“Mauna ka na rito, Lia. Ihahatid ko lang si Trisha sa sakayan. Babalikan kita.”
“Mauna ka na rito, Lia. Ihahatid ko lang si Trisha sa sakayan. Babalikan kita.”
Akala ko nagbibiro si Gabriel nang marinig ko iyon.
Alas-onse y medya na ng gabi.
Katatapos lang ng simpleng graduation celebration ng klase namin sa isang videoke lounge sa Tomas Morato, Quezon City. Isa-isa nang umaalis ang mga kaklase namin, at iilan na lang kaming nakatayo sa ilalim ng maliwanag na karatula sa labas.
Dalawampung minuto lang ang nakalipas, tumawag si Papa.
“Anak, paalis na ako. Hintayin mo ako diyan.”
Nasa bahay na siya noon sa Marikina at handang magmaneho para sunduin ako.
Pero bago pa ako makasagot, kinuha ni Gabriel ang cellphone ko.
“Tito Ramon, huwag na po kayong lumabas. Ako na po ang maghahatid kay Lia. Magkalapit lang naman bahay natin.”
Narinig kong tumawa si Papa sa kabilang linya.
“Sigurado ka?”
“Opo. Ako na bahala sa kanya.”
Labindalawang taon nang magkapitbahay ang pamilya namin ni Gabriel.
Mula elementary hanggang senior high school, halos araw-araw kaming sabay umuwi.
Kapag umuulan, siya ang may dalang ekstrang payong.
Kapag nakakatulog ako sa biyahe, siya ang gumigising sa akin.
At noong graduation namin, habang kinukuhanan kami ng litrato ng mga magulang namin, bumulong pa siya:
“Hindi mo na kailangang mag-alala kapag kasama mo ako.”
Siguro iyon ang dahilan kung bakit kampante si Papa.
Siguro iyon din ang dahilan kung bakit kampante ako.
Hanggang sa gabing iyon.
Nakatayo sa tabi namin si Trisha Mendoza, isa sa mga kaklase naming naging malapit kay Gabriel nitong huling semester.
Paulit-ulit niyang tinitingnan ang cellphone niya.
“Canceled na naman,” sabi niya.
Pangatlong ride-hailing driver na ang nag-cancel sa kanya.
Ang susunod na nakakuha ng booking niya ay mahigit dalawampung minuto pa raw ang layo.
“Okay lang,” sabi ni Trisha. “Maghihintay na lang ako. Marami pa namang tao rito.”
Pero biglang kinuha ni Gabriel ang helmet na nakasabit sa motorsiklo niya.
“Ihahatid na kita.”
Napatingin ako sa kanya.
Si Trisha rin.
“Huwag na,” mabilis nitong sagot. “Paano si Lia?”
Saglit na tumahimik si Gabriel.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin na para bang noon lang niya naalala na naroon ako.
“Malapit lang naman ang pupuntahan ni Trisha.”
Itinuro niya ang isang 24-hour café sa kabilang kalsada.
“Lia, doon ka muna. Umorder ka ng kahit ano. Babalikan kita agad.”
Hindi ako nakasagot.
“Mga thirty minutes lang,” dagdag niya.
May dalawang kaklase naming lalaki ang napatingin sa isa’t isa.
“Pare,” biro ni Nico, “ikaw ang nagsabi sa tatay ni Lia na huwag na siyang sunduin.”
Tumawa ang isa pa.
“Tapos iiwan mo siya rito?”
Umiling si Gabriel.
“Hindi ko naman siya iniiwan. Babalikan ko nga.”
“Grabe talaga kapag childhood best friend,” sabi ni Nico. “Hindi na kailangang alagaan. Kahit iwan mo, siguradong maghihintay.”
Nagtawanan sila.
Hindi ako natawa.
Tumingin ako kay Gabriel.
Narinig niya iyon.
Alam kong narinig niya.
Pero sa halip na itama sila, ngumiti lang siya.
“Mga loko kayo.”
Parang may malamig na bagay na bumagsak sa dibdib ko.
Hindi dahil ihahatid niya si Trisha.
Kundi dahil tama sila.
Sigurado si Gabriel na maghihintay ako.
Palagi naman.
Noong minsang dalawang oras siyang late sa birthday ko, naghintay ako.
