BAHAGI 3 — Nang Harapin Ko Sila Tungkol sa Huwad na Loan, Isang Lumang Dokumento ang Nagbunyag ng Mas Malaking Panloloko
BAHAGI 3 — Nang Harapin Ko Sila Tungkol sa Huwad na Loan, Isang Lumang Dokumento ang Nagbunyag ng Mas Malaking Panloloko
Hindi ako agad umuwi.
Sa halip, pumasok ako sa isang maliit na café malapit sa opisina ng financing company.
Nanginginig ang kamay ko habang hawak ang cellphone.
Nasa screen pa rin ang mensahe tungkol sa loan application.
Paulit-ulit kong binasa ang pangalan ko.
Camille Reyes.
Hindi ko alam kung mas malakas ang galit ko o ang takot.
Kung totoong may gumamit ng pangalan at mga dokumento ko nang walang pahintulot, hindi lang buwanang sahod ang maaaring maapektuhan.
Pati ang credit history ko.
Pati ang pagkakataon kong magkaroon ng sariling tirahan balang araw.
Pati ang pinaghirapan kong magandang employment record.
Tumawag ako sa opisina ng financing company gamit ang official contact number mula sa website nila.
Ipinaliwanag ko ang sitwasyon.
“Ma’am, hindi po ako nag-apply ng motorcycle loan. May nagsumite po ng application gamit ang personal information ko.”
Tinanong ako ng representative ng ilang verification details.
Pagkatapos niyang tingnan ang record, naging seryoso ang boses niya.
“Ma’am, pending pa po ang application at hindi pa na-release ang loan. May kailangan pang identity verification.”
Napahawak ako sa dibdib.
“Puwede ko po bang ipahinto?”
“Puwede po kayong magsumite ng written dispute at identity misuse report. Ipa-flag po namin ang application habang iniimbestigahan.”
Hiningi ko ang reference number.
Isinulat ko iyon sa likod ng lumang resibo sa bag ko.
Sa unang pagkakataon, may ginawa akong desisyon nang hindi muna nagtatanong kay Mama.
At pakiramdam ko, iyon ang unang totoong hakbang palabas sa kulungang matagal kong tinawag na pamilya.
Pagkatapos kong magsumite ng complaint sa financing company, nagpalit ako ng mga password sa email at financial accounts ko.
Sinuri ko ang mga notification.
Inalis ko rin ang access sa mga device na hindi ko kilala.
Hindi ko alam kung hanggang saan ginamit ang personal information ko.
Ang alam ko lang, hindi na ako maaaring manatiling tahimik.
Bandang tanghali, tumawag si Kuya Marco.
“Camille, ano’ng ginawa mo?”
Hindi man lang siya nagpakumusta.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Tumawag ang financing company! Bakit mo sinabi na hindi ikaw ang applicant?”
Napatawa ako.
“Dahil hindi naman talaga ako!”
“Ang dami mong arte! Pangnegosyo ko sana iyong motor!”
“Pangnegosyo? Akala ko pang-commute mo para sa internship?”
“Pareho lang iyon!”
“Kuya, nag-apply kayo gamit ang pangalan ko nang hindi ako pumapayag.”
“Eh kaya nga ikaw ang ginamit dahil mas stable ang income mo!”
Napahawak ako sa noo.
Wala man lang siyang pakialam kung gaano kalaking problema ang maaari niyang idulot.
“Kuya, sino ang pumirma sa application?”
Tumahimik siya.
“Kuya?”
“Si Mama ang nag-asikaso.”
“At ang pirma?”
“Bakit ba ang dami mong tanong?”
Doon ko ibinaba ang telepono.
Hindi dahil wala na akong sasabihin.
Kundi dahil ayokong may masabi akong pagsisisihan habang nanginginig pa ako sa galit.
Kinahapunan, nagpunta ako sa barangay hall malapit sa tinitirhan namin noon sa Lapu-Lapu City.
Kilala ako ng barangay secretary dahil doon ako lumaki.
Si Ate Lorna.
“Camille? Ang laki mo na! Kumusta ang trabaho?”
Ngumiti ako nang pilit.
“Ate, may itatanong lang po sana ako tungkol sa mga affidavit at barangay documents.”
Ipinaliwanag kong may ibang taong posibleng gumamit ng personal documents ko.
Hindi siya nagbigay ng legal conclusion.
Sa halip, pinayuhan niya akong itago ang mga mensahe, resibo, at application reference, at lumapit sa tamang ahensiya o abogado kung kailangan.
