Bahagi 3 — Sa Likod ng Mga Pekeng Pirma, Nakita Kong Kasabwat ang Pinagkakatiwalaan Ko
Bahagi 3 — Sa Likod ng Mga Pekeng Pirma, Nakita Kong Kasabwat ang Pinagkakatiwalaan Ko
Hindi ako natulog noong gabing iyon.
Paulit-ulit kong tinitingnan ang larawan ni Nico na may hawak na tseke.
Ang kaniyang ngiti ay pamilyar na pamilyar sa akin.
Iyon ang ngiting nakikita ko tuwing nakakakuha siya ng bagong kotse, bagong telepono, o mamahaling regalo mula kay Mama.
Noong mga bata kami, pareho kaming binibigyan ni Lola ng tig-iisang maliit na alkansiya. Kapag napupuno ang kay Nico, ipinagmamalaki niya iyon. Kapag nauubos ang akin dahil binibili ko siya ng gamit sa paaralan, sinasabi ni Mama na mabait lang talaga ako.
Sa loob ng maraming taon, inisip kong normal iyon.
Ngayon, hawak ko ang ebidensiyang ang pagiging mabait ko ay matagal nang itinuturing nilang pahintulot para gamitin ako.
Kinabukasan, pumunta ako sa opisina ni Attorney Leah kasama ang accountant kong si Aling Mercy.
Maingat naming inayos ang mga dokumento ayon sa petsa.
May mga invoice na nakapangalan sa Amihan Handcrafts. May mga pirma sa delivery receipts na malinaw na ginaya lamang mula sa luma kong registration papers.
May mga bayad na naproseso kahit walang kumpletong warehouse receiving records.
At may mga purchase order na lumampas sa karaniwang presyo ng produktong nakalista.
“Hindi natin puwedeng sabihin na ninakaw nila ang lahat ng halagang ito hangga’t hindi pa tapos ang pagsusuri,” sabi ni Attorney Leah. “Pero sapat na ang mga nakikita natin para maghain ng pormal na reklamo at humiling ng masusing imbestigasyon.”
Tumango ako.
Gusto kong isigaw sa buong mundo ang ginawa nina Mama at Nico.
Pero alam kong kapag padalos-dalos ako, baka ako pa ang mawala sa tamang landas.
Kaya sumunod ako sa payo niya.
Pinangalagaan namin ang orihinal na mga email. Nag-request kami ng certified copies ng mga record na maaaring ibigay ng kumpanya. Naglista kami ng mga araw na imposibleng naroon ako sa mga lugar na nakasulat sa dokumento.
Pinakamahalaga, kinuha namin ang medical records ko noong Nobyembre 17, 2022.
Nasa ospital ako mula umaga hanggang gabi.
May operating room log, admission record, at pirma ng surgeon.
Ngunit ayon sa delivery receipt ng Amihan Handcrafts, alas-diyes kuwarante y singko ng umaga, personal kong kinumpirma ang pagdating ng 120 embroidered blankets sa warehouse sa Santa Rosa.
Eksaktong oras iyon na inooperahan ang kamay ko.
Hindi na ako natakot sa dokumentong iyon.
Dahil iyon mismo ang maaaring magpatunay na may gumamit ng pangalan ko.
Makalipas ang dalawang araw, may tumawag sa akin na isang matandang babae.
“Anak, ikaw ba si Nica, apo ni Seling?”
“Opo. Sino po sila?”
“Ako si Inday. Kasama kong manahi ang lola mo noon.”
Si Aling Inday ay pitumpung taong gulang at nakatira sa Biñan. Noong buhay pa si Lola, magkasama silang gumagawa ng mga burdang kumot para sa maliliit na tindahan at paminsan-minsang order ng mga kakilala.
Sinabi niyang nakita niya sa Facebook ang larawan ng kumot na hawak ni Mira noong bridal shower.
Hindi ko alam kung sino ang nag-upload niyon.
Pero nakita rin daw niya ang komento ni Mama.
At doon siya nagalit.
“Nica,” sabi niya, “ang nanay mo, matagal nang kumukuha ng mga gawa naming kumot. Akala namin, ibinebenta niya para may panggastos ang mga matatandang mananahi.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Binabayaran po ba kayo?”
“Oo, pero madalas kulang at laging late. Sabi niya kasi, pang-charity lang daw at maliit ang kita.”
Ipinakita ko sa kaniya ang presyo sa isang invoice.
₱7,450 bawat kumot.
Matagal siyang natahimik.
Pagkatapos ay narinig ko ang kaniyang mahinang pag-iyak.
“Anak, ₱650 lang ang ibinabayad niya sa amin sa bawat isa. Minsan, ₱400 pa lang ang naibibigay, may utang pa raw siyang natitira.”
Napapikit ako.
Isipin mong buong araw kang nakaupo sa harap ng tela, nanginginig na ang mga daliri mo, sumasakit ang likod mo, at ang bayad sa iyo ay halos hindi sapat sa gamot.