Noong nakalimutan niya ang usapan naming manood ng sine dahil sumama siya sa basketball team, sinabi kong okay lang.
Noong ilang linggo siyang halos hindi nagpaparamdam dahil abala raw siya sa college applications, ako pa ang unang nag-message.
Sa isip niya, ako iyong taong hindi kailangang piliin.
Dahil kahit hindi niya piliin—
naroon pa rin ako.
Iniabot ni Trisha pabalik ang helmet.
“Gab, seryoso. Huwag na. Maghihintay na lang ako rito.”
Pero hindi iyon tinanggap ni Gabriel.
“Alas-onse y medya na. Hindi kita hahayaang mag-isa.”
Napatingin ako sa kanya.
Hindi kita hahayaang mag-isa.
Nakakatawa.
Dahil iyon mismo ang gagawin niya sa akin.
Lumapit siya at iniabot muli kay Trisha ang helmet.
Pagkatapos ay humarap siya sa akin.
“Lia.”
Gaya ng nakasanayan, itinaas niya ang kamay para guluhin ang buhok ko.
Umatras ako.
Natigil ang kamay niya sa ere.
Bahagyang nagbago ang mukha niya.
“Anong problema?”
Tiningnan ko siya.
“Talaga bang kailangan mong ihatid siya?”
Napakunot ang noo niya.
“Lia, gabi na. Babae siya at wala siyang masakyan.”
“Ako rin naman.”
“Magkaiba iyon.”
Napangiti ako nang bahagya.
“Bakit?”
Natahimik siya.
Pagkatapos ay bumuntong-hininga.
Iyong buntong-hiningang parang ako ang nagpapahirap sa isang napakasimpleng sitwasyon.
“Alam mong babalikan kita.”
“Hindi iyon ang tanong ko.”
“Then ano ba?”
“Sinabi mo kay Papa na ikaw ang maghahatid sa akin.”
Tumigas nang kaunti ang panga niya.
“Hindi ko naman kinakalimutan.”
“Pero may dumating na ibang nangangailangan sa iyo, kaya ako ang kailangang mag-adjust.”
“Lia.”
Mas mababa na ang boses niya.
“Bakit mo ba ginagawang malaking bagay ito?”
Doon ako tuluyang natahimik.
Hindi dahil wala akong maisagot.
Kundi dahil bigla kong naintindihan ang isang bagay na matagal ko nang ayaw aminin.
Kapag ang isang tao ay sanay na lagi kang nandiyan, darating ang panahong hindi na niya makikita ang paghihintay mo bilang pagmamahal.
Makikita niya iyon bilang obligasyon mo.
Lumapit si Trisha sa akin.
“Lia, ako na lang talaga ang maghihintay. Ayokong maging dahilan ng away ninyo.”
Umiling ako.
“Hindi ikaw ang dahilan.”
Napatingin siya sa akin.
Pati si Gabriel.
Kinuha ko ang cellphone ko.
May dalawang missed call mula kay Papa.
At isang message.
Anak, sigurado ka bang okay ka? Pwede pa rin kitang sunduin.
Napakagat ako sa loob ng pisngi ko.
Pinauwi ko ang taong handang magmaneho nang halos isang oras para sa akin dahil naniwala ako sa pangako ng isang taong nasa tabi ko lang.
Tumawag ako.
Agad sumagot si Papa.
“Lia?”
“Pa.”
“Bakit? Nasaan ka?”
Huminga ako nang malalim.
“Pwede mo ba akong sunduin?”
Tumahimik siya sandali.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Paalis na ako.”
Walang tanong.
Walang reklamo.
Walang “akala ko ba ihahatid ka ni Gabriel?”
Paalis na ako.
Iyon lang.
Ibinaba ko ang tawag.
Nakatitig sa akin si Gabriel.
“Tinawagan mo si Tito?”
“Oo.”
“Bakit?”
Halos matawa ako.
“Para sunduin ako.”
“Sinabi ko namang babalikan kita.”
“Hindi mo na kailangan.”
Biglang nawala ang pagiging kalmado sa mukha niya.
“Lia, huwag kang ganyan.”
“Anong ganyan?”
“Dramatic.”
Parang may kung anong naputol sa loob ko.
Hindi masakit.
Mas nakakagulat na gumaan ang pakiramdam ko.
Tumango ako.
“Sige.”
Kinuha ko ang bag ko.