Pagkatapos, may sinabi siyang hindi ko inaasahan.
“By the way, kumusta iyong educational assistance mo?”
Napakunot ang noo ko.
“Aling educational assistance?”
“’Yung mula sa dating employer ng papa mo. Naalala ko, may representative silang nagtanong noon sa barangay tungkol sa inyong magkapatid.”
Parang biglang lumamig ang paligid.
Ang papa ko ay namatay noong labinlimang taong gulang ako.
Dating maintenance technician siya sa isang malaking manufacturing company.
Tahimik siyang tao.
Hindi siya nakatapos ng kolehiyo, kaya paulit-ulit niyang sinasabi sa amin:
“Kung may maipamamana ako sa inyo, edukasyon ang gusto kong mauna.”
Mula nang mamatay siya, bihira nang pag-usapan ni Mama ang tungkol sa kaniyang trabaho.
Ang sabi niya, ang perang natanggap namin noon ay nagamit sa mga utang at gastusin sa bahay.
Kaya hindi ko na iyon inusisa.
“Ate Lorna, anong educational assistance?”
Nagulat siya.
“Hindi mo alam?”
Umiling ako.
“Ang pagkakaalala ko, may scholarship support program para sa qualified dependents ng dating employees. Hindi ko alam kung na-approve kayo, pero may sulat na ipinadala noon sa bahay ninyo.”
Napaupo ako.
“May kopya pa po ba kayo?”
“Wala rito ang private records nila. Pero baka puwede kang magtanong mismo sa company.”
Iniabot niya ang pangalan ng dating employer ni Papa.
Matagal kong tinitigan iyon.
May kumurot sa dibdib ko.
Noong labingwalong taong gulang ako, sinabi ni Mama na kailangan kong magtrabaho dahil walang pera para sa dalawang mag-aaral.
Pero paano kung may ibang posibilidad noon?
Paano kung hindi ko talaga kailangang isuko ang pangarap ko?
Kinabukasan, ginamit ko ang natitira kong leave credits para pumunta sa opisina ng kompanya ni Papa.
Matagal akong naghintay sa reception.
Sinabi ko ang buong pangalan niya at ang taon ng kaniyang pagkamatay.
Pagkatapos ng halos isang oras, kinausap ako ng isang HR benefits officer.
Maingat niyang ipinaliwanag na may dating dependent education assistance program ang kompanya.
Hindi iyon awtomatikong benepisyo.
Kailangan ng application, assessment, at approval.
Ngunit may nakita siyang lumang correspondence sa record ni Papa.
“Ms. Reyes, may pinadalang notice sa inyong legal guardian noong 2022 tungkol sa possible education assistance eligibility.”
Napahawak ako sa gilid ng mesa.
“Noong 2022?”
“Opo.”
Iyon ang taon na tinanggihan ni Mama ang pag-aaral ko.
“May response po ba?”
Tumango ang officer.
“May acknowledgement na natanggap ang notice. Pero kailangan naming suriin kung ano ang maaari naming ibigay sa inyo bilang adult dependent ngayon. Hindi rin namin puwedeng basta ilabas ang mga record ng ibang beneficiary.”
Nauunawaan ko iyon.
Ngunit may isang tanong na hindi ko mapigilang itanong.
“May posibilidad po ba na nakapag-aral ako noon kung naipasa ang requirements?”
Tumingin siya sa akin.
“Hindi ko po masasabing siguradong maaaprubahan kayo. Pero oo, posible sanang na-assess ang application ninyo.”
Iyon lang.
Posible.
Hindi garantisado.
Hindi siguradong mababago ang buong buhay ko.
Pero sapat iyon para maunawaan kong may isang pagkakataong hindi man lang ipinaalam sa akin.
Umuwi ako dala ang kopya ng isang eligibility inquiry letter na maaari nilang ibigay sa akin, kasama ang impormasyon kung paano magsumite ng formal records request.
Sa jeep, tahimik akong umiiyak.
Hindi ako umiyak dahil biglang may nawalang malaking halaga ng pera.
Umiyak ako dahil sa apat na taong paniniwalang wala akong pagpipilian.
Ang buong akala ko, sakripisyo ang tawag sa nangyari sa akin.
Ngayon, nagsisimula akong magtanong kung gaano karami roon ang talagang kinakailangan.
At gaano karami ang pinili para sa akin.
Kinagabihan, nagpadala ako ng mensahe kay Mama.
