unang singil
bahagi 2: ang unang singil
Nahulog sa mesa ang unang pahina.
Sa ibabaw nito, malinaw na nakasulat sa pulang letra:
Reklamo para sa sinadyang paglalagay sa panganib sa buhay ng isang tao.
Sa sandaling iyon, tila huminto ang paghinga ng lahat sa loob ng function hall.
Ang mga taong kanina ay nagtatawanan, kumakain, at palihim na tumitingin sa akin na para bang ako ang babaeng naghahabol sa lalaking ayaw na sa akin, isa-isang nanahimik.
Ang mga kutsara at tinidor ay tumigil sa paggalaw.
Ang mga camera ng ilang kamag-anak ni Marco, na kanina ay abala sa pagkuha ng litrato kay Sofia, ngayon ay nakatutok na sa akin.
Si Marco naman, parang nabuhusan ng malamig na tubig.
“Althea,” pilit niyang pinababa ang boses, pero halata ang panginginig, “ano ang ginagawa mo?”
Ngumiti ako nang bahagya.
“Ang dapat matagal ko nang ginawa.”
Lumapit ang abogado kong si Attorney Salazar. Hindi siya nagtaas ng boses. Hindi niya kailangan. Sa sobrang katahimikan ng paligid, sapat na ang mahinang pagsasalita niya para marinig ng lahat.
“Sa gabing ikinulong si Ms. Althea Santos sa loob ng kanyang sariling condominium unit, may ilang device na naka-log in gamit ang account ni Mr. Marco Reyes.”
Biglang kumilos si Sofia.
“Hindi totoo iyan!” sigaw niya, pero agad din siyang napatigil nang tumingin sa kanya ang pulis.
Kalmadong binuksan ng abogado ang isa pang folder.
“Nakuha namin ang access logs mula sa smart home provider. Naka-record ang oras ng pag-lock sa main door, pag-disable sa balcony access, pag-off ng electrical system, at pag-on sa gas stove module.”
Huminga nang malalim si Marco.
“Hindi ninyo naiintindihan. Hindi iyon—”
“Research?” putol ko sa kanya.
Napalunok siya.
Itinaas ko ang microphone.
“Ganiyan ang sinabi mo sa akin habang nasa ospital ako. Na research lang iyon. Na dapat nagtiis pa ako nang kaunti. Na nasayang ang datos ni Sofia dahil hindi ako namatay sa oras na gusto ninyo.”
May ilang bisita ang napabulong.
“Diyos ko…”
“May recording ba?”
“Puwede bang totoo iyon?”
Ngumiti si Sofia, pilit at nanginginig.
“Ate Althea, bakit mo naman binabaluktot ang lahat? Alam mong hindi namin intensyon na saktan ka. Isa lang iyong simulation. Hindi namin inakalang magiging seryoso.”
Tiningnan ko siya.
Sa unang pagkakataon, hindi na ako nasaktan sa mukha niyang laging mukhang inaapi. Noon, bawat luha niya ay parang kasalanan ko. Ngayon, nakita ko na lang iyon bilang sandata.
“Sofia,” sabi ko, “kung simulation lang iyon, bakit naka-lock ang pinto? Bakit disabled ang balcony? Bakit pinatay ang kuryente? Bakit hindi kayo tumawag ng ambulansya nang sumisigaw ako?”
Namuti ang labi niya.
“Hindi ko alam…”
“Hindi mo alam?” ulit ko. “Pero ikaw ang tumawa sa tawag ko.”
Biglang binuksan ni Attorney Salazar ang isang audio file sa tablet niya.
Umalingawngaw sa speaker ang boses ni Sofia.
“Huwag kang matakot, ate. Maliit na pagsusuri lang ito.”
Sumunod ang boses ni Marco.
“Magtiis ka muna nang kaunti, Althea. Kailangan ni Sofia ng datos…”
Hindi natapos ang audio dahil biglang sumugod si Marco.
“Patayin mo iyan!”