“Mag-ingat kayo.”
Tumalikod ako at naglakad patungo sa café.
Akala ko iyon na ang katapusan ng usapan.
Pero pagkatapos ng ilang hakbang, narinig ko ang boses ni Gabriel.
“Lia!”
Hindi ako lumingon.
“Lia, sandali!”
Maya-maya, may humawak sa pulsuhan ko.
Napahinto ako.
Si Gabriel.
Nasa kabilang kamay niya pa rin ang susi ng motorsiklo.
“Bakit parang galit na galit ka?”
“Teka.”
Napatingin ako sa motorsiklo.
Wala na roon si Trisha.
Nakatayo siya ilang metro ang layo, tahimik na nakatingin sa amin.
“Akala ko ihahatid mo siya?”
“Una, sagutin mo ako.”
“Wala akong kailangang sagutin.”
“Meron.”
Mas humigpit ang hawak niya.
“Kanina ka pa kakaiba.”
Hinila ko ang kamay ko palayo.
“Gabriel, hindi ako galit dahil ihahatid mo si Trisha.”
“Then ano?”
“Galit ako dahil nagdesisyon ka para sa akin.”
Natigilan siya.
“Sinabi mong maghihintay ako.”
“Dahil babalik naman ako.”
“Iyon nga.”
Tumingin ako diretso sa mga mata niya.
“Hindi mo man lang tinanong kung gusto kong maghintay.”
Tahimik ang paligid.
Maging ang mga kaklase naming kanina’y nagtatawanan ay wala nang nagsasalita.
Makalipas ang ilang segundo, ngumiti si Gabriel nang pilit.
“Okay. Sorry. Happy?”
Doon ako tuluyang napagod.
Hindi dahil kulang ang salitang sorry.
Kundi dahil para sa kanya, iyon lang ang kailangan para bumalik ang lahat sa dati.
Tumunog ang cellphone ni Trisha.
Tiningnan niya ang screen.
“Gab.”
Pareho kaming napalingon sa kanya.
Namumutla siya.
“May nakuha na akong driver.”
“Then cancel mo,” sagot ni Gabriel. “Ihahatid na kita.”
Pero hindi gumalaw si Trisha.
Nakatingin siya sa screen.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
May kakaiba sa mukha niya.
Parang may gusto siyang sabihin pero hindi niya alam kung dapat ba.
“Trisha?” tanong ko.
Dahan-dahan niyang ibinaba ang cellphone.
“Lia…”
“Ano?”
Lumunok siya.
“May kailangan yata akong sabihin sa iyo.”
Biglang nag-iba ang ekspresyon ni Gabriel.
“Trisha.”
Isang salita lang.
Pero sapat iyon para mapatingin ako sa kanya.
Hindi na siya mukhang naiinis.
Mukha siyang kinakabahan.
At iyon ang unang pagkakataon buong gabi na naramdaman kong hindi pala ang pag-iwan niya sa akin ang pinakamalaking problemang naghihintay sa akin.
Tumingin si Trisha kay Gabriel.
“Hindi niya alam?”
Nanlamig ang mga daliri ko.
“Ano ang hindi ko alam?”
Walang sumagot.
Pagkatapos ay marahang binuksan ni Trisha ang cellphone niya.
May ipinakita siyang larawan sa screen.
At nang makita ko kung sino ang dalawang taong magkasama roon—
parang biglang nawala ang lahat ng ingay sa paligid.
Dahil ang litrato ay kuha tatlong gabi bago ang graduation.
At ang lalaking nakayakap kay Trisha sa larawan—
ay si Gabriel.
Nakatitig ako sa litrato sa cellphone ni Trisha.
Tatlong gabi bago ang graduation.
Isang maliit na café sa Katipunan.
Si Trisha ang nakaupo sa tabi ng bintana.
At si Gabriel—
nakayakap sa kanya mula sa likod.
Hindi iyon yakap ng dalawang kaklaseng nagkataong naging close.
Nakasandal ang baba niya sa balikat ni Trisha.
At nakahawak ang kamay niya sa bewang nito.
“Lia…”
Mahina ang boses ni Trisha.
“Hindi ito ang iniisip mo.”
Halos matawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil iyon yata ang pinakagasgas na linyang puwedeng sabihin ng isang tao kapag malinaw na malinaw na ang nasa harapan mo.
