Binili ng Boyfriend Ko ang Bahay Para Raw sa Kasal Namin, Pero Ako ang Pinagbabayad Niya sa Renovation—Nang Bumili Ako ng Sarili Kong Condo, Bigla Niya Akong Tinakot: “Kung Hindi Ako Kasama sa Titulo, Hindi Kita Pakakasalan”
“Bahay ko ang binili ko, pero ikaw ang gumastos sa renovation. Ano’ng problema roon?”
Ilang segundo akong natahimik sa sinabi ng boyfriend kong si Marco Villanueva.
Pagkatapos, ngumiti siya at dinugtungan pa:
“Hindi naman kita sisingilin ng renta kapag asawa na kita.”
Doon ko unang naisip na baka sa loob ng apat na taon naming relasyon, hindi pala pareho ang ibig sabihin namin sa salitang “atin.”
Mag-aapat na taon na kami ni Marco.
Nagtatrabaho ako bilang senior account specialist sa isang logistics company sa Makati, habang project engineer naman siya sa isang construction firm.
Hindi kami mayaman, pero pareho kaming maayos ang trabaho.
Sa loob ng ilang taon, lagi naming pinag-uusapan ang kasal.
Simpleng ceremony sana sa Tagaytay, hindi sobrang bongga, tapos sariling bahay bago mag-anak.
Kaya nang sabihin niyang nakabili na siya ng townhouse sa Cainta, Rizal, natuwa talaga ako.
“Finally,” sabi niya habang ipinapakita sa akin ang pictures. “May magiging bahay na tayo.”
Dalawang palapag iyon, bagong turnover, may tatlong bedroom at maliit na terrace.
Halatang proud siya.
“At dahil ubos halos ang savings ko sa down payment,” dagdag niya, “ikaw na siguro bahala sa interior at appliances.”
Napatigil ako.
“Magkano ang estimate?”
“Mga ₱700,000 hanggang ₱900,000 siguro.”
Natawa ako dahil akala ko nagbibiro siya.
Hindi pala.
“Pwede mo namang isipin na dowry mo,” sabi niya. “Para patas tayo.”
May kung anong kumirot sa dibdib ko.
Hindi pa nagkikita nang pormal ang mga magulang namin.
Hindi pa niya nakakausap ang pamilya ko tungkol sa kasal.
Wala ring napag-uusapang engagement, wedding budget, o kahit simpleng plano kung kailan.
Pero ang contribution ko, nakalkula na niya agad.
Pinilit kong gawing magaan ang usapan.
“Kung ako ang gagastos nang gano’n kalaki, ilalagay mo rin ba pangalan ko sa titulo?”
Parang reflex ang sagot niya.
“Hindi kailangan.”
Nawala ang ngiti ko.
“Bakit?”
“Bakit kailangan pa?” sagot niya. “Kapag mag-asawa na tayo, sa atin naman lahat.”
“Pero pangalan mo lang ang nasa property.”
Umiling siya na para bang ako ang gumagawa ng problema.
“Grabe ka naman. Family na tayo soon. Bakit parang may kanya-kanya pa?”
Pagkatapos, ngumiti siya.
“Tsaka hindi naman kita pagbabayarin ng renta.”
Hindi ko alam kung bakit, pero iyong huling salita ang pinakanaalala ko.
Renta.
Bahay na dapat raw naming dalawa.
Pero sa isip niya, siya ang may-ari.
Ako ang titira.
At ang kabaitan niya ay hindi niya ako sisingilin.
Nang mapansin niyang tumahimik ako, agad nagbago ang tono niya.
“Baby, biro lang iyon.”
Lumapit siya at kinurot ang pisngi ko.
“Ayaw ko lang magbayad tayo ng additional fees para magdagdag ng pangalan. Sayang.”
“Magkano ba?”
Hindi siya makasagot nang diretso.
Sa halip, sinabi niya:
“Imbes na ibayad sa documents, ipambili na lang kita ng bag. O mag-Boracay tayo.”
Hindi ako natawa.
Maya-maya, siya naman ang naging malungkot.
“Hindi ko akalaing ganito ka pala mag-isip tungkol sa atin.”
“Marco—”
“Akala ko wala nang bilang-bilang sa atin.”
Tumayo siya.
Namumula nang kaunti ang mga mata niya.
“Maglalakad muna ako. Ayokong makapagsabi ng masakit.”
Dati, kapag ginagawa niya iyon, agad ko siyang sinusundan.
