Sa gitna ng rumaragasa at nagbabagang krisis sa ekonomiya, tila nasa sangandaan ngayon ang Pilipinas. Habang ang atensyon ng publiko ay pilit na ibinabaling sa mga pampulitikang bangayan sa loob ng Kongreso, isang mas malalim at mas masakit na realidad ang nararanasan ng bawat ordinaryong Pilipino sa kalsada, sa palengke, at sa mga ospital.

Ang bansang Pilipinas ay kasalukuyang humaharap sa isang “perfect storm” ng tumataas na presyo ng langis, lumulubong pambansang utang, at isang sistemang pangkalusugan na nasa bingit ng pagbagsak.

Ang “Oil Scam” at ang Php3 Bilyong Kita Kada Araw

Ang pinakamabigat na pasanin ngayon ng masa ay ang sunod-sunod na pagtaas ng presyo ng petrolyo. Ngunit ayon sa mga pagsusuri, hindi lamang ang gulo sa Middle East ang salarin. Isang nakagigimbal na katotohanan ang lumabas: ang mga kumpanya ng langis sa Pilipinas ay kumikita ng tinatayang Php3 bilyong gross income kada araw dahil sa maagang pagtataas ng presyo.

Ipinunto ng mga eksperto na kahit mayroon pang sapat na imbentaryo o “old stock” na binili sa mas mababang halaga, agad na ipinapatupad ng mga kumpanya ang mataas na presyo base sa “replacement cost.”

Ito ay direktang paglabag sa moralidad ng pagnenegosyo sa gitna ng krisis. Ang mas masakit pa rito, tila pinahihintulutan ito ng kasalukuyang administrasyon sa ilalim ng “deregulated” na industriya, kung saan ang gobyerno ay walang direktang kontrol sa presyo.

Ang resultang Php300 bilyon na mawawala sa ating ekonomiya ngayong taon ay sapat na sana upang pondohan ang napakaraming programa para sa mahihirap.

Ang Naghihingalong PhilHealth at ang Php400 Bilyong Utang

Habang nagtataasan ang bilihin, ang kalusugan naman ng mga Pilipino ay nasa panganib. Isang malaking anomalya ang ibinunyag tungkol sa maling pamamahala sa pondo ng PhilHealth. Lumalabas na ang utang ng gobyerno sa naturang ahensya ay umabot na sa Php400 bilyon, kabilang ang mga pondo mula sa buwis ng tabako, alak, at PCSO na hindi nailalaan nang tama mula 2022 hanggang 2026.

Dahil sa kakulangan ng pondo, maraming ospital ang nahihirapang magbigay ng serbisyo, at ang mga pasyente ay napipilitang magbayad nang malaki mula sa sariling bulsa. Ikinumpara ito sa nakaraang administrasyon kung saan kahit sa gitna ng pandemya, may mga sistemang nakalatag upang hindi mabigatan ang mga pasyente.

Ang panawagan ngayon ay ang pag-recast ng budget—ilipat ang bilyon-bilyong pondo mula sa mga proyektong tulad ng flood control na tila hindi naman nararamdaman, patungo sa PhilHealth upang matanggal ang sistemang “guarantee letter” at direktang makapagbayad ang gobyerno sa mga ospital.

VP Sara Duterte: Serbisyo sa Gitna ng Pag-atake

Sa kabila ng mga krisis na ito, naging sentro ng usap-usapan ang video message ni Vice President Sara Duterte. Sa gitna ng mga hamon ng El Niño, pagbaha, at pagkawala ng trabaho, nag-anunsyo ang Office of the Vice President (OVP) ng mga radikal na cost-cutting measures.

Kinansela ang mga malalaking events tulad ng “Pasidungog” upang ilipat ang pondo sa Rice Project at iba pang direktang tulong sa masa.

Ipinakita ni VP Sara ang isang uri ng pamumuno na realistiko at simple—isang lider na handang magsakripisyo ng karangyaan ng opisina upang may maipakain sa nagugutom na mamamayan.

Ang kanyang mga inisyatibo tulad ng libreng sakay, puhunan sa maliliit na negosyo, at tulong sa edukasyon ay naging katuwang ng maraming Pilipino habang ang pambansang pamunuan ay tila walang malinaw na direksyon sa pagtugon sa krisis sa langis at enerhiya.

Ang Impeachment: Isang Political Diversion?

Ang pinaka-kontrobersyal na bahagi ng kasalukuyang kaganapan ay ang pagpupumilit ng Kamara na ituloy ang impeachment laban kay VP Sara Duterte. Ayon sa mga legal counsel ng bise presidente, ang House Committee on Justice ay tila lumalampas sa kanilang hurisdiksyon. Sa halip na maghanap lamang ng “probable cause,” umaakto na ang komite bilang isang hukuman na nagsasagawa ng “mini-trial.”

Binigyang-diin na ang ganitong mga hakbang ay isang malinaw na paglihis ng atensyon (diversion tactic) upang hindi mapag-usapan ang Php19 trilyong utang ng bansa at ang kawalan ng aksyon sa presyo ng langis. Ang paggamit sa Ombudsman upang ilabas ang SALN ng bise presidente ay nakikitang bahagi ng isang koordinadong pag-atake upang wasakin ang kanyang kredibilidad bago ang susunod na eleksyon.

Panawagan para sa Tunay na Pagbabago

Ang Pilipinas ay hindi nangangailangan ng higit pang pulitika; kailangan natin ng mga solusyon. Ang mungkahi na bawasan ang VAT sa langis, ayusin ang koleksyon ng buwis, at tutukan ang seguridad sa pagkain at transportasyon ang dapat na prayoridad ng bawat mambabatas.

Ang banta ng isang “energy lockdown” ay totoo, at kung hindi ito aaksyunan ngayon, ang kasaysayan ng krisis noong 1970s ay maaaring mauulit sa mas malalang paraan.

Sa huli, ang mamamayang Pilipino ang dapat maging mapanuri. Huwag hayaang malunod ang ating boses sa ingay ng mga impeachment proceedings habang ang ating mga sikmura ay kumakalam. Ang tunay na laban ay wala sa loob ng session hall ng Kongreso, kundi nasa bawat hapag-kainan ng pamilyang Pilipino na nagsisikap mabuhay sa gitna ng krisis.