Tumingin ako kay Gabriel.
“Gusto kong marinig mula sa iyo.”
Hindi siya makatingin sa akin.
“Gabriel.”
“Wala naman tayong relasyon.”
Parang may humampas sa dibdib ko.
Hindi dahil mali siya.
Kundi dahil tama siya.
Wala kaming label.
Walang anniversary.
Walang opisyal na araw na sinabi niyang girlfriend niya ako.
Pero sa loob ng maraming taon, siya ang kumikilos na parang may karapatan siyang magselos kapag may ibang lalaking lumalapit sa akin.
Siya ang nagsasabing sabay kaming mag-a-apply sa Maynila.
Siya ang nagbibirong magkatabi raw kami ng bahay kapag may trabaho na.
Noong Valentine’s Day, binigyan niya ako ng maliit na silver bracelet.
“Para walang ibang mauna,” sabi niya noon.
At ako naman ang hangal na naniwala na hindi na kailangang pangalanan ang isang bagay kung pareho naman naming alam kung ano iyon.
Ngayon, nakatingin siya sa akin at sinasabing—
wala naman tayong relasyon.
Tumango ako.
“Okay.”
“Lia, hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Pero iyon ang sinabi mo.”
Lumapit siya.
“Hindi naging tayo officially. Alam mo naman iyon.”
“Oo.”
“Then bakit parang niloko kita?”
Hindi ako nakasagot agad.
Si Trisha ang unang nagsalita.
“Gab, tama na.”
Napalingon siya rito.
“Hindi ka nakakatulong.”
“Nagsasabi lang ako ng totoo.”
“Hindi.”
Umiling si Trisha.
“Pinipili mo lang iyong parte ng katotohanan na convenient sa iyo.”
Natahimik ang lahat.
Tumingin ako kay Trisha.
Huminga siya nang malalim.
“Lia, dalawang buwan na niya akong nililigawan.”
Naramdaman kong nanlamig ang buong katawan ko.
“Trisha!”
Malakas ang sigaw ni Gabriel.
Pero hindi na siya pinansin ni Trisha.
“Sinabi niya sa akin na alam mo.”
Napatingin ako kay Gabriel.
Hindi siya makatingin sa akin.
“Sinabi niyang matagal na kayong nag-usap. Na magkaibigan lang talaga kayo at ikaw mismo ang nagsabi na okay lang kung manligaw siya sa iba.”
Hindi ko alam kung alin ang mas masakit.
Na niligawan niya si Trisha.
O ginamit niya ang pangalan ko para gawing malinis ang lahat.
“Hindi ko sinabi iyon.”
Alam kong nanginginig ang boses ko.
Tumango si Trisha.
“Alam ko na ngayon.”
Binuksan niya ang messages nila.
Hindi ko binasa lahat.
Hindi ko kailangan.
Isang mensahe lang ang nakita ko.
Mula kay Gabriel.
Don’t worry about Lia. She’ll understand. She always does.
She always does.
Bigla kong naalala ang biro kanina.
Vãn Kiều thì không cần. Dù sao cậu ấy chắc chắn cũng chẳng bỏ đi.
Sa bersiyong ito ng buhay ko, iba ang pangalan ko.
Pero pareho pala ang papel ko.
Ako ang taong laging iintindi.
Ako ang taong laging magpapatawad.
Ako ang taong siguradong hindi aalis.
Pinunasan ko ang pisngi ko.
Doon ko lang napansing umiiyak na pala ako.
“Lia…”
Lumapit si Gabriel.
Umatras ako.
“Don’t.”
Huminto siya.
“Please.”
“Don’t touch me.”
Sa unang pagkakataon, sumunod siya.
Huminga ako nang malalim.
“May gusto lang akong malaman.”
“Ano?”
“Kung hindi nangyari ito ngayong gabi, kailan mo balak sabihin sa akin?”
Hindi siya sumagot.
At iyon ang sagot.
Dumating si Papa makalipas ang dalawampu’t limang minuto.
Hindi niya ako tinanong kung bakit ako umiiyak.
Hindi niya kinompronta si Gabriel.
Binuksan lang niya ang passenger door.
“Uwi na tayo.”
Sumakay ako.
Habang umaandar kami sa kahabaan ng Aurora Boulevard, tahimik lang si Papa.
