Tinawag Akong “Baboy” ng Buong Klase, Pero Hindi Nila Alam na ang Katawang Pinagtatawanan Nila ang Nagkukubli sa Mukhang Minsang Pinagkaguluhan ng Buong Maynila
Noong gabing tinawag ako ni Marco Alonzo na “baboy” sa harap ng buong klase, hindi ako umiyak.
Hindi rin ako sumigaw.
Tahimik lang akong tumayo, pinunasan ang bibig ko, at umalis.
Dahil hindi nila alam—ang katawang pinagtatawanan nila ang matagal nang panangga ng pamilya ko laban sa gulong minsang muntik nang lumamon sa buhay ko.
Ako si Althea Mae Santos.
Sabi ni Mama, noong ipinanganak ako sa isang pribadong ospital sa Quezon City, ilang segundo raw natulala ang mga doktor at nurse. Akala raw nila may mali sa ilaw ng delivery room, dahil parang kumikinang ang balat ko. Paglabas ko sa nursery, araw-araw daw may pila sa salamin. Mga pasyente, bisita, nurse, pati janitor, lahat sumisilip.
Tatlong araw akong laman ng balita.
Isang buwan akong trending.
“Ang sanggol na parang anghel.”
“Batang may mukhang manika.”
“Munting diwata ng Maynila.”
Pagdating ko ng isang taong gulang, may mga pamilyang pumupunta sa bahay namin dala ang mamahaling regalo, kesyo para raw “magkaibigan ang mga anak nila paglaki.” Noong nag-nursery ako, may mga batang lalaki na nag-aaway dahil gusto nilang katabi ako matulog sa nap time.
Kaya paulit-ulit akong inilipat nina Mama at Papa ng school.
Hanggang limang taong gulang ako, nagising ang tunay kong kaluluwa—ang kaluluwang mahilig kumain.
Lechon kawali. Kare-kare. Halo-halo. Siomai. Fried chicken. Chocolate cake.
Unti-unti, mula sa batang pinagkakaguluhan, naging batang bilog ang pisngi, bilog ang braso, bilog ang tiyan. Sa madaling salita, naging bola ako.
Pero kakaiba ang reaksyon nina Mama at Papa.
Habang nakatingin sila sa namimilog kong mukha, ngumiti sila nang may ginhawa.
“Okay lang na chubby ka, anak,” sabi ni Papa habang hinihimas ang ulo ko. “Basta masaya ka.”
Mula noon, tumahimik ang buhay ko.
Walang reporters. Walang kakaibang tingin. Walang mga magulang na nagpapanggap mabait pero may gustong kunin mula sa pamilya namin.
Payapa ako.
Hanggang dumating ang graduation dinner namin pagkatapos ng entrance exam results.
Pumasa ako sa College of Fine Arts ng UP Diliman.
Pumasa rin si Bianca Velasco, ang class muse namin—maputi, payat, mahaba ang buhok, laging laman ng school page.
Habang nasa private room kami ng isang restaurant sa BGC, ngumiti siya habang iniikot ang baso ng iced tea sa kamay.
“Sabi nila, lahat daw ng mataba ay hidden potential,” sabi ni Bianca, kunwari pabiro. “Althea, kapag pumayat ka kaya, baka gumanda ka rin.”
Nagtawanan ang buong mesa.
May isang lalaki pang sumingit.
“Kapag pumayat si Althea at naging kahit kalahati lang ng ganda ni Bianca, liligawan ko siya!”
“Baka hindi sapat ang diet,” dagdag ng isa. “Baka kailangan ng retoke!”
Lalong lumakas ang tawanan.
Ako naman, nakayuko lang sa phone ko. Hindi dahil nasaktan ako. Kundi dahil binabasa ko ang message ni Mama.
[Anak, sabi ng doktor delikado na ang weight mo. Simula bukas, diet ka na. Kapag hindi ka sumunod, kukunin ko lahat ng anime figures mo.]
Napabuntong-hininga ako.
Para sa mga figure ko, kailangan ko talagang isakripisyo ang kanin.
