Bago ang kasal, natuklasan kong kabisado ng nobyo ko ang bawat gusto ng ibang babae pero nakalimutan niya ang mismong bagay na puwedeng ikamatay ko.
Bago ang kasal, natuklasan kong kabisado ng nobyo ko ang bawat gusto ng ibang babae pero nakalimutan niya ang mismong bagay na puwedeng ikamatay ko. Hinubad ko ang singsing at tumalikod—hanggang sa may isang sobre ng mga litrato na bumagsak sa mesa… at lumitaw ang taong hindi ko kailanman inasahan.
Bahagi 1
Sinabi kong kanselado na ang kasal habang nasa entablado si Miguel, sinusubukan ang sound system para sa engagement party namin.
Sa labas, humahampas ang hanging galing sa dagat sa mga puno ng niyog, dala ang alat ng hangin at amoy ng lechon mula sa kusina sa likod.
Sa bakuran, abala ang mga kamag-anak namin sa magkabilang panig sa pagsasabit ng mga ilaw.
Naghahabulan ang mga bata sa pagitan ng mga mesang natatakpan ng puting tela.
Sa isang sulok, nagbubukas ng beer ang mga kaibigan ni Miguel habang umaabot hanggang sa gate ang kanilang tawanan.
Tumayo ako sa ibaba mismo ng entablado at tumingala sa kanya.
“Miguel.”
Hindi man lang siya tumingin sa akin habang inaayos ang mikropono.
“Hmm?”
“Ayaw ko nang ituloy ang kasal.”
Huminto ang kamay niya nang isang segundo.
Pagkatapos ay natawa siya.
“Ano na naman?”
Tinitigan ko siya.
“Wala.”
“Ayaw ko lang talagang pakasalan ka.”
Doon lamang siya tuluyang tumingin sa akin.
Ipinasandal niya ang isang kamay sa tuhod at tinitigan ako na para bang isa akong batang nagtatampo.
“Dahil pinalitan ko ang opening performance para kay Sofia?”
“Oo.”
Mas lalo siyang natawa.
“Diyos ko.”
“Iyon lang?”
Tumalon siya pababa mula sa entablado at awtomatikong inayos ang kuwelyo ng damit ko.
“Kung gusto mong magalit, ngayon lang.”
“May rehearsal pa tayo bukas sa simbahan.”
“Huwag mong abalahin ang lahat dahil lang dito.”
Iniwas ko ang mukha ko sa kamay niya.
Bahagyang nawala ang ngiti ni Miguel.
Anim na taon.
Anim na taon kaming magkasama.
Mula noong cashier pa ako sa isang maliit na convenience store at nagsisimula pa lamang siyang tumanggap ng raket bilang events coordinator, hanggang sa makaipon kaming dalawa para makaupa ng apartment at makapaghanda para sa kasal.
Maraming beses ko nang sinabi noon na makikipaghiwalay ako.
Sa tuwing nag-aaway kami, ako ang unang umiiyak.
Ako rin ang unang tumatawag.
Nasanay na si Miguel.
Alam niyang hindi ko siya kayang iwan.
Kahit ako, dati, ganoon din ang paniniwala ko.
Biglang nag-vibrate ang cellphone sa bulsa ko.
Kinuha ko iyon.
May bagong mensahe.
[Nakarating na ako sa bayan.]
[Ipadala mo ang location mo. Susunduin kita.]
Tahimik akong tumingin sa dalawang linya bago ipinadala ang lokasyon ko.
Pagkatapos ay pinatay ko ang screen.
Hindi alam ni Miguel.
Nasa trunk na ng sasakyan ng ibang lalaki ang maleta ko.
Naka-book na rin ang flight ko para bukas.
Pumunta lang ako rito para sabihin ang huling bagay na kailangan kong sabihin.
“Marielle!”
Isang masiglang boses ang narinig ko mula sa likuran.
Lumapit si Sofia.
Suot niya ang mapusyaw na dilaw na bestida, mahaba at bahagyang kulot ang buhok, at may hawak na baso ng juice.
“Puwede mo bang tingnan ito para sa akin?”
“Sabi ni Miguel, papalitan daw ang kanta bukas ng kantang gusto ko.”