Ako ang unang nagsalita.
“Pa.”
“Hmm?”
“Sorry.”
“Para saan?”
“Pinabalik pa kita.”
Saglit niya akong tiningnan.
“Anak.”
Huminto kami sa traffic light.
“Kapag tinawagan mo ako, pupuntahan kita.”
Simple lang.
Pero doon ako muling naiyak.
Napailing si Papa.
“Hay naku.”
Binuksan niya ang glove compartment at iniabot sa akin ang tissue.
“Hindi ko alam kung ano’ng ginawa ng batang iyon. Pero tandaan mo ito.”
“Ano?”
“Hindi mo kailangang maghintay sa taong hindi marunong tumupad sa pangako.”
Hindi ko alam kung paano niya nahulaan.
Siguro ganoon talaga ang mga ama.
Minsan, hindi nila alam ang buong kuwento.
Pero kilala nila ang anak nila.
Kinabukasan, alas-siyete pa lang ng umaga, may kumakatok na sa gate namin.
Alam ko kung sino iyon.
Hindi ako bumaba.
Tumawag si Gabriel.
Labing-isang beses.
Hindi ko sinagot.
Nag-message siya.
Lia, please. Mag-usap tayo.
Kasunod:
Hindi mo alam ang buong story.
Pagkatapos:
Hindi ko gustong matapos tayo nang ganito.
Napatingin ako sa huling mensahe.
Matapos tayo.
Kagabi, wala raw kaming relasyon.
Ngayong aalis ako, biglang may “tayo.”
Pinatay ko ang cellphone.
Tatlong araw akong hindi lumabas ng bahay maliban para samahan si Mama sa grocery.
Sa ikaapat na araw, nalaman ko mula kay Nico na hindi na kinakausap ni Trisha si Gabriel.
Hindi ko tinanong kung bakit.
Ayokong gawing tungkol kay Trisha ang nangyari.
Hindi niya ako pinagtaksilan.
Si Gabriel ang nangakong ihahatid ako.
Si Gabriel ang nagsinungaling.
Si Gabriel ang nagdesisyong kaya niyang magkaroon ng isang babaeng laging naghihintay at isa pang babaeng puwedeng ligawan.
Pagkaraan ng isang linggo, dumating ang resulta ng scholarship application ko.
University of the Philippines Diliman.
Full tuition assistance.
Napaupo si Mama sa sofa nang makita niya ang email.
“Lia!”
Niyakap niya ako.
Si Papa naman, na kunwari’y kalmado, limang minuto nang paikot-ikot sa sala habang tumatawag sa mga kamag-anak.
“UP ang anak ko!”
Napatawa ako.
At sa unang pagkakataon mula noong graduation night, totoong masaya ako.
May isa pang acceptance letter akong natanggap noon.
Isang university sa Manila.
Iyon sana ang pipiliin ko.
Dahil doon mag-aaral si Gabriel.
Iyon ang plano namin.
O mas tamang sabihin—
iyon ang plano ko para sa “amin.”
Tiningnan ko ulit ang UP email.
Pagkatapos ay pinindot ko ang ACCEPT OFFER.
Lumipas ang dalawang buwan.
Nagbago ang mundo ko nang mas mabilis kaysa inaasahan ko.
Bagong campus.
Bagong mga kakilala.
Bagong routine.
Hindi pala nakakatakot kumain nang mag-isa.
Hindi pala kailangang may naghihintay sa gate pagkatapos ng klase.
At higit sa lahat—
hindi pala nakakamatay ang mawala ang taong akala mo magiging bahagi ng buong buhay mo.
Paminsan-minsan, nagme-message pa rin si Gabriel.
Hindi ko siya bina-block.
Hindi dahil umaasa ako.
Kundi dahil dumating sa puntong wala nang epekto sa akin ang pangalan niya sa screen.
Hanggang isang gabi ng Oktubre, may ipinadala siyang litrato.
Iyong silver bracelet na ibinigay niya sa akin noong Valentine’s Day.
Suot mo pa ba?
Napatingin ako sa pulso ko.
Wala na iyon.
Matagal ko nang inilagay sa isang maliit na kahon kasama ng mga lumang ID lace, movie tickets at kung anu-anong alaala mula high school.
Sumagot ako.
Hindi na.
Halos agad siyang nag-reply.
Pwede ba kitang makita?
