Nagsuka Ako sa Meeting; Nagdagdag ng ₱100 Milyon ang Dating Asawa Ko at Biglang Sinabing: “Magiging Tatay Na Ako!”
PARTE 1
“Buntis ang asawa ko. Magdadagdag kami ng isang daang milyong piso sa proyekto.”
Muntik kong mabitawan ang basong hawak ko.
Una, wala pang kumpirmasyong buntis ako.
Ikalawa, pitong linggo nang pinal ang pagpapawalang-bisa ng kasal namin.
At ikatlo, ang lalaking nagsabi niyon ay sampung minuto pa lang na tinatanggihan ang ikalabintatlong proposal ko.
Si Gabriel Reyes.
Dating asawa ko. Kasalukuyang kliyente namin. At mukhang ipinanganak para subukin ang natitira kong pasensiya.
Pero nagsimula ang lahat isang araw bago niya ipahayag sa buong opisina na magiging ama na siya.
“Mr. Reyes, alin po rito ang kailangang baguhin?”
Nakatayo ako sa conference room ng maliit naming advertising agency sa Makati. Sa screen, nakabukas ang presentation na tatlong gabi kong pinagpuyatan.
Nakaupo si Gabriel sa dulo ng mesa, nakatiklop ang mga braso, maayos ang navy niyang amerikana.
Tatlumpung taong gulang. Mayaman. Gwapo.
At napakahirap kausap kapag nasaktan ang pride.
“Hindi ko maramdaman ang konsepto,” sabi niya.
Sa tabi ko, mabilis na tumango ang boss kong si Dennis.
“Walang problema! Aayusin ni Mara. Hanggang masiyahan kayo.”
Ngumiti ako habang iniisip kung puwedeng isama sa project expenses ang pagpapagamot ng kumikibot kong mata.
“Panglabindalawang revision na po ito,” sabi ko.
Siniko ako ni Dennis.
Bahagyang ngumiti si Gabriel.
“Pasensiya na. Katatapos lang ng kasal ko. Medyo mahirap akong pasayahin ngayon.”
“Sa estado ninyong iyan?” tumawa si Dennis. “Marami pang iba diyan!”
Tumingin sa akin si Gabriel.
“Hindi ko kailangan ng iba.”
Napahigpit ang hawak ko sa clicker.
Ako ang unang humiling na maghiwalay kami.
Nang tanungin niya kung bakit, ang sagot ko ay, “Tatlumpu ka na, Gabriel. Hindi ka na tulad noong dalawampu’t lima.”
Hindi iyon ang totoong dahilan.
Mas madaling mang-insulto kaysa amining napapagod ka nang ipagtanggol ang sarili mong halaga sa bahay ng asawa mo.
“Puwede bang kami muna ni Mara?” tanong niya.
Agad nagligpit si Dennis.
“Of course!”
Pagkasara ng pinto, inilapag ni Gabriel ang ballpen.
“Gusto ko ng puting background na makulay.”
Tinitigan ko siya.
“Minimalist, pero maraming laman. Premium, pero pangmasa.”
“Gabriel.”
“Mr. Reyes. Nasa trabaho tayo.”
Huminga ako nang malalim.
“Sige, Mr. Reyes. Puwede bang malinaw na instructions ang ibigay ninyo?”
“Pakiusap muna.”
Naalala ko ang gabi ng huling malaking away namin.
Gusto kong lumipat sa apartment ng kapatid ko.
Sabi niya, “Kung gusto mong umalis, sabihin mong hindi mo na ako mahal.”
Hindi ko masabi.
Kaya ang sinabi ko ay, “Hindi pagmamahal ang dahilan para manatili sa lugar na lagi kang pinapaliit.”
Ngayon, nakangiti siyang nakatingin sa akin, parang laro lang ang lahat.
“Pakiusap,” sabi ko, “magsalita ka naman nang maayos.”
“Ano? Hindi ko narinig.”
Lumapit siya.
Sabay umikot ang sikmura ko.
Ang pabango niya, dati kong paborito, biglang naging sobrang tapang.
Tinakpan ko ang bibig ko at tumakbo palabas.
