinabi ni Rina, ginawa na niya akong hadlang sa sarili kong ari-arian.
Kung hindi naman totoo, ginamit ni Rina ang pangalan ng asawa ko para takutin ako.
Parehong hindi katanggap-tanggap.
Tinawagan ko si Adrian sa harap nila.
Nag-ring nang tatlong beses bago niya sinagot.
—Love?
—Nasa condo ako. Nandito si Rina. May dala siyang sulat na may pekeng pirma ko. Sabi niya, ikaw ang nagpadala.
Tahimik siya.
Isang segundo.
Dalawa.
Tatlo.
—Adrian.
—Love, pakinggan mo muna ako.
Nanlambot ang tuhod ko.
Hindi dahil mahina ako.
Kundi dahil sapat na ang unang pangungusap niya para malaman kong may bahagi siyang alam.
—Ano ang dapat kong pakinggan?
—Hindi ko alam na pipirmahan nila iyon. Sinabi lang ni Mama na kailangan ng draft. Sabi niya ipapakita muna sa iyo.
Napapikit ako.
—Ikaw ang nagbigay ng sample ng pirma ko?
Walang sagot.
Doon na umingay ang tenga ko.
Sa loob ng isang taon ng kasal, akala ko ang pinakamalaking problema namin ay ang hindi niya pagkontra sa pamilya niya.
Hindi pala.
Ang problema ay kaya niyang tumahimik habang ginagamit nila ang pangalan ko.
—Adrian, sagutin mo ako.
Mahina ang boses niya.
—Nakita nila sa lumang document sa drawer natin. Hindi ko inisip na gagamitin nila.
—Hindi mo inisip? O ayaw mong isipin?
—Love, please. Huwag nating palakihin.
Napatawa ako.
Malinis.
Mababa.
Nakakatakot kahit para sa sarili ko.
—Pinalaki ninyo na nang ginaya ninyo ang pirma ko.
Pinatay ko ang tawag.
Si Rina, biglang nawalan ng tapang.
—Ate, hindi naman kami ang gumawa niyan. Si Mama ang may kilala sa print shop.
Doon napaangat ang tingin ko.
—Print shop?
Natakpan niya ang bibig niya.
Huli na.
Kahit siya, alam niyang may nasabi siyang hindi dapat.
Lumapit ang admin officer.
—Ma’am Mariel, with your permission, tatawag po kami ng barangay tanod. Since may disputed document at unauthorized attempt to occupy.
—Tawagin ninyo.
Sumigaw si Rina.
—Hindi mo puwedeng gawin ito! Pamilya tayo!
Tumingin ako sa kaniya.
—Hindi pamilya ang tawag sa taong gumagawa ng pekeng pirma.
Umiyak si Nico.
Doon humina ang mukha ni Rina.
Lumuhod siya at niyakap ang anak niya.
—Tingnan mo ang ginawa ng tita mo. Ayaw ka niyang tulungan.
Mabilis akong lumapit.
Hindi ako sumigaw, pero matigas ang boses ko.
—Huwag mong gamitin ang bata para takpan ang ginawa mo.
Napatingin sa akin si Nico.
Nanginginig ang labi niya.
—Tita, ayaw mo po ba sa akin?
Doon ako muntik bumigay.
Lumuhod ako sa harap niya.
—Gusto kita, Nico. Hindi ikaw ang mali. Pero hindi puwedeng magsinungaling ang matatanda para lang makuha ang gusto nila.
Tumulo ang luha niya.
—Sabi po ni Mama, dito na kami titira.
Tumingin ako kay Rina.
—Sinabi mo sa bata?
Hindi siya sumagot.
—Pinangakuan mo siyang dito siya titira kahit hindi mo pa ako tinatanong?
Sumigaw siya.
—Kasi dapat papayag ka! Ikaw ang may sobra! Kami ang nangangailangan!
Doon natahimik ako.
Dahil lumabas na ang tunay na ugat.
Hindi ito tungkol kay Nico.
Hindi ito tungkol sa edukasyon.
Tungkol ito sa paniniwala nilang kapag may pag-aari ako, awtomatikong may bahagi sila.
Dumating ang barangay tanod makalipas ang sampung minuto.
Kasama nila ang barangay secretary na kilala ng admin.
Nang makita niya ang papel, tumingin siya sa akin.
—Ma’am, kayo po ba ang pumirma nito?