Hindi ko sinagot.
Makalipas ang ilang linggo, umuwi ako sa Marikina para sa birthday ni Mama.
Pagdating ko sa subdivision, nakita ko ang pamilyar na motorsiklo sa tapat ng bahay namin.
Nakatayo si Gabriel sa gate.
Mas payat siya kaysa dati.
“Hi.”
“Hi.”
“Pwede tayong mag-usap?”
Tiningnan ko ang oras.
“Five minutes.”
Napangiti siya nang mapait.
“Dati kaya mong maghintay sa akin nang ilang oras.”
“Dati iyon.”
Tumango siya.
“Fair.”
Tahimik kami sandali.
Pagkatapos ay nagsalita siya.
“Hindi naging kami ni Trisha.”
“Alam ko.”
Nagulat siya.
“Alam mo?”
“May nagsabi.”
“Hindi ko talaga siya mahal.”
Napabuntong-hininga ako.
“Gabriel, huwag mong gawin iyan.”
“Ano?”
“Don’t use her again para lang gumanda ang kuwento mo.”
Natigilan siya.
“Nililigawan mo siya. Sinabi mong wala tayong relasyon. Panindigan mo man lang iyong ginawa mo.”
Napayuko siya.
“Nasira ko lahat.”
Hindi ako sumagot.
“Akala ko kasi…”
Napahinto siya.
“Ano?”
“Akala ko kahit anong mangyari, nandiyan ka.”
Sa wakas.
Ang pinakatapat niyang sinabi.
Tumingin ako sa kanya.
“Alam ko.”
Namula ang mga mata niya.
“Ang yabang ko.”
“Oo.”
Napatawa siya nang mahina kahit umiiyak na.
“Hindi mo man lang ako kokontrahin?”
“Bakit? Tama ka naman.”
Pinunasan niya ang mukha niya.
“Pwede pa ba nating ayusin?”
Ito ang tanong na ilang buwan kong inisip na gusto kong marinig.
Noong unang linggo sa UP, minsan naiisip ko kung paano kung bigla siyang dumating.
Paano kung lumuhod siya?
Paano kung humingi siya ng tawad?
Paano kung sabihin niyang ako pa rin?
Noon, hindi ko alam ang isasagot ko.
Ngayon alam ko na.
“Hindi.”
Napapikit siya.
“Dahil kay Trisha?”
“Hindi.”
“Then bakit?”
“Dahil sa akin.”
Napatingin siya.
“Hindi kita kinamumuhian, Gab.”
At totoo iyon.
“Pero ayoko nang bumalik sa bersyon ko na kailangang maghintay para mapili.”
Hindi siya nakapagsalita.
Ngumiti ako nang bahagya.
“Salamat sa mga taon na naging kaibigan kita.”
“Lia…”
“Pero hanggang doon na lang.”
Tumalikod ako.
At sa pagkakataong iyon—
siya ang naiwan sa labas ng gate.
Lumipas ang apat na taon.
Sa graduation day ko sa UP, nakaupo sina Mama at Papa sa audience.
Nang tawagin ang pangalan ko, si Papa ang pinakamalakas sumigaw.
Pagkatapos ng ceremony, halos hindi kami makalabas sa dami ng tao.
May hawak akong bouquet nang biglang may tumawag.
“Lia!”
Napalingon ako.
Si Trisha.
Hindi kami naging best friends.
Pero naging magkaibigan kami.
Nag-aral siya ng nursing sa Maynila at graduating din noong taong iyon.
Niyakap niya ako.
“Congratulations!”
“You too.”
Nag-picture kami.
Habang nag-uusap, biglang nag-iba ang tingin niya.
“Don’t look now.”
“Ano?”
“May tao sa likod mo.”
Siyempre tumingin ako.
At nakita ko siya.
Gabriel.
Apat na taon.
Pero nakilala ko agad ang paraan ng pagtayo niya.
May hawak siyang maliit na bouquet ng puting bulaklak.
Lumapit siya.
“Congratulations.”
“Thank you.”
Iniabot niya ang bouquet.
Tinanggap ko.
Hindi dahil may ibig sabihin iyon.
Kundi dahil wala na itong ibig sabihin.
“Ang tagal na,” sabi niya.
“Oo.”
Tumingin siya kay Trisha.
“Hi.”
“Hi.”