Samantalang ang taong nagpapasahod sa iyo ay kumikita nang libo-libo sa bawat piraso.
At ang pinakamasakit?
Si Mama mismo ang nangunguna sa pangungutyang walang halaga ang gawa ng mga kamay namin.
Hindi pala niya minamaliit ang pagtatahi dahil hindi ito kumikita.
Minamaliit niya ito para hindi namin matanong kung magkano ang tunay niyang kinikita mula rito.
Pumunta ako kay Aling Inday kinahapunan.
May inilabas siyang lumang notebook na nakabalot sa plastik.
Nakalista roon ang mga petsa, bilang ng mga kumot, pangalang tumanggap, at halagang ibinayad.
May mga pagkakataong si Lola mismo ang naghatid ng mga gawa.
May mga pirma ni Mama sa mga lumang pahina.
Ngunit pagkatapos pumanaw ni Lola, may mga bagong entry na gumamit pa rin ng kaniyang pangalan.
“Bakit po hindi ninyo sinabi noon?” tanong ko.
“Akala namin alam mo. Sabi ng nanay mo, ikaw na raw ang namamahala sa mga order ni Seling.”
Parang piniga ang puso ko.
Kaya pala may mga taong tumatawag noon sa patahian ko at naghahanap ng mga kumot na hindi ko alam kung saan galing.
Kaya pala may mga pagkakataong tinatanong ako ni Mama kung magkano ang kinikita ko sa bawat metro ng tela.
Hindi pala iyon simpleng pangungumusta.
Kinukuha niya ang impormasyon para gamitin sa sarili niyang negosyo.
Dinala namin ang notebook kay Attorney Leah.
Hindi iyon sapat para patunayang lahat ng invoice ay peke, pero napakahalaga nitong gabay sa pagtukoy ng mga tunay na produktong ginawa, sino ang gumawa, at kung alin ang maaaring pinalobong singil.
Nang parehong linggong iyon, natapos ang unang bahagi ng internal audit sa kumpanya ng mga Villareal.
Tinawagan ako ni Mira.
“Nica, puwede ka bang pumunta rito? Gusto kang makausap ni Papa.”
Pagdating ko sa opisina, naroon si Don Raul, dalawang external auditor, at ang legal counsel ng kumpanya.
May makapal na folder sa mesa.
Hindi ako pinaghintay ni Don Raul.
“Humihingi ako ng paumanhin,” sabi niya. “Pinagkatiwalaan namin ang nanay mo nang maraming taon. Hindi namin inaasahang ang mismong empleyadong dapat nagpoprotekta sa pera ng kumpanya ang maaaring gumamit ng isang supplier file sa ganitong paraan.”
Ipinaliwanag ng auditor ang unang resulta.
May mga totoong kumot na na-deliver.
May mga tunay ding mananahi na gumawa ng mga produkto.
Pero marami sa mga nakatalang dami ang hindi tumutugma sa receiving records, client orders, at aktuwal na bilang ng mga ipinamigay na corporate gifts.
May mga invoice na doble.
May mga produkto na binayaran ngunit walang makitang patunay ng delivery.
May mga dokumentong may parehong serial reference pero magkaibang halaga.
At may mga transaksiyong inaprubahan kahit lampas sa limitasyong dapat huminto muna para sa mas mataas na authorization.
Ang pinakamalaking tanong ay kung sino ang nakinabang.
Doon ipinakita ni Don Raul ang isang lumang internal memorandum.
Dati raw, direkta ang pag-apruba ng supplier contracts sa kaniyang opisina.
Ngunit noong nagkaroon siya ng matinding problema sa kalusugan, pansamantalang ibinigay ang bahagi ng supplier administration sa finance department.
Si Mama ang naging pangunahing tagapangasiwa.
Doon nagsimula ang paglaki ng mga bayad sa Amihan Handcrafts.
Pagkatapos, noong naging mas abala ang kumpanya, isinama si Nico bilang temporary project coordinator para sa corporate events.
Akala ni Don Raul, tinutulungan lamang nito si Mira sa mga preparasyon ng mga client event.
Ngunit may mga dokumentong nagpakitang si Nico ang nagkukumpirma ng ilang delivery kahit hindi siya nakatalaga sa warehouse.
“Nakausap na namin siya,” sabi ni Mira.
Tumingin ako sa kaniya.
Namumula ang kaniyang mga mata.
“Ano ang sinabi niya?”
“Na sinusunod lang daw niya ang utos ng nanay ninyo.”
May katahimikan.
“Naniniwala ka?” tanong ko.
Hindi agad siya sumagot.
“Gusto kong maniwala,” sabi niya. “Pero nakita ko ang mga mensahe niya sa isang company-issued phone na isinuko niya sa audit. Alam niyang may perang inililihis mula sa mga supplier payment.”
Tumulo ang luha niya.
“May pinag-uusapan sila tungkol sa down payment sa bahay namin. May mga mensahe siyang humihingi ng dagdag na pondo. At may sinabi siyang huwag munang ipaalam sa akin ang pinanggagalingan.”