Biglang bumukas ang pinto. Pumasok ang waiter dala ang isang malaking plato.
Naamoy ko agad.
“Sweet and sour ribs!” napaangat ako sa upuan. “Favorite ko!”
Kumuha ako ng malaking piraso at masayang kumagat.
Tumahimik sandali ang mesa.
Pagkatapos, sumabog ang tawanan.
“Bianca, masyado mong mataas ang tingin sa kanya,” sabi ng kaklase naming si Lara. “Sa itsura ni Althea, imposibleng pumayat ’yan.”
“Kahit pumayat pa siya,” sabi ng isa pa, “pangit pa rin. Iba lang ang version.”
“Althea, hinaan mo sa pagkain. Baka wala nang manligaw sa’yo.”
Humigpit ang kamao ni Mika, best friend ko. Aakma na sana siyang magsalita, pero hinawakan ko siya at nilagyan ng ribs ang plato niya.
“Mika, tikman mo. Ang sarap.”
Lalong nagdilim ang mata ni Bianca. Parang hindi siya kuntento na hindi ako umiiyak.
Kaya ibinaling niya ang tingin kay Marco Alonzo, class president namin.
“Hindi naman siguro magkaka-boyfriend si Althea,” sabi niya. “Baka magalit si Marco.”
Biglang nag-ingay ang lahat.
“Oo nga! Si Marco lagi siyang tinuturuan sa Math!”
“Magkapitbahay pa sila, di ba?”
“Childhood friends!”
“Uy, baka sila pala!”
Napatigil ako.
Kapitbahay namin si Marco mula Grade 7. Madalas siyang kumain sa bahay dahil laging busy ang parents niya. Dahil mahina ako sa Math, siya mismo ang nag-offer na turuan ako.
Para sa akin, simpleng pagkakaibigan iyon.
Pero sa bibig nila, naging kabastusan.
Magsasalita na sana ako para linawin, nang biglang hinampas ni Marco ang chopsticks sa mesa.
Namula ang mukha niya sa hiya at galit.
“Tinulungan ko lang siya dahil naaawa ako!” sigaw niya. “Sino naman ang magkakagusto sa baboy na tulad ni Althea?”
Biglang tumahimik ang buong private room.
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa dibdib ko.
Hindi dahil crush ko siya.
Kundi dahil ilang linggo bago ang graduation, sinabi niya sa akin na ayaw niya sa grupo ni Bianca. Na hindi niya ako iiwan kapag pinagtawanan ako. Na kaibigan niya ako.
Ngayon, sa isang tawanan lang ng buong klase, pinili niyang itapon ako.
Tumayo ako.
Pinunasan ko ang bibig ko.
“Kain pa kayo,” sabi ko. “Mauuna na ako.”
Pagdaan ko sa tabi ni Marco, tumigil ako sandali at tumingin sa kanya.
“Marco,” mahinahon kong sabi, “duwag ka.”
Namuti ang mukha niya.
Lumabas ako. Hinabol ako ni Mika, niyakap ang braso ko.
“Hindi ako kakain kasama nila. Tara, night market tayo. May bagong stall ng fried pork—”
“Hindi na,” putol ko.
Nanlaki ang mata niya. “Ikaw? Tumatanggi sa pagkain?”
Ngumiti ako nang pilit.
“Magda-diet na ako. Utos ni Mama. Para sa health ko. At para sa anime figures ko.”
Kinabukasan, nagsimula ako.
Mula 85 kilos, target ko ay 60 hanggang 65.
Si Mama ang naghanda ng pagkain ko. Si Papa naman, halos maiyak tuwing nakikita ang plato kong puro gulay.
“Parang pagkain ng kuneho,” bulong niya.
“Gusto mo bang magkasakit ang anak mo?” singhal ni Mama.
Tumahimik si Papa, pero gabi-gabi may nilalagay siyang isang maliit na piraso ng grilled chicken sa tabi ng salad ko.
Lumipas ang mga linggo.