Wala nang tensyon.
Wala nang galit.
Mga taong minsang naging sentro ng napakalaking drama sa edad na labingwalo—
ngayon ay tatlong ordinaryong taong nasa gitna ng graduation crowd.
“May trabaho ka na?” tanong niya.
Tumango ako.
“May offer ako sa Singapore. Starting next month.”
Nanlaki ang mata niya.
“Singapore?”
“Oo.”
“Wow.”
Ngumiti siya.
“Ang layo.”
“Hindi naman.”
Tahimik siya.
Pagkatapos ay tumawa nang mahina.
“Naalala mo noong high school? Sabi natin magkalapit lang tayo palagi.”
Naalala ko.
Siyempre naalala ko.
Pero hindi lahat ng pangakong ginawa natin noong bata pa tayo ay kailangang dalhin hanggang pagtanda.
“Gabriel.”
“Hmm?”
“May naghihintay sa iyo.”
Napalingon siya.
May isang dalagang nakatayo ilang metro ang layo.
Hindi ko siya kilala.
Pero nang makita siya ni Gabriel, nagbago ang mukha niya.
Mas naging malambot.
“Girlfriend mo?”
Bahagya siyang nahiya.
“Oo.”
“Puntahan mo siya.”
Tumingin siya sa akin.
“Okay ka lang?”
Napangiti ako.
“Bakit hindi?”
Saglit siyang tumitig sa akin.
At saka siya tumango.
“Goodbye, Lia.”
“Goodbye, Gab.”
Pinanood ko siyang maglakad papunta sa babae.
Hindi ko naramdaman ang sakit na inaasahan kong mararamdaman ko.
Walang panghihinayang.
Walang “what if.”
Tanging katahimikan.
At kapayapaan.
Lumapit si Papa sa akin.
“Anak!”
May hawak siyang cellphone.
“Halika rito. Picture tayo bago umalis.”
“Coming!”
Bago ako lumakad, napansin kong may notification sa cellphone ko.
Email mula sa kompanyang papasukan ko sa Singapore.
Flight confirmation attached.
Departure: Sunday, 8:20 AM.
Napangiti ako.
Naalala ko ang gabing alas-onse y medya sa Tomas Morato.
Ang gabing iniwan ako sa sidewalk ng taong sigurado akong maghihintay ako.
Akala ko noon, ang pinakamasakit na bagay ay ang hindi mapili.
Mali pala ako.
Ang mas masakit ay ang ubusin ang sarili mo sa paghihintay sa taong paulit-ulit kang inilalagay sa pangalawang puwesto.
At ang pinakamagandang bagay na ginawa ko para sa sarili ko—
ay ang umalis.
Hindi para parusahan si Gabriel.
Hindi para pagsisihan niya ako.
Hindi para patunayang mas maganda ang magiging buhay ko kaysa sa kanya.
Umalis ako dahil natutunan kong hindi sukatan ng pagmamahal kung gaano katagal kang kayang paghintayin ng isang tao.
Lumapit ako kina Mama at Papa.
Inakbayan ako ni Papa habang itinataas ni Mama ang cellphone.
“Ready?”
“Ready.”
Ngumiti ako sa camera.
Sa likod namin, libu-libong estudyante ang naglalakad patungo sa kani-kanilang pamilya, trabaho, pangarap at bagong buhay.
At sa unang pagkakataon, hindi ko alam kung saan eksaktong hahantong ang akin.
Pero hindi na ako natatakot.
Dahil noong labingwalo ako, may isang gabing may nagsabi sa akin:
“Diyan ka lang. Babalikan kita.”
At muntik akong maniwala na iyon ang papel ko sa buhay—
ang manatili sa lugar kung saan ako iniwan at maghintay hanggang may taong maalalang balikan ako.
Buti na lang, hindi ako naghintay.
Dahil minsan, ang taong hinihintay mong bumalik ay hindi talaga ang taong kailangan mong matagpuan.
Minsan—
ang kailangan mong matagpuan ay ang sarili mong marunong nang umalis.
At habang kumikislap ang camera sa harap namin, isang bagay ang malinaw sa akin:
Hindi na ako iyong babaeng siguradong naghihintay.
Ako na iyong babaeng marunong pumili kung sino ang karapat-dapat niyang hintayin—
at kung kailan panahon nang magpatuloy.
