Isang Gabi Lang Dapat Kasama ang Ex-Wife Ko—Pero Pagkakita Ko ng Dugo sa Kama, Namutla Siya; Makalipas ang Isang Buwan, Isang Tawag Mula sa Ospital ang Nagbunyag ng Sikretong Matagal Na Niyang Itinatago
Tatlong taon ko nang hindi nakikita ang dati kong asawa.
Isang gabi lang ang pinagsaluhan namin sa Cebu, at pareho naming inisip na pagkakamali lang iyon na maaari naming kalimutan pagsikat ng araw.
Pero nang makita ko ang maliit na bahid ng dugo sa puting bedsheet, hindi ang dugo ang kinatakutan ko.
Kundi ang mukha ni Andrea.
Parang may nakita siyang multo.
Ako si Marco Villareal, trenta-sais anyos, may maliit ngunit lumalaking construction company sa Quezon City.
Tatlong taon na kaming hiwalay ng ex-wife kong si Andrea.
Walang third party.
Walang iskandalo.
Walang isang malaking kasalanang puwedeng sisihin.
Mas masakit yata iyon.
Unti-unti lang kaming naubos.
Pareho kaming nagtatrabaho nang sobra. Umuuwi akong pagod. Siya naman, dati’y event coordinator sa isang hotel sa Makati, halos gabi-gabi ring wala sa bahay.
Ang simpleng tanong na, “Kumain ka na ba?” ay naging, “Bakit ngayon ka lang?”
Ang lambing ay naging pananahimik.
Hanggang dumating ang gabing magkatabi kami sa kama pero para kaming dalawang estranghero.
Ilang buwan pagkatapos noon, pumirma kami ng annulment settlement at tuluyang naghiwalay.
Lumipat si Andrea sa Cebu at nagtrabaho sa isang luxury resort sa Mactan.
Nanatili ako sa Maynila.
Paminsan-minsan, may mutual friend na nagbabanggit sa kanya.
“Okay na si Andrea.”
“Parang mas tahimik na siya ngayon.”
“Hindi na siya masyadong umuuwi ng Manila.”
Hindi ako nagtatanong nang higit pa.
Ayokong aminin na may bahagi sa akin na gusto pa ring malaman kung masaya ba talaga siya nang wala ako.
Pagkalipas ng tatlong taon, isang resort development project ang nagdala sa akin sa Cebu.
Dalawang araw lang dapat ako roon.
Site inspection sa umaga, meeting sa hapon, flight pabalik kinabukasan.
Pero pagkatapos ng unang araw, hindi ako makatulog.
Naglakad ako sa may Mactan Newtown at nauwi sa isang maliit na bar na medyo malayo sa mga turistang lugar.
At doon ko siya nakita.
Nakaupo si Andrea sa sulok.
Nag-iisa.
May baso ng sparkling water sa mesa.
Pareho pa rin ang paraan niya ng pagsuklay ng buhok gamit ang mga daliri kapag malalim ang iniisip.
Parang hindi lumipas ang tatlong taon.
Siguro naramdaman niyang may nakatingin sa kanya dahil bigla siyang lumingon.
Nanlaki ang mga mata niya.
“Marco?”
Hindi ako agad nakasagot.
“Hi.”
Tumawa siya nang mahina.
“Tatlong taon, tapos ‘hi’ lang?”
Doon nagsimula.
Isang inumin ang naging dalawang oras na kuwentuhan.
Napag-usapan namin ang trabaho.
Ang mga kaibigan.
Ang dati naming condo sa Mandaluyong na pareho na naming ibinenta.
Pati ang aso na minsan naming pinag-awayan dahil gusto niyang mag-ampon ng aspin at ayaw kong umako ng dagdag na responsibilidad.
“Sa huli, wala naman tayong inadopt,” sabi niya.
“Pero tatlong araw mo akong hindi kinausap.”
“Kasi ang sama ng ugali mo.”
Napatawa ako.
Napatawa rin siya.
At iyon ang unang beses kong narinig ang tawa niyang iyon matapos ang tatlong taon.
Doon ako natakot.
Dahil napakadali.
Parang hindi kami nasaktan.
Parang puwedeng burahin ang lahat ng taon sa pagitan namin.
Bandang alas-dose, lumabas kami at naglakad malapit sa dagat.
Tahimik ang paligid.
Sinabi ko ang mga bagay na hindi ko nasabi noong kasal pa kami.
Na nagsisi akong inuuna ko lagi ang negosyo.
Na ginamit kong dahilan ang pagiging pagod para hindi ayusin ang problema namin.
Tahimik siyang nakinig.
