Noong araw ng enrollment, ako lang ang naiwan sa terminal—habang ang dalawang taong itinuring kong pinakamalapit sa buhay ko ay bumiyahe papuntang Maynila nang hindi man lang ako sinabihan.
Noong araw ng enrollment, ako lang ang naiwan sa terminal—habang ang dalawang taong itinuring kong pinakamalapit sa buhay ko ay bumiyahe papuntang Maynila nang hindi man lang ako sinabihan.
Mahigit isang oras nang nakaalis ang bus na dapat sana’y sabay naming sasakyan.
Nakatayo pa rin ako sa PITX, hinihila ang malaking maleta ko habang paulit-ulit na tinitingnan ang oras sa cellphone.
Walang message.
Walang missed call.
Walang kahit isang “Nasaan ka na?”
Parang walang taong naghihintay sa akin.
Hanggang sa halos mapuno na naman ng bagong mga pasahero ang waiting area nang biglang mag-vibrate ang cellphone ko.
Miguel Reyes.
Labingpitong taon ko na siyang kilala.
Magkapitbahay kami mula pagkabata. Magkasama sa elementary, junior high, senior high.
At sa napakahabang panahon, naniwala akong siya ang taong hinding-hindi makakalimot sa akin.
Sinagot ko ang tawag.
Hindi pa ako nakakapagsalita nang marinig ko agad ang boses niya.
“Sam? Nandito na kami sa Manila. Ikaw, nasaan ka?”
Napatitig ako sa departure board.
May kakaibang katahimikan sa loob ko.
“PITX.”
“Ano?”
“Nasa terminal pa rin ako.”
Huminto ako sandali.
“Hinihintay ko kayong dalawa.”
May narinig akong tawanan sa kabilang linya.
Pagkatapos ay tumahimik si Miguel.
Pero nang magsalita siyang muli, wala man lang pagkabahala sa boses niya.
“Ah… gusto kasi ni Bianca na mas maagang umalis. Akala ko sinabi niya sa’yo.”
Bago pa ako makasagot, narinig ko ang boses ni Bianca Santos.
“Ha? Akala ko ikaw ang nagsabi kay Samantha!”
Tumawa pa siya.
Parang nakakatawa lang ang lahat.
Parang hindi ako gumising nang alas-kuwatro ng umaga para makarating sa terminal sa oras na napag-usapan naming tatlo.
“Anyway,” sabi ni Bianca, “nandito na kami. Kakain muna kami bago pumunta sa dorm. Huwag mo na kaming hintayin.”
Naputol ang tawag.
Nanatili akong nakatayo sa gitna ng terminal.
Hawak ko pa rin ang cellphone sa tenga kahit matagal nang madilim ang screen.
Ang nakakagulat?
Hindi ako umiyak.
Hindi ako nagalit.
Hindi ko sila tinawagan ulit para humingi ng paliwanag.
Pagod lang ako.
Sobrang pagod.
Sa loob ng maraming taon, palagi akong naghahabol para manatiling bahagi ng samahang iyon.
Ngayon, bigla kong naisip—
Paano kung tumigil na lang ako?
Lumakad ako papunta sa isang tahimik na bahagi ng terminal at tinawagan ang tatay ko.
Pagkasagot niya, diretso akong nagsalita.
“Dad…”
Huminga ako nang malalim.
“Gusto kong tanggapin ‘yung scholarship sa Singapore.”
Sandaling natahimik ang kabilang linya.
Ilang buwan na akong kinukumbinsi ni Dad na tanggapin iyon.
Full scholarship.
Design and visual communication.
Isang oportunidad na minsan ko nang tinanggihan.
Dahil ayaw kong mahiwalay kina Miguel at Bianca.
“Sigurado ka?” tanong niya.
“Opo.”
“Hindi ka na magbabago ng isip?”
Tumingin ako sa maleta ko.
“Hindi na.”
Narinig kong huminga nang malalim si Dad.
Pagkatapos ay sinabi niya ang mga salitang tuluyang nagpabago sa direksiyon ng buhay ko.
“Then come home tonight.”
“Your flight is on Wednesday.”
Dalawang araw.
Dalawang araw na lang pala ang natitira bago ko iwan ang Pilipinas.
At bago ko iwan ang dalawang taong halos buong buhay kong pinili kaysa sa sarili ko.
Binuksan ko ang Messenger habang naghihintay ng susunod na bus.
Naka-pin pa rin sa itaas ang group chat naming tatlo.
“THE THREE MUSKETEERS.”
Nakakatawa.
Ang profile picture namin ay kuha noong Grade 5.
Nasa gitna si Miguel.
Nakatayo sa tabi niya si Bianca, nakahawak sa balikat niya.
Ako?
Nasa pinakadulo.
Kalahati ng mukha ko, halos hindi kasama sa litrato.
Dati, cute na cute ako sa picture na iyon.
Ngayon ko lang napansin kung gaano iyon kaangkop.
Matagal na palang malinaw kung sino ang sentro at kung sino ang laging nasa gilid.
Ayaw ko lang tanggapin.
May bagong My Day si Bianca.
Binuksan ko.
Magkatabi sila ni Miguel sa isang café sa Makati.
May dalawang iced coffee sa mesa.