“Pero baka hindi pa kabisado ng banda.”
Tumingin ako kay Miguel.
Agad siyang nagpaliwanag.
“Galing pa ng Maynila si Sofia para sa kasal.”
“Matagal na rin naming hindi nakakasama ang isa’t isa.”
“Hayaan mo naman siyang mag-enjoy.”
Napangiti ako.
“Paano naman ang kantang pinili ko?”
“Pinalitan na.”
“Hindi mo man lang sinabi sa akin?”
“Busy ako.”
Napabuntong-hininga si Miguel.
“Marielle, huwag mong palakihin ang maliit na bagay.”
Agad namang sumingit si Sofia.
“Okay lang.”
“Kung ayaw ni Marielle, gamitin na lang natin ang dati.”
Sinabi niya iyon pero kay Miguel nakatingin ang mga mata niya.
“Ayokong mag-away kayong dalawa dahil sa akin.”
Kumunot ang noo ni Miguel.
“Wala itong kinalaman sa iyo.”
Pagkatapos ay lumingon siya sa akin.
“Ganyan ka lagi.”
“Kaunting salita lang ni Sofia, kung anu-ano na agad iniisip mo.”
Tiningnan ko si Sofia.
“Oo.”
“Baka nga sobra akong mag-isip.”
Ngumiti siya.
Pero nagpatuloy ako.
“Sobra akong mag-isip kaya hindi ko maintindihan kung bakit kabisado ng nobyo ko ang birthday mo, ang mga pagkaing ayaw mo, ang klase ng kape na iniinom mo, pati oras ng dating ng flight mo…”
Saglit akong tumigil.
“…pero nakalimutan niyang death anniversary ngayon ng nanay ko.”
Biglang tumahimik ang paligid.
Nanigas si Miguel.
Nawala rin ang ngiti ni Sofia.
Diretso akong tumingin kay Miguel.
“Ngayong umaga, sinabi kong gusto kong umalis nang isang oras.”
“Sabi mo hindi puwede.”
“Sabi mo sobrang dami nating ginagawa.”
Itinuro ko ang entablado.
“Pero may tatlong oras kang mag-rehearse ng bagong kanta para kay Sofia.”
Ibinuka ni Miguel ang bibig niya.
“Marielle…”
“Huwag.”
Pinutol ko siya.
“Hindi pa ako tapos.”
Mula sa likod ng isang mesa, lumapit ang isa sa mga kaibigan ni Miguel.
Siguro ramdam niyang umiinit na ang sitwasyon kaya gusto niyang mamagitan.
“Sige na.”
“Malapit na ang kasal.”
“Magbigayan na lang kayo.”
“Gusto lang naman ni Miguel na maging masaya ang mga bisita.”
Lumingon ako sa kanya.
“Bisita?”
Pagkatapos ay tumingin ako kay Sofia.
“Bisita lang ba siya?”
Walang sumagot.
Napatawa ako nang mahina.
“Kung bisita lang siya, bakit ako tinawagan ng restaurant para itanong kung kukumpirmahin ko raw ang special meal para sa ‘importanteng tao ng groom’?”
Nagbago ang mukha ni Sofia.
Agad na nagsalita si Miguel.
“Maselan ang tiyan niya.”
“Gusto ko lang…”
“Naalala mong maselan ang tiyan niya.”
Tumango ako.
“Mabuti.”
“Naalala mo bang allergic ako sa seafood?”
Nanigas si Miguel.
Tumingin ako sa mga mesa ng handaan.
“May crab soup bukas.”
“May grilled shrimp.”
“May seafood salad.”
Namuti ang mukha niya.
“Imposible.”
“Sinabi ko sa restaurant…”
“Ano ang sinabi mo?”
Inilabas ko ang cellphone ko.
Binuksan ang chat.
Ipinakita ko sa kanya.
Naroon pa rin ang mensahe ng restaurant manager.
[Kinumpirma po ng groom na panatilihin ang seafood set menu.]
[Ipinaalala po namin na marami sa mga pagkaing ito ang hindi ligtas kung may seafood allergy ang bride.]
Nakatitig si Miguel sa screen.
Tinanong ko siya.
“Ikaw ang nag-confirm.”