Pagkatapos ay sinabi rin niya ang parte niya.
“Hindi rin ako nagsalita kapag kailangan,” sabi niya. “Hinintay kong hulaan mo kung ano ang problema ko.”
“Hindi ako magaling manghula.”
“Alam ko na ngayon.”
Nagkatinginan kami.
Walang nakakaalam kung sino ang unang lumapit.
Ang naaalala ko lang, ilang sandali pagkatapos noon, nasa hotel room ko na kami.
Walang pangako.
Walang usapan tungkol bukas.
Isang gabi lamang.
O iyon ang sinabi namin sa sarili namin.
Kinabukasan, nagising ako dahil sa liwanag mula sa kurtina.
Nakatayo si Andrea sa bintana, suot ang puti kong polo.
Saglit akong nakalimot.
Parang dati ulit.
Parang Sabado ng umaga sa condo namin.
Tumayo ako mula sa kama.
At doon ko nakita.
Isang maliit na pulang marka sa puting bedsheet.
“Andrea…”
Lumingon siya.
Sinundan ang tingin ko.
At biglang namutla ang mukha niya.
Mabilis niyang hinila ang kumot.
“Wala ’yan.”
“Ano’ng wala? May dugo.”
“Marco, please.”
Lumapit ako.
“Nasaktan ka ba?”
“Hindi.”
“May problema ba?”
“Wala.”
Pero nanginginig ang kamay niya.
Kilala ko ang babaeng iyon nang halos sampung taon.
Alam ko kung kailan siya nagsisinungaling.
“Andrea.”
Biglang tumalim ang boses niya.
“Sabi ko wala!”
Natigilan ako.
Huminga siya nang malalim at umiwas ng tingin.
“May meeting ka, ’di ba? Malalate ka.”
“Hindi ako aalis hangga’t—”
“Ako ang aalis.”
Nagbihis siya nang mabilis.
Walang kape.
Walang almusal.
Walang goodbye.
Bago lumabas, tumingin siya sa akin na para bang may gustong sabihin.
Pero sa huli, isang salita lang ang lumabas.
“Sorry.”
Nag-text ako sa kanya makalipas ang dalawang oras.
Okay ka lang ba?
Seen.
Walang sagot.
Kinagabihan:
Andrea, hindi kita kinukulit. Gusto ko lang malaman kung kailangan mong magpatingin.
Seen.
Wala pa rin.
Kinabukasan, tumawag ako.
Hindi niya sinagot.
Pagbalik ko sa Manila, sinubukan kong sabihin sa sariling tapos na iyon.
Isang gabing hindi dapat nangyari.
Pero hindi ko makalimutan ang takot sa mukha niya.
Hindi iyon hiya.
Hindi iyon simpleng pagkagulat.
Takot iyon ng taong alam nang eksakto kung bakit may dugo.
Lumipas ang isang linggo.
Dalawa.
Tatlo.
Wala kaming komunikasyon.
Eksaktong isang buwan matapos ang gabing iyon, palabas ako ng opisina sa Quezon City nang tumunog ang cellphone ko.
Cebu number.
“Hello?”
“Good afternoon. Si Mr. Marco Villareal po ba ito?”
“Yes.”
“I’m Nurse Lea Santos from St. Augustine Medical Center, Cebu.”
Napahinto ako sa paglalakad.
“May pasyente po kaming si Ms. Andrea Reyes.”
Nalamig ang buong katawan ko.
“Ano’ng nangyari?”
“Sir, kayo po ang nakalagay niyang emergency contact.”
Hindi ko maintindihan.
Tatlong taon na kaming hiwalay.
Bakit ako pa rin?
“Stable naman po siya sa ngayon,” sabi ng nurse, “pero kailangan namin kayong makausap tungkol sa isang procedure. Sinubukan naming tawagan ang kapatid niya pero nasa labas po ng bansa.”
“Anong procedure?”
Saglit na natahimik ang nurse.
Pagkatapos ay sinabi niya ang mga salitang nagpabalik sa isip ko sa maliit na bahid ng dugo sa hotel bed.
“Sir… matagal na pong may kondisyon si Ms. Reyes. At mukhang ngayon lang niya sinabi sa inyo ang tungkol dito.”
Napahawak ako sa pader.
“Anong kondisyon?”
Huminga nang malalim ang nurse.
“Cervical cancer po, sir.”
At sa isang iglap, naintindihan ko.
Hindi nagsimula ang lihim ni Andrea noong gabing muli kaming nagsama.
Matagal na niya iyong dala.