Jogging sa umaga. Sketching sa hapon. Workout sa gabi. Tubig imbes na milk tea. Prutas imbes na cake.
Unti-unti, lumiit ang pisngi ko.
Lumabas ang jawline ko.
Naging malinaw ang mata ko.
At doon nagsimulang matakot muli sina Mama at Papa.
Kapag lalabas ako, pinapasuot nila ako ng cap at face mask.
“Anak,” sabi ni Mama isang gabi, habang nakatingin sa mukha kong halos bumalik na sa dati, “kapag may nangyaring gulo ulit, sabihin mo agad sa amin.”
Hindi ko naintindihan.
Akala ko, OA lang sila.
Hanggang sa unang araw ng orientation sa UP Diliman.
Suot ko ang simpleng white blouse, maong pants, cap, at mask. Kasama ko si Mika papasok ng Fine Arts building.
Sa kabilang banda ng hallway, nakita ko si Bianca, napapaligiran pa rin ng mga humahanga. Nandoon din si Marco.
Napalingon siya sa akin.
Una, hindi niya ako nakilala.
Pero nang dumaan ako sa harap nila, biglang nahulog ang ID ko.
Pinulot ito ng isang freshman.
Tumingin siya sa pangalan.
“Althea Mae Santos?”
Tumahimik ang hallway.
Dahan-dahan kong inabot ang ID.
Kasabay noon, may isang babaeng staff na nakatitig sa akin, nanginginig ang boses.
“Ikaw ba…”
Lumapit siya.
“Diyos ko…”
Hinawakan niya ang phone niya at biglang sumigaw.
“Siya iyon! Siya ang batang anghel na nawala sa balita noon!”
At sa loob lamang ng ilang segundo, lahat ng cellphone sa hallway ay nakatutok sa akin.
Dahan-dahang natanggal ang mask ko.
At narinig ko ang isang boses na nanginginig sa likod ko.
“Althea… ikaw ’yan?”
Boses iyon ni Marco.
parte2
Dahan-dahan akong lumingon.
Si Marco ang unang taong nakita ko.
Namumutla siya, nakabukas ang bibig, parang hindi niya alam kung paano pagsasamahin sa isip niya ang babaeng tinawag niyang “baboy” at ang babaeng nakatayo ngayon sa harap niya.
Sa likod niya, si Bianca ay hindi na nakangiti.
Ang kamay niya, mahigpit na nakahawak sa strap ng mamahaling bag niya. Ang matang dati’y laging puno ng kumpiyansa ay biglang nagulo, parang may bagay na gumuho sa harap niya.
“Hindi…” bulong niya. “Hindi puwede.”
Hindi ako nagsalita.
Pero ang hallway ay parang sumabog.
“Siya nga ba ’yon?”
“Search mo! Althea Mae Santos!”
“Grabe, may old news clip!”
“Siya ’yung baby na trending dati!”
May isang estudyanteng mabilis na naghanap sa internet. Sa ilang segundo, lumabas sa screen ang lumang headline.
“Batang Anghel ng Maynila, Pinagkaguluhan sa Ospital.”
Kasunod noon, lumabas ang baby picture ko.
Tahimik ang lahat nang ipakita iyon sa paligid.
Kahit matagal nang kuha, hindi maikakaila. Parehong mata. Parehong ilong. Parehong hugis ng labi.
Ako iyon.
Ang batang minsang pinag-agawan ng atensyon ng buong lungsod.
Ang batang matagal itinago ng pamilya ko para lumaki nang payapa.
Biglang tumawa si Bianca. Matinis, pilit, nanginginig.
“So what?” sabi niya. “Baby picture lang iyon. Malay ba namin kung ano ginawa niya sa mukha niya ngayon?”
Napatingin sa kanya ang mga tao.
“Nagparetoke siguro,” dagdag niya. “May pera naman pamilya nila, di ba? Ganyan naman ngayon. Konting surgery, konting diet, tapos magpapanggap na natural beauty.”
Hindi ako nasaktan.
Sa totoo lang, halos maawa ako sa kanya.
