Ang Tatlong-Taong-Gulang na Batang Mangkukulam na Pumasok sa Kampo, Itinuro ang Pinakamabangis na Sundalo at Sinabing Siya ang Kanyang Ama
Labinlimang baril ang sabay-sabay na itinutok sa akin sa gitna ng madilim na training ground.
Tatlo’t kalahating taong gulang lang ako, yakap ang maliit kong backpack na hugis pagong.
Sa harap ko, nakatayo ang pinakamatangkad na lalaki sa buong kampo, malamig ang mga mata na parang hindi marunong maawa.
“Bata,” sabi niya, mababa at matigas ang boses. “Sino ka?”
Lumunok ako. Nanginginig ang tuhod ko, pero sabi ni Lolo Isko, kapag nakita ko raw ang lalaking may itim na dragon sa braso, huwag akong uurong.
Kaya tinaas ko ang mukha ko at ngumiti nang pinakamabait.
“Kuya… hinahanap ko po ang tatay ko.”
Nagkatinginan ang mga sundalo sa paligid. May isang halos matawa, pero agad napigil nang tinitigan siya ng lalaki.
“Sino ang tatay mo?” tanong niya.
Yakap-yakap ko lalo ang backpack ko. “Sabi ni Lolo Isko, siya raw ang pinakamatapang at pinakamabangis na lalaki dito sa Fort Magsaysay.”
Tumalim ang tingin ng lalaki.
“Ano ang pangalan?”
Umiling ako. “Hindi ko po alam.”
“Paano mo siya makikilala?”
Itinaas ko ang maliit kong daliri at itinuro siya mismo.
“May itim po siyang dragon sa kaliwang braso. Pareho po ng nasa braso ninyo.”
Parang biglang tumigil ang hangin.
Ang matigas niyang katawan ay bahagyang nanigas. Kahit ang mga sundalong nakatutok ang baril ay napaatras ng kalahating hakbang.
Ako si Tala. Tatlo’t kalahating taong gulang. Lumaki ako sa isang maliit na kubo sa paanan ng Sierra Madre kasama si Lolo Isko, isang matandang albularyo na marunong magbasa ng palad, barya, usok, at anino.
Bago siya mawala, iniwan niya sa akin ang tatlong lumang barya, isang pulang tali sa pulso, at isang bilin:
“Hanapin mo ang ama mo. Kapag nakita mo ang dragon sa balat niya, huwag kang matakot. Kahit mukha siyang bato, may puso iyan.”
Pero ngayon, habang nakatingin sa akin ang lalaking parang handang utusan ang buong mundo na lumuhod, parang gusto kong sabihin kay Lolo Isko na mali siya.
Ang lalaking ito, si Kapitan Rafael Alon, ay mukhang hindi tatay.
Mukha siyang bagyo.
“Dalhin ang bata sa holding room,” utos niya. “Alamin kung paano siya nakapasok sa kampo.”
“Sir!” sagot ng dalawang sundalo.
Lumapit sila para hawakan ako. Agad akong umatras.
“Hindi po ako masamang bata,” sabi ko, nangingilid ang luha. “Naglakad lang po ako nang malayo. Gutom na rin po ako.”
Tamang-tama, kumalam ang tiyan ko nang napakalakas.
Sa sobrang tahimik ng training ground, narinig iyon ng lahat.
May ilang sundalong hindi napigilang matawa. Pero si Kapitan Rafael, lalo lang dumilim ang mukha.
Isang sundalong malapad ang balikat ang lumapit. “Sir, baka nawawala lang. Kawawa naman.”
“Pangalan?” tanong ni Kapitan Rafael sa akin.
“Tala po.”
“Tala ano?”
“Tala lang po. Sabi ni Lolo, sapat na raw iyon habang hindi pa ako nakikilala ng tatay ko.”
Napailing ang sundalong malapad ang balikat. “Naku, sir. Baka anak ito ng kung sinong taga-baryo.”
Tiningnan ko siya. Sa pagitan ng kilay niya, may maitim na anino akong nakita. Manipis, pero gumagalaw.
Kinuha ko ang tatlong barya sa bulsa ng backpack ko at inihagis sa lupa.
Tumunog ang mga iyon sa semento.
Napatingin ang lahat.
“Kuya,” sabi ko sa sundalong malapad ang balikat, “sa loob po ng tatlong minuto, mapupunit ang pantalon ninyo.”
Napatanga siya. Pagkatapos ay humalakhak.