Nakayuko si Bianca habang inaayos ni Miguel ang buhok niyang natatakpan ang mukha.
May caption:
“New city. New chapter. Same favorite person. 🤍”
Napatigil ako.
Favorite person.
Hindi naman masakit ang dalawang salitang iyon.
Dapat hindi.
Pero naalala ko ang lahat.
Noong Grade 9, sabay silang nagpunta sa Tagaytay.
Hindi nila ako niyaya.
Nalaman ko lang nang makita ko ang pictures.
“Biglaan kasi,” paliwanag ni Miguel.
Noong Grade 11, nanood sila ng concert sa MOA Arena.
May tatlong ticket daw sana.
Pero ibinigay ni Bianca ang pangatlo sa pinsan niya.
“Akala ko kasi busy ka.”
Noong graduation namin, sabay silang bumili ng outfit.
Hindi nila sinabi sa akin.
“Hindi ka naman mahilig mag-shopping.”
Palaging may dahilan.
Palaging makatwiran kapag isa-isa mong pinakinggan.
Pero kapag pinagsama-sama mo?
Isang pattern na pala.
Ako lang ang ayaw makakita.
May bagong message sa group chat.
Bianca:
“Sam, tingnan mo My Day ko! Ang cute namin ni Miggy hahaha.”
Kasunod noon ay voice message mula kay Miguel.
Pinakinggan ko.
“Sam, nakahanap kami ng ramen place malapit sa dorm. Favorite mo pa naman ramen.”
Tumawa siya.
“Sayang. Wala ka.”
May tawanan ni Bianca sa background.
Pinatay ko ang audio.
Hindi ako sumagot.
Hindi rin ako nag-react.
Sa unang pagkakataon sa loob ng labingpitong taon, hindi ko naramdaman ang obligasyong patunayan na okay lang ako.
Dumating ang bus.
Sumakay ako.
Habang umaandar iyon palabas ng terminal, isa-isa kong binura sa cellphone ang mga bagay na matagal kong pinanghawakan.
Mga lumang picture.
Screenshots.
Plans naming tatlo.
Pati ang album na pinangalanan kong “College Life.”
Dahil wala nang college life na kasama sila.
Pero may isang bagay akong kailangang gawin bago umalis.
Kinabukasan, pumunta ako sa university sa Quezon City.
Hindi para mag-enroll.
Para bawiin ang mga dokumento ko.
Habang naglalakad ako sa campus, naalala ko kung bakit ko pinili ang university na iyon.
Hindi iyon ang first choice ko.
May scholarship offer na ako noon mula sa isang kilalang art school.
Matagal ko iyong pinangarap.
Pero isang gabi, habang sabay kaming kumakain ng fishball pagkatapos ng klase, sinabi ni Miguel:
“Sam, dito na lang tayong tatlo sa Manila.”
“Para walang magkakahiwalay.”
Sumang-ayon agad si Bianca.
Hinawakan niya pa ang kamay ko.
“Please, Sam. Natatakot akong mag-isa sa Manila.”
“Kapag nandiyan ka, feeling ko kaya ko.”
At ako naman—
tanga.
Tinanggihan ko ang unang scholarship.
Dahil naniwala akong mas mahalaga ang labingpitong taong pagkakaibigan kaysa sa pangarap ko.
Ngayon, habang hawak ko ang withdrawal form, halos gusto kong tawanan ang dating Samantha.
“Miss Villanueva?”
Napatingin ako.
“Complete na po. Sign here and here.”
Kinuha ko ang ballpen.
Pinirmahan ko ang pangalan ko.
Samantha Villanueva.
Pagkalagay ko ng huling pirma, kakaiba ang pakiramdam.
Parang may mabigat na bagay na matagal nang nakapatong sa dibdib ko ang biglang nawala.
Paglabas ko ng registrar, may tumawag.
Bianca.
Hindi ko sinagot.
Tumawag ulit.
Hindi pa rin.
Sa ikatlong tawag, si Miguel na.
Pinatay ko ang cellphone.
Pagkatapos ay umuwi ako sa Cavite.
Kinagabihan, nagsimula akong mag-empake.
Passport.
Documents.
Sketchbook.
Laptop.
Ilang damit.
Habang inilalagay ko ang mga iyon sa maleta, napansin ni Mama ang lumang kahon sa ilalim ng kama ko.
“Hindi mo dadalhin?”
Binuksan ko iyon.
Punô ng alaala naming tatlo.
Birthday cards.
Pictures.
Movie tickets.
Friendship bracelets.
May maliit pang papel mula kay Miguel noong thirteen years old kami.
“Best friends forever.”
Ngumiti ako.
Pagkatapos ay isinara ko ang kahon.
“Hindi na, Ma.”
“Sigurado ka?”
“Opo.”
“Hindi ko na kailangan.”
Kinabukasan ang huling araw ko sa Pilipinas.
Hindi ko sinabi kina Miguel at Bianca na aalis ako.
Wala akong nakitang dahilan.
Buong araw silang nag-message sa group chat.
Bianca:
“Sam, galit ka ba?”
Miguel:
“Grabe ka naman. Simpleng misunderstanding lang ‘yon.”
Bianca:
“Come on. Huwag mong gawing big deal.”
Miguel:
“Dinner tayo bukas. Libre ko.”
Bukas.