Sa restroom, nanginginig akong sumandal sa lababo.
“Mara?” tawag niya mula sa labas. “Ayos ka lang?”
Sumunod ang assistant kong si Jessa.
“Ate, may nakain ka bang panis?”
Umiling ako.
Kinabukasan, bumalik si Gabriel.
Nagpabili si Dennis ng kape, pastries, at mamahaling diffuser para sa conference room.
Pagpasok ko, naamoy ko ang vanilla.
Tumakbo na naman ako.
Paglabas ko, narinig ko ang bulungan.
“Baka buntis?”
Nakita ko si Gabriel sa pasilyo.
Nawala ang ngiti niya.
Tumingin siya sa tiyan ko, pagkatapos sa mukha ko.
“Mara,” mahina niyang tanong, “kailan ang huli mong regla?”
“Hindi mo na problema iyon.”
Pero bumalik siya sa conference room at inanunsiyo ang dagdag na pondo.
Nagtawanan ang lahat.
Ako lang ang hindi.
Bago ako makapagsalita, itinaas ni Dennis ang kamay.
“Congratulations! Mara, ililipat ka namin sa account ni Gabriel, effective immediately.”
At ngumiti ang dating asawa ko na para bang may karapatan pa siyang magpasya para sa buhay ko.
PARTE 2
“Hindi ako premyong kasama sa kontrata.”
Tumigil ang tawanan.
Nakatayo ako sa pintuan ng conference room. Basa pa ang mga mata ko dahil sa pagsusuka, pero malinaw ang boses ko.
“Sir Dennis, puwede nating pag-usapan ang assignment ko pagkatapos. Pero walang sinuman dito ang may pahintulot na ipahayag ang anumang tungkol sa katawan ko.”
Nawala ang ngiti ng boss ko.
“Mara, congratulations lang naman—”
“Wala pa ngang kumpirmasyon.”
Tumingin ako kay Gabriel.
“At hindi na ako asawa mo.”
Saglit siyang hindi gumalaw.
Pagkatapos, tumayo siya.
“Tama ka.”
Hindi ko inaasahan iyon.
“Sorry,” sabi niya. “Nagsalita ako nang hindi nagtatanong.”
Tahimik ang conference room.
Kinuha ko ang bag ko.
“Magpapatingin ako. Magfa-file ako ng leave.”
“Ako na ang—”
“Hindi.”
Huminto siya.
“Okay.”
Sa elevator, si Jessa lang ang kasama ko.
“Ate, sasamahan kita.”
Doon lang ako napaiyak.
Hindi dahil kay Gabriel.
Dahil isang linggo ko nang napapansin ang pagod, hilo, at kakaibang pagkasuklam sa kape, pero ayokong isipin ang posibilidad.
Bumili kami ng pregnancy test sa botika.
Sa restroom ng clinic, lumitaw ang dalawang guhit bago pa matapos ang oras sa instructions.
Umupo ako sa saradong toilet seat.
Dalawang guhit.
Isang buhay.
At isang relasyong matagal ko nang pinilit tapusin.
Sa ultrasound, sinabi ng doktor na halos sampung linggo na ang pagbubuntis ko.
Sampung linggo.
Tatlong linggo bago naging pinal ang annulment namin, nagkita kami ni Gabriel sa dati naming condo.
Kukunin ko sana ang natitirang gamit ko.
Umulan nang malakas. Nagbrownout sa kabilang building. Kumain kami ng malamig na takeout habang nakaupo sa sahig, tulad noong nagsisimula pa lang kami.
Humingi siya ng tawad.
Ako naman, sa isang gabing iyon, piniling maniwala.
Kinabukasan, nakita ko ang mensahe ng nanay niya sa tablet na naiwan sa kusina.
“Huwag mong hayaang mabuntis ka niya bago matapos ang lahat. Baka gamitin pa niya iyon.”
Hindi ako nangalkal.
Bukas ang screen. Naroon ang pangalan ko. Naroon ang sagot niya.
“Aayusin ko.”
Iyon lang.
Walang pagtutol. Walang pagtatanggol.