“Aba! Bata ka pa, manghuhula ka na?” Hinampas niya ang hita niya. “Ako si Benjie. Tatlong taon ko nang gamit itong combat pants. Hindi ito basta mapupunit.”
May tumawa sa likod. “Benjie, baka sumpa na iyan!”
Umiling si Kapitan Rafael, halatang nauubusan ng pasensya. “Tama na. Dalhin na siya.”
Pero bago pa ako mahawakan ng dalawang sundalo, biglang nadapa si Benjie sa nakausling bakal sa gilid ng training mat. Napasubsob siya, kumapit sa poste, at sa katahimikan ng gabi—
Riiiip.
Napunit ang likod ng pantalon niya.
Lahat ay natahimik.
Si Benjie ay nanigas. Ang isa namang sundalo sa likod niya ay namula, pagkatapos ay napasigaw, “Benjie! Kita ang brief mo!”
Biglang sumabog ang tawanan sa buong training ground.
Pero hindi tumawa si Kapitan Rafael.
Nakatingin siya sa akin.
Hindi na malamig ang tingin niya. Mabigat na. Mapanganib. Para bang hindi na niya ako tinitingnan bilang batang nawawala, kundi isang lihim na pumasok sa buhay niya nang walang paalam.
“Sumunod ka,” sabi niya.
Kumislap ang puso ko.
Dinala niya ako sa barracks niya sa ikatlong palapag. Malinis ang kuwarto niya, pero walang lambot. Isang kama, isang mesa, isang upuan, isang cabinet. Ang kumot ay nakatiklop na parang kahon.
Pinaupo niya ako sa upuan. Kumuha siya ng first-aid kit.
Doon niya nakita ang mga paa ko.
Puno ng paltos. May putik. May sugat sa sakong.
Tumigil ang kamay niya.
Wala siyang sinabi, pero biglang bumigat ang hangin.
Dahan-dahan niyang nilinis ang paa ko. Mahapdi ang gamot, pero hindi ako umiyak. Sabi ni Lolo Isko, anak daw ako ng sundalo, kaya dapat matapang.
Pagkatapos, inabot niya sa akin ang baso ng maligamgam na tubig.
“Sino ang nagturo sa iyo ng hula?” tanong niya.
“Si Lolo Isko.”
“Asan siya?”
“Tumaas na po sa liwanag.”
Kumunot ang noo niya. “Patay na?”
“Hindi po. Liwanag lang po. Sabi niya, kapag nahanap ko na kayo, hindi na niya kailangang manatili.”
Matagal niya akong tiningnan.
“Tatay mo raw ako?”
Tumango ako.
“Imposible.”
“Pero may dragon po kayo.”
“Maraming sundalo ang may tattoo.”
“Pero kayo lang po ang may sugat sa ilalim ng dragon,” sabi ko. “Galing sa bala. Sa gabi raw na iniwan ninyo si Mama sa ilog.”
Biglang nawala ang kulay sa mukha niya.
Bago siya makapagsalita, may kumatok nang malakas.
Pumasok si Benjie, nakasuot na ng bagong pantalon, pero maputla na ngayon.
“Sir… pinapatawag po kayo ng Colonel. Tungkol po sa bata.”
Tumayo si Kapitan Rafael. “Bantayan mo siya.”
Pagkalabas niya, lumapit si Benjie sa akin at bumulong, “Tala… puwede mo bang hulaan kailan ako magkaka-girlfriend?”
Tiningnan ko ang noo niya.
Madilim na ulit.
“Kuya Benjie,” mahina kong sabi, “mamayang alas-tres, sa daang papuntang bayan, magkakaroon ka ng sugat sa ulo. Huwag kang aalis.”
Namutla siya. “Wala akong training mamaya. Kukuha lang ako ng package sa bayan.”
“Mas lalo po kayong huwag aalis.”
Kinabukasan, nagising ako sa sigawan.
Bumukas ang pinto. Isang sundalo ang hingal na hingal.
“Sir! Si Benjie! Naaksidente sa daan papuntang bayan! May gumuhong lupa—nasa infirmary na siya!”
Tumakbo si Kapitan Rafael. Sumunod ako, maliit ang hakbang pero mabilis ang tibok ng puso.
Sa infirmary, nakita ko si Benjie sa kama, may benda ang ulo, nanginginig pero buhay. Ang mga sundalo ay nakatingin sa akin na parang multo ako.