Ako ang humihingi ng sorry kahit hindi ko alam kung ano ang kasalanan ko.
Pero gabing iyon, nanatili ako sa sofa.
Kinabukasan, anonymously akong nag-post sa isang relationship forum.
Iba-iba ang sagot.
May nagsabing masyado akong materialistic.
May nagsabi ring swerte na raw ako dahil may bahay na ang magiging asawa ko.
“Marriage isn’t business,” sabi ng isa.
“Kung mahal mo, bakit kailangan mo ng pangalan sa titulo?”
Pero marami ring kababaihan ang nagbabala sa akin.
“Ang property tumataas ang value. Ang renovation bumababa.”
“Kapag naghiwalay kayo bago kasal, paano mo mababawi ang ₱800,000?”
“Kung ayaw ka niyang idagdag sa bahay niya, huwag mong pilitin. Bumili ka rin ng sarili mo.”
Isang comment ang ilang beses kong binasa:
“Huwag mong ilagay ang buong seguridad mo sa mabuting kalooban ng isang tao kung kaya mo namang gumawa ng legal na proteksyon para sa sarili mo.”
Hindi ako agad nakatulog.
Dahil ang totoo, matagal ko nang gustong bumili ng condo.
Pero tuwing binabanggit ko iyon kay Marco, pareho ang sagot niya.
“Bakit kailangan mo pa ng sariling property?”
“Kapag nag-asawa tayo, sa bahay ko naman tayo titira.”
Minsan nga sinabi pa niya:
“Ang babae hindi kailangang magpundar nang sobra. Mas okay na suportahan mo future family natin.”
Noon, romantic ang dating sa akin.
Ngayon, iba na.
Kinabukasan, tinawagan ko ang isang dating client kong property broker.
May maliit na one-bedroom condo sa Mandaluyong, pre-owned pero maayos, malapit sa MRT at sa trabaho ko.
₱3.4 million.
May sapat akong ipon para sa down payment.
At kaya ng sweldo ko ang monthly amortization.
Hindi ko muna sinabi kay Marco.
Nag-compute ako.
Nag-isip.
Kinausap ko ang bangko.
Nagpa-inspect ako ng unit.
Pagkaraan ng dalawang linggo, pumirma ako.
Habang hawak ko ang kontrata, kakaiba ang pakiramdam ko.
Hindi excitement lang.
Parang may bahagi ng katawan kong matagal nakasandal sa ibang tao na biglang natutong tumayo nang mag-isa.
Hindi ko pa rin intensyong makipaghiwalay.
Sa isip ko, simple lang iyon.
May bahay siya.
May bahay ako.
Kapag nagpakasal kami, puwede naming pag-usapan kung alin ang titirhan, alin ang ipaparenta, at paano hahatiin ang gastusin.
Akala ko magiging mas madali pa.
Mali ako.
Nalaman ni Marco tungkol sa condo mula sa isang mutual friend.
Dumating siya sa apartment ko nang gabing iyon.
Hindi siya nagmano o bumati gaya ng dati.
Pagpasok pa lang, ibinagsak niya ang susi niya sa mesa.
“Bumili ka ng condo?”
“Oo.”
“Hindi mo sinabi sa akin?”
“Hindi mo rin naman ako kinonsulta noong bumili ka ng townhouse.”
Nanigas ang mukha niya.
“Iba iyon.”
“Bakit iba?”
“Dahil bahay natin iyon.”
“Pero pangalan mo lang ang nasa titulo.”
Bigla siyang tumayo.
“Diyan ka na naman!”
“Marco, hindi kita inaaway.”
“Hindi?”
Tumawa siya nang mapakla.
“Pinaghirapan kong planuhin ang future natin. Ako ang bumili ng bahay para may matirhan tayo. Tapos ikaw, bigla kang bibili ng sarili mong condo?”
“Property ko iyon. Savings ko ang ginamit ko.”
“Exactly!”
Itinuro niya ako.
“Ibig sabihin, may exit plan ka!”
Napakurap ako.
“Anong exit plan?”
“Kung talagang sure ka sa akin, bakit kailangan mong may sariling bahay?”
Tahimik akong tumingin sa kanya.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“Kung talagang sure ka sa akin, bakit ayaw mong ilagay pangalan ko sa bahay na gusto mong pagastusan ko ng halos isang milyon?”
Hindi siya nakasagot.
Ilang segundo kaming nagtitigan.