Hindi ko alam kung sino sa amin ang mas nasaktan.
Ako, na ginamit ang pagkakakilanlan.
O siya, na malapit nang ikasal sa lalaking naglihim ng ganitong bagay.
Nang hapong iyon, humingi si Mira ng pribadong pag-uusap kay Nico.
Hindi ako sumama.
Ayokong gawing palabas ang pagguho ng kanilang relasyon.
Ngunit kinagabihan, tumawag si Nico sa akin.
“Ate, puwede ba tayong magkita?”
Nagkita kami sa isang maliit na café sa Santa Rosa.
Wala siyang suot na mamahaling relo.
Wala ring nakasanayang ngiti.
Sa unang pagkakataon, mukha siyang taong hindi alam kung paano lalabas sa problemang siya rin ang gumawa.
“Alam kong galit ka,” panimula niya.
“Hindi lang galit, Nico.”
“Ako rin, niloko ni Mama.”
Tinitigan ko siya.
“Kung niloko ka, bakit may pirma mo sa mga delivery receipt?”
“Sinabi niyang pormalidad lang iyon.”
“At ang perang ginamit sa bahay ninyo?”
Hindi siya makatingin.
“Ate, utang lang daw iyon. Ibabalik daw kapag may bagong kontrata.”
“Kanino ka umutang?”
Wala siyang sagot.
“Sa kumpanya ng magiging biyenan mo? Sa mga matatandang mananahi na hindi binayaran nang tama? O sa akin na hindi man lang alam na may negosyo raw akong milyon ang kinikita?”
Humawak siya sa ulo.
“Hindi ko akalaing lalaki nang ganito.”
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil napakaliit ng sinabi niya kumpara sa ginawa nila.
“Hindi mo akalaing lalaki? Nico, hindi ka bata. Tatlumpung taong gulang ka. Pumipirma ka sa dokumento. Humihingi ka ng pera. Alam mong hindi iyon iyo.”
“Ate, kailangan kong magpakasal. Ayokong mapahiya kay Mira.”
“Ngayon, ako naman ang kailangan mong ipahiya para mailigtas ang sarili mo?”
Tahimik siya.
At ang katahimikang iyon ang sagot.
Tumayo ako.
Ngunit bago ako makaalis, hinawakan niya ang aking kamay.
“May gustong gawin si Mama,” bulong niya.
Napalingon ako.
“Ano?”
“May inihahanda siyang dokumento. Sabi niya, kapag pinatunayan niyang ikaw ang tunay na nagpapatakbo ng Amihan, hindi siya ang mananagot.”
“Kasama ka ba?”
Hindi siya sumagot.
Hindi ko na kinailangang magtanong ulit.
Pagkalipas ng tatlong araw, nakatanggap ako ng isang demand letter mula sa abogadong kinuha ni Mama.
Nakasaad na ako raw ang may kontrol sa Amihan Handcrafts at ginagamit ko lamang ang paninira sa sarili kong ina para umiwas sa pananagutan.
May kalakip na dokumentong nagsasabing noong 2022 ay umamin umano akong ako ang may hawak ng supplier transactions.
May pirma ko.
Pekeng pirma.
At may isa pang pirma sa ibaba bilang saksi.
Kay Nico.
Pagkatapos ng isang linggo, ipinaalam ni Attorney Leah na may pormal nang reklamong inihain laban sa akin at kailangan naming tumugon sa mga paratang.
Hindi ako ang taong nag-utos ng mga pekeng transaksiyon.
Hindi ako ang tumanggap ng malaking bayad.
Pero ang pangalan ko ang inilagay sa mga dokumento.
At ngayon, ako ang nais nilang gawing pangunahing responsable.
Akala ko iyon na ang pinakamasakit na kayang gawin ng pamilya ko.
Nagkamali ako.
Dahil nang suriin ni Attorney Leah ang ipinasa nilang sinumpaang salaysay, may nakita siyang isang pahinang hindi ko napansin.
Nakapaloob doon ang isang pangungusap na nagsasabing kusa kong inako ang buong responsibilidad sa mga transaksiyon kapalit ng tulong pinansiyal mula sa aking ina.
Sa huling pahina, may petsa ng diumano’y pagharap ko para sa pagpapatunay ng dokumento.
Nobyembre 17, 2022.
Ang araw ng operasyon ko.
At sa tabi ng pirma ko, nakalagay ang buong pangalan ng taong nagpatunay na personal niya akong nakita noong araw na iyon.
Isang notaryong dati ring inaasikaso ni Mama para sa mga dokumento ng kumpanya.
Tumingin sa akin si Attorney Leah.
“Nica, huwag kang pipirma ng kahit ano nang wala ako. Hindi na lang ito tungkol sa nawawalang pera.”
Pagkatapos, inilapag niya ang dokumento sa mesa.
“May posibilidad na may mga taong handang magsinungaling sa ilalim ng panunumpa para ikaw ang makulong sa kasalanang hindi mo ginawa.”