Umalis ako bago siya magising.
Ngayon, hawak ko ang maliit na ultrasound printout habang nakatingin si Jessa sa akin.
“Tatawagan mo siya?”
“Hindi ko alam.”
“Pero alam mong siya?”
Tumango ako.
Walang ibang lalaki.
Hindi iyon kailanman ang problema namin.
Ang problema ay sa bawat pagkakataong hinihiya ako ng pamilya niya, hinihiling niyang ako ang umunawa.
Kapag tinatawag akong ambisyosa ng nanay niya, sasabihin niyang matanda na iyon.
Kapag sinasabing hindi bagay sa apelyido nila ang trabaho ko, sasabihin niyang biro lang.
Kapag pinipilit akong huminto sa advertising para maghanda sa pagiging ina, sasabihin niyang pag-uusapan namin sa bahay.
Pero pagdating sa bahay, pagod siya.
Bukas na lang.
Sa susunod na lang.
Hanggang wala na akong gustong ipagpaliban.
Pag-uwi ko sa apartment sa Mandaluyong, may mensahe si Gabriel.
“Hindi ko ipipilit na sumama. Sabihin mo lang kung may kailangan.”
Hindi ako sumagot.
Sumunod ang isa.
“Babalikan ko rin ang sinabi ko sa opisina. Hindi dapat maging tsismis ang medical information mo.”
Kinabukasan, nagpadala siya ng email sa buong meeting group.
Maikli iyon.
Nagkamali raw siya sa pagbanggit ng personal na bagay. Walang dapat gumawa ng anumang pagbabago sa assignment ko nang hindi ako kinokonsulta.
Wala ring dagdag na pondong nakatali sa akin.
Ang investment ay dadaan sa normal na pagsusuri.
Binasa ko iyon nang tatlong beses.
Pagkatapos, tinawagan ko siya.
“Buntis ako.”
Walang tunog sa kabilang linya.
“Gabriel?”
“Nandito ako.”
“Halos sampung linggo.”
Narinig ko ang mahabang paghinga niya.
“Okay.”
“Iyon lang?”
“Marami akong gustong sabihin. Pero baka mali na naman ang mauna.”
Napapikit ako.
“Puwede ba kitang makita?” tanong niya.
“Sa café. Bukas. Tatlumpung minuto.”
Dumating siyang walang bulaklak, walang regalo, walang driver na sumusunod.
Tubig ang inorder niya para sa akin.
“Puwede ba ito?” tanong muna niya.
Tumango ako.
Inilapag ko ang ultrasound sa mesa.
Hindi niya agad hinawakan.
“Puwede?”
Muli akong tumango.
Nanginginig nang bahagya ang kamay niya nang kunin ang papel.
Sa unang pagkakataon mula nang magkahiwalay kami, nakita ko siyang hindi nakahanda sa sasabihin.
“Mara, gusto kong maging present.”
“Bilang ama.”
“Oo.”
“Hindi ibig sabihin nito na magkakabalikan tayo.”
“Alam ko.”
Tumingin ako sa kaniya.
“Hindi mo puwedeng bilhin ang pagbalik ko sa pamamagitan ng proyekto.”
Napayuko siya.
“Alam ko rin.”
Pero hindi pa tapos ang araw.
Habang pauwi ako, tumawag ang nanay niya.
Si Doña Lourdes Reyes.
Hindi ko alam kung sino ang nagsabi.
“Mara, kailangan nating mag-usap.”
“Kung tungkol kay Gabriel—”
“Tungkol sa dinadala mo.”
Nanlamig ang kamay ko.
“Paano ninyo nalaman?”
“Hindi importante. Ang importante, huwag muna tayong mag-anunsiyo. Kailangan maging maingat ang pamilya.”
“Wala akong inaanunsiyo.”
“Good. Magpapadala ako ng doktor na kilala namin. At abogado, para maayos ang arrangements.”
“Anong arrangements?”
“Para hindi maging komplikado ang apelyido, mana, at pagpapalaki.”
Tumigil ako sa paglalakad.
“Anak ko ang pinag-uusapan ninyo.”