Napangiti ako nang mabasa iyon.
Bukas, libo-libong kilometro na ang layo ko.
Bandang alas-diyes ng gabi, may private message si Miguel.
“Sam, seryoso. Ano bang problema mo?”
“Hindi ka naman ganito dati.”
Ilang minuto akong nakatingin sa screen.
Pagkatapos ay nag-type ako.
“Wala.”
Tatlong segundo lang, seen agad.
“Then stop acting weird.”
Iyon ang huling message niya.
Hindi na ako sumagot.
Kinabukasan, nasa NAIA Terminal 3 na kami nina Mama at Dad.
May halos tatlong oras pa bago ang flight.
Habang hinihintay namin ang check-in, nag-vibrate ang cellphone ko.
Notification mula sa Facebook.
Bianca Santos tagged you in a post.
Binuksan ko.
Group photo iyon ng mga freshmen.
Magkatabi sina Bianca at Miguel.
Caption:
“Officially starting our college journey together! Complete na ang barkada!”
Complete.
Napatawa ako nang mahina.
Kahit wala ako, complete pala.
Siguro iyon na ang pinakamalinaw na sagot na matatanggap ko.
Pinatay ko ang screen.
Pero bago ko maibalik ang cellphone sa bag, bigla itong tumunog.
Miguel.
Hindi ko sana sasagutin.
Pero sa hindi ko maipaliwanag na dahilan, pinindot ko ang green button.
“Hello?”
Hindi siya agad nagsalita.
Iba ang paghinga niya.
Mabilis.
“Sam.”
“Ano?”
“Nasaan ka?”
“Bakit?”
“Pumunta ako sa bahay n’yo.”
Nanahimik ako.
“Wala ka raw.”
“May kailangan ka?”
“Sinabi ng kapitbahay n’yo…”
Huminto siya.
Pagkatapos ay halos pabulong niyang sinabi:
“May mga maleta raw kayong inilabas kaninang madaling-araw.”
Hindi ako sumagot.
“Sam.”
Mas mataas na ngayon ang boses niya.
“Nasaan ka?”
Sa mismong sandaling iyon, umalingawngaw ang announcement sa airport.
“Passengers traveling to Singapore…”
Biglang natahimik si Miguel.
Narinig niya.
“Airport?”
Mahina ang boses niya.
“Sam… nasa airport ka?”
Napatingin ako sa boarding pass na hawak ko.
“Yes.”
“Bakit?”
“May flight ako.”
“Flight?”
Halos matawa siya sa gulat.
“Saan ka pupunta?”
“Singapore.”
Mahabang katahimikan.
Pagkatapos—
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
“I’m leaving.”
“Kailan ka babalik?”
Hindi ko agad sinagot.
Tumingin ako kina Mama at Dad na naghihintay ilang metro ang layo.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“Hindi ako babalik para mag-aral dito.”
“Tinanggap ko na ‘yung scholarship.”
Sa unang pagkakataon sa loob ng labingpitong taon, narinig kong tuluyang nawala ang kumpiyansa sa boses ni Miguel.
“Wait.”
“Sam, teka lang.”
“Bakit hindi mo sinabi sa amin?”
Napangiti ako.
Napakaliit lang.
“Akala ko sinabi sa’yo ni Bianca.”
Tahimik.
Ginamit ko mismo ang linyang sinabi niya sa akin noong iniwan nila ako sa terminal.
“Sam…”
“Boarding na ako.”
“Sandali!”
Biglang may narinig akong boses ni Bianca sa background.
“Ano? Anong nangyayari?”
Pagkatapos ay malinaw kong narinig si Miguel.
“Si Samantha…”
“Pa-Singapore siya.”
“Ano?!”
Naputol ko ang tawag.
At sa unang pagkakataon, ako naman ang umalis nang hindi naghihintay sa kanila.
Akala ko iyon na ang katapusan.
Pero mali ako.
Dahil habang papalapit ako sa immigration, sunod-sunod na nag-vibrate ang cellphone ko.
Labing-isang missed calls mula kay Miguel.
Pitong tawag mula kay Bianca.
At pagkatapos—
isang message mula sa isang numerong hindi naka-save.
Binuksan ko iyon.
Isang litrato ang lumitaw.
Napatigil ako sa paglalakad.
Larawan iyon nina Miguel at Bianca.
Pero hindi iyon kuha ngayong araw.
Hindi rin noong nakaraang linggo.
May date sa sulok ng litrato.
Dalawang taon na ang nakalipas.
Nasa Tagaytay sila.
Magkayakap.
At naghahalikan.
Nanlamig ang mga daliri ko.
May kasunod na message.
“Hindi lang ito ang itinago nila sa’yo.”
Mabilis na sumunod ang pangalawang larawan.
Pagkakita ko rito, parang biglang nawala ang lahat ng ingay sa airport.
Dahil ang hawak ni Bianca sa litrato ay isang dokumentong kilalang-kilala ko.
Ang scholarship application ko.
Iyong scholarship na sinabi sa akin ng school dalawang taon na ang nakalipas na “hindi raw naisumite sa tamang oras.”
At sa ilalim ng litrato, may isang pangungusap:
“Hindi mo ba talaga alam kung sino ang dahilan kung bakit nawala ang una mong scholarship?”
