Ninakaw ng Matalik Kong Kaibigan ang Pangalan Ko at Buhay na Para Sana sa Akin—Pero Nang Bumalik Ako sa Araw ng Pag-aampon, Isang Lumang Palawit ang Nagbunyag ng Lahat
Tatlong araw matapos akong mamatay sa ilalim ng rumaragasang truck, nagising ako sa amoy ng murang ginseng tea.
At sa harap ko, nakangiti ang matalik kong kaibigang minsang nagnakaw ng pangalan ko, ng pamilya ko, at ng buong buhay na dapat sana ay para sa akin.
“Lia, inumin mo na,” sabi niya. “Darating na ang pamilyang Villareal.”
Doon ko nalaman—bumalik ako sa araw na nagsimula ang lahat.
Ako si Lia Mendoza. Lumaki ako sa Bahay Pag-asa, isang maliit na ampunan sa San Pablo, Laguna.
Sa unang buhay ko, labingpitong taon akong naniwalang malas lang ang dahilan kung bakit nauwi ako sa pagtitinda ng gulay sa palengke habang ang dati kong matalik na kaibigan, si Mara Villanueva, ay naging anak-anakan ng isa sa pinakamayayamang pamilya sa Maynila.
Hanggang sa isang gabi, may nabasa akong viral post.
“Kung mabibigyan ka ng second life, ano ang una mong babaguhin?”
Sa libo-libong biro tungkol sa lotto, negosyo at pag-ibig, may isang anonymous account na nagkomento:
“Ako, totoong bumalik sa nakaraan. Ninakaw ko ang buhay ng best friend ko.”
Sunod-sunod ang mga detalye.
Dalawang ulila.
Isang batang babae na minsang nagligtas sa anak ng mayamang pamilya mula sa pagkalunod.
Isang adoption.
Isang entrance exam na hindi nadaluhan dahil naipit sa gulo.
Isang babaeng naiwan sa maliit na bayan habang ang isa ay nag-aral sa elite university at nagpakasal sa isang bilyonaryong tagapagmana.
Eksaktong buhay ko.
At nang mag-post ang account ng litrato mula sa isang beach resort sa Batangas, may caption itong:
“Nakita ko siya kanina. Nakikipagtalo para sa sukli na limang piso. Kawawa, pero wala akong pinagsisisihan. Kasalanan niyang uto-uto siya.”
Ilang minuto matapos kong mabasa iyon, tumawid ako nang tulala.
Isang busina.
Isang malakas na ilaw.
Pagkatapos, dilim.
At ngayon, nasa harap ko ulit si Mara.
“Inumin mo na,” ulit niya habang iniaabot ang tasa. “Baka manghina ka pagdating nila.”
Sa unang buhay ko, pagkatapos kong inumin ang tsaang iyon, sumakit nang matindi ang tiyan ko.
Dinala ako sa klinika.
Pagbalik ko kinagabihan, napili na raw ng mga Villareal si Mara.
Ngayon, ngumiti ako.
“Medyo masama pa pakiramdam ko. Mamaya na.”
Kumunot ang noo niya.
“Hindi puwede.”
Napansin niyang napabilis ang sagot niya kaya agad siyang ngumiti.
“Ibig kong sabihin… kailangan mong lumakas. Ayokong mawalan ka ng chance.”
Mula sa pasilyo, sumigaw ang caretaker.
“Mara! Hinahanap ka ni Sister Elena!”
Napilitan siyang ibaba ang tasa.
“Ubusin mo, ha? Tatawagin kita pagdating nila.”
Pagkalabas niya, itinapon ko ang tsaa sa paso.
Pagkatapos, hinubad ko ang makulay na bestidang pilit niyang ipinisuot sa akin at nagsuot ng simpleng puting blouse at maong.
Alas-diyes ang usapan.
Alas-diyes kinse na.
Walang Mara na bumalik.
Kaya ako mismo ang lumabas.
Sa gitna ng courtyard, naroon ang mag-asawang Rafael at Celeste Villareal.
Kilala ang kanilang pamilya sa real estate at shipping.
Sa tabi nila, nakatayo si Mara, nakayuko nang mahinhin habang pinupuri siya ng mga bata.
“Ate Mara, yayaman ka na!”
“Huwag mo kami kalimutan!”
Napatingin siya sa akin.
Biglang nawala ang kulay ng mukha niya.
“Lia? Akala ko… hindi ka makatayo.”
“Mas okay na ako,” sabi ko.
Napalingon si Sister Elena.