Hinawakan ko ang laylayan ng pantalon ni Kapitan Rafael.
“Tay,” bulong ko.
Napalingon siya.
“Hindi po iyon landslide.”
Nanigas siya.
“Itinulak po siya.”
Biglang namatay ang ilaw sa buong infirmary.
At sa dilim, may kumalansing na bakal sa likod ng pinto.
PARTE2
Sa dilim, narinig ko ang mabilis na paghinga ng mga tao.
May gumalaw sa likod ng pinto. Mabagal. Maingat. Parang sanay pumasok nang walang tunog.
Hinawakan ako ni Kapitan Rafael at hinila sa likod niya.
“Lahat, baba!” utos niya.
Sumunod ang mga sundalo. May bumagsak na tray. May sumigaw. Pagkatapos, isang matulis na bagay ang lumipad at tumama sa bakal na cabinet sa tabi ng kama ni Benjie.
Kung nakahiga pa roon ang ulo ni Benjie, tiyak na tinamaan siya.
Nagsindi ng flashlight si Kapitan Rafael. Sumabog ang puting liwanag sa loob ng infirmary.
Sa may pinto, isang lalaki ang nakasuot ng uniporme ng medical aide, pero hindi siya doktor. May peklat siya sa kaliwang pisngi. Sa kamay niya, may hawak na maliit na patalim.
“Drop it,” malamig na sabi ni Kapitan Rafael.
Tumakbo ang lalaki.
Hindi ko nakita kung paano gumalaw si Kapitan Rafael. Isang iglap lang, wala na siya sa harap ko. Sumunod ang tunog ng katawan na bumagsak sa sahig. Nang bumalik ang ilaw, nakaluhod na ang lalaki, nakapilipit ang braso sa likod.
Napatanga ako.
Ang galing ni Tatay.
Pero hindi pa tapos ang dilim.
Lumapit ako sa lalaki. Nanginginig siya, pero hindi dahil sa takot sa amin. May ibang takot sa mukha niya.
Itinaas ko ang tatlong barya ko. Inihagis ko sa sahig.
Isa, dalawa, tatlo.
Lahat ay nakatingin.
“Hindi po siya ang utak,” sabi ko. “Utusan lang siya.”
Dumikit ang tingin ni Kapitan Rafael sa akin. “Sino ang nag-utos?”
Tiningnan ko ang barya. Tiningnan ko ang anino sa sahig. Pagkatapos, itinuro ko ang direksyon ng opisina ng mga opisyal.
“Yung lalaking laging mabango ang sapatos kahit putikan sa labas. Yung may singsing na pula.”
Nagkatinginan ang mga sundalo.
Si Benjie, kahit hilo pa, napabulong, “Major Severino?”
Tahimik ang buong infirmary.
Si Major Severino ang deputy commander ng kampo. Kilala siyang mabait sa harap ng mga bisita, mahigpit sa mga sundalo, at malapit sa mga kontraktor na gumagawa ng bagong warehouse sa gilid ng bundok.
Noong mga nakaraang linggo, may hinuhukay raw na lupa roon para sa bagong storage facility. Sabi ng opisyal na report, legal iyon. Sabi ng mga manggagawa, may permit.
Pero nakita ko ang itim na usok sa pangalan niya.
Hindi usok ng lupa.
Usok ng kasinungalingan.
“Bata,” sabi ng doktor, pilit na kalmado, “delikado ang akusasyon mo.”
Hindi ako sumagot sa doktor. Tumingin lang ako kay Kapitan Rafael.
“Tay, sa ilalim po ng hinuhukay nila, may bakal na kahon. Hindi po gamit ng kampo. Nasa loob po ang mga bagay na dapat hindi nakikita ng sundalo.”
Nanikip ang panga ni Kapitan Rafael.
“Benjie,” sabi niya, “sino ang nakaalam na pupunta ka sa bayan?”
Huminga nang hirap si Benjie. “Si Major Severino, sir. Siya ang pumirma sa pass ko. Siya rin ang nagsabing dumaan ako sa shortcut sa ilalim ng bundok.”
Lalong bumigat ang hangin.
Kinuha ni Kapitan Rafael ang radyo. “Lock down the east gate. Walang lalabas. Dalhin sa akin ang CCTV logs, duty roster, at lahat ng permit sa excavation site.”
Pagkatapos, tumingin siya sa akin.
Sa unang pagkakataon, hindi na siya mukhang bato.