Napahigpit ang hawak ko sa cellphone.
Bago pa ako makasagot, dumating ang huling message.
“Kung sasakay ka sa eroplanong iyan nang hindi nalalaman ang buong katotohanan, baka hindi mo na malaman kung ano talaga ang ginawa nina Miguel at Bianca sa likod mo.”
At kasabay noon—
tumunog muli ang cellphone ko.
Bianca.
Pero sa pagkakataong ito, hindi tawag.
Isang voice message.
Labindalawang segundo lamang.
Pinindot ko ang play.
At sa unang tatlong segundo pa lang, nang marinig ko kung ano ang sinabi niya kay Miguel tungkol sa akin dalawang taon na ang nakalipas—
napako ako sa kinatatayuan.
Dahil doon ko naunawaan:
Hindi nila ako basta nakakalimutang isama.
Matagal na pala nila akong sinasadyang alisin.
BAHAGI 2
Tatlong segundo lang ang lumipas mula nang pindutin ko ang voice message.
Pero sapat na iyon para maramdaman kong parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
Boses ni Bianca.
Mas bata nang kaunti.
Pero walang duda.
Siya iyon.
“Sigurado ka bang hindi malalaman ni Sam?”
Pagkatapos ay boses ni Miguel.
“Hindi.”
“Sinabi ko na kay Tita na ayaw naman talaga ni Sam sa scholarship.”
Napahinto ang paghinga ko.
May mahinang tawanan.
Pagkatapos ay muling nagsalita si Bianca.
“Good.”
“Kapag natuloy siya sa Singapore, tayong dalawa lang ang maiiwan dito.”
“Alam mo naman si Samantha. Kapag may oportunidad, lagi niyang gustong subukan.”
“Mas mabuting isipin niyang hindi siya natanggap.”
Natapos ang recording.
Labindalawang segundo.
Labindalawang segundo lang.
Pero parang binura niyon ang labingpitong taon ng alaala.
Nakatayo ako sa gitna ng NAIA Terminal 3 habang naglalakad sa paligid ko ang daan-daang pasahero.
May naghahatak ng maleta.
May batang umiiyak.
May mga pamilyang nagpapaalam.
May announcement mula sa speakers.
Pero halos wala akong marinig.
Isang pangungusap lang ang paulit-ulit sa isip ko.
“Mas mabuting isipin niyang hindi siya natanggap.”
Dalawang taon na ang nakalipas, Grade 11 ako nang unang dumating ang pagkakataong iyon.
Isang youth program sa Singapore para sa mga estudyanteng mahusay sa visual arts.
Tatlong buwan.
All expenses paid.
At kung maganda ang performance, maaari akong bigyan ng priority consideration para sa university scholarship pagkatapos ng senior high.
Iyon ang pinakamalaking oportunidad na dumating sa buhay ko noon.
Ako mismo ang gumawa ng portfolio.
Ilang linggo akong halos hindi natulog.
Tinulungan pa ako ni Dad mag-print ng requirements.
Pero noong deadline day, nagkasakit si Mama.
Ako ang sumama sa kanya sa ospital.
Kaya nakiusap ako kay Miguel na ihatid ang sealed envelope sa school coordinator.
“Promise,” sabi niya noon.
“Ako na bahala.”
Kinagabihan, nag-message pa siya.
“Submitted.”
Makalipas ang ilang linggo, sinabi sa akin ng coordinator na wala raw sa final batch ang application ko.
Akala ko may problema sa requirements.
Akala ko ako ang nagkamali.
Umiyak ako nang gabing iyon.
At sino ang unang pumunta sa bahay para damayan ako?
Si Miguel.
May dala siyang milk tea.
Umupo siya sa tabi ko sa terrace at sinabi:
“Okay lang ‘yan, Sam.”
“Baka hindi talaga para sa’yo.”
“Marami pang opportunity.”
Ngayon ko lang naintindihan.
Hindi niya ako kinokomfort noon.
Tinitiyak lang niyang maniniwala ako sa kasinungalingan niya.
Nag-vibrate ulit ang cellphone ko.
Unknown number.
“Now you know.”
Mabilis akong nag-type.
“Sino ka?”
Matagal bago dumating ang sagot.
“Someone who should have told you two years ago.”
“Who are you?”
Walang sagot.
Sa halip, isang PDF file ang dumating.
Binuksan ko.
Screenshot iyon ng email.
May subject:
WITHDRAWAL OF APPLICATION – SAMANTHA VILLANUEVA.
At sa body ng email, nakasulat na kusang-loob daw akong umatras sa programa dahil sa “personal reasons.”
Nasa ibaba ang pangalan ko.
Samantha Villanueva.
Pero hindi ako ang nagsulat niyon.
Hindi rin email address ko ang ginamit.
Nanginginig ang kamay ko.
“Sam?”
Boses ni Dad mula sa likuran.
Mabilis akong lumingon.
Nakatayo silang dalawa ni Mama.
Nakita ni Mama ang mukha ko.
“Ano’ng nangyari?”
Hindi ko kayang magsalita.
Iniabot ko lang ang cellphone kay Dad.
Binasa niya ang messages.
Nakita ko kung paano unti-unting nagbago ang ekspresyon niya.
Mula sa pagtataka.
Patungo sa galit.
