Ipinatira Ni Marco Ang Ex Sa Bahay Namin, Ninakaw Pa Ang Ipon Ko Para Kay Mama—Kaya Iniwan Ko Siya
PARTE 1
“Makipaghiwalay ka na lang. Kahit kailan, hindi mo mapapantayan si Bea.”
Alas dos ng madaling araw nang sabihin iyon ni Marco habang nakahiga sa kama namin at nakangiting nakikipagchat sa dati niyang kasintahan.
Nakatayo ako sa pintuan, hawak ang basang basahan.
Kagagaling kong maghugas ng mga basong ginamit nila sa inuman.
“Sige,” sagot ko. “Maghiwalay na tayo.”
Nawala ang ngiti niya.
Ibinagsak niya ang cellphone sa kutson.
“Ano?”
Tiningnan ko ang orasan. Anim na oras na lang bago magsimula ang trabaho ko.
“Matutulog muna ako.”
“Ana, ulitin mo nga.”
Pero wala na akong lakas para sa eksenang kabisado ko na.
Buong araw akong pinagalitan ng supervisor dahil sa maling report na hindi naman ako ang gumawa. Nagtrabaho ako hanggang alas nuwebe. Pagkatapos, halos apatnapung minuto akong nakatayo sa MRT bago nakasakay ng jeep pauwi sa inuupahan naming apartment sa Mandaluyong.
Pagbukas ko ng pinto, naroon si Bea.
Nakaupo sa sofa namin.
Suot ang tsinelas ko.
Kasama niya ang tatlong kaibigan ni Marco. May bote ng beer sa mesa, mantika sa sahig, at lalagyan ng sisig sa ibabaw ng laptop bag ko.
“Uy, nandiyan na ang misis,” biro ng isa.
Hindi kami kasal.
Tatlong taon lang akong kumilos na parang asawa.
Ako ang nagbabayad ng internet, bumibili ng pagkain, nagluluto, at naglilinis. Hati raw kami sa upa, pero nitong nakaraang apat na buwan, lagi siyang may dahilan kung bakit ako muna ang sasagot.
“Client mo na naman ang dahilan ng overtime?” tanong ni Marco habang inaakbayan si Bea.
Noong hapon, nakita niya sa cellphone ko ang mensahe ni Adrian, isang kliyenteng nagtatanong tungkol sa invoice.
Sinagot ko nang maayos.
Iyon lang.
Pero para kay Marco, sapat iyon para parusahan ako buong gabi.
Dati, nagpapaliwanag ako.
Nagpapakita ng usapan.
Humihingi ng tawad kahit wala akong kasalanan.
Kapag binabanggit niya si Bea, mas lalo akong nagpapakabait. Akala ko, kailangan lang niyang maramdamang hindi ko siya iiwan.
Ngayon, habang tinitingnan ko ang maruming bahay, isang tanong lang ang naiisip ko.
Sino naman ang nag-aalalang mawala ako?
Umalis ang mga bisita bago maghatinggabi.
Naiwan sa akin ang paglilinis.
Naiwan kay Marco ang pakikipagchat.
“Sabi ni Bea, mahal pa rin niya ako,” sinabi niya habang pinipiga ko ang basahan. “Bahala ka nang mag-isip.”
Kaya sinabi kong maghiwalay kami.
At iyon ang unang pagkakataong hindi niya alam ang kasunod na linya.
“Tinatakot mo ba ako?” tanong niya.
“Hindi.”
“Dahil sinabi kong mas magaling siya sa iyo?”
“Pagod na ako, Marco.”
“Lahat naman napapagod.”
“Oo. Pero hindi lahat kailangang maglinis pagkatapos sadyang ipahiya.”
Tumayo siya at hinarangan ang pinto.
“Hindi ka aalis.”
“Bukas ko kukunin ang gamit ko.”
Bigla siyang tumawa.
“Dito ka rin babalik. Wala kang ibang matitirhan.”
Hindi ako sumagot.
Kinuha ko ang unan ko at pumunta sa maliit na kuwartong ginagamit naming imbakan.
Nang isara ko ang pinto, saka nanginginig ang mga kamay ko.