Pagkatapos ay malamig niyang sinabi:
“Sige.”
“Kung gusto mo ng hiwalay na property, fine.”
“Pero may condition ako.”
Huminga siya nang malalim.
“Idagdag mo pangalan ko sa condo.”
Napatawa ako sa gulat.
“Bakit?”
“Magiging mag-asawa tayo.”
“Pero iyon din ang sinabi ko tungkol sa townhouse mo.”
Namula ang mukha niya.
“Hindi pareho!”
“Bakit?”
Doon niya sinabi ang linyang hindi ko kailanman inakalang maririnig ko mula sa lalaking gusto kong pakasalan.
“Kung ayaw mong ilagay pangalan ko sa condo mo…”
Huminto siya.
Tinitigan ako nang diretso.
“…hindi na kita pakakasalan.”
At bago pa ako makasagot, may tumawag sa phone niya.
Nakita ko ang pangalan sa screen.
Mama.
Sinagot niya iyon sa harap ko.
At ang unang sinabi ng nanay niya ay:
“Marco, napapayag mo na ba siyang ibenta iyong condo? Sayang naman ang plano natin kung magkakaroon pa siya ng sariling ari-arian.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Dahil sa isang pangungusap na iyon, naintindihan kong hindi lang pala tungkol sa renovation ang lahat.
May plano sila.
At ako lang ang hindi nakakaalam.
PART2

Hindi agad napansin ni Marco na narinig ko ang sinabi ng kanyang ina.
Tumalikod siya at ibinaba ang boses.
“Ma, tawagan na lang kita mamaya.”
Pero huli na.
Tumayo ako.
“Ano’ng plano?”
Napalingon siya.
“Ha?”
“Sinabi ng mama mo, ‘sayang ang plano natin.’ Anong plano?”
“Wala iyon.”
“Marco.”
“Kayo talaga, konting salita lang binibigyan agad ng meaning.”
Lumapit siya para hawakan ang kamay ko.
Iniwas ko iyon.
“Sabihin mo.”
Napabuntong-hininga siya.
“Okay. Nag-uusap lang kami ni Mama tungkol sa finances pagkatapos ng kasal.”
“Anong finances?”
“Simple lang naman.”
Umupo siya.
Parang nagpe-present ng business proposal.
“After wedding, tayo sa townhouse titira. Since ako ang nag-down payment at ako rin ang magbabayad ng mortgage, ikaw ang sasagot sa renovation at household expenses.”
Napatingin ako sa kanya.
“Lahat ng household expenses?”
“Hindi naman lahat-lahat. Groceries, utilities, association dues… gano’n.”
“At salary ko?”
“Syempre may matitira sa’yo.”
“Magkano?”
Hindi siya sumagot.
Ipinagpatuloy ko.
“Paano ang condo?”
“Mabigat iyong dalawang mortgage.”
“Hindi naman ikaw ang magbabayad.”
“Pero married couple tayo.”
Doon na nagsimulang maging malinaw ang lahat.
“So gusto ninyong ibenta ko.”
“Tingin ni Mama, practical.”
“At saan mapupunta ang pera?”
“Pwede nating gamitin pambayad ng principal sa townhouse.”
Napatawa ako.
Hindi masaya.
“Townhouse na pangalan mo lang ang nasa titulo.”
“Again?”
“Marco, pakinggan mo sarili mo.”
Natahimik siya.
Kinuha ko ang papel at ballpen sa mesa.
“Halimbawa, ₱800,000 ang renovation.”
Sumulat ako.
“Then utilities, food, association dues, furniture, appliances.”
Sumulat ulit ako.
“Kung ibenta ko ang condo, roughly more than ₱3 million ang value.”
Tinulak ko ang papel sa harap niya.
“So ang gusto ninyo, maglalabas ako ng milyon-milyon papunta sa property na wala akong ownership.”
“Hindi naman gano’n.”
“Exactly gano’n.”
Napuno siya.
“Bakit napaka-transactional mo?”
“Dahil ikaw ang unang naglagay ng presyo.”
Nanahimik siya.
“Marco, noong sinabi mong bumili ka ng bahay, natuwa ako.”
“Pero hindi mo sinabi na ang ibig sabihin pala noon ay bumili ka ng asset para sa sarili mo, tapos kailangan kong lagyan ng pera para tumaas ang value.”
“Hindi ko iniisip nang gano’n.”
“Pero iyon ang resulta.”