Hanggang sa sobrang katahimikan.
At kilala ko ang tatay ko.
Kapag tahimik siya, mas seryoso ang problema.
“Who sent this?”
“Hindi ko alam.”
“May copy ka pa ba ng original documents?”
“Opo.”
“Emails?”
“Opo.”
“Messages ninyo ni Miguel noong pinakiusapan mo siyang magsubmit?”
Napaisip ako.
“Baka nasa old phone ko.”
Tumango si Dad.
“Good.”
“Dad…”
Tumingin siya sa akin.
“Ano?”
“Boarding ko na.”
Hindi niya ako pinigilan.
Hindi rin niya sinabing manatili ako para ayusin ang lahat.
Sa halip, ibinalik niya ang cellphone.
“Then board the plane.”
Nagulat ako.
“Pero—”
“Hindi mo kailangang sirain ang kinabukasan mo para habulin ang mga taong sumira sa nakaraan mo.”
Natahimik ako.
Si Mama naman ang yumakap sa akin.
“Pumunta ka sa Singapore.”
“Kami na ng Dad mo ang bahala rito.”
Napapikit ako.
Iyon pala ang kaibahan.
Sa loob ng maraming taon, lagi kong hinahabol sina Miguel at Bianca.
Pero ang tunay kong pamilya?
Hindi nila ako kailanman pinilit humabol.
Kapag nahuhuli ako, hinihintay nila ako.
Kapag nadadapa ako, bumabalik sila.
At kapag may pagkakataon akong lumipad—
sila pa ang unang nagsasabing umalis ako.
Nasa boarding gate na ako nang tumawag ulit si Miguel.
Hindi ko alam kung bakit, pero sinagot ko.
“Sam!”
Halos sumigaw siya.
“Nasaan ka na?”
“Gate.”
“Don’t board.”
Napakunot ang noo ko.
“Ano?”
“Please.”
Sa labingpitong taon naming magkakilala, bihira kong marinig si Miguel na nagmamakaawa.
“Bigyan mo lang ako ng isang oras.”
“Pupunta ako diyan.”
“Para saan?”
Tumahimik siya.
Alam kong may alam na siya.
Kaya tinanong ko:
“May gusto ka bang ipaliwanag tungkol sa scholarship ko?”
Walang sagot.
Iyon na ang sagot.
“Miguel.”
“Sam, listen—”
“Alam mo.”
“Hindi gano’n kasimple.”
Napatawa ako.
“Talaga?”
“Then make it simple.”
Huminga siya nang malalim.
“Two years ago… ayaw kitang umalis.”
“Bakit?”
“Because…”
Natigil siya.
Narinig ko si Bianca sa background.
“Miguel, huwag!”
Pagkatapos ay parang lumayo siya rito.
“Because I liked you.”
Napapikit ako.
Kung sinabi niya iyon sa akin dalawang taon na ang nakalipas, baka tumigil ang mundo ko.
Dahil minsan—
oo.
Nagustuhan ko rin siya.
Siguro higit pa sa gusto kong aminin.
Pero ngayon?
Wala akong naramdaman.
“Gusto mo ako?”
“Oo.”
“Kaya sinira mo ang application ko?”
“Akala ko three months lang ‘yon noong una. Tapos nalaman kong puwede kang ma-recruit for college abroad.”
“At wala kang karapatang magdesisyon para sa akin.”
“Alam ko.”
“Hindi. Hindi mo alam.”
Napataas ang boses ko sa unang pagkakataon.
“Kung alam mo, hindi mo gagawin.”
“Sam—”
“Hindi pagmamahal ang ginawa mo.”
“Kontrol iyon.”
Natahimik siya.
Pagkatapos ay narinig ko si Bianca.
“Sabihin mo rin sa kanya ang totoo!”
May tunog ng pag-agaw ng cellphone.
Pagkatapos ay si Bianca na ang kausap ko.
“Fine!”
Galit ang boses niya.
“Gusto mong malaman ang totoo?”
“Bianca—”
“Hindi lang si Miguel ang may kasalanan!”
Napakunot ang noo ko.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
“Hindi niya itinapon ang application mo.”
“Bianca, shut up!”
“AKO!”
Nanlamig ako.
“Ako ang nagpadala ng withdrawal email!”
Tahimik.
Maging si Miguel, hindi na nagsalita.
“Bakit?”
Mahina kong tanong.
Tumawa si Bianca.
Pero may iyak na sa boses niya.
“Dahil sawa na ako!”
“Sawa saan?”
“Sawa akong laging ikaw!”
Hindi ko maintindihan.
“Ako?”
“Oo!”
“Simula elementary, ikaw ang top student.”
“Kapag drawing contest, ikaw.”
“Kapag may teacher na pumupuri, ikaw.”
“Kapag may scholarship, ikaw.”
“Kapag may bagong tao, ikaw agad ang napapansin!”
Huminga siya nang mabilis.
“At pati si Miguel…”
Natigil siya.
Doon ko naintindihan.
Hindi ako nagsalita.
Siya ang nagpatuloy.
“Alam kong gusto ka niya.”
“Matagal ko nang alam.”
“Kaya noong nakita kong puwede kang umalis…”
“Akala ko iyon na ang chance ko.”
“Kung mawawala ka, baka ako naman ang piliin niya.”
