Ang tubig ay buhay. Ito ang gasgas na kasabihan na madalas nating marinig, pero sa bansang Iran, ito ay hindi na lamang basta isang cliché kundi isang malupit at masakit na realidad. Isipin mo na lang ang isang umaga kung saan paggising mo, pinihit mo ang gripo pero wala kahit isang patak ng tubig na lumabas. Hindi lang ito isang oras o isang araw; ito ay tumatagal na ng mga linggo, buwan, at sa ilang lugar, tila wala na talagang pag-asang bumalik pa ang daloy ng buhay. Ito ang kinakaharap ngayon ng milyun-milyong mamamayan sa Iran—isang krisis na hindi lang basta dulot ng kalikasan, kundi bunga rin ng mga pagkakamali ng tao at ng pamahalaan.

Sa mga nakalipas na taon, naging laman ng mga balita ang Iran hindi dahil sa kanilang politika o langis, kundi dahil sa unti-unting pagkamatay ng kanilang mga anyong tubig. Ang mga lawa na dati ay kulay asul at sagana sa isda, ngayon ay naging puting disyerto na ng asin. Ang mga ilog na dati ay dinadayo ng mga turista, ngayon ay tuyot na at naging daanan na lamang ng mga motorsiklo at sasakyan. Pero higit sa pinsala sa kalikasan, ang pinaka-nakapanlulumo ay ang epekto nito sa mga karaniwang tao. Ang mga magsasaka na wala nang maitanim, ang mga pamilyang kailangang pumila nang pagkahaba-haba para sa rasyon ng tubig, at ang mga bata na nagkakasakit dahil sa dumi ng natitirang tubig sa kanilang lugar.

Ang Pagkamatay ng mga Lawa at Ilog

Isa sa pinaka-simbolikong biktima ng krisis na ito ay ang Lake Urmia. Dati itong kinikilala bilang isa sa pinakamalaking salt lakes sa buong mundo. Noong araw, ang lawang ito ay buhay na buhay, puno ng mga ibon at napapalibutan ng mga resort. Ngunit ngayon, higit sa 90 porsiyento ng tubig dito ang nawala na. Ang natira ay isang malawak na lupain ng asin na kapag hinipan ng hangin ay nagdadala ng “salt storms” sa mga karatig-pook. Ang mga bagyong asin na ito ay hindi lang nakasisira ng mga pananim kundi nagdudulot din ng malulubhang sakit sa baga at balat sa mga residente.

Hindi rin nakaligtas ang Zayandeh Roud, ang tanyag na “River of Life” sa lungsod ng Isfahan. Noong unang panahon, ang ilog na ito ang sentro ng kultura at ekonomiya ng rehiyon. Ang mga makasaysayang tulay sa ilog na ito ay simbolo ng garbo ng Iran. Pero ngayon, ang ilog na ito ay madalas na tuyot. Ang mga tao roon ay nagkakaroon na ng mga kilos-protesta sa mismong tuyong kama ng ilog, bitbit ang kanilang mga empty water containers bilang simbolo ng kanilang pagkauhaw.

Bakit Humantong sa Ganito?

Maraming tao ang nagtatanong: paano nga ba nauwi sa ganito ang isang bansang dati naman ay may sapat na resources? Ang sagot ay hindi simple, pero maaari itong hatiin sa tatlong pangunahing dahilan: pagbabago ng klima (climate change), maling pamamahala (mismanagement), at ang sobrang pagkuha ng tubig mula sa ilalim ng lupa (groundwater depletion).

Ang Iran ay nasa isang rehiyon na likas na mainit at tuyo. Dahil sa global warming, lalong tumindi ang init at lalong naging madalang ang pag-ulan. Pero hindi lang ito ang dapat sisihin. Ayon sa mga eksperto, ang gobyerno ng Iran ay nagpatupad ng mga polisiya na hindi akma sa kanilang kapaligiran. Nagtayo sila ng napakaraming dam sa mga ilog para sa produksyon ng kuryente at para sa agrikultura nang hindi iniisip ang pangmatagalang epekto nito sa ekolohiya. Ang mga dam na ito ang humarang sa natural na daloy ng tubig patungo sa mga lawa at wetland.

Bukod pa riyan, dahil sa hangaring maging “self-sufficient” sa pagkain, hinikayat ang mga magsasaka na magtanim ng mga crops na nangangailangan ng napakaraming tubig, tulad ng trigo at kanin, sa mga lugar na wala namang sapat na ulan. Ang resulta? Napilitan ang mga tao na maghukay nang malalim sa lupa para makakuha ng tubig. Ngayon, ang mga aquifers o imbakan ng tubig sa ilalim ng lupa ay halos simot na. Kapag nawala ang tubig sa ilalim, ang lupa ay lumulubog o tinatawag na “land subsidence.” Sa ilang bahagi ng Tehran at iba pang lungsod, makikita na ang malalaking bitak sa kalsada at mga gusali dahil sa paglubog ng lupa.