Biglang bumukas ang pinto.
Hindi ko inaasahang susunod pala rito ang nanay niyang si Tita Lourdes.
Marahil naghihintay lang siya sa sasakyan.
Pagpasok niya, hindi man lang siya nagkunwaring walang alam.
“Ano bang problema rito?” tanong niya.
“Mag-asawa naman kayo.”
“Hindi pa po.”
Umigting ang mukha niya.
“Magiging mag-asawa.”
“Hindi rin po sigurado.”
“Dahil lang sa titulo?”
Umupo siya sa tabi ng anak niya.
“Anak, ang babae dapat marunong makibagay.”
Hindi ako sumagot.
Nagpatuloy siya.
“Si Marco ang lalaki. Natural lang na siya ang magpundar ng family home.”
“Okay po.”
“Kaya ikaw naman ang dapat magdala ng ibang kailangan.”
“Okay rin po.”
“Then ano ang issue?”
Ngumiti ako nang bahagya.
“Kung family home namin, bakit bawal ang pangalan ko?”
Hindi siya agad nakasagot.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Property ni Marco iyon bago kayo ikasal.”
“Ayon.”
“Tama.”
“So property niya.”
“Technically.”
“At kung gumastos ako ng halos ₱1 million sa renovation, contribution ko iyon sa property niya.”
“Hindi ba kayo mag-asawa?”
“Hindi pa nga po.”
Lumakas ang boses niya.
“Hindi ka ba marunong magtiwala?”
Iyon ang eksaktong salitang madalas gamitin ni Marco.
Trust.
Parang kapag humingi ako ng malinaw na arrangement, ibig sabihin wala akong tiwala.
Pero kapag sila ang humihingi ng pera, dapat automatic akong pumayag.
Huminga ako.
“Tita, simple lang po.”
“Hindi ko hinihingi ang bahay ni Marco.”
“Hindi ko rin hinihingi ang pera niya.”
“Ang hinihingi ko lang, huwag ninyong hingin ang akin.”
Nanigas ang mukha niya.
“Hindi naman namin hinihingi.”
“Pero gusto ninyong ibenta ko ang condo ko para ilagay ang pera sa bahay niya.”
Tumahimik ang sala.
Pagkatapos, biglang sinabi ni Marco:
“Fine.”
“Hindi mo kailangang ibenta.”
Napatingin ako sa kanya.
“Pero kung ikakasal tayo, gusto kong idagdag pangalan ko sa condo.”
“Bakit?”
“Dahil magiging conjugal naman lahat.”
“Kung gano’n, idagdag mo muna pangalan ko sa townhouse.”
Hindi siya makasagot.
Umiling ako.
“Ayan.”
“Hindi marriage ang gusto mo.”
“Gusto mo ng arrangement na protektado lahat ng iyo, pero available sa’yo lahat ng akin.”
Biglang tumayo si Tita Lourdes.
“Grabe ka.”
“Pinagbibintangan mo kaming magnanakaw?”
“Wala po akong sinabi.”
“Pero iyon ang ibig mong sabihin!”
Tumayo rin si Marco.
“Apologize to Mama.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ano?”
“Mag-sorry ka.”
“Dahil?”
“Dahil binastos mo siya.”
Hindi ako makapaniwala.
“Siya ang pumunta sa bahay ko para sabihin kung paano ko dapat gamitin ang property ko.”
“Still, nanay ko siya.”
At doon, sa simpleng pangungusap na iyon, mas luminaw pa ang isang bagay.
Kung magpakasal kami, hindi lang kay Marco ako makikipag-negotiate.
Kasama ang nanay niya sa bawat desisyon.
Property.
Pera.
Bahay.
At malamang, pati mga anak.
Dahan-dahan kong kinuha ang susi niya sa mesa.
Inabot ko sa kanya.
“Umuwi muna kayo.”
Nanlaki ang mata niya.
“Pinapaalis mo kami?”
“Yes.”
“Dahil lang dito?”
“Hindi.”
Tumingin ako sa kanya.
“Dahil kailangan kong isipin kung gusto ko pa bang magkaroon ng future na kailangan kong depensahan bawat perang pinaghirapan ko.”
Umalis silang galit.
Tatlong araw hindi tumawag si Marco.
Sa ikaapat na araw, dumating ang kapatid niyang si Paolo sa opisina ko.
Nagulat ako.
Hindi kami close.
“May five minutes ka?”
Nagkape kami sa lobby.