“At kung kay Gabriel nga, apo ko.”
Kung.
Isang maliit na salitang biglang nagbalik sa lahat ng dahilan kung bakit ako umalis.
Pinatay ko ang tawag.
Makaraan ang isang oras, may dumating na sobre sa reception ng agency.
Hindi ko iyon binuksan.
Tinawagan ko si Gabriel.
“Sinabi mo sa nanay mo?”
“Hindi pa.”
“May ipinadala siyang abogado.”
“Ano?”
“Gusto niyang ayusin ang pagpapalaki sa anak ko bago man lang niya itanong kung maayos ang pakiramdam ko.”
Nagbago ang boses niya.
“Huwag kang pumirma. Pupuntahan kita kung gusto mo.”
“Ayoko.”
“Okay. Tatawagan ko siya.”
Bago matapos ang usapan, lumapit si Dennis sa desk ko.
“Mara, may concern lang ang finance.”
“Ano?”
Inabot niya ang printed email.
“May humihiling na alisin ka sa project. Conflict of interest daw.”
Sa ibaba, nakalagay ang pangalan ng kumpanya ng pamilya Reyes.
At ang pirma ng nanay ni Gabriel.
“Temporary lang,” dagdag ni Dennis.
Tiningnan ko ang papel.
Pareho na naman.
Kapag may hindi nila makontrol, trabaho ko ang unang kinukuha.
Binuksan ko ang sobre.
Sa unang pahina ng draft agreement, nakita ko ang hinihingi nilang pangunahing tirahan ng bata.
Ang bahay ng pamilya Reyes.
At sa ilalim ng pahina, may nakahandang puwang para sa pirma ni Gabriel.
PARTE 3
Hindi ako umiyak.
Iyon ang ikinagulat ko.
Dati, sapat ang isang malamig na salita ng nanay ni Gabriel para magkulong ako sa banyo.
Ngayon, inayos ko ang mga pahina, inilagay sa sobre, at tumayo.
“Sir Dennis, mag-email kayo ng formal notice kung aalisin ninyo ako sa project.”
“Mara, huwag naman nating palakihin.”
“Trabaho ko ito. Kailangan kong malaman kung ano ang desisyon, sino ang humiling, at ano ang magiging epekto sa posisyon ko.”
Napatingin siya sa tiyan ko.
Agad ko siyang pinigil.
“Hindi pa ako humihiling ng pagbabago sa duties ko. Kapag may medical recommendation, saka natin pag-usapan.”
Tumango siya, alanganin.
Lumabas ako bago pa manginig ang boses ko.
Sa lobby, naroon si Gabriel.
Hindi siya lumapit agad.
Tumayo lang siya mula sa upuan nang makita ako.
“Sinabi ni Jessa na may ipinadala si Mama.”
Inabot ko ang sobre.
“Basahin mo.”
Binuklat niya ang draft.
Habang lumilipat ang mga mata niya sa bawat linya, unti-unting tumigas ang mukha niya.
“Hindi ko ito nakita.”
“Pero nakahanda ang pirma mo.”
“Hindi ibig sabihin na pumayag ako.”
“Alam ko. Kaya kita pinababasa.”
Iyon ang pagkakaiba namin noon at ngayon.
Dati, mauuna akong magpaliwanag kung bakit nasaktan ako.
Ngayon, hawak niya ang mismong ebidensiya.
Hindi na niya kailangang hulaan.
“May request din na alisin ako sa account,” sabi ko.
Napatingin siya sa akin.
“Wala akong inaprubahan.”
“Pero galing sa kumpanya ninyo.”
“Tatanggalin ko ang request.”
Huminga ako nang malalim.
“Hindi lang iyan ang kailangan mong gawin, Gabriel.”
Tahimik siyang naghintay.
“Sabihin mo sa nanay mo na hindi niya puwedeng kausapin ang employer ko tungkol sa pagbubuntis ko. Hindi niya puwedeng ipadala ang abogado niya para takutin ako. At hindi puwedeng maulit ito kapag ipinanganak ko na ang bata.”
Tumango siya.