At habang nakatayo ako sa gitna ng maingay na Quezon City, isang bagay lang ang malinaw sa akin:
Kailangan kong bumalik sa Cebu.
Dahil maaaring huli na ang lahat.
PARTE2
“Cervical cancer po, sir.”
Hindi ko maalala kung paano ako nakarating sa loob ng sasakyan.
Hindi ko rin maalala kung kanino ko ipinasa ang mga meeting ko kinabukasan.
Ang alam ko lang, makalipas ang ilang oras, may ticket na ako sa unang flight papuntang Cebu.
Paulit-ulit sa isip ko ang isang tanong.
Gaano na katagal?
Pagdating ko sa St. Augustine Medical Center kinabukasan, sinalubong ako ni Nurse Lea.
“Room 612.”
“Gising siya?”
“Opo. Pero mahina.”
Huminto ako sa labas ng pinto.
Sa maliit na salamin, nakita ko si Andrea.
Nakahiga.
Maputla.
May IV sa kaliwang kamay.
Mas payat siya kaysa noong gabing nakita ko siya sa bar.
O baka noon ko lang napansin.
Pumasok ako.
Pagkakita niya sa akin, nanlaki ang mga mata niya.
“Ano’ng ginagawa mo rito?”
Halos matawa ako sa tanong.
“Emergency contact mo ako.”
Pumikit siya.
“Hindi ko na-update.”
“Tatlong taon?”
“Hindi ko naisip.”
“Hindi mo naisip o ayaw mong baguhin?”
Hindi siya sumagot.
Umupo ako sa tabi ng kama.
“Gaano na katagal?”
“Marco—”
“Gaano na katagal, Andrea?”
Matagal bago siya sumagot.
“Mahigit dalawang taon.”
Parang may humampas sa dibdib ko.
Dalawang taon.
Ibig sabihin, isang taon matapos kaming maghiwalay.
“Stage?”
“Initially Stage IB. Nakuha sa procedure. Akala nila malinaw na.”
“Akala nila?”
“Bumalik.”
Napayuko ako.
“Bakit hindi mo sinabi kahit kanino?”
“May nakakaalam.”
“Sino?”
“Ate ko. Dalawang close friends.”
“At ako?”
Tumingin siya sa akin.
“Ex-husband kita.”
Mas masakit kaysa dapat.
Tumayo ako at lumapit sa bintana.
“So that night…”
“Contact bleeding,” mahinang sabi niya.
Hindi ko agad naintindihan.
Ipinaliwanag niya.
Ilang buwan na raw siyang may occasional spotting at pananakit. May scheduled follow-up siya noon pero ilang beses niya iyong ipinagpaliban dahil sa trabaho.
Noong gabing nagkita kami, alam niyang may posibilidad na bumalik ang sakit niya.
Hindi lang niya alam kung gaano kalala.
“Nang makita ko ’yung dugo,” sabi niya, “alam kong kailangan kong magpa-check.”
“Pero tumakbo ka.”
“Dahil natakot ako.”
“Sa cancer?”
Umiling siya.
“Sa ’yo.”
Napalingon ako.
“Ano?”
Tumulo ang luha niya.
“Natakot akong makita mo akong ganito.”
Hindi ako makapagsalita.
“You remember our last year together?” tanong niya.
Tumango ako.
“Akala mo trabaho lang ang dahilan kung bakit palagi akong pagod.”
Biglang may nabuo sa isip ko.
Ang migraines.
Ang pagkawala niya ng gana.
Ang mga araw na ayaw niyang hawakan ko siya.
Ang isang beses na sumigaw siya sa akin nang tanungin ko kung bakit halos dalawang buwan na kaming hindi naging intimate.
“May nararamdaman ka na noon?”
“Hindi cancer ang diagnosis noon. May abnormal cells sa screening. Pinapabalik ako para sa follow-up.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Kasi nung araw na natanggap ko ’yung result, umuwi ka at sinabi mong kailangan mong lumipad sa Davao para sa project.”
Naalala ko iyon.
Malaking kontrata.
Isa sa pinakamahalagang deal ng kumpanya ko noon.
“Sabi ko tatawag ako sa clinic kinabukasan,” patuloy niya. “Pero nag-away tayo sa telepono. Pagbalik mo, galit ka. Galit din ako. Pagkatapos, lumala nang lumala ang relasyon natin.”
“Hindi ibig sabihin noon na—”
“Alam ko.”
Pinahid niya ang luha.
“Hindi kita sinisisi. Kasalanan ko ring hindi ako nagsalita.”
Umupo ulit ako.
“Pero pagkatapos ng hiwalayan?”
“Lumipat ako sa Cebu. Nagpa-check ako. Doon na nila nakita.”