Mukha siyang lalaking takot maniwala, pero mas takot hindi maniwala.
“Paano mo nalaman ang sugat ko sa ilalim ng tattoo?” tanong niya nang mahina.
Kinapa ko ang loob ng backpack ko. Kinuha ko ang lumang pulang panyo na matagal nang nakatupi.
May nakaburda roon na pangalan.
Maya.
Nang makita niya iyon, parang natamaan siya ng bala.
“Maya…” halos hindi lumabas ang boses niya.
“Si Mama po ba iyon?” tanong ko.
Hindi siya agad nakasagot.
Tumalikod siya, pero nakita ko ang panginginig ng kamay niya.
“Si Maya San Diego,” sabi niya, “ay asset namin noon sa isang operasyon sa Aurora. Iniligtas niya ang buong team ko. Sa huling gabi, may ambush. Akala ko namatay siya sa ilog.”
“Hindi po,” sabi ko. “Sabi ni Lolo Isko, nakarating siya sa bundok. Dala niya ako sa tiyan.”
Napapikit si Kapitan Rafael.
Ang lalaking kinatatakutan ng buong kampo ay biglang nagmukhang isang batang naiwan sa ulan.
“Bakit hindi siya naghanap sa akin?” tanong niya.
“Hinahanap po niya kayo,” sagot ko. “Pero may mga lalaking sumusunod sa kanya. Sabi niya kay Lolo Isko, kapag lumapit siya sa inyo, pati kayo mamamatay.”
Lumapit ako at hinawakan ang daliri niya.
“Mahal ka raw po ni Mama. Sabi niya, kapag nakita ko kayo, sabihin ko raw… hindi siya nagsisi.”
Matagal siyang hindi gumalaw.
Pagkatapos, lumuhod siya sa harap ko.
Hindi niya ako niyakap agad. Parang natatakot siyang baka mawala ako kapag hinawakan niya.
“Tala,” sabi niya, basag ang boses, “kung totoo ang sinasabi mo… anak kita.”
“Anak niyo po talaga ako,” sagot ko. “Kahit hindi pa kayo marunong ngumiti.”
May tumikhim sa likod. Si Benjie iyon, umiiyak habang nakabenda ang ulo.
“Sir, may anak na kayo. Mas nakakatakot pa sa inyo.”
Halos matawa ang mga sundalo, pero pinigilan nila.
Doon nagsimula ang pinakamahabang araw sa buhay ko.
Dinala ako ni Kapitan Rafael sa excavation site. Hindi niya dapat ako isinama, pero kumapit ako sa pantalon niya at sinabi kong kapag iniwan niya ako, maling lupa ang huhukayin nila.
Sa gilid ng bundok, may malaking hukay. May mga tarpaulin, truck, at crates. Amoy basa ang lupa, pero may halong amoy bakal at langis.
Naroon si Major Severino, malinis ang uniporme, makintab ang sapatos, at may singsing na pulang bato sa kanang kamay.
“Captain Alon,” sabi niya, nakangiti. “Bakit may bata rito?”
Hindi sumagot si Kapitan Rafael.
Ako ang sumagot.
“Kasi po, Major, kayo ang nagtulak kay Kuya Benjie sa kamatayan.”
Nawala ang ngiti niya.
Tahimik ang paligid. Kahit hangin, parang tumigil.
“Anong kalokohan ito?” malamig niyang tanong.
Inihagis ko ang barya sa lupa.
Umikot ang una. Humiga ang ikalawa. Tumayo ang ikatlo sa gilid, nanginginig.
Tinuro ko ang pinakamalaking truck.
“Nasa ilalim po niyan.”
Nag-utos si Kapitan Rafael. “Ilipat ang truck.”
“Captain!” sigaw ni Major Severino. “Wala kang authority—”
“May sugatang sundalo ako, may attempted murder sa infirmary, at may batang nakakaalam ng lihim na hindi dapat niya malaman,” putol ni Rafael. “Ngayon, kung malinis ka, tumabi ka.”
Hindi tumabi si Major Severino.
Kaya hinawi siya ng mga sundalo.
Nang mailipat ang truck, nakita ang bagong tabing lupa. Hinukay iyon ng mga sundalo. Ilang minuto lang, tumama ang pala sa bakal.
Klang.
Lumabas ang malaking metal case.
Nang buksan nila iyon, tumambad ang mga dokumento, pekeng permit, listahan ng pangalan, pera sa sobre, at mga piyesang pang-armas na hindi rehistrado sa kampo.