Napatingin ako sa malaking bintana sa harap ng gate.
Nasa labas ang eroplanong sasakyan ko.
Ang dami kong gustong itanong.
Pero sa huli, isa lang ang lumabas.
“Worth it ba?”
Tahimik siya.
“Nakuha mo ba?”
“Ano?”
“Si Miguel.”
Hindi siya sumagot.
Ngumiti ako nang mapait.
“Two years, Bianca.”
“Sinira mo ang oportunidad ko para sa isang lalaki.”
“Ngayon magkasama kayo.”
“Masaya ka ba?”
Wala pa ring sagot.
“Sam…”
Boses ni Miguel.
Pero hindi ko na gustong makinig.
“Goodbye.”
Pinatay ko ang tawag.
At bago ako sumakay sa eroplano, ginawa ko ang bagay na dapat matagal ko nang ginawa.
Umalis ako sa “THE THREE MUSKETEERS.”
Delete conversation.
Block Bianca.
Block Miguel.
Pagkatapos ay inilagay ko ang cellphone sa airplane mode.
Sa unang pagkakataon mula pagkabata—
wala na silang paraan para maabot ako.
At nakakagulat kung gaano kasarap ang katahimikan.
BAHAGI 3
Lumipas ang dalawang taon.
Hindi naging pelikula ang buhay ko sa Singapore.
Hindi ako bumaba sa eroplano at biglang naging successful.
Mahirap.
Sobrang hirap.
Noong unang semester, ilang beses akong umiyak sa dorm.
Namiss ko ang lutong bahay ni Mama.
Namiss ko ang ingay ni Dad tuwing nanonood ng basketball.
Nahihirapan akong makipagsabayan sa ibang students.
Lahat sila magagaling.
May mga araw na pakiramdam ko hindi ako sapat.
Pero sa tuwing naiisip kong sumuko, naaalala ko ang lumang Samantha.
Iyong batang kayang talikuran ang pangarap niya para lang hindi maiwan.
Ayaw ko nang maging siya.
Kaya nagpatuloy ako.
Nag-aral.
Nagtrabaho.
Nag-submit ng designs sa competitions.
Natalo.
Sumali ulit.
Natalo ulit.
Hanggang isang araw, nanalo ako.
Pagkatapos ay isa pa.
At isa pa.
Sa second year, napili ang project ko para sa isang Southeast Asian student design exhibition.
Doon ko nakilala si Nathan Lim.
Filipino-Singaporean.
Architecture student.
Tahimik.
Nakakainis noong una.
Dahil kapag ipinapakita ko ang designs ko, hindi niya sinasabing “Ang ganda.”
Tinititigan niya muna.
Pagkatapos ay nagtatanong.
“Bakit ito ang pinili mo?”
“Ano’ng gusto mong maramdaman ng audience?”
“Kung tatanggalin ito, mas lalakas ba ang message?”
Noong una, gusto ko siyang batuhin ng sketchbook.
Pero kalaunan, naintindihan ko.
Hindi niya ako pinupuri para mapasaya ako.
Sineseryoso niya ang ginagawa ko.
At iyon pala ang uri ng respeto na hindi ko naranasan kina Miguel at Bianca.
Hindi niya ako pinipigilan kapag may opportunity.
Siya pa ang nagtutulak sa akin.
Noong minsang napili ako para sa summer program sa Tokyo, ako mismo ang nag-alinlangan.
“Three months.”
Sabi ko.
“Matagal.”
Tumingin lang si Nathan sa akin.
“So?”
“Hindi tayo magkikita.”
“May video call.”
“Paano kung—”
“Sam.”
Pinutol niya ako.
“If staying with me means becoming smaller, don’t stay.”
Natahimik ako.
Ngumiti siya.
“Go.”
Doon ko nalaman kung gaano kalaki ang pagkakaiba ng taong nagmamahal sa iyo at taong gustong angkinin ka.
Ang isa, pinuputol ang pakpak mo para hindi ka makalipad.
Ang isa, siya pa ang nagtutulak sa iyo sa gilid ng pugad.
Dalawang taon matapos akong umalis, bumalik ako sa Pilipinas.
Hindi para kina Miguel at Bianca.
May exhibition sa BGC.
Kasama sa event ang project ko.
Hindi ko sinabi sa maraming tao na uuwi ako.
Pero mabilis kumalat ang balita.
Kinagabihan bago ang exhibition, may message request sa Instagram.
Miguel Reyes.
Matagal kong tinitigan ang pangalan.
Hindi ko siya naka-block sa bagong professional account ko.
Binuksan ko.
“Welcome home.”
Iyon lang.
Hindi ako sumagot.
Kinabukasan, punô ng tao ang gallery.
Designers.
Students.
Professors.
Potential clients.
Kasama ko sina Mama at Dad.
At dumating din si Nathan mula Singapore para suportahan ako.
Bandang alas-siyete, habang may kausap akong curator, biglang nagbago ang ekspresyon ni Mama.
Sinundan ko ang tingin niya.
At nakita ko sila.
Miguel.
Bianca.
Magkasama.
Pero hindi na katulad noon.
Hindi sila magkatabi.
May halos isang metrong pagitan sa kanila.
Si Bianca ang unang lumapit.
“Sam.”
Dalawang taon.