Halata siyang uncomfortable.
“Alam kong hindi ko dapat pakialaman relasyon ninyo,” sabi niya. “Pero may dapat kang malaman.”
“About?”
“Townhouse.”
Natahimik ako.
“Hindi kay Marco galing ang buong down payment.”
“Anong ibig mong sabihin?”
“₱1.2 million iyong initial cash.”
Tumango ako.
“Ang ₱700,000 doon, galing kina Mama at Papa.”
Hindi ako nagsalita.
“Loan iyon.”
“Bababayaran ni Marco?”
“Supposedly.”
“Supposedly?”
Napabuntong-hininga siya.
“Ang usapan nila, kapag nagpakasal kayo, ikaw ang sasagot sa renovation para wala nang ilalabas si Marco. Tapos kapag nakapag-ipon kayo, iyong income mo ang malaki ang gagamitin para mabilis mabayaran ang utang niya kina Mama.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa akin.
“Alam mo ito?”
“Oo.”
“At bakit mo sinasabi?”
Dahan-dahang tumingin sa akin si Paolo.
“Dahil dalawang taon na ang nakaraan, ginawa rin ni Mama ang halos parehong arrangement sa asawa ko.”
Nanlaki ang mata ko.
“Akala ko normal lang. Family planning daw.”
“Anong nangyari?”
“Halos magkahiwalay kami.”
Napailing siya.
“Bahay pangalan ko. Pero asawa ko ang nagbayad halos lahat ng furniture, renovation, at expenses.”
“Then?”
“Nang mag-away kami, isang beses nasabi ko sa kanya na bahay ko iyon.”
Napayuko siya.
“Isang sentence lang.”
“Pero nakita kong parang gumuho mukha niya.”
Tahimik ako.
“Nagpa-counseling kami,” sabi niya.
“At doon ko narealize na ang marriage hindi dapat designed para isang tao lang ang safe.”
Bago siya umalis, sinabi niya:
“Hindi masamang mag-protect ng asset.”
“Pero kapag security mo galing sa insecurity ng partner mo, may mali.”
Kinagabihan, si Marco naman ang naghihintay sa lobby ng condo ko.
May bouquet siya.
“Can we talk?”
Pinapasok ko siya sa common lounge.
Hindi sa unit.
Umupo siya sa tapat ko.
“Sorry.”
Hindi ako sumagot.
“Na-pressure lang ako.”
“Kanino?”
“Sa lahat.”
“Specific.”
Huminga siya.
“Kay Mama.”
Tumango ako.
“At sa sarili ko.”
Tahimik ulit.
“Gusto kong maging provider.”
“Okay.”
“Pero nung bumili ako ng bahay, halos naubos talaga pera ko.”
“Okay.”
“Then narealize ko, kung ikaw ang bahala sa renovation, mas mapapabilis lahat.”
“At condo ko?”
Napayuko siya.
“Akala ko magiging unnecessary.”
“Bakit?”
“Dahil may bahay na tayo.”
“Marco.”
Tumingin siya sa akin.
“Bahay mo.”
Hindi siya tumutol.
“Iyon ang problema.”
Namula ang mata niya.
“Pwede naman nating ayusin.”
“Paano?”
“Idagdag kita sa title.”
Napakurap ako.
Hindi ko iyon inaasahan.
“Sure?”
“Oo.”
“Anong share?”
Natigilan siya.
“Share?”
“Yes.”
“Kung gusto mo akong maglabas ng renovation money, ano ang ownership share ko?”
Parang hindi niya naisip iyon.
“Hindi ba pwedeng pangalan lang?”
Ngumiti ako nang malungkot.
“No.”
Dati, sapat na sana sa akin iyon.
Pangalan.
Symbol.
Pero ngayon alam ko nang mas mahalaga ang malinaw na terms.
Sinabi ko:
“Kung 50-50 ownership, 50-50 din tayo sa equity, mortgage, major renovations, at future proceeds.”
Tahimik siya.
“Condo ko stays mine.”
“Townhouse?”
“Kung ayaw mo ng 50-50, okay lang.”
“Property mo iyon.”
“Pero huwag mo akong hingan ng malaking investment na walang kapalit na ownership.”
Matagal siyang nakatingin sa akin.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Hindi ko kaya.”
Hindi na ako nagulat.
“Okay.”
“Hindi dahil ayaw kita bigyan.”
“Marco.”
“Risk kasi sa side ko.”
Napangiti ako.