“Tama.”
“Ayokong marinig lang na tama ako.”
“Hindi lang salita.”
Tinawagan niya ang nanay niya habang nakatayo kami sa tahimik na sulok ng lobby.
Nang sumagot ito, hindi siya sumigaw.
“Ma, nakita ko ang ipinadala mo.”
Hindi ko marinig ang buong sagot.
Pero narinig ko ang boses niyang luminaw.
“Hindi. Hindi ako pumayag.”
May mahabang katahimikan.
“Anak ko rin ang bata. Pero hindi ibig sabihin na puwede nating alisin si Mara sa trabaho o magpasya kung saan siya titira.”
Napahawak ako sa strap ng bag ko.
“Babalikan natin ang usapan kapag handa siyang makipag-usap. Walang abogado na pupunta sa kaniya nang walang pahintulot.”
Pinatay niya ang tawag.
Pagkatapos, tumingin siya sa akin.
“May isa pa akong kailangang sabihin.”
Napagod agad ako.
“Ano na naman?”
“Ang revisions.”
Natawa ako, pero walang saya.
“Alin sa labintatlo?”
“Lahat pagkatapos ng ikatlo.”
Tinitigan ko siya.
“Maganda na ang third proposal,” sabi niya. “Pinatagal ko lang.”
“Kasi?”
Napayuko siya.
“Dahil kapag natapos ang meetings, wala na akong dahilan para makita ka.”
Sa gitna ng lobby, gusto ko siyang sampalin.
Hindi ko ginawa.
Mas masakit ang sinabi ko.
“Tatlong gabi akong halos hindi natulog. Akala ko hindi na ako marunong sa trabaho ko.”
Napapikit siya.
“Alam ko. Wala akong dahilan para ipagtanggol iyon.”
“Ginawa mong problema ng buong team ang hindi mo kayang tanggapin.”
“Oo.”
Hindi niya sinabing mahal niya ako kaya niya ginawa.
Hindi niya ginawang romantiko ang pagpapahirap.
At iyon ang unang tamang bagay na ginawa niya tungkol doon.
“Magpapadala ako ng totoong feedback. At sasabihin ko kay Dennis na ako ang dahilan ng unnecessary revisions.”
“Gawin mo.”
Ginawa niya.
Kinabukasan, may malinaw na approval ang proposal, kasama ang dalawang makatwirang pagbabago.
Binawi rin ang request na alisin ako sa account.
Pero ako mismo ang humiling na ibang project manager ang humawak sa susunod na meetings.
Hindi dahil mahina ako.
Kundi dahil gusto kong matapos ang trabaho nang hindi kailangang makipagnegosasyon sa nakaraan ko.
Pumayag si Dennis.
Humingi rin siya ng tawad.
“Mas inuna ko ang halaga ng kontrata kaysa kung komportable ka.”
“Ang kailangan ko, sir, ay maayos na proseso sa susunod.”
Tumango siya.
Pagkalipas ng tatlong araw, pumayag akong makipagkita kay Lourdes.
Sa maliit na meeting room ng opisina ng abogado na pinili ko.
Kasama ko ang ate kong si Nina.
Kasama ni Lourdes si Gabriel.
Walang nagsuot ng ngiti na para bang family reunion iyon.
Inilapag ko ang sobre sa mesa.
“Hindi ko ito pipirmahan.”
Nagsalita agad si Lourdes.
“Draft lang iyan. Pinoprotektahan ko ang bata.”
“Sa pamamagitan ng paghingi na sa bahay ninyo siya lumaki?”
“Mas kumpleto ang pasilidad namin.”
“Hindi ako pasilidad.”
Tumahimik siya.
“Hindi rin ako lalagyan ng apo ninyo.”
Napatingin si Nina sa akin.
Sa ilalim ng mesa, hinawakan niya ang kamay ko.
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin,” sabi ni Lourdes.
“Pero iyon ang epekto.”
Sumingit si Gabriel.
“Ma, kailangan mong marinig siya.”
Umayos ng upo ang nanay niya.