Nagmessage ako kay Liza, katrabaho kong matagal nang nag-aalok ng pansamantalang matutuluyan.
Gising pa siya.
“Pumunta ka rito bukas. May susi ka na sa akin.”
Nakahinga ako nang maluwag.
Pero bago ako makatulog, narinig kong may kausap si Marco sa sala.
“Ma, nag-iinarte si Ana. Nakikipaghiwalay.”
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos, tumawa siya.
“Oo. Sabihin mo kay Bea, tuloy pa rin bukas.”
Hindi ko alam kung anong tuloy.
Kinaumagahan, nalaman ko.
Nasa pintuan si Bea, may dalang maleta.
Sa likod niya, nakangiti ang nanay ni Marco.
“Dito muna titira si Bea,” sabi nito. “Para matuto kang pahalagahan ang anak ko.”
Tiningnan ako ni Marco habang inaabot kay Bea ang ekstrang susi.
Akala ko, iyon na ang pinakamasakit niyang gagawin.
Hindi ko pa alam kung ano ang kasunod.
PARTE 2
“Hindi siya puwedeng tumira rito.”
Mahina ang boses ko, pero malinaw.
Napataas ang kilay ni Tita Cora.
“Bahay ba ito ng mga magulang mo?”
“Nasa pangalan ko ang kontrata.”
Sumingit si Marco.
“Huwag mong gawing tungkol sa pera. Ilang araw lang naman.”
Nakatingin si Bea sa akin habang hawak ang susi.
“Kung may problema kayo, huwag mo akong idamay.”
Natawa ako nang maiksi.
“Nasa pintuan ka namin, may maleta, at hawak mo ang susi. Paano ka hindi kasali?”
Namula siya.
“Ako ang nag-imbita,” sabi ni Marco. “Ako ang kausapin mo.”
“Kinakausap nga kita. Hindi ako pumapayag.”
Humalukipkip ang nanay niya.
“Ana, hindi magandang ugali ang pagseselos nang ganyan. Walang nangyari sa kanilang masama.”
Hindi ko tinanong kung may nangyari.
Hindi na iyon ang punto.
Ang punto, kaya nilang magdesisyon sa bahay na ako ang nagbabayad, pagkatapos sabihin sa akin na ako pa ang problema.
“Papasok ako,” sabi ko.
“Aalis ka nang hindi nagluluto?” tanong ni Marco.
Saglit akong napatingin sa kanya.
May tatlong taong nakatayo sa harap ko, pero ako pa rin ang inaasahang maghanda ng almusal.
“Nasa refrigerator ang itlog.”
“Alam mong may meeting ako.”
“Ako rin.”
Dumaan ako sa pagitan nila.
Walang humabol.
Sa jeep, saka ako umiyak.
Hindi malakas.
Yumuko lang ako at nagpanggap na may binabasa sa cellphone.
Pagdating sa opisina, inilapag ni Liza ang kape sa tabi ko.
“Dala mo na ba lahat?”
“Damit lang mamaya.”
“Hindi. Pati dokumento mo.”
Napatingin ako sa kanya.
“Kapag aalis ka, kunin mo ang mga bagay na mahirap palitan.”
Ganoon kasimple ang sinabi niya.
Walang sermon.
Walang tanong kung bakit ngayon lang.
Sa tanghali, nagmessage si Marco.
“Anong oras ka uuwi?”
Sinagot ko.
“Pagkatapos ng trabaho. Kukunin ko ang gamit ko.”
Nagpadala siya ng larawan.
Nasa mesa namin si Bea, may dalawang plato ng sinangag.
“Marunong siyang mag-alaga.”
Dati, sasakit ang dibdib ko.
Ngayon, ang una kong napansin ay ang rice cooker na binili ko noong nakaraang buwan.
Kakaiba pala ang pagod.
Minsan, hindi ka nito pinapaiyak.
Minsan, tinatanggal nito ang takot mong mawala ang taong paulit-ulit kang sinasaktan.
Hindi ako nagreply.
Makalipas ang limang minuto, tumawag siya.
Hindi ko sinagot.