Dahil sa loob ng maraming taon, hawak niya ang trono ng kagandahan sa klase namin. Sanay siyang siya ang pinapansin, siya ang pinupuri, siya ang sentro.
Ngayon, hindi niya matanggap na ang taong pinagtawanan niya ay hindi pala naghahangad kunin ang korona niya.
Matagal ko na iyong tinakasan.
“Bianca,” sabi ko nang mahinahon, “hindi ako pumayat para agawin ang titulo mo.”
Nanikip ang mukha niya.
“Pumayat ako dahil sabi ng doktor, delikado na sa health ko. Pumayat ako dahil gusto kong mabuhay nang mas maayos. Hindi dahil gusto kong talunin ka.”
Mas lalo siyang napahiya.
Pero bago siya makasagot, dumating ang isang matandang babae na nakasuot ng faculty ID. Si Professor Lualhati Ramos, isa sa mga kilalang guro sa Fine Arts.
“Anong nangyayari rito?” tanong niya.
May estudyanteng mabilis na nagkuwento. May nagpakita rin ng lumang article.
Tumingin si Professor Ramos sa akin.
Matagal.
Pagkatapos, lumambot ang mukha niya.
“Althea Mae Santos,” sabi niya. “Ikaw pala iyon.”
Nagulat ako. “Kilala n’yo po ako?”
Ngumiti siya nang bahagya.
“Noong bata ka pa, may isang foundation na gustong kunin kang child model para sa malaking campaign. Tinanggihan iyon ng parents mo. Sabi nila, ayaw nilang lumaki kang produkto ng mata ng ibang tao.”
Napatigil ako.
Hindi iyon ikinuwento nina Mama at Papa nang buo.
Alam kong pinagkaguluhan ako noon, pero hindi ko alam na umabot pala sa ganoon.
“Ang sabi ng nanay mo noon,” patuloy ni Professor, “mas pipiliin niyang maging ordinaryo kang bata kaysa maging sikat na batang hindi na makalaro nang malaya.”
Biglang uminit ang mata ko.
Sa isip ko, bumalik ang lahat.
Si Mama na laging nauuna sa school gate.
Si Papa na pinapatay ang phone kapag sunod-sunod ang tawag ng hindi kilalang numero.
Ang biglaang paglipat namin ng school.
Ang pagpayag nilang tumaba ako at kainin ang lahat ng gusto ko, hindi dahil wala silang pakialam, kundi dahil unang beses nilang nakita akong hindi pinagkakaguluhan.
Akala ko noon, simpleng pagmamahal lang iyon.
Ngayon ko naintindihan: proteksyon iyon.
Sa gitna ng katahimikan, biglang nagsalita si Marco.
“Althea…”
Lumapit siya ng isang hakbang, pero umatras si Mika at humarang sa akin.
“Wag,” malamig na sabi ni Mika. “Hindi ito eksena para sa sorry mo.”
Namula si Marco.
Pero pinilit pa rin niyang magsalita.
“Hindi ko sinasadya kagabi. Nagulat lang ako. Pinagtawanan nila tayo. Nahiya ako.”
Tiningnan ko siya.
Dati, kapag nakikita ko si Marco, naaalala ko ang batang kapitbahay na tahimik na kumakain ng sinigang sa bahay namin. Ang kaklaseng nagtiyagang magturo sa akin ng algebra kahit paulit-ulit akong nagkakamali. Ang kaibigang nagsabing hindi niya ako iiwan.
Pero ngayon, ang nakikita ko na lang ay isang taong kayang magsunog ng pagkakaibigan para lang hindi siya madumihan ng tingin ng iba.
“Marco,” sabi ko, “alam kong nahiya ka.”
Napataas ang tingin niya, parang umasa.
“Pero hindi ka nahiya dahil nasaktan ako. Nahiya ka dahil inisip nilang may gusto ka sa akin.”
Natigilan siya.
“Hindi mo kailangang magkagusto sa akin. Hindi ko hinihingi iyon. Ang hinihingi ko lang noon, bilang kaibigan, huwag mo akong itulak sa harap ng mga taong nananakit sa akin.”