Pero bago pa siya makalapit, hinarang siya ni Rafael.
Hindi siya sumigaw.
Hindi siya nagbanta.
Tumayo lang siya sa harap ko.
Matangkad si Marco, pero sa sandaling iyon, nagmukha siyang batang nahuli sa kasalanan sa harap ni Rafael.
Mababa ang boses ni Rafael.
“Subukan mong hawakan siya.”
Apat na salita lang.
Pero sapat para umatras si Marco.
Tumingin siya sa akin, puno ng galit ang mga mata.
“Ginawa mo talaga ito para sirain ako.”
“Hindi,” sagot ko. “Ginawa ko ito para mabuhay ako.”
Hindi siya nakapagsalita.
Lumapit ang pulis sa kanya.
“Mr. Reyes, kailangan ninyong sumama sa amin para sa imbestigasyon.”
Parang nagising ang ina ni Marco sa sinabi ng pulis. Mabilis siyang lumapit, hawak pa rin ang kamay ni Sofia.
“Sandali! Hindi puwede! Engagement party ito! Pamilya namin ang nandito!”
Tumingin siya sa akin na para bang ako pa rin ang may kasalanan.
“Althea, anak, pag-usapan natin ito nang maayos. Huwag mong ipahiya si Marco. Lalaki iyan. May pride iyan.”
Napatingin ako sa kanya.
Tatlong taon kong binayaran ang gamutan niya.
Tatlong taon kong tinawag siyang “Ma.”
Tatlong taon akong naniniwalang kapag naging asawa ako ni Marco, magiging pamilya ko rin siya.
Pero sa araw na dapat ako ang manugang na ipinapakilala niya, ang kamay niya ay nasa kamay ni Sofia.
“Ma’am,” sabi ko, hindi na “Ma,” “kung may pride ang anak ninyo, dapat may konsensya rin siya.”
Nanigas ang mukha niya.
“Sinasagot mo na ako ngayon?”
“Hindi,” sagot ko. “Tinatawag ko na lang kayo sa tamang pangalan.”
Nakita kong namula ang mukha niya sa galit, pero bago siya makapagsalita, inilabas ng representative ng nursing home ang sariling folder.
“Ms. Santos requested a full billing statement for the last three years,” sabi nito. “All payments for Mrs. Reyes’s care were deducted from Ms. Santos’s personal account.”
Muling nag-ingay ang mga tao.
Tatlong taon.
Gamot.
Special care package.
Private nurse.
Rehabilitation.
Lahat iyon, nakalista.
Isa-isang inilatag ng representative ang mga kopya ng resibo sa mesa.
Ang ina ni Marco, na kanina ay mataas ang noo, ngayon ay hindi makatingin sa mga tao.
May isang tiyahin ni Marco ang bumulong, “Akala ko si Marco ang nagbabayad noon?”
May sumagot, “Iyon ang sabi nila.”
Naramdaman kong bahagyang nanginig ang mga daliri ko, pero hindi sa takot. Sa galit na matagal kong nilunok.
Sumunod namang lumapit ang bank representative.
“Mayroon din pong record ng malaking halaga na ginamit sa pagbili ng condominium unit at sasakyan. Lahat ng pondo ay nagmula sa account ni Ms. Santos.”
Itinaas ni Nico, kapatid ni Sofia, ang boses niya.
“Eh ano ngayon? Kung mahal niya si Marco, normal lang na tumulong siya!”
Napatingin sa kanya ang pulis.
Agad siyang napaatras.
Tumawa ako nang mahina.
“Tama. Normal lang tumulong sa taong mahal mo. Pero hindi normal na nakawin ang kotse niya, itaboy sa ibang probinsya, at sabihing pag-aari mo iyon.”
Namula ang mukha ni Nico.
“Hindi ko ninakaw iyon! Pinahiram ni Kuya Marco!”
“Hindi sa kanya ang kotse.”
Tahimik ang paligid.