“Uuwi po ako sa Sabado. Kailangan nating mag-usap.”
Mabilis siyang sumagot.
“Dalhin mo ang pera. May atraso ka pa sa kuya mo.”
Hindi ako sumagot.
Sabado ng umaga, sumakay ako ng jeep papunta sa bahay namin.
Bitbit ko ang isang brown envelope.
Nasa loob ang mga transfer receipts, larawan ng mga kahina-hinalang purchase, screenshots ng mensahe, complaint reference number, at sulat mula sa dating kompanya ni Papa.
Bawat papel, parang piraso ng buhay na matagal kong ibinigay.
Pagdating ko sa bahay, nadatnan ko si Kuya Marco na nakaupo sa sala.
Suot niya ang mamahaling polo na nakita ko sa social media.
Si Mama naman ay nag-aayos ng mga plato sa mesa.
“Dumating ka rin,” sabi niya.
Hindi ako niyakap.
“Ano na? Nasaan ang pera?”
Inilapag ko ang envelope.
“Ma, kailangan ko pong malaman ang totoo.”
Napakunot ang noo niya.
“Anong totoo?”
“Bakit hindi na nag-aaral si Kuya?”
Tumayo agad si Marco.
“Camille, huwag mo akong pakialaman.”
Hindi ko siya pinansin.
“Bakit po ninyo sinabi sa akin na pang-tuition ang perang ipinadadala ko kung hindi naman pala siya enrolled?”
Namula si Mama.
“Buhay namin ito! Hindi mo kailangang siyasatin!”
Binuksan ko ang envelope.
Inilabas ko ang resibo ng gaming equipment.
“Ito po ba ang laboratory fees?”
Inihagis niya ang resibo sa mesa.
“Bastos ka na talaga!”
“Ma, gusto ko lang malaman kung saan napunta ang pera ko.”
“Pamilya ka! Hindi ka dapat naniningil!”
Dahan-dahan akong huminga.
“Hindi ko po sinisingil ang mga ibinigay ko nang kusa. Pero may mga halagang hiningi ninyo dahil sa mga dahilan na hindi pala totoo.”
Biglang sumingit si Marco.
“Ang liit ng tingin mo sa amin porke ikaw ang kumikita?”
Tumingin ako sa kaniya.
“Kuya, may trabaho ka ba?”
Nag-iwas siya ng tingin.
“May mga plano ako.”
“Gaano katagal nang hindi ka enrolled?”
“Bakit ba!”
“Apat na taon akong nagtatrabaho para makatapos ka. Karapatan kong malaman kung nagsisinungaling kayo sa akin.”
Hinampas ni Mama ang mesa.
“Tama na!”
Ngunit hindi pa ako tapos.
Inilabas ko ang huling papel.
Ang sulat mula sa dating kompanya ni Papa.
“Ma, may tanong pa po ako.”
Nakita kong biglang nagbago ang kulay ng mukha niya.
“Bakit hindi ninyo sinabi sa akin na may educational assistance program sa kompanya ni Papa?”
Hindi siya gumalaw.
Si Marco ay napatingin kay Mama.
“Ma?”
Naramdaman kong unti-unting kumakabog ang dibdib ko.
“Ma, alam ninyo po ba iyon?”
Napahawak siya sa upuan.
Pagkatapos, mahinang sinabi:
“Oo.”
Parang huminto ang oras.
“Bakit?”
Hindi niya ako matingnan.
“Dahil kung nag-apply ka noon, baka gusto mo nang ipagpatuloy ang pag-aaral.”
Hindi ko agad naunawaan ang narinig ko.
“Hindi ba iyon naman talaga ang gusto ko?”
Tumulo ang luha ko.
Dahan-dahan siyang tumingala.
“Camille, kailangan namin ng isang anak na magtatrabaho. Kung pareho kayong mag-aaral, wala akong aasahan sa buwanang gastos.”
Hindi ko na naramdaman ang mga paa ko.
Hindi pala nila nakalimutang sabihin.
Hindi pala nawala ang sulat.
Alam nila.
At sadya nila akong hindi binigyan ng pagkakataong magpasya para sa sarili ko.
Ngunit hindi pa doon nagtapos ang pag-uusap.
Biglang nagsalita si Marco.
“Ma, sabihin mo na rin sa kaniya ang tungkol sa savings account ni Papa.”
Napalingon ako.
“Anong savings account?”
Nagkatinginan silang dalawa.
At sa unang pagkakataon, si Mama mismo ang mukhang takot sa tanong ko.