Sumunod ang nanay niya.
“Ana, huwag mong ipahiya si Marco sa harap ni Bea.”
Binasa ko iyon nang dalawang beses.
Hindi sila nag-aalala na nasasaktan ako.
Nag-aalala silang mawalan siya ng mukha.
Pagkatapos ng trabaho, sumama sa akin si Liza.
Nasa sala si Marco nang dumating kami.
Wala si Bea, pero nasa tabi ng sofa ang maleta niya.
“May kasama ka pa talaga?” tanong niya.
“Tutulungan niya akong magbitbit.”
Tumayo siya.
“Hindi ka seryoso.”
Hindi ko sinagot.
Dumiretso ako sa kuwarto, inilabas ang dalawang bag, at inilagay ang mga damit ko.
Kinuha ko ang birth certificate, mga resibo, bank documents, at laptop.
Pagbukas ko ng drawer, napansin kong wala ang sobre ng emergency fund ko.
Labindalawang libong piso iyon.
Cash na itinabi ko para sa pagpapatingin ng nanay ko.
“Marco, nasaan ang sobre?”
“Anong sobre?”
“Alam mo kung anong sobre.”
Tumingin siya kay Liza bago sumagot.
“May binayaran lang ako. Ibabalik ko.”
“Ano?”
“Deposit sa tinutuluyan ni Bea. Kailangan niyang kunin ang gamit niya roon.”
Hindi ako agad nakapagsalita.
Ilang segundo akong nakatingin sa bukas na drawer.
Kaninang umaga, sinabi niyang ilang araw lang dito si Bea.
Ngayon, pera ko ang ginamit para ilipat siya.
“Bakit mo kinuha nang hindi nagpapaalam?”
“Papayag ka ba kung sinabi ko?”
Iyon ang sagot niya.
Hindi paghingi ng tawad.
Hindi pagsisisi.
Parang ang pagtanggi ko ang dahilan kaya kailangan niya akong nakawan.
Lumapit si Liza.
“Ana, kunin muna natin ang natitira.”
Doon lang tila kinabahan si Marco.
“Huwag kang makialam. Kami ang may relasyon.”
“Ana ang kaibigan ko.”
“Wala ka namang alam.”
“Alam kong pera niya ang kinuha mo.”
Hinawakan niya ang maleta ko.
“Walang aalis hangga’t hindi tayo nag-uusap.”
Binitiwan ko ang hawakan.
“Sige. Mag-usap tayo.”
Napahinga siya, parang akala niya bumalik na kami sa dati.
“Una, sabihin mo kung kailan mo ibabalik ang pera.”
“Pera agad?”
“Pangalawa, kukunin ko ang gamit ko.”
“Ana—”
“Pangatlo, wala na tayo.”
Nawala ang lambing sa mukha niya.
“Dahil lang kay Bea?”
“Dahil sa iyo.”
Tumahimik ang kuwarto.
Pagkatapos, may bumukas na pinto.
Pumasok si Bea, kasunod ang nanay ni Marco.
May dalang takeout.
“Nag-away na naman?” tanong ni Tita Cora.
Hindi ko sila pinansin.
Tinawagan ko ang may-ari ng apartment.
Ipinaalam kong aalis ako at gusto kong pag-usapan ang maayos na pagtatapos ng kontrata.
“Kasama pa rin si Marco?” tanong ni Mrs. Ramos.
“Hindi na po.”
Saglit siyang natahimik.
“Ana, kailan ka ba talaga umalis?”
Napakunot ang noo ko.
“Hindi pa po.”
“Pero sabi niya, dalawang linggo ka nang wala.”
Napatingin ako kay Marco.
Mabilis niyang inilapag ang takeout.
“May misunderstanding lang.”
May ipinadalang screenshot si Mrs. Ramos.
Mensaheng galing kay Marco.
“Ma’am, naghiwalay na po kami ni Ana. Ako na lang at bago kong partner ang titira. Puwede bang ilipat sa pangalan ko ang kontrata?”
Dalawang linggo na ang petsa.
Dalawang linggo bago niya sabihing nakikipaghiwalay siya para pagselosin ako.