“Lia? Sabi ni Mara, hindi ka raw makakalabas.”
Bago pa makasagot si Mara, nagsalita si Celeste.
“Sandali. Lia ang pangalan ng batang ito?”
“Opo,” sagot ni Sister Elena.
Lalong kumunot ang noo ni Celeste.
“Pero ang batang kausap namin kanina… sinabi niyang siya si Lia Mendoza.”
Tumahimik ang buong courtyard.
Napatingin ang lahat kay Mara.
Namula ang mga mata niya agad.
“Hindi po ako nagsinungaling para sa sarili ko,” mabilis niyang sabi. “Mahina po kasi si Lia. Lagi po niyang sinasabi na gusto niyang maampon. Akala ko hindi siya makakalabas kaya… gusto ko lang sanang alamin kung tatanggapin pa rin siya.”
“Gamit ang pangalan ko?” tanong ko.
“Lia, huwag mo namang isipin nang masama.”
Malamig akong tumingin sa kanya.
“Sinabihan ka ni Sister Elena na tawagin ako. Hindi mo ginawa. Tapos nagpakilala ka bilang ako.”
Kitang-kita ang pagkadismaya sa mukha ni Sister Elena.
“Mara, bumalik ka muna sa dormitoryo.”
Pero bago siya tuluyang makaalis, bigla siyang natigilan.
May maliit na bagay na nahulog mula sa bulsa niya.
Kumikinang iyon sa semento.
Isang lumang silver pendant.
Yumuko si Celeste at pinulot iyon.
Sa sandaling makita niya ang nakaukit na letrang “E.V.” sa likod, namutla siya.
“Sa anak ko ito,” bulong niya. “Kay Enzo.”
Napatingin siya kay Mara.
“Saan mo nakuha?”
Parang matagal nang inensayo ni Mara ang sagot.
“Binigay po sa akin ng isang batang lalaki noon. Nalulunod siya sa lawa. Ako po ang nagligtas sa kanya.”
Napatingin si Sister Elena sa akin.
“Pero Lia… sinabi mong ikaw ang nagligtas kay Enzo.”
“Opo.”
Mahinang tumawa si Mara, kasabay ng pagtulo ng luha.
“Lia, naiintindihan kong gusto mong mapunta sa kanila. Pero hindi mo naman puwedeng angkinin pati alaala ko.”
Tinaas niya ang baba.
“Kung talagang sa iyo ang pendant, sino ang makakapagpatunay?”
Walang sumagot.
Dahil bata pa kami noon, at kaming dalawa lang ang nasa tabi ng lawa.
Unti-unting nagbago ang tingin ni Celeste sa akin.
Doon ako ngumiti.
“May makakapagpatunay.”
Tumigil ang pag-iyak ni Mara.
Kinuha ko mula sa bulsa ko ang isang lumang susi.
At itinuro ko ang abandonadong storage room sa likod ng kapilya.
“Dahil hindi pendant ang tanging iniwan ni Enzo noong araw na iyon.”
PARTE2
Lahat ng mata ay napunta sa kalawangin nang pinto sa likod ng kapilya.
“Anong meron doon?” tanong ni Rafael.
“Mga lumang gamit at records,” sagot ni Sister Elena. “Pero ilang taon nang halos walang pumapasok.”
Lumapit ako sa pinto at ipinasok ang susi.
Sa unang buhay ko, minsan akong inutusan ni Sister Elena na maglinis doon. Naalala kong may isang kahong may label na “Lake Outreach—2012.”
Noon, wala iyong halaga sa akin.
Ngayon, iyon ang pinakamahalagang kahon sa buong mundo.
Binuksan namin ang kabinet.
Sa ilalim ng mga lumang folder at kupas na tarpaulin, nakita ko ang isang makapal na photo album.
Nanginginig ang kamay ni Mara.
Binuklat ko iyon hanggang sa isang pahina na halos magkadikit na sa alikabok.
May lumang litrato roon.
Dalawang batang basang-basa sa tabi ng lawa.
Ang batang lalaki ay nakabalot sa tuwalya.
At ang batang babaeng nakaupo sa tabi niya—
Ako.
Sa ibaba, sulat-kamay ng dating volunteer:
“April 14, 2012 — Lia Mendoza rescued Enzo Villareal near Sampaloc Lake. Child brought to Bahay Pag-asa infirmary.”
Dahan-dahang kinuha ni Celeste ang album.
“Si Enzo nga ito.”
Napalunok si Mara.
“Baka si Lia lang ang kasama pagkatapos. Ako po talaga ang—”
“Hindi pa tapos,” sabi ko.