“Nakalimutan mo?”
Walang nangahas magsalita.
Dalawang taon na ang nakalipas, dinala ako sa ospital matapos akong makakain nang hindi sinasadya ng pagkaing may sabaw ng hipon.
Si Miguel ang magdamag na naghihintay sa labas ng emergency room.
Siya ang yumakap sa akin noon.
Siya ang nangakong hinding-hindi niya hahayaang mangyari iyon ulit.
Ngayon, nakalimutan niya.
Pero naalala niyang ayaw ni Sofia ng sibuyas.
Lumapit si Sofia.
“Marielle, baka misunderstanding lang.”
“Maraming iniisip si Miguel kaya…”
Lumingon ako sa kanya.
“Alam mo bang seafood ang menu?”
Tumahimik siya.
Napangiti ako nang malamig.
“Alam mo.”
Agad na humarang si Miguel sa harap ni Sofia.
“Tama na.”
“Kung may problema ka, sa akin mo sabihin.”
“Huwag mo siyang pahirapan.”
Maikli lang ang sinabi niya.
Pero sapat iyon para mawala ang huling pag-aalinlangan ko.
Hinubad ko ang engagement ring.
Inilapag ko iyon sa mesa.
“Sige.”
“Sa iyo ko sasabihin.”
Tinitigan ko si Miguel.
“Walang kasal bukas.”
“Tinawagan ko na ang simbahan at kinansela ang booking.”
“Kinansela ko na rin ang bahagi ng reservation ng pamilya ko sa restaurant.”
“At ibinalik ko na ang susi ng apartment.”
Tuluyang nagbago ang mukha ni Miguel.
Hinawakan niya ang pulso ko.
“Ano’ng sinabi mo?”
Hinila ko ang kamay ko palayo.
“Malinaw ang sinabi ko.”
“Tapos na tayo.”
Sa unang pagkakataon, nakita ko ang tunay na takot sa mga mata niya.
“Marielle.”
“Huwag kang magbiro.”
“Sorry.”
“Papapalitan ko ang menu.”
“Ibabalik ko ang kantang pinili mo.”
“Bukas, sasamahan kitang dalawin ang puntod ng mama mo.”
“Anuman ang gusto mo, gagawin ko.”
Tinitigan ko siya.
“Huli na.”
Sa sandaling iyon, may narinig kaming sasakyang huminto sa labas ng gate.
Isang lalaking naka-puting polo ang bumaba.
Binuksan niya ang trunk at inilabas ang isang itim na maleta.
Maleta ko iyon.
Agad na nagbulungan ang buong bakuran.
Tumingin si Miguel sa maleta.
Pagkatapos ay tumingin sa lalaki.
Biglang nagbago ang tingin niya.
“Sino siya?”
Hindi pa ako nakakasagot nang biglang mabitawan ni Sofia ang hawak niyang baso.
Bumagsak iyon sa sementadong sahig.
Basag.
Tinitigan niya ang lalaking nasa gate.
Namumutla ang mukha niya na para bang nakakita siya ng multo.
Nakita rin siya ng lalaki.
Huminto ito.
Makalipas ang ilang segundo, malamig siyang ngumiti.
“Sofia.”
“Matagal na tayong hindi nagkita.”
Mabilis na lumingon si Miguel kay Sofia.
“Kilala mo siya?”
Napaatras si Sofia.
“Hindi…”
Hinila ng lalaki ang maleta ko papasok sa bakuran.
Pagkatapos ay kumuha siya ng isang makapal na sobre mula sa bulsa.
Inilapag niya iyon sa mesa, katabi mismo ng engagement ring ko.
“Marielle.”
“Bago ka umalis, kailangan mong makita ito.”
Kumunot ang noo ni Miguel.
“Ano iyan?”
Hindi siya tiningnan ng lalaki.
Ako lamang.
“Patunay na dapat kinansela na ang kasal na ito tatlong buwan pa ang nakalipas.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Binuksan ko ang sobre.
Isang bungkos ng mga litrato ang laman.
Pagkahulog ng unang litrato sa mesa—
Biglang sumugod si Miguel para agawin iyon.
Pero huli na.
Malinaw kong nakita ang lalaking nasa litrato.