Nanginig ang labi niya. “Althea, puwede pa ba nating—”
“Hindi na,” putol ko.
Tahimik, malinaw, walang galit.
“May mga bagay na kapag nabasag, puwedeng idikit. Pero may mga bagay na kapag nabasag, mas mabuti nang huwag nang pulutin. Masasaktan ka lang.”
Yumuko siya.
Sa unang pagkakataon, hindi siya nakasagot.
Samantala, si Bianca ay hindi pa rin tapos.
Naglabas siya ng phone at nagsimulang mag-type. Hindi ko sana papansinin, pero nakita ni Mika ang screen niya.
“Hoy!” sigaw ni Mika. “Nagpo-post ka ng fake rumor?”
Agad na inagaw ni Bianca ang phone niya palayo.
Pero huli na.
Nakita ng ilang estudyante ang draft niya.
“New UP Fine Arts girl, retokada? Dating mataba, ngayon biglang diyosa?”
Biglang nag-iba ang tingin ng mga tao sa kanya.
“Bianca, seryoso ka?”
“First day pa lang, paninira agad?”
“Hindi ba ikaw ’yung nang-bully sa kanya kagabi?”
Namula ang mukha niya.
“Hindi ninyo naiintindihan!” sigaw niya. “Buong high school, ako ang laging kinukumpara. Ako ang kailangang maganda, perfect, payat, maayos. Tapos siya? Wala siyang pakialam, kain lang nang kain, pero ngayon biglang siya ang pinapansin?”
Napatulala ako.
Doon ko naintindihan.
Hindi lang ako ang nabuhay sa kulungan ng tingin ng ibang tao.
Si Bianca rin.
Ang pagkakaiba lang, ako, itinago ng pamilya ko para makalaya.
Siya, itinulak ng mga tao sa entablado hanggang maniwala siyang doon lang siya may halaga.
Pero hindi ibig sabihin noon ay may karapatan siyang saktan ako.
“Bianca,” sabi ko, “hindi kasalanan ng ibang babae kung pagod ka nang maging perfect.”
Tumahimik siya.
“Hindi mo kailangang apakan ako para patunayan na maganda ka.”
Parang may tumama sa kanya. Dahan-dahang bumaba ang phone niya. Sa unang pagkakataon, hindi siya mukhang kontrabida. Mukha siyang batang takot matanggalan ng palakpak.
Dumating ang orientation staff at inayos ang kaguluhan. Pinapasok kami sa auditorium.
Akala ko tapos na.
Pero bago magsimula ang program, tinawag ni Professor Ramos ang pangalan ko.
“Althea Mae Santos, maaari ka bang lumapit?”
Kinabahan ako.
Tumayo ako at umakyat sa harap.
Sa malaking screen, lumabas ang portfolio ko—mga drawing ko ng batang babae na nakasuot ng mask, batang may dalang lunchbox, batang nasa likod ng salamin habang pinagmamasdan ng maraming tao.
Hindi ko alam kung paano napunta roon.
Tumingin ako kay Mama at Papa na biglang pumasok sa gilid ng auditorium.
Si Papa ay may hawak na folder. Si Mama naman, umiiyak na pero nakangiti.
“Anak,” sabi ni Mama mula sa baba ng stage, “pinadala namin ang portfolio mo sa student art grant. Hindi namin sinabi kasi ayaw naming ma-pressure ka.”
Ngumiti si Professor Ramos.
“Congratulations, Althea. Ikaw ang napili para sa ₱500,000 Young Artist Development Grant ng university partner foundation.”
Nabalot ng palakpakan ang auditorium.
Hindi dahil sa mukha ko.
Hindi dahil pumayat ako.
Kundi dahil sa gawa ko.
Doon ako tuluyang napaluha.
Buong buhay ko, may mga taong tumingin sa akin na parang dekorasyon. May mga taong tumingin sa akin na parang biro. May mga taong nagdesisyon kung ano ang halaga ko base sa katawan ko.