Sa likod ng litrato, nakadikit ang isang maliit na papel na may guhit ng bangka at araw.
Sulat-bata ang nakasulat:
“Para kay Ate Lia. Salamat kasi hindi mo ako binitawan kahit kinagat kita. — Enzo”
Napatingin si Celeste sa kaliwang kamay ko.
May maliit akong peklat malapit sa hinlalaki.
Noong nalulunod si Enzo, nagpupumiglas siya sa takot at nakagat niya ako habang hinihila ko siya patungo sa mababaw na bahagi.
Biglang napaupo si Mara.
“Hindi… hindi puwede.”
Ako lang ang nakarinig sa kasunod niyang bulong.
“Dapat sa akin ito.”
Doon ko natiyak.
Hindi lang ako ang bumalik.
Naalala rin niya ang unang buhay.
Kaya alam niya kung kailan darating ang Villareal.
Kaya niya ninakaw ang pendant.
Kaya niya ako pinainom ng tsaang magpapasakit sa tiyan ko.
Lumapit si Sister Elena sa mesa kung saan naiwan ang tasa.
“Anong laman nito?”
“Ginseng tea lang po,” sagot ni Mara.
Ipinadala ni Rafael ang tasa sa klinikang ka-partner ng ampunan.
Sa araw ding iyon, umupo sa harap ko sina Rafael at Celeste.
Hindi nila ako tinanong kung gusto kong maging “mayaman.”
Tinanong nila kung gusto kong mag-aral sa Maynila, kung ano ang paborito kong pagkain, at kung okay lang ba sa akin na makilala muna si Enzo bago ako magdesisyon.
Sa unang pagkakataon, may matatandang nagtanong kung ano ang gusto ko.
“Opo,” sagot ko habang umiiyak. “Gusto ko pong subukan.”
Makalipas ang dalawang linggo, dumating si Enzo.
Labinsiyam na siya noon, matangkad at halatang nahihiyang makita ako.
Pagkatapos ng ilang segundong katahimikan, itinaas niya ang kamay niya.
“Naaalala mo pa ba?”
May maliit na peklat sa gilid ng palad niya.
Napatawa ako sa gitna ng luha.
“Ikaw ang kumagat sa akin, tapos ikaw pa ang may peklat?”
Ngumiti siya.
At doon tuluyang nawala ang huling pagdududa ng pamilya.
Lumabas din ang resulta ng pagsusuri sa tsaa.
May napakaraming sangkap na maaaring magdulot ng matinding pagtatae.
Hindi nagsampa ng kaso ang ampunan dahil menor de edad si Mara, pero inilagay siya sa mahigpit na counseling at supervision.
Bago ako umalis, hinarang niya ako sa gate.
“Masaya ka na?”
“Hindi pa nagsisimula ang buhay ko.”
“Alam mong ano ang mangyayari sa hinaharap,” madiin niyang sabi. “Ikaw ang magiging topnotcher. Ikaw ang pakakasalan ng pamilyang Sy. Ikaw ang magkakaroon ng lahat. Samantalang ako?”
Tiningnan ko siya.
“Sa unang buhay, hindi mo lang kinuha ang pagkakataon ko, Mara. Sinadya mong sirain ako.”
Nanlaki ang mata niya.
Alam niyang nabasa ko ang post niya.
“Kung pareho tayong binigyan ng pangalawang pagkakataon,” sabi ko, “bakit ang una mong naisip ay ulitin ang pananakit?”
Wala siyang naisagot.
Lumipas ang mga taon.
Hindi naging perpekto ang buhay ko sa mga Villareal.
May mga kamag-anak na tinatawag akong “ampon” kapag akala nila hindi ko naririnig, at may mga kaklaseng gustong makipagkaibigan dahil sa apelyido ko.
Pero hindi ako ginawang dekorasyon nina Rafael at Celeste.
Pinag-aral nila ako, pero pinili ko ang kurso ko.
At si Enzo ay naging tunay kong kuya—makulit, mapang-asar, pero laging nasa tabi ko.
Pagsapit ng senior high, papalapit na ang araw na sumira sa unang buhay ko:
Ang scholarship examination sa Maynila.
Sa viral post ni Mara, ipinagyabang niyang siya ang nagpakilala sa akin sa isang lalaking nagngangalang Jomar, na kalaunan ay isinangkot ako sa pagnanakaw at naging dahilan para hindi ako makarating sa exam.