Si Marco, sa unang pagkakataon, hindi makasagot.
Tiningnan ko siya nang diretso.
“Alam mo kung ano ang pinakamasakit, Marco? Hindi ang pera. Hindi ang condo. Hindi ang kotse.”
Huminga ako nang malalim.
“Ang pinakamasakit, naniwala ako sa iyo.”
Sandaling lumambot ang mukha niya.
“Althea…”
Pero huli na.
Masyado nang huli.
Lumapit si Sofia sa akin, luhaan.
“Ate, hindi ko intensyon—”
“Tumigil ka.”
Naputol ang boses niya.
Hindi ko siya sinigawan. Pero sa tono ko, alam niyang wala na siyang puwang para umarte.
“Hindi ako ate mo. Hindi mo ako kaibigan. Hindi ako taong puwede mong tapakan habang nagpapanggap kang marupok.”
Umiiyak siya, pero sa likod ng mga luha niya, nakita ko ang takot.
Takot na hindi na gumagana ang dati niyang sandata.
Takot na sa unang pagkakataon, siya ang pinapanood ng lahat.
Tumingin ako sa mga bisita, sa pamilya ni Marco, sa pamilya ni Sofia, sa mga waiter, sa manager ng hotel.
“Ngayong araw, hindi ako ang magbabayad ng party na ito.”
Itinaas ko ang folder ng hotel bills.
“Ang lahat ng ginamit ninyo, lahat ng kinain ninyo, lahat ng function room na pinasok ninyo nang walang pahintulot ko, sisingilin sa taong nag-order.”
Tumalikod ako sa manager.
“Pakisuri kung sino ang pumirma sa reservation changes.”
Nanginginig na binuksan ng manager ang dokumento.
Pagkatapos, tumingin siya kay Marco.
“Si Mr. Marco Reyes po.”
Napaatras si Marco ng kalahating hakbang.
“Althea, sandali. Hindi ganito ang ibig kong sabihin. Akala ko—”
“Akala mo ako pa rin ang magbabayad.”
Hindi siya sumagot.
Dahil iyon ang totoo.
Lumapit ang pulis.
“Mr. Marco Reyes, Ms. Sofia Dela Cruz, Mr. Nico Dela Cruz, kailangan po ninyo kaming samahan.”
Sumigaw ang ina ni Marco.
“Hindi! Hindi ninyo puwedeng dalhin ang anak ko!”
Pero walang nakinig.
Nang hawakan ng pulis ang braso ni Marco, bigla niya akong tiningnan.
Sa mga mata niya, may galit, takot, at isang bagay na matagal ko nang hinintay noon—pagsisisi.
“Althea,” mahina niyang sabi, “mahal kita.”
Sandali akong natahimik.
Dati, iyon ang pangungusap na kaya akong pabalikin kahit gaano kasakit.
Ngayon, parang tunog na lang mula sa isang taong hindi ko na kilala.
Ibinaba ko ang microphone.
“Hindi. Mahal mo lang ang buhay na binayaran ko para sa iyo.”
Nagsara ang bibig niya.
Hinila siya ng pulis palabas.
Sumunod si Sofia, nanginginig at umiiyak. Si Nico naman, hindi na makatingin sa akin.
Nang tuluyang mawala sila sa lobby, parang doon lang ako nakahinga.
Pero bago pa bumagsak ang tuhod ko, isang kamay ang umalalay sa likod ko.
Si Rafael.
“Matatag ka,” sabi niya.
Napatawa ako, pero nanginginig ang boses ko.
“Hindi. Pagod lang akong maging mahina.”
Tiningnan niya ako nang matagal.
“Kung pagod ka na, ako muna ang hahawak.”
Hindi ko alam kung bakit, pero sa unang pagkakataon matapos ang matagal na panahon, hinayaan kong may sumalo sa akin.
Sa labas ng hotel, nagsisimula nang umulan.
Pero sa loob ko, tila unang beses na lumiwanag ang langit.