“Kung hindi ko inayos ang mga bagay, baka lalo kayong nagkagulo. Ilang taon ko nang sinasabi na kailangan ninyo ng malinaw na plano.”
“May plano ako noon,” sabi ko. “Magtrabaho. Mag-ipon. Bumuo ng pamilya kapag pareho na kaming handa.”
“Hindi naman kita pinagbawalang—”
“Inililipat ninyo ang usapan tuwing sinasabi kong nasasaktan ako.”
Huminto ako.
Pagkatapos, tumingin ako kay Gabriel.
“At hinayaan mo.”
Hindi siya umiwas.
“Oo.”
Napasinghap si Lourdes.
“Gabriel, hindi mo alam lahat ng—”
“Alam kong hinihiling kong manahimik siya para walang gulo,” sagot niya. “At tinatawag kong kapayapaan ang sitwasyong siya lang ang nagtitiis.”
Doon ako napaiyak.
Hindi sa malakas.
Isang patak lang muna.
Dahil matagal kong hinintay ang pangungusap na iyon.
At dumating ito nang wala na kaming kasal.
Inilabas ko ang screenshot ng lumang mensahe.
“Huwag mong hayaang mabuntis ka niya.”
Tiningnan iyon ni Gabriel.
“Naalala ko ito.”
“Aayusin ko ang sagot mo.”
Tumango siya.
“Tinawagan ko siya pagkatapos. Sinabi kong hindi ka ganoong tao.”
Tumingin ako kay Lourdes.
Hindi siya sumagot.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?” tanong ko kay Gabriel.
“Akala ko sapat na na kinausap ko siya.”
“Hindi sapat.”
“Alam ko na.”
Hindi nabura ng paliwanag ang sakit.
Pero may isang bahaging luminaw.
Hindi niya pala pinaniwalaan ang paratang.
Gayunman, pinabayaan niya akong mamuhay na iniisip na oo.
At may pananagutan din ang katahimikan.
Walang reunion noong araw na iyon.
Walang yakap na nag-ayos sa ilang taong pagkasira.
Nagkasundo lamang kami na walang personal na usapan sa employer ko, walang dokumentong ipapadala nang walang paunang paliwanag, at walang desisyong gagawin tungkol sa bata nang hindi kami parehong kinokonsulta.
Paglabas, naghintay si Gabriel sa tabi ng elevator.
“Puwede ba akong sumama sa susunod na checkup?”
“Puwede.”
“Salamat.”
“Hindi ito pangako na babalik ako.”
“Alam ko.”
Sa mga sumunod na buwan, hindi siya biglang naging perpekto.
Minsan, sobra siyang magtanong.
Minsan, may ipinapadalang pagkain na hindi ko naman gusto.
Pero kapag sinabi kong tumigil, tumitigil siya.
Kapag sinabi kong kailangan ko ng kasama, dumarating siya.
Nagpakonsulta rin siya para matutong humarap sa galit nang hindi ginagamit ang trabaho o pera para makuha ang gusto niya.
Hindi ko siya pinuri araw-araw.
Hindi naman medalya ang paggalang.
Pero napansin ko.
Sa isang checkup, narinig namin ang tibok ng puso ng anak namin.
Tahimik siyang umiyak.
Paglabas, hindi niya tinanong kung mahal ko pa siya.
Tinanong niya kung saan ko gustong kumain.
“Lugaw,” sagot ko.
“May luya?”
“Kaunti.”
Tumango siya na parang iyon ang pinakamahalagang instruction na natanggap niya buong linggo.
Doon ako unang natawa nang walang bigat.
Nang ipanganak ang anak namin, naroon siya.
Hinintay niyang iabot ko sa kaniya ang sanggol.
Hindi niya inagaw ang sandali.
Hindi niya tinawag akong asawa.
“Mara,” sabi niya, nanginginig ang boses, “salamat sa tiwala.”
Tiningnan ko silang dalawa.
Hindi pa namin alam kung magkakabalikan kami.
Pero sa unang pagkakataon, hindi niya minamadali ang sagot.
At ako, hindi ko kailangang isuko ang sarili ko para magkaroon ng isang pamilya.