Si Miguel.
At ang taong yakap-yakap niya…
ay hindi si Sofia.
Kundi isang taong hindi ko kailanman inakalang makikita ko roon.
Bahagi 2
Ang babaeng nasa litrato ay ang sarili kong nakatatandang kapatid.
Si Daniela.
Parang biglang nawala ang lahat ng ingay sa paligid.
Hindi ko na narinig ang mga bulungan ng mga kamag-anak, ang paghampas ng hangin sa mga dahon ng niyog, o ang tunog ng basag na salamin sa sahig.
Ang nakita ko lang ay ang litrato.
Si Miguel.
At si Daniela.
Magkayakap sa loob ng isang hotel lobby.
Sa pangalawang litrato, magkatabi silang pumapasok sa elevator.
Sa pangatlo, hawak ni Miguel ang kamay niya.
“Hindi…”
Napaatras ako.
“Hindi puwede.”
Agad na sumugod si Miguel.
“Marielle, makinig ka muna.”
Tumingin ako sa kanya.
“May paliwanag?”
“Meron.”
Tumawa ako nang mapait.
“Palagi naman.”
Bago pa siya makalapit, humarang sa pagitan namin ang lalaking nagdala ng mga litrato.
“Hayaan mo muna siyang huminga.”
Galit na tiningnan ni Miguel ang lalaki.
“At sino ka para makialam?”
“Gabriel.”
Maikli ang sagot nito.
Pagkarinig sa pangalan, lalong namutla si Sofia.
Napansin ko iyon.
“Kilala mo rin siya?”
Hindi sumagot si Sofia.
Si Gabriel ang nagsalita.
“Dating fiancé niya ako.”
Napalingon ang lahat kay Sofia.
“Gabriel…”
Halos pabulong ang boses niya.
“Hindi ngayon.”
May malamig na tigas sa tinig ni Gabriel.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Pero hindi iyon ang pinakamahalaga.”
Hinugot niya ang isa pang papel mula sa sobre.
“Tatlong buwan na akong naghahanap ng paraan para makarating ito sa iyo.”
Kinuha ko iyon.
Isang reservation record.
Isang hotel room.
Pangalan ni Miguel ang nakalagay.
Pero habang binabasa ko ang petsa, napakunot ang noo ko.
Araw iyon ng operasyon ni Daniela.
Noong panahong iyon, sinabi sa akin ng kapatid ko na kailangan niyang pumunta sa ibang lungsod para magpagamot.
Biglang sumingit si Miguel.
“Dahil ako ang nagbayad.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ano?”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi affair iyon.”
“May sakit si Daniela.”
“May bukol siyang nakita noong nakaraang taon.”
Naramdaman kong nanlamig ang buong katawan ko.
“Ano’ng sinasabi mo?”
“Maaga itong nakita. Naoperahan siya. Gumaling siya.”
“Bakit hindi ko alam?”
Doon dumating ang boses mula sa gate.
“Dahil ako ang nakiusap na huwag sabihin sa iyo.”
Lumingon ako.
Nakatayo roon si Daniela.
Maputla.
Namumugto ang mga mata.
May hawak siyang maliit na bag, at halatang nanginginig ang dalawang kamay niya.
“Ate…”
Lumapit siya.
“Natakot ako.”
“Alam kong ilang buwan na lang bago ang kasal mo. Ayokong sirain iyon.”
Napatingin ako muli sa mga litrato.
“Pero bakit ganito?”
“Bakit parang…”
“Dahil sa araw ng operasyon, wala akong kasama.”
Napahikbi si Daniela.
“Si Miguel ang sinabihan ko.”
“Hindi dahil may relasyon kami.”
“Dahil ayokong malaman mo.”
Tumingin ako kay Miguel.
Hindi siya nagsalita.
Ngayon ko lang napansin na wala siyang pagtatangkang kunin ang mga litrato.
Wala ring galit sa mukha niya.
Pagod lang.
Pero bago pa ako makaramdam ng kahit anong ginhawa, nagsalita si Gabriel.
“Hindi pa tapos.”
Napatigil kaming lahat.
Kumuha siya ng isa pang litrato.
“Walang relasyon sina Miguel at Daniela.”