Hindi ko alam kung ano ang mas mabigat.
Ang malaman na may sakit siya.
O ang malaman na habang inaakala kong nagpapasimula siya ng bagong buhay sa Cebu, lumalaban pala siya nang halos mag-isa.
“Bakit emergency contact pa rin ako?”
Tahimik siya.
“Hindi ko alam.”
“Andrea.”
Napangiti siya nang kaunti.
“Fine. Hindi ko kayang burahin.”
Isang simpleng sagot.
Pero iyon ang pinakamasakit.
Maya-maya, pumasok ang oncologist niyang si Dr. Bautista.
Ipinaliwanag niya na may recurrence at kailangang sumailalim si Andrea sa kombinasyon ng radiation at chemotherapy. Ang pagdurugo ang isa sa mga sintomas na nagpabalik sa kanya sa ospital.
“May chance ba?” tanong ko.
“Meron,” sabi ng doktor. “Pero hindi natin dapat maliitin ang kondisyon niya.”
Pagkatapos umalis ng doktor, matagal kaming tahimik.
“Uuwi ka na sa Manila,” sabi ni Andrea.
“Hindi.”
“Marco.”
“Hindi.”
“May kumpanya ka.”
“May mga taong kayang magpatakbo noon habang wala ako.”
“Hindi mo responsibilidad ito.”
Doon ako tuluyang napuno.
“Alam mo kung anong pinakaayaw ko sa ’yo?”
Napakunot ang noo niya.
“Ginagawa mong desisyon para sa ibang tao ang lahat.”
“Anong ibig mong sabihin?”
“Noong kasal tayo, hindi mo sinabi dahil ayaw mong maging pabigat. Ngayon hindi mo sinabi dahil ex-husband mo ako. Parehong ikaw ang nagdesisyon kung ano ang kaya kong harapin.”
Tahimik siya.
“Hindi mo man lang ako binigyan ng pagkakataong pumili.”
“Pinili mo na noon ang trabaho.”
Masakit.
Pero totoo rin.
Tumango ako.
“Oo. Maraming beses.”
Nilunok ko ang bara sa lalamunan ko.
“At pinagsisisihan ko.”
Nang gabing iyon, hindi ako umalis ng ospital.
Hindi ibig sabihin noon na nagbalikan agad kami.
Hindi ganoon kadali ang buhay.
May mga sugat na hindi nalulunasan ng isang dramatic confession.
Sa mga sumunod na linggo, nag-rent ako ng maliit na condo malapit sa hospital.
Bumabalik ako sa Manila tuwing kailangang-kailangan sa negosyo, pero karamihan ng trabaho ko ay online.
Sinamahan ko siya sa treatments.
Naghintay sa labas ng radiation room.
Bumili ng lugaw kapag wala siyang gana.
Nakipagtalo sa kanya kapag gusto niyang umuwi mag-isa kahit hirap siyang tumayo.
Minsan, habang nagsusuka siya pagkatapos ng chemo, galit na galit siyang sinabi:
“Hindi mo kailangang gawin ’to!”
Sumagot ako:
“Hindi ko ginagawa dahil kailangan.”
“Then why?”
Hindi ako agad nakasagot.
Dahil hindi ko rin alam kung saan nagsisimula ang guilt at saan nagtatapos ang pagmamahal.
Hanggang isang gabi, habang magkatabi kaming nakaupo sa balcony ng condo, siya mismo ang nagtanong.
“Mahal mo pa ba ako?”
Hindi ako tumingin sa kanya.
“Oo.”
Tahimik.
Pagkatapos ay tumawa siya nang mahina.
“Napakagulo natin.”
“Oo.”
“Hindi ibig sabihin na dahil may sakit ako, kailangan nating bumalik sa dati.”
“Ayoko rin bumalik sa dati.”
Napatingin siya sa akin.
“Ano’ng gusto mo?”
“Kung may pagkakataon… gusto kong gumawa tayo ng bago.”
Umiyak siya.
Pero hindi niya ako sinagot noon.
At hindi ko siya pinilit.
Tatlong buwan ang lumipas.
Maganda ang response niya sa treatment.
Hindi milagro.
Hindi instant.
May mga araw na halos hindi siya makabangon.
May mga araw na natatakot kaming baka hindi sapat ang ginagawa ng mga doktor.
Pero unti-unti, bumuti ang mga test.
Isang hapon, tinawag kami ni Dr. Bautista.
“The latest scans are encouraging.”
Hindi sinabi ng doktor na cured.
Hindi niya ipinangakong tapos na.
