Babaeng May Dalang Sanggol
Bahagi 2: Ang Babaeng May Dalang Sanggol
Nang marinig ko ang boses ng babaeng iyon, parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
“Miguel…”
Isang pangalan lang.
Pero sapat na para ipako sa kinatatayuan ang lalaking ilang minuto lang ang nakalipas ay napakatapang magsabing wala siyang kinalaman sa gastos ng panganganak ko.
Dahan-dahang lumingon si Miguel.
Sa sandaling nagtagpo ang mga mata nila ng babae, nakita ko ang lahat.
Takot.
Gulat.
Galit.
At ang pinakamasakit sa lahat, pagkakakilala.
Hindi siya nagtanong kung sino ang babae.
Hindi siya nagulat tulad ng isang taong walang alam.
Ang unang lumabas sa bibig niya ay:
“Bakit ka nandito?”
Natawa si Mama.
Mahina lang, pero sapat para marinig ng lahat.
“Magandang tanong iyan. Bakit nga ba siya nandito?”
Ang babae ay nakatayo malapit sa elevator. Bata pa siya, marahil nasa kalagitnaan ng twenties. Payat, maputla, at halatang ilang araw nang hindi maayos ang tulog. Nakabalot sa manipis na kumot ang sanggol na karga niya.
Habang nakatingin siya kay Miguel, sunod-sunod na tumulo ang luha niya.
“Hindi mo sinasagot ang tawag ko,” nanginginig niyang sabi. “Sabi mo pupunta ka kahapon. Sabi mo magdadala ka ng pera para sa gatas at checkup ng anak natin.”
Anak natin.
Dalawang salitang iyon ang humiwa sa katahimikan.
Nakarinig ako ng malakas na bulong mula sa mga taong nasa paligid.
“May anak siya sa iba?”
“Diyos ko, kakapanganak lang ng asawa niya.”
“Grabe naman.”
Si Miguel ay biglang lumapit sa babae, tila gustong pigilan ito sa pagsasalita.
“Clarisse, tumahimik ka muna.”
Clarisse.
Kaya pala.
May pangalan siya sa buhay ng asawa ko.
May mukha.
May boses.
May dalang sanggol.
At marahil, may mga gabing si Miguel ay hindi talaga “busy sa trabaho,” kundi nasa piling niya.
Hinawakan ni Mama ang balikat ko. Hindi mahigpit, pero sapat para maramdaman kong hindi ako nag-iisa.
“Lina,” mahina niyang sabi. “Huminga ka.”
Doon ko lang napansing halos hindi na pala ako humihinga.
Dahan-dahan akong humugot ng hangin.
Masakit ang tahi ko. Masakit ang dibdib ko. Masakit ang lahat.
Pero sa gitna ng sakit, may kakaibang linaw na unti-unting bumukas sa isip ko.
Anim na taon akong nagtatanong sa sarili ko kung saan ako nagkulang.
Bakit hindi niya ako maalagaan.
Bakit hindi niya ako mahalin nang maayos.
Bakit bawat piso, bawat sentimo, kailangan kong patunayan.
Ngayon, malinaw na ang sagot.
Hindi ako ang kulang.
Siya ang walang laman.
Si Mama ang unang kumilos. Kinuha niya ang papel mula sa sobre at ibinigay ito sa akin.
“Basahin mo.”
Nanginginig ang kamay ko nang tanggapin ko iyon.
Hindi ito simpleng mensahe.
Isa itong kopya ng birth certificate.
Nakasulat doon ang pangalan ng sanggol.
At sa bahagi ng ama, malinaw na malinaw ang pangalan:
Miguel Reyes.
Parang may sumabog sa tenga ko.
Ang paligid ay lumabo sandali.
Nakita ko si Miguel na pilit inaagaw ang papel mula sa akin, pero agad siyang hinarang ni Mama.
“Huwag mong subukan,” malamig niyang sabi.
“Ma, hindi ninyo naiintindihan,” mabilis na sabi ni Miguel. “Nagkamali lang ako. Nangyari lang iyon isang beses.”
Tumawa si Clarisse habang umiiyak.