Dalawang linggo habang nagluluto pa ako ng baon niya.
Habang nagbabayad ako ng kuryente.
Habang pinapaniwala niya akong kailangan ko lamang siyang mahalin nang mas mabuti.
Ipinakita ko ang screenshot.
“Bago mong partner?”
Walang sumagot.
Si Bea ang unang umiwas ng tingin.
Doon ko naintindihan.
Hindi biglaang bisita ang maleta.
Hindi basta pagpapaselos ang susi.
May plano na sila.
Pero bakit kailangan pa niyang magkunwaring ayaw akong paalisin?
Muling nagmessage si Mrs. Ramos.
“Hindi ko tinuloy. Sabi ko, kailangan ang pahintulot mo at bayad sa kakulangan sa upa.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
“Kakulangan?”
Buong upa ang ipinapadala ko kay Marco bawat buwan.
Siya raw ang nagbabayad sa may-ari.
Tatlong buwan na pala kaming kulang.
At bago ko pa siya maharap, nagsalita si Bea.
“Marco, sabihin mo na sa kanya kung saan mo talaga ginamit ang pera.”
PARTE 3
“Bea, tumahimik ka,” sabi ni Marco.
Pero huli na.
Nakatingin na kaming lahat sa kanya.
“Kailangan mong sabihin,” sagot ni Bea. “Hindi ko alam na pera niya iyon.”
Sumingit si Tita Cora.
“Huwag na nating palakihin. Magkakapamilya naman tayo.”
Dahan-dahan akong lumingon sa kanya.
“Hindi po ako pamilya kapag may desisyon. Pamilya lang ako kapag may bayarin.”
Wala siyang naisagot.
Binuksan ko ang banking app.
Isa-isang lumitaw ang mga perang ipinadala ko kay Marco.
Buong upa.
May malinaw na pangalan sa bawat transfer.
“May resibo ka ba ng bayad kay Mrs. Ramos?” tanong ko.
“Hindi naman siya laging nagbibigay.”
“Tatawagan ko.”
“Ana, puwede bang bukas na?”
Hindi na ako pumayag.
Naka-speaker ang tawag.
Maingat magsalita si Mrs. Ramos, pero malinaw ang paliwanag niya.
Tatlong buwan na siyang tumatanggap ng kalahati lang ng upa.
Sinabi raw ni Marco na nawalan ako ng trabaho.
Na nahihiya akong kausapin ang may-ari.
Na siya ang naghahanap ng paraan para hindi kami mapaalis.
Tiningnan ko ang lalaking araw-araw kong pinaglalaban sa isip ko.
Ginawa niya akong pabigat sa kuwento niya.
Habang ako ang bumubuhay sa bahay namin.
“Hindi po ako nawalan ng trabaho,” sabi ko.
“Iyon nga ang hinala ko,” sagot ni Mrs. Ramos. “Kaya hindi ko binago ang kontrata nang hindi kita nakakausap.”
Nagpasalamat ako at nangakong haharap sa kanya kinabukasan, dala ang mga patunay ng pagpapadala ko ng pera.
Pagkatapos ng tawag, si Bea naman ang nagsalita.
“Binayaran niya ang catering ng birthday ni Tita Cora.”
Napatingin ako sa matandang nakatayo sa tabi ng pinto.
Noong birthday niya, pinagalitan niya ako dahil hindi raw ako marunong magpakita ng pagmamahal.
Wala akong mamahaling regalo.
Isang cake lang at bagong blouse.
Si Marco naman ang pinuri niya sa harap ng mga kamag-anak.
“Talagang maaasahan ang anak ko.”
“Ano pa?” tanong ko.
Hindi sumagot si Marco.
Si Bea ang nagpatuloy.
“Pati credit card bill niya.”
Umiling siya habang nagsasalita.
“Ana, ang sabi niya, matagal na kayong hiwalay. Magkasama na lang kayo dahil hindi ka pa makalipat.”
“Pero nakita mo akong naglinis pagkatapos ng party ninyo.”
Napatigil siya.
“Nakita mong pumasok ako galing trabaho. Narinig mong pinagseselos niya ako.”