—Hindi.
—May valid ID po ba na ginamit para rito?
Nagkatinginan sina Rina at Mommy Pilar na biglang dumating, pawis na pawis at galit na galit.
—Ano na naman itong eskandalo mo, Mariel?
Hindi ako sumagot.
Ang barangay secretary ang nagsalita.
—Ma’am, may authorization letter po rito na pinagtatalunan. Kung hindi ito pinirmahan ng owner, kailangan po itong i-record.
Biglang bumait ang boses ni Mommy Pilar.
—Ay, misunderstanding lang iyan. Pamilya kami. Hindi na kailangan ng barangay.
—Kailangan po, kasi may allegation of falsified signature.
Nawala ang ngiti niya.
—Falsified agad? Hindi ba puwedeng draft lang?
Kinuha ng secretary ang kopya ng papel.
—Kung draft lang po, bakit may pirma, petsa, at photocopy ng ID sa likod?
Nanlamig ako.
—Photocopy ng ID?
Inikot niya ang papel.
Nandoon nga.
Kopya ng UMID ko.
Lumang ID.
Iyong ID na nasa drawer namin sa bahay.
Hindi ko na kailangan magtanong kung paano nila nakuha.
Si Adrian lang ang may access sa drawer na iyon bukod sa akin.
Huminga ako nang malalim.
Sa sandaling iyon, wala na akong naramdamang galit.
Ang natira na lang ay linaw.
Malinis.
Malamig.
Delikado.
—Admin, pakigawan ng kopya ang lahat. Barangay, gusto kong i-record ang incident. At gusto kong idagdag na ginamit ang kopya ng ID ko nang walang pahintulot.
Sumigaw si Mommy Pilar.
—Mariel! Asawa mo ang anak ko!
Tumingin ako sa kaniya.
—At ako ang may-ari ng pangalan ko.
Napalunok siya.
Dumating si Joel ilang minuto pagkatapos.
Mukha siyang hindi natulog.
Nang makita niya ang dalawang maleta, napahawak siya sa ulo.
—Rina, ano ang ginagawa mo?
—Para kay Nico ito!
—Hindi. Para sa ego mo ito.
Nagulat si Rina.
—Ano?
Inilabas ni Joel ang cellphone niya.
—Nakausap ko ang principal ng school na malapit sa atin. May slot pa. Maayos ang school. Hindi elite, pero maayos. Pero sinabi mo sa lahat na hindi bagay kay Nico iyon dahil ayaw mong mapahiya sa mga kumare mo.
Napatingin ang mga tao.
Napangiwi si Rina.
—Huwag mong baluktutin.
—Ako ang bumabaluktot? Rina, ipinangutang mo ang uniform ng private tutorial center para lang magmukhang enrolled na siya sa advanced class. Ipinost mo pa. Tapos ngayon gusto mong gamitin ang condo ni Ate Mariel para mapatunayan sa mga tao na kaya mong ipasok ang anak natin sa sikat na school.
Bawat salita ni Joel ay parang pagbukas ng ilaw sa madilim na kwarto.
Isa-isa kong nakita ang buong larawan.
Hindi sila desperado dahil walang option.
Desperado sila dahil may imahe silang gustong ipakita.
Si Mommy Pilar naman, hindi lang tumutulong sa apo.
Pinoprotektahan niya ang paborito niyang anak.
At si Adrian, sa halip na pigilan sila, binuksan pa ang drawer ng buhay ko.
Doon dumating si Adrian.
Hingal.
Magulo ang buhok.
Tiningnan niya ako, tapos ang barangay, tapos ang papel.
—Love, umuwi muna tayo. Pag-usapan natin sa bahay.
—Hindi na tayo uuwi sa iisang bahay ngayon.
Nanigas siya.
—Ano?
—Dito tayo mag-uusap. Sa harap ng record. Sa harap ng papel. Sa harap ng taong ginamit ninyo.
Lumapit siya.
—Hindi ko ginamit ang ID mo. Si Mama lang ang humiram. Akala ko para tingnan lang spelling ng pangalan mo.
Napatingin ako sa kanya.
—Humiram?
Si Mommy Pilar agad sumingit.
—Ako ang kumuha, oo. Pero hindi ko ninakaw. Nasa drawer lang naman. Pamilya tayo.
—Pamilya tayo kaya puwede ninyong buksan ang drawer ko?