“Isang beses?” ulit niya. “Miguel, mahigit dalawang taon mo akong pinangakuan. Sinabi mong hiwalay na kayo ng asawa mo sa puso, papel na lang ang kulang. Sinabi mong kapag nakapanganak ako, aayusin mo ang lahat.”
Napapikit ako.
Dalawang taon.
Habang ako ay nagluluto para sa kanya.
Habang naglilipat ako ng share ko sa tubig, kuryente, grocery.
Habang nag-iipon ako ng resibo dahil pakiramdam ko kailangan kong protektahan ang sarili ko.
May ibang babaeng pinapangakuan pala siya.
At may batang naisilang bago pa man ang kambal namin.
“Tumigil ka!” sigaw ni Miguel kay Clarisse.
Nagulat ang sanggol sa bisig nito at nagsimulang umiyak.
Ang tunog ng iyak ng bata ang nagpabalik sa akin sa sarili ko.
Hindi kasalanan ng batang iyon.
Hindi niya piniling ipanganak sa kasinungalingan.
Tulad ng kambal ko, inosente rin siya.
Kaya kahit nanginginig ang buong katawan ko, tiningnan ko si Miguel at sinabi:
“Huwag mong sigawan ang bata.”
Natigilan siya.
Marahil hindi niya inaasahang iyon ang unang sasabihin ko.
Ako man, hindi ko rin inaasahan.
Pero sa sandaling iyon, mas malinaw pa sa sakit ang isang bagay: hindi ko hahayaan ang lalaking ito na sirain pa ang buhay ng kahit sinong bata.
Lumapit si Camille, ang kaibigan kong abogado. Hindi ko namalayang dumating na pala siya. Marahil si Mama ang tumawag sa kanya kanina pa.
Suot niya ang simpleng blouse at slacks, pero ang awtoridad sa tindig niya ay sapat para tumahimik ang lahat.
“Lina,” sabi niya, lumapit sa akin. “Kaya mo bang magsalita?”
Tumango ako.
Hindi ako sigurado kung kaya ko, pero kailangan kong kayanin.
Bumaling siya kay Miguel.
“Mr. Reyes, simula sa oras na ito, anumang sasabihin mo ay maaaring gamitin sa legal na proseso. May kopya kami ng financial agreement, mga bank transfer, messages, recordings, proof of neglect, at ngayon, dokumentong may kinalaman sa isa pang anak mo.”
Namula ang mukha ni Miguel.
“Hindi ninyo ako puwedeng takutin.”
Kalmadong ngumiti si Camille.
“Hindi ka namin tinatakot. Inaabisuhan ka namin.”
Si Mama naman ay inilabas ang isa pang folder mula sa bag.
“Akala mo siguro pera lang ang kaya kong ilabas ngayon,” sabi niya. “Pero sa loob ng ilang linggo, habang nasa ospital ang anak ko at habang patuloy mong pinapahiya siya, may mga taong kusang lumapit sa amin.”
Tumingin siya kay Clarisse.
“Isa na siya roon.”
Napalunok si Miguel.
Biglang nagbago ang tono niya.
“Lina, pag-usapan natin ito nang tayong dalawa lang.”
Dati, baka pumayag ako.
Dati, baka hinayaan kong hilahin niya ako sa isang sulok, paliwanagan, lituhin, at kumbinsihing kasalanan ko rin ito.
Pero hindi na ako ang dating Lina.
Limang araw pa lang akong mula sa operasyon.
Mahina ang katawan ko.
Pero ang puso ko, sa wakas, tumitibay.
Umiling ako.
“Wala na tayong kailangang pag-usapan nang tayong dalawa lang.”
“Lina—”
“Hindi,” putol ko sa kanya. “Anim na taon akong nakinig sa’yo. Anim na taon akong naniwala sa ‘fair’ mo. Anim na taon akong nagbayad, nagtiis, nag-alaga, nagpakumbaba. Ngayon, ikaw naman ang makikinig.”
Tumahimik ang buong hallway.
Kahit si Mama, hindi nagsalita.
Tumingin ako kay Clarisse.
Hindi galit ang naramdaman ko sa kanya.
Hindi buo.
May kirot, oo.
May poot, oo.
Pero higit doon, may pagod.
“Alam mo bang kasal pa siya?” tanong ko.
Napayuko siya, luhaang tumango.