Ang Sigaw ng Khuzestan at Sistan

Sa probinsya ng Khuzestan, na kilala bilang sentro ng langis sa Iran, ang sitwasyon ay mas lalong malala. Sa kabila ng yaman ng probinsyang ito sa natural resources, ang mga tao rito ay walang mainom na malinis na tubig. Noong tag-init, umabot sa halos 50 degrees Celsius ang temperatura sa lugar na ito. Isipin niyo na lang ang hirap ng mamuhay sa ganoong init nang walang tubig. Ang mga baka at kalabaw ng mga magsasaka ay namamatay na lang sa gitna ng daan dahil sa dehydration. Ang mga tao rito ay lumabas na sa mga lansangan upang magprotesta, sumisigaw ng “I am thirsty!” (Nauuhaw ako!). Ngunit sa halip na tubig ang ibigay, madalas ay karahasan at pagpigil ang nararanasan nila mula sa mga otoridad.

Sa kabilang dako naman, sa Sistan at Baluchestan province, ang mga residente ay umaasa na lamang sa mga rasyon ng tubig na dala ng mga truck. Maraming mga baryo ang tuluyan nang nilisan ng mga tao dahil hindi na talaga puwedeng mabuhay doon. Sila ang tinatawag na “climate refugees”—mga taong napilitang iwan ang kanilang mga tahanan hindi dahil sa giyera, kundi dahil sa kawalan ng tubig.

Ang Sosyal at Politikal na Epekto

Ang krisis sa tubig sa Iran ay hindi na lamang isang isyung pang-kalikasan; ito ay isa nang ganap na krisis panlipunan. Kapag ang tao ay wala nang makain at mainom, nawawala ang kanilang tiwala sa gobyerno. Ang mga magsasaka na nawalan ng kabuhayan ay lumilipat sa mga lungsod, na nagreresulta sa overpopulation, pagtaas ng bilang ng mga iskwater, at paglala ng krimen.

Ang agrikultura sa Iran ay bumubuo sa malaking bahagi ng kanilang ekonomiya at nagbibigay ng trabaho sa milyun-milyong tao. Kapag tuluyang bumagsak ang sektor na ito dahil sa kawalan ng tubig, magdudulot ito ng malawakang gutom at pagtaas ng presyo ng mga bilihin. Sa katunayan, nararanasan na ito ngayon. Ang presyo ng mga pangunahing pangangailangan ay patuloy na tumataas, at ang kakulangan sa tubig ang isa sa mga pangunahing dahilan.

May Pag-asa Pa Ba?

Maraming mga siyentipiko ang nagsasabi na ang Iran ay nasa gitna na ng tinatawag na “Water Bankruptcy.” Ibig sabihin, mas marami na ang ginagamit nilang tubig kaysa sa likas na napapalitan ng ulan. Para masolusyunan ito, kailangan ng radikal na pagbabago. Hindi sapat ang paggawa lamang ng mga bagong dam o paghukay ng mas malalim na balon.

Kailangang baguhin ng Iran ang kanilang sistema ng agrikultura—mula sa pagtatanim ng mga crops na matakaw sa tubig patungo sa mga modernong paraan tulad ng drip irrigation. Kailangan ding ayusin ang kanilang mga luma at tumatagas na mga tubo ng tubig sa mga lungsod. Pero ang pinakamahalaga sa lahat, kailangan ng isang transparent at tapat na pamamahala na handang makinig sa hinaing ng mga eksperto at ng mga mamamayan.

Ang Aral Para sa Atin

Habang pinapanood natin ang trahedyang nangyayari sa Iran, hindi tayo dapat maging kampante. Bagama’t ang Pilipinas ay isang bansang tropikal at madalas ulanin, hindi tayo ligtas sa posibilidad ng krisis sa tubig. Ang polusyon sa ating mga ilog, ang pagkapanot ng ating mga kagubatan, at ang walang habas na paggamit ng groundwater ay mga senyales na maaari rin tayong humantong sa sitwasyon ng Iran kung hindi tayo mag-iingat.

Ang kuwento ng Iran ay isang babala sa buong mundo. Ipinapakita nito na kahit gaano kayaman ang isang bansa sa langis o sa kasaysayan, hindi ito makaliligtas kung ang pinaka-pangunahing pangangailangan ng tao ay hindi mapapangalagaan. Ang sigaw ng mga tao sa Khuzestan at Isfahan ay sigaw din ng kalikasan na nagpapaalala sa atin na ang tubig ay isang limitadong yaman na dapat nating irespeto at protektahan.

Sa ngayon, nananatiling tuyot ang lalamunan ng milyun-milyong Iranian. Ang kanilang mga dalangin ay hindi na para sa ginto o yaman, kundi para sa isang patak ng ulan at para sa pagbabalik ng agos sa kanilang mga tuyong ilog. Sana ay hindi na umabot sa punto na kailangan pa nating maranasan ang kanilang hirap bago tayo kumilos para sa ating sariling kapaligiran. Dahil sa dulo ng lahat, kapag wala nang tubig, wala na rin tayong kinabukasan.

Ang krisis na ito ay hindi lang problema ng isang bansa; ito ay isang pandaigdigang paalala. Sa bawat patak ng tubig na inaaksaya natin, isipin natin ang mga taong kailangang maglakad ng ilang kilometro para lamang sa isang galon ng tubig na hindi pa sigurado kung malinis. Ang Iran ay nagdurusa ngayon, at ang tanging hiling nila ay mapakinggan ang kanilang boses sa gitna ng katahimikan ng kanilang mga tuyong bukid.