Namula ang mukha ni Major Severino.
“Frame-up iyan!”
Pero hindi pa ako tapos.
Lumapit ako sa pangalawang crate.
“Ito po ang mas masama.”
Ayaw nilang buksan dahil may lock. Si Kapitan Rafael mismo ang bumasag.
Sa loob, may lumang file na nakabalot sa plastic. Basang-basa na halos, pero nababasa pa ang pangalan.
Maya San Diego.
Naramdaman kong humigpit ang hawak ni Rafael sa balikat ko.
Binuklat niya ang folder. May report doon mula apat na taon na ang nakalipas. Hindi raw namatay si Maya sa ambush. “Escaped with sensitive information.” May reward sa sinumang makahanap sa kanya.
At sa huling pahina, may pirma.
Severino.
“Siya ang naghabol kay Mama,” bulong ko.
Hindi na nakapagsalita si Major.
Tumakbo siya.
Tatlong hakbang lang ang nagawa niya bago siya nasalo ni Benjie, na pilit tumayo kahit may benda pa ang ulo.
“Hindi ako pinatay ng bato mo, Major,” sabi ni Benjie, hingal pero matapang. “Mas matigas ulo ko kaysa bundok.”
Dinala si Major Severino nang nakaposas.
Kinagabihan, umupo kami ni Kapitan Rafael sa labas ng barracks. Tahimik ang kampo, pero iba na ang tingin ng mga sundalo sa akin. Hindi na takot lang. May respeto. May lambing.
Si Benjie nagdala ng lugaw. May itlog pa sa ibabaw.
“Para sa little boss,” sabi niya.
Kumain ako nang masaya.
Si Kapitan Rafael naman ay hawak pa rin ang pulang panyo ni Mama.
“Hindi ko alam na buhay siya noon,” sabi niya. “Hindi ko alam na may anak ako.”
“Alam ko po.”
“Galit ka ba sa akin?”
Umiling ako. “Hindi po. Sabi ni Lolo Isko, may mga taong hindi umaalis dahil ayaw nila. May mga taong nawawala dahil may naghiwalay sa kanila.”
Napalunok siya.
“Puwede ba kitang yakapin?”
Napatigil ako.
Buong buhay ko, si Lolo Isko lang ang yumakap sa akin. Ang yakap niya ay amoy dahon, usok, at lumang kahoy.
Tumango ako.
Dahan-dahan niya akong binuhat. Malaki ang mga braso niya, matigas ang dibdib, pero mainit. Ipinatong ko ang mukha ko sa balikat niya.
“Tay,” bulong ko, “nahanap na kita.”
Humigpit ang yakap niya.
“Hindi na kita mawawala ulit,” sagot niya.
Pagkalipas ng ilang araw, lumabas ang resulta ng DNA test. Hindi ko na kailangan iyon para maniwala, pero kailangan ng mundo.
99.99%.
Anak ako ni Kapitan Rafael Alon.
Noong araw na iyon, ang pinakamatapang na sundalo sa Fort Magsaysay ay pumirma ng guardianship papers gamit ang kamay na nanginginig. Si Benjie ang unang pumalakpak. Sumunod ang buong unit.
Mula noon, nagkaroon ako ng sariling maliit na kama sa barracks, kulay dilaw ang kumot, at may nakasabit na maliit na bag na hugis pagong sa tabi. Hindi na ako natutulog sa tabi ng malamig na bintana sa bundok. Hindi na ako naglalakad nang gutom.
At si Tatay?
Hindi pa rin siya marunong ngumiti nang maayos.
Pero tuwing akala niyang tulog na ako, inaayos niya ang kumot ko, hinahaplos ang ulo ko, at tahimik na sinasabing:
“Salamat, Maya. Ibinalik mo siya sa akin.”
Minsan, ang pamilya ay hindi nawawala dahil tumigil ang pagmamahal. Nawawala ito dahil may dilim na humarang, may kasinungalingang naghiwalay, at may sugat na hindi agad gumaling.
Pero kapag ang katotohanan ay hinanap nang may tapang, kahit isang batang maliit ang paa at malaki ang puso ay kayang buksan ang pintong sinarhan ng mundo.
Kaya kung may taong dumating sa buhay mo na tila gulo, tanong, o himala—huwag mo agad itulak palayo. Baka siya pala ang sagot na matagal nang ipinapadala ng langit.