Pero sa unang pagkakataon, may isang malaking silid na pumalakpak para sa kaluluwang inilagay ko sa papel.
Pagkatapos ng orientation, lumapit sina Mama at Papa.
Yakap agad ang sinalubong nila sa akin.
“Sorry, anak,” umiiyak na sabi ni Mama. “Akala namin pinoprotektahan ka namin kapag tinago namin lahat. Pero dapat pala sinabi rin namin sa’yo ang totoo.”
Umiling ako.
“Hindi kayo nagkulang. Binigyan n’yo ako ng childhood.”
Napahagulgol si Papa.
“Pero anak, puwede bang minsan kumain ka pa rin ng kare-kare? Nalulungkot ako sa salad mo.”
Napatawa ako kahit umiiyak.
“Pwede, Pa. Basta minsan lang.”
Mula noon, naging kakaiba ang buhay ko.
Mabilis kumalat ang video sa social media. Maraming nagulat. Maraming humanga. Marami ring nanghusga. Pero sa pagkakataong iyon, hindi na ako takot.
Nag-post ako ng isang artwork: dalawang bersyon ng isang babae—isa, bilog at nakangiti habang may hawak na ribs; isa, payat at nakamask. Sa gitna, may salamin. Sa ilalim, isinulat ko:
“Pareho silang ako. Pareho silang karapat-dapat mahalin.”
Nag-viral iyon nang higit pa sa lumang balita ko noong sanggol pa ako.
Nag-message si Marco nang maraming beses. Humingi siya ng tawad. Hindi ko siya binlock, pero hindi ko rin siya binalikan sa dating puwesto sa buhay ko.
May mga taong pinapatawad mo para gumaan ang dibdib mo.
Pero hindi mo kailangang ibalik sa tabi mo ang taong napatunayang kayang iwan ka sa gitna ng tawanan.
Si Bianca naman, ilang linggo kaming hindi nag-usap. Hanggang isang araw, nakita ko siya sa studio, mag-isa, umiiyak habang pinupunit ang isang sketch niya.
Nilapitan ko siya at inabot ang tape.
Hindi ko siya niyakap. Hindi ko sinabing okay lang ang lahat.
Sinabi ko lang, “Sayang ang drawing. Ayusin mo muna bago mo itapon.”
Tumingin siya sa akin. Matagal. Pagkatapos, kinuha niya ang tape.
“Sorry,” mahina niyang sabi.
Hindi iyon dramatikong pagkakaayos.
Pero simula iyon ng pagkatuto.
Sa sumunod na taon, hindi ako naging “campus muse.”
Hindi ko iyon hinabol.
Naging kilala ako bilang estudyanteng gumagawa ng mga painting tungkol sa katawan, hiya, gutom, bullying, at tahimik na tapang. Minsan, payat ako. Minsan, nadadagdagan ulit ang timbang ko. Minsan, kumakain ako ng salad. Minsan, kumakain ako ng sweet and sour ribs kasama si Mika.
At sa bawat bersyon ko, natutunan kong hindi kailangang magmukhang katanggap-tanggap para maging karapat-dapat igalang.
Sa huling exhibit ko noong first year, dumating sina Mama, Papa, Mika, pati ilang dating kaklase. Nasa dulo ng gallery si Marco, tahimik na nakatingin sa painting ng isang batang babae sa likod ng nursery glass.
Hindi niya ako nilapitan.
At mas mabuti iyon.
Si Bianca naman, tumayo sa tabi ko at bumulong, “Maganda ’yung piece mo.”
Ngumiti ako. “Maganda rin ’yung sa’yo.”
Sa pagkakataong iyon, walang korona. Walang kumpetisyon. Walang pagtatawanan.
Dalawang babae lang na unti-unting natututong kumawala sa mga matang humusga sa kanila.
Minsan, ang pinakamalaking glow-up ay hindi ang pagpayat, pagganda, o pagpalakpak ng mundo. Ang tunay na glow-up ay ang araw na tumigil kang sukatin ang sarili mo gamit ang panukat ng mga taong hindi marunong magmahal nang tama.