“Akala ko—”
“May pinili kang paniwalaan.”
Yumuko siya.
Hindi ko kailangang malaman kung sino sa kanila ang mas sinungaling.
Pareho silang naroon habang ginagawa akong katatawanan sa sarili kong bahay.
Pero may isang bagay pa akong gustong marinig.
“Bakit mo ako pinipigilang umalis?”
Lumapit si Marco.
“Ana, mahal kita.”
Hindi ako gumalaw.
“Dalawang linggo mo nang sinasabing bago mong partner si Bea.”
“Galit lang ako noon.”
“At ngayon?”
“Hindi ko akalaing seseryosohin mo.”
Napapikit ako.
Iyon pala ang pinakamatapat niyang sinabi buong gabi.
Hindi niya akalaing seryoso ako.
Hindi niya akalaing may hangganan ako.
Inakala niyang maaari niya akong itulak nang paulit-ulit dahil ako rin ang gagapang pabalik.
“Tatlong taon,” sabi ko. “Tatlong taon akong nagpapaliwanag sa iyo kapag may kausap akong lalaki. Tatlong taon akong nakikipagkompetensiya sa pangalan ng ibang babae.”
“Hindi mo kailangang makipagkompetensiya.”
“Pero gusto mong gawin ko.”
Wala siyang sagot.
Kinuha ko ang maliit kong bag.
Lumapit si Tita Cora.
“Pag-isipan mo muna. Lalaki lang iyan. Minsan, hindi alam ang ginagawa.”
“Tatlumpu na po siya.”
“Lahat nagkakamali.”
“Alam niyang hindi ako papayag. Kaya niya kinuha nang palihim.”
Ibinuka niya ang bibig, pero walang lumabas.
Muling hinawakan ni Marco ang maleta.
Sa pagkakataong iyon, hindi ko binitiwan.
“Pakawalan mo.”
“Ana, sandali.”
“Pakawalan mo.”
May kakaiba sa boses ko na hindi ko rin nakilala.
Hindi ako sumisigaw.
Hindi ako umiiyak.
Pero binitiwan niya.
Sa hallway, humabol siya.
“Paano ang apartment?”
Humarap ako.
Doon ko narinig ang tanong na hindi niya maitago sa likod ng salitang pagmamahal.
Paano ang upa?
Paano ang pagkain?
Paano ang mga bayaring dati kong sinasagot?
“Kausapin mo ang may-ari,” sabi ko. “Tungkol sa sarili mong kontrata.”
“Hindi ko kayang bayaran iyon ngayon.”
Tumango ako.
“Alam ko.”
At nagpatuloy ako sa paglalakad.
Sa bahay ni Liza, may malinis na kumot at mainit na lugaw.
Umupo ako sa gilid ng kama.
Bigla akong naiyak.
Hindi dahil gusto kong bumalik.
Kundi dahil may taong naghanda ng pagkain para sa akin nang hindi ko kailangang magmakaawa.
Kinabukasan, humarap ako kay Mrs. Ramos.
Dinala ko ang kontrata, bank transfers, at mga mensahe ni Marco.
Hindi basta nawala ang pananagutan ko dahil umalis ako.
Nasa pangalan ko ang lease.
Kaya inayos namin ang maagang pagtatapos nito, paggamit ng deposit, at natitirang bayad.
Masakit mawalan ng perang pinaghirapan ko.
Mas masakit isipin na ilang buwan ko iyong ipinagkatiwala sa taong itinuturing kong kakampi.
Pero gusto kong matapos nang malinaw.
Ayokong may dahilan pa siyang tawagan ako tungkol sa bahay.
Pumirma kami sa kasunduan.
Binigyan ni Mrs. Ramos si Marco ng petsa para makaalis o magpakita ng kakayahang umupa sa sarili niyang pangalan.
Hindi siya pumayag sa bagong kontratang puro pangako.
Pagkatapos, hinarap ko ang labindalawang libong pisong kinuha niya.
Sa tulong ni Liza, tinipon ko ang mensaheng inamin niyang ginastos iyon.
Pinadalhan ko siya ng malinaw na singil.