Akala ko may mararamdaman ako kapag nakita ko siya.
Galit.
Sakit.
Poot.
Pero wala.
Para lang siyang kakilala mula sa lumang paaralan.
“Congratulations,” sabi niya.
“Thank you.”
Namula ang mata niya.
“Pwede ba tayong mag-usap?”
“About?”
“Everything.”
Tumingin ako sa paligid.
“Hindi ito magandang lugar.”
“Five minutes lang.”
Bago ako makasagot, lumapit si Miguel.
Mas mature na ang mukha niya.
Pero pamilyar pa rin ang mga mata.
“Sam.”
Tumango ako.
“Miguel.”
Tumingin siya kay Nathan na nakatayo sa tabi ko.
“Boyfriend mo?”
Hindi ako sumagot.
Si Nathan ang nag-abot ng kamay.
“Nathan.”
Sandaling nag-atubili si Miguel bago nakipagkamay.
“Samantha’s friend?”
Ngumiti si Nathan.
“Boyfriend.”
May kung anong dumaan sa mukha ni Miguel.
Mabilis lang.
Pero nakita ko.
Si Bianca rin.
At bigla siyang tumawa.
Mapait.
“Tingnan mo.”
Sabi niya kay Miguel.
“Two years.”
“Two years kitang hinintay.”
“Pero hanggang ngayon siya pa rin ang tinitingnan mo.”
Nanigas ang panga ni Miguel.
“Bianca, not here.”
“Bakit?”
“Dahil nakakahiya?”
Tumingin sa amin ang ilang tao.
Hinawakan ko ang braso ni Nathan.
“Let’s go.”
Pero bago kami makaalis, nagsalita si Bianca.
“Samantha.”
Huminto ako.
“Sorry.”
Lumingon ako.
Umiiyak na siya.
“Totoo.”
“Sorry.”
Hindi ko alam kung gaano katagal niyang pinaghandaan ang salitang iyon.
Pero sa akin, simple lang ang sagot.
“Tinanggap ko.”
Nagulat siya.
“Talaga?”
“Oo.”
Nagliwanag nang bahagya ang mukha niya.
Pero idinagdag ko:
“Pero hindi ibig sabihin no’n na babalik tayo sa dati.”
Nawala ang ngiti niya.
“Forgiveness isn’t reconciliation, Bianca.”
“Pinapatawad kita dahil ayaw ko nang dalhin ang ginawa mo.”
“Hindi dahil gusto kitang ibalik sa buhay ko.”
Tahimik siyang umiyak.
Pagkatapos ay tumingin ako kay Miguel.
“Same goes for you.”
Napayuko siya.
“Deserve ko.”
Tumango ako.
“Maybe.”
“Pero hindi ko na trabaho ang parusahan ka.”
Tatalikod na sana ako nang sabihin niya:
“Sam.”
Huminto ako.
“Minahal talaga kita.”
Napatingin ako sa kanya.
Sa wakas, sinabi niya ang mga salitang minsan kong pinangarap marinig.
Dalawang taon lang huli.
Siguro labingpitong taon huli.
Ngumiti ako.
“I know.”
Nagulat siya.
“Pero Miguel…”
“Ang taong nagmamahal sa akin, hindi kailangang sirain ang pagkakataon ko para manatili ako.”
Hindi siya nakasagot.
Hinawakan ni Nathan ang kamay ko.
At naglakad kami palayo.
Akala ko iyon na ang huling pagkakataong makikita ko sila.
Pero may isang bagay pa palang hindi ko alam.
Tatlong araw pagkatapos ng exhibition, nasa bahay ako sa Cavite nang tawagin ako ni Dad sa study room.
“Sam.”
May inilapag siyang envelope sa mesa.
“Ano ‘to?”
“Remember the anonymous number?”
Tumigil ako.
Dalawang taon na ang lumipas.
Pero hindi ko nakalimutan.
“Yung nag-send ng pictures?”
Tumango si Dad.
“Do you know who it was?”
Umiling ako.
Iniabot niya sa akin ang isang printed email.
May pangalan sa ibaba.
Napako ang mata ko.
Patricia Santos.
“Santos?”
“Older sister ni Bianca.”
Hindi ako makapaniwala.
“Bakit?”
Umupo si Dad.
“Apparently, nakita niya noon ang ginawa ng kapatid niya.”
“Pero natakot siyang magsalita dahil ayaw niyang masira ang pamilya nila.”
“Two years later, nag-guilty siya.”
Napaupo ako.
Pero may kasunod pa.
“Sam…”
“Ano?”
“May dahilan kung bakit niya ipinadala ang evidence noong mismong araw ng flight mo.”
“Anong dahilan?”
Tahimik si Dad.
Pagkatapos ay iniabot niya ang isa pang dokumento.
University disciplinary report.
Binasa ko.
At doon ko nalaman ang nangyari pagkatapos kong umalis.
Nang malaman ng parents ni Miguel ang ginawa niya, pinilit nila siyang umamin sa university.
Nagkaroon ng investigation.
Hindi siya expelled.
Pero tinanggal siya sa student leadership program at nawalan ng scholarship.
Si Bianca naman ay naharap sa mas seryosong problema dahil siya ang gumawa ng fake email at gumamit ng pangalan ko.