Pero sinabi niyang malaki ang improvement at puwedeng magpatuloy sa close monitoring matapos makumpleto ang treatment.
Paglabas namin ng clinic, huminto si Andrea sa corridor.
“Marco.”
“Hmm?”
“May isa pa akong hindi sinabi.”
Napabuntong-hininga ako.
“May natitira pa?”
Napangiti siya.
“Bago tayo nag-divorce, may appointment ako sa fertility specialist.”
Napakunot ang noo ko.
“Bakit?”
“Because I knew treatment might affect my ability to have children.”
Hindi ko alam iyon.
“May embryos?”
Umiling siya.
“Egg freezing lang. Hindi ko itinuloy noon.”
Tumingin siya sa akin.
“Alam mo kung bakit?”
“Bakit?”
“Dahil sa isip ko, kapag natapos ang marriage natin, tapos na rin ang pangarap kong magkaroon ng pamilya.”
Hindi ako makapagsalita.
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Pero habang nasa treatment ako, narealize ko… hindi pala pamilya ang nawala sa akin.”
“Ano?”
“Tapang.”
Napangiti siya.
“Takot akong humingi ng tulong. Takot akong umamin na kailangan kita. Takot akong masaktan ulit.”
Hinawakan ko nang mahigpit ang kamay niya.
“Ako rin.”
Pagkalipas ng halos isang taon, hindi kami nagpakasal agad.
Iyon ang ikinagulat ng mga kaibigan namin.
Akala nila pagkatapos ng lahat, automatic na ang reunion.
Pero nag-date kami mula umpisa.
Kape.
Dinner.
Sunday walks.
Couples counseling.
Maraming mahirap na pag-uusap.
At sa unang pagkakataon, natuto kaming magsabi ng totoo bago pa maging sama ng loob.
Makalipas ang labingwalong buwan mula noong tawag ng ospital, bumalik kami sa Cebu.
Sa parehong beach kung saan kami naglakad noong gabing muling nagkrus ang landas namin.
May dala akong maliit na kahon.
Nang makita ni Andrea, umiling agad siya.
“Marco Villareal, huwag mong sabihing—”
“Hayaan mo muna akong magsalita.”
“Napaka-corny mo.”
“Tumahimik ka nga.”
Tumawa siya.
Lumuhod ako sa buhangin.
Hindi ko sinabi na gusto kong ibalik ang dati naming marriage.
Sinabi ko:
“Hindi ko kayang baguhin kung paano tayo nabigo noon. Pero kung papayag ka, gusto kong piliin ka araw-araw sa buhay na meron tayo ngayon.”
Umiyak siya habang tumatawa.
“Oo.”
Pagkalipas ng anim na buwan, ikinasal kaming muli.
Maliit lang.
Dalawampu’t walong bisita.
Walang malaking ballroom.
Walang extravagant reception.
Beach ceremony lang sa Cebu.
Sa front row, nakaupo si Nurse Lea.
Nandoon din si Dr. Bautista.
Bago magsimula ang ceremony, binulungan ako ni Andrea:
“Alam mo, kung hindi dahil sa stain na iyon…”
Pinisil ko ang kamay niya.
“Huwag nating tawaging blessing ang dugo.”
Napangiti siya.
“Hindi. Pero baka iyon ang moment na tumigil akong tumakbo.”
Ngayon, mahigit tatlong taon na mula noon.
Regular pa rin ang checkups niya.
Hindi kami nagpapanggap na walang takot.
Kapag may bagong test, kinakabahan pa rin kami.
May mga bagay na hindi mo talaga makokontrol.
Pero may isang bagay na binago namin.
Hindi na namin hinahayaan ang katahimikan na gumawa ng desisyon para sa amin.
Kapag galit, nagsasalita kami.
Kapag takot, nagsasabi kami.
Kapag kailangan ng tulong, humihingi kami.
At kapag mahal namin ang isa’t isa, hindi namin ipinagpapaliban ang pagsasabi nito para sa “mas tamang panahon.”
Dahil minsan, ang pinakamalaking sikreto ay hindi iyong itinatago natin sa ibang tao.
Kundi iyong sakit na pilit nating dinadala nang mag-isa dahil akala natin mas mabuti iyon para sa lahat.
Mensahe
Hindi kahinaan ang pagsabi ng “natatakot ako,” “masakit,” o “kailangan kita.” Minsan, isang tapat na pag-uusap ang maaaring makapagligtas hindi lamang ng relasyon, kundi pati ng buhay. Huwag hintaying maging huli ang lahat bago sabihin sa mga taong mahal mo ang katotohanang matagal mo nang pasan.