May halaga.
May petsa.
May kasunduan kung paano niya babayaran.
Hindi ko kailangang makipagkita nang mag-isa para lamang makuha ang pera ko.
Una, nagalit siya.
Sunod, nakiusap.
Pagkatapos, sinisi ako.
“Dahil sa iyo, umalis si Bea.”
Hindi ako nagreply.
Nalaman ko sa isang magkakilala naming bumalik si Bea sa kapatid niya matapos marinig ang buong usapan tungkol sa upa.
Ayaw niyang siya naman ang sumalo ng bayarin.
Hindi ko iyon ipinagdiwang.
Hindi rin ako nakaramdam ng panalo.
Wala namang tropeo sa pag-alis sa relasyong unti-unting umuubos sa iyo.
May mga gabing hinahanap ko pa rin ang tunog ng susi ni Marco sa pinto.
May mga umagang muntik ko siyang tanungin kung gusto niyang ipagluto ko ng itlog.
Katawan ko ang unang nakaalis.
Ang mga nakasanayan ko, matagal bago sumunod.
Makalipas ang dalawang linggo, dumating ang unang hulog niya.
May kasamang mensahe.
“Puwede ba tayong magsimula ulit?”
Sinagot ko lamang ang tungkol sa bayad.
“Nareceive ko. Ito ang natitirang halaga.”
Tumawag siya kinagabihan.
Hindi ko sinagot.
Nagpadala siya ng voice message.
Sa unang pagkakataon, hindi galit ang boses niya.
“Ana, ang tahimik dito.”
Pinakinggan ko hanggang dulo.
Wala siyang sinabi tungkol sa pagod ko.
Wala tungkol sa mga gabing pinaghintay niya akong matapos siyang manghamak bago ako makatulog.
Ang tahimik daw sa bahay.
Iyon ang nami-miss niya.
Ang presensiya ko.
Ang trabaho kong hindi niya nakikita hangga’t may gumagawa.
Isinara ko ang mensahe.
Noong sumunod na buwan, lumipat ako sa maliit na kuwarto malapit sa opisina.
Walang sofa.
Walang malaking telebisyon.
May electric fan, isang mesa, at sarili kong susi.
Noong unang gabi, bumili ako ng pandesal at itlog.
Kumain ako nang nakaupo.
Pagkatapos, iniwan ko muna ang plato sa lababo.
Walang nagreklamo.
Walang nagbanggit ng babaeng mas mahusay sa akin.
Walang kailangang suyuin.
Alas diyes pa lang, patay na ang ilaw.
Bago ako nakatulog, tumawag si Mama.
“Anak, kumusta ka?”
Dati, lagi kong sinasabing maayos kami ni Marco.
Ngayong gabi, sarili ko ang isinagot ko.
“Pagod pa rin, Ma. Pero nakakabawi na.”
Tahimik siyang nakinig.
Pagkatapos, sinabi niyang proud siya sa akin.
Hindi dahil iniwan ko siya.
Kundi dahil hindi ko na iniwan ang sarili ko para manatili siya.
Ilang buwan din bago ko naibalik ang emergency fund. May mga kinailangang ipagpaliban, pero naisama ko si Mama sa kanyang checkup. Sa pag-uwi, tinanong niya kung nagsisisi ako.
Sumilip ako sa bintana ng jeep at napangiti.
“Sa tagal lang bago ako umalis.”
Hindi niya ako pinagalitan. Hinawakan niya lang ang kamay ko, at hinayaan akong magpahinga nang tahimik hanggang makauwi.
Natapos ni Marco ang pagbabayad makalipas ang ilang buwan.
Huling mensahe niya:
“Hindi pala madaling makahanap ng katulad mo.”
Matagal kong tiningnan iyon.
Dati, iyon lang ang gusto kong marinig.
Ngayon, wala na itong mababago.
Hindi ako sumagot.
Inilapag ko ang cellphone at itinuloy ang pagkain.
Kinabukasan, may trabaho ako.
Kailangan kong matulog.
At sa pagkakataong iyon, wala nang taong kailangang magsabing may mas mahalaga pa sa pahinga ko.