“Pero may taong gustong magmukhang ganoon.”
Inilapag niya ang litrato sa mesa.
Nakita ko si Sofia.
Nakatayo siya sa kabilang bahagi ng hotel lobby.
May hawak na cellphone.
Kuhang-kuha niya sina Miguel at Daniela.
Bumagsak ang mukha ni Sofia.
“Sofia?”
Mahinang tanong ni Miguel.
Hindi siya sumagot.
Si Gabriel ang nagpatuloy.
“Siya ang nagpadala sa akin ng unang mga litrato.”
“Anonymous.”
“Gusto niyang ipadala ko kay Marielle bago ang kasal.”
Napaatras si Sofia.
“Huwag kang magsinungaling.”
“May kopya ako ng email.”
“Pati metadata.”
Tahimik ang lahat.
Tumingin ako kay Sofia.
“Bakit?”
Namula ang mga mata niya.
Sa unang pagkakataon, wala na ang matamis niyang ngiti.
“Dahil akala ko…”
Nanginginig ang labi niya.
“…kapag hindi ka na pakakasalan ni Miguel, baka maalala niya ulit ako.”
Napapikit si Miguel.
Parang sa wakas ay may bagay siyang ayaw paniwalaan pero hindi na kayang tanggihan.
“Lahat ng iyon…”
bulong niya.
“Ang kanta?”
“Ang menu?”
“Ang mga tawag mo sa akin?”
Humagulgol si Sofia.
“Mahal kita noon pa.”
“Pero pinili mo siya.”
Tahimik akong tumingin kay Miguel.
Hindi pala siya nagtaksil sa akin kay Daniela.
Pero hindi rin ibig sabihin noon na nawala ang lahat ng sakit.
Dahil kahit walang pagtataksil—
nakalimutan niya pa rin ako.
Ang allergy ko.
Ang araw ng pagkamatay ni Mama.
Ang mga bagay na minsang sinabi niyang pinakamahalaga sa kanya.
Lumapit si Miguel.
“Marielle…”
Umiling ako.
“Hindi nagbabago ang desisyon ko.”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Pero alam mo nang wala akong relasyon sa kapatid mo.”
“Oo.”
“Kung ganoon…”
“Hindi kita hinihiwalayan dahil may ibang babae ka.”
Tumingin ako diretso sa kanya.
“Hinihiwalayan kita dahil sa loob ng maraming taon, unti-unti mong tinuruan akong maging pangalawa sa sarili kong relasyon.”
Natahimik siya.
Kinuha ko ang hawakan ng maleta.
Pero pinigilan ako ni Gabriel.
Hindi para pigilan akong umalis.
Kundi para kunin ang maleta mula sa kamay ko.
“Ako na.”
Tumango ako.
Pagdaan ko kay Miguel, narinig kong sinabi niya:
“Maghihintay ako.”
Hindi ako lumingon.
“Kung gusto mong maghintay, desisyon mo iyon.”
Pagkatapos ay lumabas ako ng gate.
Sa unang pagkakataon sa loob ng anim na taon—
hindi ko alam kung saan ako pupunta pagkatapos.
At kakaiba…
hindi ako natakot.
Bahagi 3
Lumipas ang walong buwan.
Walang engrandeng pagbabago sa buhay ko.
Hindi ako biglang yumaman.
Hindi ako naging sikat.
Hindi rin ako nagising isang umaga na wala nang sakit.
Ang totoo, mahirap ang unang mga buwan.
Lumipat ako sa isang maliit na apartment malapit sa baybayin sa ibang probinsya.
May isang silid.
Maliit na kusina.
At bintanang tanaw ang dagat kung tatayo ako sa tamang anggulo.
Nagsimula akong magtrabaho sa isang maliit na café na pag-aari ng pinsan ni Gabriel.
Una, pansamantala lang.
Hanggang sa napansin kong gusto ko pala ang paggawa ng pastries.
Noong bata ako, iyon talaga ang gusto kong gawin.
Pero nang maging kami ni Miguel, unti-unti kong iniwan ang mga plano ko.
Lagi naming sinasabi:
“Kapag nakaluwag.”
“Kapag may ipon.”
“Kapag tapos na ang kasal.”