Nag-leave siya ng isang semester.
Naghiwalay sila ni Miguel makalipas ang ilang buwan.
Hindi dahil sa akin.
Kundi dahil sa wakas, nang wala na akong presensya sa pagitan nila, napagtanto nilang wala pala silang magandang relasyon na maitatayo mula sa inggit, guilt at kasinungalingan.
Pero ang pinakanagulat ako ay ang huling pahina.
May handwritten statement si Miguel.
Binasa ko ang isang bahagi.
“I knew Bianca sent the withdrawal email. I did not stop her. I told myself I was protecting Samantha from making a decision she might regret. The truth is, I was afraid she would discover a life where she didn’t need me.”
Matagal kong tinitigan iyon.
At biglang malinaw ang lahat.
Hindi pala talaga tungkol sa kung sino ang pinili ni Miguel.
Hindi rin tungkol sa kung nanalo ba si Bianca.
Ang totoong problema ay pareho nilang kailangan ang dating Samantha.
Iyong laging naghihintay.
Laging nagpapatawad.
Laging bumabalik.
Laging handang isakripisyo ang sarili para mapanatiling buo ang “tatlo.”
Nang tumigil akong maging ganoong tao, gumuho rin ang samahang itinayo nila sa ibabaw ng pagiging sunud-sunuran ko.
Tinupi ko ang dokumento.
“Dad.”
“Hmm?”
“Pwede bang itapon na natin?”
Nagulat siya.
“You don’t want to keep it?”
Umiling ako.
“Hindi na.”
“Evidence ‘yan.”
“Evidence ng buhay na ayaw ko nang balikan.”
Ngumiti si Dad.
“Okay.”
Ako mismo ang naglagay ng mga papel sa shredder.
Isa-isa silang nawala.
At habang pinapanood kong nagiging manipis na piraso ng papel ang lihim na minsang sumira sa puso ko, wala akong naramdamang lungkot.
Relief lang.
Makalipas ang isang taon, graduation ko.
Dumating sina Mama at Dad sa Singapore.
Nasa audience din si Nathan.
Pagkatapos tawagin ang pangalan ko, umakyat ako sa stage.
“Samantha Villanueva.”
Palakpakan.
Tinanggap ko ang diploma.
At sa ilang segundo habang nakatayo ako sa ilalim ng maliwanag na ilaw, naalala ko ang eighteen-year-old na ako sa PITX.
May malaking maleta.
Mag-isa.
Iniwan.
Naghihintay sa dalawang taong hindi naman babalik para sa kanya.
Kung puwede ko lang siyang makausap, isa lang ang sasabihin ko.
Huwag kang matakot kapag may taong iniwan ka.
Minsan, ang pagiging iniwan ang unang pagkakataon para matutunan mong piliin ang sarili mo.
Pagkatapos ng ceremony, binuksan ko ang cellphone.
Daan-daang congratulations.
Pero may isang notification na nagpangiti sa akin.
Facebook Memories.
Isang lumang litrato.
Tatlong batang magkakasama.
Nasa gitna si Miguel.
Katabi niya si Bianca.
At ako, halos kalahati lang ang katawan sa frame.
Tinitigan ko iyon.
Dati, masakit makita kung gaano ako nasa gilid.
Ngayon, iba na.
Pinindot ko ang delete.
Permanently delete?
Yes.
“Sam!”
Napalingon ako.
Nasa malayo sina Mama at Dad.
Kumakaway.
Katabi nila si Nathan na may hawak na bouquet.
“Samantha! Picture!”
Tumawa ako.
“Coming!”
Tumakbo ako papunta sa kanila.
Bago kami kunan ng litrato, lumapit si Nathan para bigyan ako ng puwang sa gitna.
Napansin ko iyon.
“Bakit ako sa center?”
Tumingin siya sa akin na parang napakasimple ng sagot.
“Graduation mo.”
“Dapat ikaw.”
Tumayo ako sa gitna.
Si Mama sa kanan.
Si Dad sa kaliwa.
Nasa tabi ko si Nathan.
Walang kailangang umatras.
Walang kalahating mukha.
Walang taong pinutol mula sa frame.
Ngumiti ako nang marinig ang countdown ng photographer.
“Three…”
“Two…”
“One…”
Click.
At doon ko tuluyang naunawaan ang bagay na inabot ako ng labingpitong taon para matutunan.
Hindi ko kailangang makipagsiksikan para magkaroon ng lugar sa buhay ng ibang tao.
Hindi ko kailangang talikuran ang pangarap ko para lang piliin nila ako.
At lalong hindi ko kailangang manatili sa isang relasyon kung saan palagi akong ginagawang pangatlo.
Dahil sa tamang mga tao—
hindi mo kailangang magmakaawa para maisama sa litrato.
Kusa silang gagalaw para bigyan ka ng lugar.
At kung minsan, ang araw na akala mong pinakamasamang araw ng buhay mo—
ang araw na mag-isa kang naiwan sa terminal—
iyon pala ang araw na iniligtas ka mula sa maling buhay.
Hindi ako iniwan nina Miguel at Bianca noong araw na iyon.
Hindi na ganoon ang tingin ko ngayon.
Sila lang ang unang bumitaw.
At dahil doon—
sa wakas, natuto rin akong bumitaw.
WAKAS