“So kapag ako ang naglalabas ng pera sa property mo, trust.”
“Pero kapag ikaw ang magbibigay ng ownership sa akin, risk.”
Hindi siya nakapagsalita.
Tumayo ako.
“Alam ko na sagot ko.”
Bigla siyang kinabahan.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Hindi na natin itutuloy ang kasal.”
Tumayo rin siya.
“Dahil lang sa bahay?”
“Hindi dahil sa bahay.”
“Dahil kapag pera mo ang pinoprotektahan mo, responsible ka.”
“Kapag pera ko ang pinoprotektahan ko, selfish ako.”
“Kapag ayaw mong ilagay pangalan ko sa property mo, practical ka.”
“Kapag ayaw kong ilagay pangalan mo sa property ko, hindi kita mahal.”
Napapikit siya.
“Hindi fair.”
“Exactly.”
Iyon ang huli naming mahabang pag-uusap.
Hindi naging dramatic ang breakup namin.
Walang sigawan.
Walang basagan ng gamit.
Mas masakit pa nga dahil tahimik.
Four years.
Mga plano.
Mga lugar na gusto naming puntahan.
Pangalan ng magiging anak.
Lahat iyon, natapos sa common lounge ng isang condo na ayaw niyang bilhin ko.
Anim na buwan ang lumipas.
Lumipat ako sa sarili kong unit.
Hindi malaki.
One bedroom lang.
Maliit ang kitchen.
May balcony na kasya lang ang dalawang upuan.
Pero noong unang gabi ko roon, bumili ako ng murang pizza at umupo sa sahig dahil wala pa akong dining table.
At sa unang pagkakataon matapos ang maraming buwan, tahimik ang isip ko.
Minsan naiisip ko pa rin si Marco.
Nabalitaan kong ipinaparenta niya muna ang townhouse para makatulong sa mortgage.
May pagkakataon ding nag-message siya.
“Ngayon ko lang naiintindihan kung bakit mo gustong maging secure.”
Hindi ako sumagot agad.
Pagkaraan ng ilang oras, sinabi ko lang:
“Sana maintindihan mo rin iyon bago ka ulit magmahal.”
Wala akong galit sa kanya.
Siguro hindi talaga siya masamang tao.
Pero lumaki siyang naniniwalang natural lang na ang babae ang mag-adjust kapag may marriage na pinag-uusapan.
At ako naman, matagal na naniwalang kapag mahal mo ang isang tao, dapat kaya mong ibaba ang guard mo nang buo.
Pareho kaming mali.
Ang pag-ibig ay hindi dapat paligsahan kung sino ang mas marunong magsakripisyo.
At ang commitment ay hindi dapat sinusukat sa kung gaano karaming financial security ang kaya mong isuko para patunayan na nagtitiwala ka.
Ngayon, kapag may kaibigan akong nagpaplanong magpakasal, hindi ko sinasabing maging suspicious sila sa partner nila.
Ang sinasabi ko lang:
Pag-usapan ang pera habang mahal pa ninyo ang isa’t isa.
Pag-usapan ang titulo.
Utang.
Savings.
Property.
Family obligations.
Household expenses.
At kung ano ang mangyayari kapag hindi naging ayon sa plano ang buhay.
Hindi dahil hinihintay mong mabigo ang marriage.
Kundi dahil ang malinaw na kasunduan ay hindi kalaban ng pagmamahal.
Minsan, iyon pa nga ang nagpoprotekta rito.
At kung may taong nagsasabing mahal ka niya pero kailangan mong mawala ang sariling seguridad para patunayan iyon, tanungin mo muna ang sarili mo:
Kung tunay kaming “isa,” bakit ako lang ang kailangang kumuha ng lahat ng risk?
Dahil ang tamang pag-ibig ay hindi humihingi na maging mahina ka para maging komportable ang ibang tao.
Hinahayaan ka nitong tumayo sa sarili mong mga paa—at pinipili ka pa rin, hindi dahil wala kang ibang pupuntahan, kundi dahil pareho ninyong gustong manatili.
Mensahe: Ang pagkakaroon ng sariling seguridad ay hindi kawalan ng tiwala sa pag-ibig. Ang malusog na relasyon ay hindi natatakot sa malinaw na usapan tungkol sa pera, ari-arian, at responsibilidad. Ang tunay na partner ay hindi hihilinging isuko mo ang iyong pundasyon para lang mapatunayan mong mahal mo siya.