Laging may “kapag.”
Hanggang sa nakalimutan kong minsan pala, may sarili akong pangarap.
Kaya nagsimula akong mag-aral tuwing gabi.
Nag-enroll ako sa maliit na baking course.
Sa umaga, nagtatrabaho.
Sa gabi, nag-aaral.
Kapag napapagod ako, umuupo ako sa seawall at pinapanood ang araw na lumulubog.
Doon ko unti-unting natutunan na ang katahimikan ay hindi pala laging kalungkutan.
Minsan, kapayapaan iyon.
Hindi ako kinulit ni Miguel.
Tinupad niya ang sinabi niyang maghihintay.
Sa unang buwan, isang mensahe lang ang ipinadala niya.
[Hindi ako hihingi ng tawad para bumalik ka. Gusto ko lang sabihin na naiintindihan ko na kung bakit ka umalis.]
Hindi ako sumagot.
Pagkalipas ng dalawang buwan:
[Kinansela ko na lahat ng wedding reservations. Ibinalik ko ang pera sa pamilya mo. Wala kang kailangang ayusin.]
Hindi pa rin ako sumagot.
Sa ikatlong buwan:
[Nagpunta ako sa puntod ng mama mo. Hindi para palitan ka. Para humingi ng tawad dahil nakalimutan ko ang araw na iyon.]
Doon ako umiyak.
Pero hindi pa rin ako bumalik.
Dahil natutunan kong ang pag-iyak ay hindi palaging senyales na gusto mong bumalik.
Minsan, iyon ang paraan ng puso para tuluyang magpaalam.
Samantala, umalis si Sofia sa grupo namin.
Nalaman kong nagkaroon sila ni Gabriel ng mahabang pag-uusap.
Hindi sila nagbalikan.
At tama lang siguro.
May mga relasyon na hindi kailangang ayusin.
May mga sugat na mas mabuting gawing aral kaysa gawing dahilan para bumalik.
Si Daniela naman ay tuluyang gumaling.
Noong una, galit ako sa kanya.
Hindi dahil kay Miguel.
Kundi dahil itinago niya sa akin ang sakit niya.
“Akala ko pinoprotektahan kita,” sabi niya minsang bumisita.
“Pero ang totoo, inalisan kita ng karapatang pumili kung gusto kitang samahan.”
Tumango siya habang umiiyak.
“Alam ko.”
Yumakap ako sa kanya.
Matagal.
Minsan, iyon lang pala ang kailangan ng pamilya.
Hindi paliwanag.
Hindi depensa.
Kundi pag-amin na nagkamali ka.
Sa ikasiyam na buwan, nagbukas ako ng sarili kong maliit na pastry shop.
Hindi malaki.
Anim na mesa lang.
May salamin sa harap kung saan kita ang dagat.
Tinawag ko itong “Muli.”
Dahil iyon ang nararamdaman ko.
Hindi bagong buhay.
Kundi pagkakataong mabuhay muli.
Sa araw ng opening, dumating si Daniela dala ang mga bulaklak.
Sumunod si Gabriel na may dalang coffee beans bilang regalo.
“Libre ba ako rito habang buhay?” tanong niya.
“Hindi.”
“Kahit ako ang nagdala ng maleta mo noong dramatic exit mo?”
“Lalo kang hindi libre.”
Tumawa siya.
Sa walong buwan naming pagkakaibigan, hindi niya ako minadali.
Hindi siya nanligaw.
Hindi niya sinubukang maging kapalit ni Miguel.
Siguro iyon ang dahilan kung bakit naging komportable ako sa kanya.
Hindi niya ako tinatrato na parang babaeng kailangang iligtas.
Tinatrato niya akong parang taong kayang tumayo mag-isa.
Bandang hapon, habang abala ako sa counter, biglang tumahimik si Daniela.
Tumingin siya sa pinto.
Sinundan ko ang tingin niya.
At nakita ko si Miguel.
Nakatayo siya sa labas.
Mas payat.
Mas maikli ang buhok.
Wala ang dating kumpiyansa sa mukha niya.
May hawak siyang maliit na paper bag.
Hindi siya pumasok agad.
Naghintay muna siya hanggang sa tumango ako.