Kaya nang makatanggap ako ng mensahe mula sa pekeng account isang linggo bago ang pagsusulit—
“May package para sa iyo. Kailangan mong personal na kunin sa terminal sa San Pablo.”
—alam ko na agad.
Hindi ako pumunta.
Ibinigay ko ang mensahe kay Enzo at sa school guidance office.
Nang araw ng exam, may dalawang lalaking naghihintay sa terminal at may dalang bag na may nakatagong mga ninakaw na cellphone.
Nahuli sila matapos ang tip.
Isa sa kanila ang naglabas ng chat history.
Ang taong nag-utos sa kanila ay gumagamit ng prepaid number.
At ang huling tawag sa numerong iyon ay mula kay Mara.
Labingwalong taong gulang na kami noon.
Nang magkaharap kami sa barangay hall, wala na ang maamong mukha niya.
“Bakit?” tanong ni Sister Elena. “Binigyan ka rin namin ng pagkakataong mag-aral. Bakit kailangan mong sirain si Lia?”
Tumawa si Mara nang mapait.
“Dahil alam kong ano ang buhay na dapat mapunta sa akin! Sa unang buhay, ako ang anak ng Villareal! Ako ang nasa condo sa BGC! Ako ang ikinasal sa mayamang lalaki!”
Tahimik ang silid.
Hindi nila naunawaan ang sinasabi niyang “unang buhay.”
Ako lang.
Lumapit ako sa kanya.
“Kung talagang iyo ang buhay na iyon, bakit kailangan mong magnakaw para makuha?”
Parang sinampal siya ng katahimikan.
Sa unang buhay, inakala niyang ang pera, apelyido at kasal ang patunay na nanalo siya.
Pero ngayong hindi niya nakontrol ang kuwento, lumitaw ang totoo:
Hindi siya natalo dahil mahirap siya.
Natalo siya dahil bawat pagkakataong ibinigay sa kanya, pinili niyang gawing sandata laban sa ibang tao.
Hindi ako humiling ng pinakamabigat na parusa.
Hinayaan kong gumana ang batas at ang mga social worker.
Gusto kong may pananagutan, hindi paghihiganti.
At pumunta ako sa exam.
Makalipas ang ilang buwan, ako ang nanguna sa scholarship ranking ng isang unibersidad sa Quezon City.
Hindi ako naging topnotcher dahil “nakasulat” iyon sa kapalaran.
Naging topnotcher ako dahil sa pagkakataong ito, walang nagkulong sa akin sa buhay na pinili nila para sa akin.
Pagkatapos ng kolehiyo, hindi rin ako nagpakasal sa lalaking sinabi ni Mara na magiging asawa ko.
Nakilala ko siya, oo.
Pero nang mapansin kong mas gusto ng pamilya niya ang apelyido ng Villareal kaysa sa pagkatao ko, tumanggi ako sa engagement.
Halos himatayin si Enzo sa kakatawa.
“Akala ko ba destiny?”
“Hindi ko utang sa nakaraan ang future ko,” sagot ko.
Sa halip, nagtayo ako ng foundation kasama sina Celeste at Sister Elena para sa mga kabataang lumalaki sa mga ampunan—scholarship, mentoring at legal assistance.
Makalipas ang maraming taon, bumalik ako sa San Pablo para sa pagbubukas ng bagong learning center.
May maliit na tindahan ng gulay sa kabilang kalsada.
Napahinto ako.
Sa unang buhay, ako ang nasa likod ng ganitong puwesto, nakikipagtalo para sa limang piso habang dumaraan si Mara na napapalibutan ng bodyguards.
Ngayon, walang convoy.
Walang kailangang patunayan.
May batang babae lang mula sa Bahay Pag-asa na tumakbo papunta sa akin at iniabot ang report card niya.
“Ate Lia! Pasado ako!”
Niyakap ko siya.
Doon ko naunawaan:
Hindi regalo ang second life dahil alam mo ang tamang lotto number, tamang asawa, o tamang pamilya.
Regalo ito dahil kapag nakita mo na kung paano nasira ang buhay mo, natututo kang huwag nang ibigay sa ibang tao ang kapangyarihang pumili kung sino ka.
Hindi natin palaging mapipili kung saan tayo nagsimula, sino ang nagtaksil sa atin, o anong pagkakataon ang ninakaw sa atin. Pero hangga’t may pagkakataon tayong pumili muli, hindi pa tapos ang kuwento.
At ang pinakamagandang paghihiganti ay hindi ang makita silang bumagsak—kundi ang mabuhay nang buo, marangal at masaya, nang hindi na kailangang maging katulad nila.