“Sa huli ko na nalaman. Pero buntis na ako noon. Sinabi niyang aayusin niya. Sinabi niyang ikaw ang ayaw bumitaw.”
Napangiti ako.
Mapait.
“Ako pala ang ayaw bumitaw.”
Huminga ako nang malalim.
“Hindi na ngayon.”
Si Miguel ay biglang lumuhod sa harap ko.
Oo, lumuhod siya.
Sa harap ng cashier, ng mga nurse, ng ibang pasyente, ng kabit niya, ng nanay ko, at ng abogado ko.
“Lina, patawarin mo ako. Nadala lang ako. Nagkamali ako. Pero ikaw ang asawa ko. Ikaw ang mahal ko. May kambal tayo. Huwag mong sirain ang pamilya natin.”
Tinitigan ko siya.
Ilang buwan ko sigurong hinintay marinig ang mga salitang iyon.
Pero ngayon, wala na itong bigat.
Parang lumang resibo na nabasa ng ulan.
Hindi na mabasa.
Hindi na magagamit.
“Hindi ako ang sumira sa pamilya natin,” sabi ko. “Ikaw.”
Inilapit ni Camille ang wheelchair ko nang kaunti.
“Lina, puwede na tayong umalis. Kailangan mong magpahinga.”
Tumango ako.
Pero bago ako umalis, may isang bagay pa akong kailangang sabihin.
Tumingin ako kay Miguel.
“Simula ngayon, lahat ng gastos ng mga anak natin, idadaan sa batas. Hindi sa awa mo. Hindi sa moods mo. Hindi sa kung kailan ka may natirang pera pagkatapos mong gastusan ang sarili mo.”
Namula ang mga mata niya.
“Anak ko rin sila.”
“Kung ganoon,” sagot ko, “matututo kang maging ama sa paraang hindi mo kayang takasan.”
Pinaharap ako ni Mama sa direksyon ng hallway palabas.
Pero bago kami tuluyang umalis, narinig ko si Clarisse na humihikbi.
“Paano kami ng anak ko?”
Huminto ako.
Tahimik akong tumingin sa kanya.
Hindi ko siya kaibigan.
Hindi rin siya inosente sa lahat.
Pero ang batang karga niya ay walang kasalanan.
“Kausapin mo ang abogado mo,” sabi ko. “Huwag kang umasa sa pangako niya. Papel ang kunin mo. Legal. Malinaw.”
Napatingin siya sa akin, tila hindi makapaniwala.
Siguro inaasahan niyang sisigawan ko siya.
Pero wala na akong lakas para makipag-agawan sa isang lalaking hindi naman karapat-dapat agawan.
Si Mama ang nagtulak sa wheelchair ko.
Habang palayo kami, narinig ko ang boses ni Miguel na paulit-ulit akong tinatawag.
“Lina! Lina, sandali! Pakinggan mo ako!”
Hindi na ako lumingon.
Sa dulo ng hallway, nadaanan namin ang nursery.
Sa likod ng salamin, nakita ko ang kambal ko.
Ang munting anak kong babae ay nakapikit, payapang natutulog.
Ang anak kong lalaki naman ay bahagyang gumalaw, tila nananaginip.
Doon ko naramdaman ang unang tunay na pagluha ko mula nang magsimula ang lahat.
Hindi na dahil kay Miguel.
Kundi dahil sa kanila.
Sa dalawang batang hindi ko hahayaang lumaki sa bahay na ang pagmamahal ay sinusukat sa resibo.
Dahan-dahang yumuko si Mama at bumulong:
“Anak, tapos na ang panahong ikaw ang laging nagbabayad.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
Sa unang pagkakataon, kahit masakit ang katawan ko at wasak ang puso ko, naramdaman kong may pinto palang bumubukas.
Hindi pinto pabalik sa dati.
Kundi pinto palabas.
Palayo sa lalaking itinuring akong obligasyon.
Patungo sa buhay na ako naman ang pipili.
At sa likod namin, naiwan si Miguel sa gitna ng hallway.
May hawak na lihim.
May kaharap na dalawang babae.
May tatlong batang hindi na niya puwedeng ituring na gastos lang.
At isang asawang sa wakas ay tumalikod na.