Saka siya lumapit.
“Congratulations.”
“Salamat.”
Inabot niya ang bag.
“Hindi seafood.”
Napangiti ako nang hindi ko sinasadya.
Napansin niya iyon.
Pero hindi niya ginamit ang ngiting iyon para lumapit pa.
“Cookies?”
tanong ko.
“Tinry kong gumawa.”
“Tinry?”
“Tatlong batch ang nasunog.”
Napatawa si Gabriel mula sa likod.
“Impressive.”
Tumingin si Miguel sa kanya.
Saglit silang nagkatinginan.
Noong dati, sigurado akong magkakaroon ng tensyon.
Pero ngayon, ngumiti lang si Gabriel.
“Coffee?”
tanong niya.
Tumango si Miguel.
“Salamat.”
At doon ko napagtanto kung gaano kalaki ang nagbago.
Walang sigawan.
Walang kompetisyon.
Walang lalaking kailangang “manalo” sa akin.
Dahil hindi naman ako premyo.
Ako ang pipili.
Umupo kami sa mesa sa labas.
Tahimik muna.
Hanggang sa nagsalita si Miguel.
“Hindi ako pumunta para hingin na bumalik ka.”
Tumango ako.
“Alam ko.”
“May gusto lang akong ibigay.”
Naglabas siya ng maliit na kahon.
Napatigil ako.
Pagbukas ko, naroon ang engagement ring.
Pero wala na ang bato.
Ang natira ay simpleng gintong bilog.
“Ano ito?”
“Ibinenta ko ang bato.”
Napakunot ang noo ko.
“Bakit?”
“Ginamit ko ang pera para bayaran ang natitirang utang natin sa apartment at hospital bill ni Daniela.”
“Tapos itinira ko ang singsing.”
“Akala ko para saan?”
Huminga siya.
“Para maalala ko.”
“Na minsan, akala ko sapat na ang pagmamahal para maging mabuting partner.”
“Hindi pala.”
Tiningnan ko siya.
Sa unang pagkakataon, wala akong naramdamang galit.
May lungkot.
Pero malinis na lungkot.
Parang peklat na hindi na masakit kapag hinawakan.
“Masaya ako para sa iyo, Miguel.”
Ngumiti siya.
“Masaya rin ako para sa iyo.”
Napatingin siya sa loob ng café.
Sa mga mesa.
Sa mga pastry.
Sa karatulang “Muli.”
“Dapat noon pa kita sinuportahan dito.”
“Siguro.”
“Sorry.”
“Alam ko.”
Tumayo siya.
Akala ko iyon na.
Pero bago siya umalis, lumingon siya.
“May tanong ako.”
“Ano?”
“Masaya ka ba?”
Tumingin ako sa dagat.
Sa loob ng shop, naririnig ko ang tawa ni Daniela.
Nasa counter si Gabriel, nakikipagtalo sa isang customer kung bakit hindi dapat lagyan ng ketchup ang croissant.
Napangiti ako.
“Oo.”
Tumango si Miguel.
At sa mukha niya, nakita ko ang sakit.
Pero nakita ko rin ang pagtanggap.
“Good.”
Pagkatapos ay umalis siya.
Hindi ko siya hinabol.
At hindi rin niya ako nilingon.
Makalipas ang dalawang taon, naging tatlo ang branch ng “Muli.”
Si Daniela ang humawak sa accounting.
Si Gabriel ang tumulong sa suppliers.
At ako ang gumagawa pa rin ng unang tray ng pandesal tuwing umaga dahil ayokong mawala ang pakiramdam ng pagsisimula.
Isang gabi pagkatapos magsara, umakyat kami ni Gabriel sa rooftop.
May dala siyang dalawang tasa ng kape.
“Marielle.”
“Hmm?”
“May itatanong ako.”
Napatingin ako sa kanya.
Bigla siyang lumuhod.
Napaawang ang bibig ko.
“Gabriel…”
“Relax.”
Inilabas niya ang isang maliit na kahon.
Pagbukas niya—
walang singsing.
May susi.
Napatawa ako.
“Ano ’to?”
“Katabing unit ng café.”
“Available na.”
“Akala ko gusto mong gawing baking classroom.”