—Huwag kang bastos.
Sa unang pagkakataon, hindi ako umatras sa boses niya.
—Hindi ako bastos. Galit ako.
Tahimik ang lobby.
Sinabi ko iyon nang buo.
Hindi umiiyak.
Hindi sumisigaw.
Hindi nanginginig.
—Galit ako dahil ginamit ninyo ang tiwala ko. Galit ako dahil ginawa ninyong dahilan ang bata. Galit ako dahil ang asawa ko, na dapat proteksiyon ko, ang naging pinto ninyo.
Namula ang mata ni Adrian.
—Love, sorry.
—Hindi pa ako tapos.
Humarap ako sa barangay secretary.
—Gusto kong malaman kung may naisumite na silang kahit anong document sa school gamit ang pangalan ko.
Sumagot siya:
—Puwede po natin i-coordinate sa school registrar. Pero kung may submission na, kailangan ninyo pong magbigay ng written denial.
Tumango ako.
—Gagawin ko ngayon.
Nagmamadaling nagsalita si Rina.
—Ate, please. Kapag nag-deny ka, baka ma-blacklist si Nico.
—Hindi ko siya bina-blacklist. Pinipigilan ko kayong magsumite ng kasinungalingan.
Lumuhod si Mommy Pilar sa harap ko.
Hindi dahil nagsisisi siya.
Kundi dahil maraming tao.
—Mariel, maawa ka sa bata. Isang pirma lang. Isang taon lang. Pagkatapos, bahala ka na ulit sa condo mo.
Tiningnan ko siya.
—Kaya pala may dalawang maleta.
Natigilan siya.
—Isang taon lang ba talaga? O balak ninyong tumira roon hanggang matapos ang elementarya?
Walang sumagot.
Doon na nagsalita si Carla, tahimik pero malinaw.
—Ma’am Mariel, kanina po, bago kayo dumating, sinabi nila sa akin na ako raw ang dapat umalis dahil “pamilya” sila at ako raw ay umuupa lang.
Napapikit ako.
Ang kapal.
Ang kapal nila.
Si Rina, imbes na mahiya, tumalim ang tingin.
—Eh totoo naman. Umuupa ka lang. Kami pamilya.
Sumagot si Carla:
—Ako ang may kontrata.
Doon ko naramdaman ang maliit na tagumpay.
Hindi dahil may napahiya.
Kundi dahil may papel na nagsasabing hindi nila puwedeng lamunin ang lahat gamit ang salitang “pamilya.”
Kinuha ko ang phone ko at binuksan ang voice recorder.
—Mula ngayon, lahat ng sasabihin ninyo tungkol sa unit ko, pangalan ko, ID ko, at pirma ko, ire-record ko.
Nagulat si Adrian.
—Love, kailangan ba talaga iyan?
Tumingin ako sa kanya.
—Oo. Dahil noong tiwala ang gamit ko, ginawa ninyo akong tanga.
Doon biglang pumasok ang tawag mula sa school registrar.
Admin pala ang tumawag kanina at nagpa-coordinate.
Sinagot ko sa speaker.
—Good afternoon, Ma’am Mariel. May inquiry lang po kami. May nag-submit po kasi online ng preliminary enrollment file under the name Nico Dela Cruz, with your unit address and your name listed as guardian. Maaari po bang i-confirm ninyo kung authorized ito?
Parang may batong bumagsak sa gitna ng lobby.
Napaluhod si Rina sa upuan.
Si Mommy Pilar napahawak sa dibdib.
Si Adrian napatingin sa sahig.
Ako naman, nakatitig lang sa phone.
Kalmado kong sinabi:
—Hindi ko iyon authorized. Hindi doon nakatira ang bata. Hindi ako guardian. At anumang pirma o ID na ginamit sa file na iyon ay ginamit nang wala akong pahintulot.
Tahimik ang kabilang linya.
Pagkatapos, sinabi ng registrar:
—Noted po, Ma’am. In that case, kailangan po naming i-hold ang application at i-forward sa school head for verification.
Napahiyaw si Rina.
—Ate, huwag!
Pero tapos na.
Naitala na.
Narinig na.
At sa unang pagkakataon, ang pamilyang sanay magpasunod gamit ang awa, ingay, at salitang “kadugo,” ay humarap sa isang bagay na hindi nila kayang sigawan.
Record.