Napatitig ako sa kanya.
“Binili mo?”
“Hindi.”
“Ni-reserve ko lang for one week.”
“Desisyon mo pa rin.”
Napailing ako habang tumatawa.
“Akala ko magpo-propose ka.”
“Hindi pa.”
“Bakit?”
Ngumiti siya.
“Dahil kapag nag-propose ako, gusto kong sigurado akong gusto mong magpakasal.”
“Hindi dahil nahihiya kang tumanggi.”
“Hindi dahil matagal na tayo.”
“At lalong hindi dahil tingin mong utang mo sa akin.”
Tahimik ako.
Pagkatapos ay hinawakan ko ang mukha niya.
“Gabriel.”
“O?”
“Ang dami mong sinasabi.”
Hinalikan ko siya.
Saglit siyang natigilan.
Pagkatapos ay natawa sa labi ko.
“Does that mean yes sa baking classroom?”
“Maybe.”
“At sa akin?”
Tinitigan ko siya.
“Ask me again someday.”
“Kapag handa na ako.”
Tumango siya.
“Deal.”
Isang taon pagkatapos noon, nagtanong siyang muli.
Hindi sa restaurant.
Hindi sa beach resort.
Walang photographers.
Walang violin.
Nasa kusina lang kami ng café.
May harina sa pisngi ko.
May sunog na tinapay sa oven dahil nakalimutan niyang bantayan.
At may maliit na singsing sa kamay niya.
“Marielle.”
“Handa ka na ba?”
Hindi niya sinabi, “Pakakasalan mo ba ako?”
Iyon ang tinanong niya.
Handa ka na ba?
At sa unang pagkakataon sa buhay ko, alam kong ang sagot ko ay hindi galing sa takot na maiwan.
Hindi galing sa anim na taon ng nakaraan.
Hindi galing sa utang na loob.
Hindi galing sa pressure ng pamilya.
Galing iyon sa akin.
“Oo.”
Ngumiti si Gabriel.
“Oo sa kasal?”
Umiling ako.
“Oo sa atin.”
“At ang kasal?”
Nagkunwari akong nag-isip.
“Tingnan natin.”
Natawa siya nang malakas.
Pagkalipas ng anim na buwan, ikinasal kami sa isang maliit na simbahan malapit sa dagat.
Kaunti lang ang bisita.
Pamilya.
Malalapit na kaibigan.
Walang engrandeng dekorasyon.
Walang mamahaling bulaklak.
At higit sa lahat—
walang seafood sa buong reception.
Nang makita ko ang menu, napatawa ako.
Napansin ni Gabriel.
“Ano?”
“Wala lang.”
“Sigurado ka bang walang hipon?”
Tumayo siya agad.
“Wait. I-check ko ulit.”
Hinila ko siya pabalik.
“Joke lang.”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi nakakatawa.”
Doon ako tuluyang natawa.
Sa kabilang bahagi ng reception, nakita ko si Miguel.
Dumalo siya kasama ang bago niyang girlfriend.
Nagkatinginan kami.
Ngumiti siya.
Ngumiti rin ako.
Walang kirot.
Walang panghihinayang.
Walang “paano kung.”
May pasasalamat lang.
Dahil kung hindi natapos ang maling kuwento—
hindi sana ako nagkaroon ng lakas na simulan ang tama.
Nang magsimula ang musika, inabot ni Gabriel ang kamay ko.
“Mrs. Reyes?”
Tumaas ang kilay ko.
“Hindi pa ako sanay.”
“May buong buhay ka para masanay.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
At habang sumasayaw kami sa ilalim ng mga ilaw, sa tabi ng dagat na minsang naging saksi sa pinakamasakit kong pag-alis, bigla kong naalala ang gabing hinubad ko ang unang engagement ring ko.
Akala ko noon, iyon ang araw na nasira ang buhay ko.
Hindi pala.
Iyon ang araw na nabawi ko ito.
At minsan pala—
ang pinakamasayang wakas ay hindi ang mapangasawa ang taong akala mong hindi mo kayang mawala.
Kundi ang matutunang piliin muna ang sarili mo…
hanggang sa dumating ang isang taong hindi kailangang ipaalala kung paano ka dapat mahalin.
