Ang “Last Card” ni VP Sara: Isang Kalkuladong Boycott o Simula ng Krisis sa Konstitusyon?

Sa gitna ng tumitinding init ng politika ngayong Marso 2026, isang matapang na desisyon ang yumanig sa mga pader ng Batasang Pambansa. Ang anunsyo ni Bise Presidente Sara Duterte na hindi siya sisipot sa nakatakdang “mini-trial” ng House Committee on Justice ngayong Marso 25 ay hindi lamang isang simpleng pag-iwas sa pagdinig. Ito ay isang kalkuladong hakbang na naglalayong kuwestiyunin ang buong proseso ng impeachment na isinasagawa laban sa kanya. Sa mata ng kanyang kampo, ang naturang pagdinig ay isang “set-up” kung saan limitado ang kanilang kakayahan na depensahan ang sarili, partikular na ang kawalan ng pagkakataong i-cross-examine ang mga testigo ng mga nagrereklamo. Ang pananahimik na ito ay tila isang “last card” na inilabas ni VP Sara upang ipakita na hindi siya makikilahok sa isang prosesong sa tingin niya ay walang hustisya.

Ang terminong “mini-trial” na ginamit ni Rep. Gerville Luistro upang ilarawan ang “hearing proper” ay naging sentro ng legal na debate. Para sa House Committee on Justice, ang layunin ng pagdinig ay upang matukoy kung may “probable cause” ba ang mga reklamo—katulad ng isang preliminary investigation sa piskalya. Ngunit para sa panig ni Duterte, ang ganitong klasipikasyon ay mapanganib dahil pinapayagan nito ang presentasyon ng mga ebidensya at testigo nang walang sapat na pagkakataon para sa depensa na kontrahin ang mga ito sa ilalim ng parehong entablado. Ang hindi pagsipot ni VP Sara ay isang malinaw na mensahe: mas pipiliin niyang harapin ang laban sa ibang arena, gaya ng Senado o ng Korte Suprema, kung saan naniniwala siyang mas masusunod ang tamang proseso ng batas.

Gayunpaman, ang bawat aksyon ay may katapat na reaksyon sa mundo ng politika. Nagbabala na ang mga mambabatas na ang hindi pagsipot ng Bise Presidente ay magreresulta sa pag-iiwan sa mga ebidensya na “unrebutted” o walang kontra. Sa ilalim ng rules ng impeachment, kung ang respondent ay tumangging magprisinta ng ebidensya o lumahok sa pagdinig, ang komite ay magpapasya lamang base sa kung ano ang inihain ng mga complainants. Ito ay maaaring maging mitsa ng mas mabilis na pag-akyat ng Articles of Impeachment sa plenaryo ng Kamara, at kalaunan ay sa Senado. Ang “last card” na ito ay isang double-edged sword; maaari itong magsilbing proteksyon sa kanyang legal na posisyon, ngunit maaari rin itong maging mabilis na kalsada patungo sa kanyang pagkatanggal sa pwesto.

Hindi rin matatawaran ang posibilidad ng isang “constitutional crisis” kung ang banggaan ng Ehekutibo at Lehislatibo ay umabot sa puntong maglalabas ang Korte Suprema ng mga kautusang hindi susundin ng Kamara. Matatandaang noong nakaraang taon, ang unang Articles of Impeachment laban kay Sara ay na-void ng Supreme Court dahil sa procedural issues. Ang kasalukuyang boycott ay tila paghahanda sa isang bagong legal na giyera na magsusuri sa hangganan ng kapangyarihan ng Kongreso pagdating sa impeachment. Kung ang Korte Suprema ay muling makikialam sa gitna ng proseso dahil sa mga isyu ng due process, asahan ang isang matinding lamat sa sistema ng check and balance ng ating gobyerno.

Sa pananaw ng mga tagasuporta ng Bise Presidente, ang kanyang pananahimik ay tanda ng dignidad at pag-iwas sa “political circus” na nangyayari sa Kamara. Naniniwala sila na ang tunay na laban ay wala sa Batasan kundi sa puso ng mga mamamayan at sa mas mataas na korte. Ngunit para sa kanyang mga kritiko, ito ay isang pag-iwas sa pananagutan. Ang mga seryosong akusasyon gaya ng graft, corruption, at ang kontrobersyal na banta sa buhay ng Pangulo ay nangangailangan ng malinaw at direktang sagot. Ang hindi pagharap sa “mini-trial” ay binibigyang-kahulugan ng marami bilang kawalan ng depensa o takot na mabulgar ang mga maseselang transaksyong nakapaloob sa mga ebidensyang hawak ng mga mambabatas.

Ang lohika sa likod ng estratehiyang ito ay ang pagtitipid ng lakas para sa “full-blown trial” sa Senado. Alam ng kampo ni Duterte na sa Kamara, dehado sila sa bilang ng boto, kaya’t mas mainam na doon na lamang ibuhos ang lahat ng ebidensya sa isang korte na may mas mahigpit na pagsunod sa Rules of Court. Ngunit ang peligro rito ay ang public perception; habang nananahimik si Sara, ang mga balita tungkol sa mga “testigo” at “ebidensya” ay patuloy na lalamon sa headlines, na maaaring makasira sa kanyang imahe bago pa man magsimula ang paglilitis sa Senado. Ang “last card” ay isang sugal na ang taya ay ang kanyang buong karera sa politika at ang katatagan ng pamilya Duterte sa pambansang entablado.

Sa huli, ang Marso 25 ay magiging isang makasaysayang araw para sa demokrasya ng Pilipinas. Ang pagtanggi ni VP Sara na lumahok sa proseso ng Kamara ay susubok sa tatag ng ating Saligang Batas at sa pasensya ng mga mambabatas. Ito ba ay magbubukas ng pinto para sa katarungan, o ito ba ang magsisilbing mitsa ng isang mas malalim na pagkakahati-hati ng bansa? Habang naghihintay ang sambayanan sa susunod na kabanata, isang bagay ang sigurado: ang pananahimik ni Sara Duterte ay hindi nangangahulugan ng pagsuko, kundi isang paghahanda para sa isang mas matinding bagyo na paparating sa ating pamahalaan.

Sa pagpapatuloy ng pagsusuri sa “last card” ni Bise Presidente Sara Duterte, lumalabas na ang kanyang hindi pagsipot sa “mini-trial” ngayong Marso 25 ay isang deliberate na legal maneuvers upang protektahan ang kanyang mga karapatan sa ilalim ng Saligang Batas. Ayon sa kanyang legal counsel na si Atty. Michael Poa, ang partisipasyon ng mga abogado sa nasabing hearing ay limitado lamang sa pag-assist sa kliyente at hindi sila pinapahintulutang mag-cross-examine sa mga testigo ng mga complainants. Dahil dito, naniniwala ang kampo ni Duterte na “walang mapapala” sa pagdalo sa isang prosesong tila nakakiling na sa kabilang panig. Ang pananahimik na ito ay hindi isang tanda ng kahinaan, kundi isang paraan upang hindi ma-validate ang isang prosesong itinuturing nilang “trial by publicity” na walang sapat na due process.

Gayunpaman, ang bawat desisyon ay may kaakibat na panganib, lalo na’t nagbabala na ang Chairperson ng House Committee on Justice na si Rep. Jinky Bitrics Luistro. Ayon sa kanya, ang kawalan ni VP Sara at ng kanyang depensa ay magreresulta sa pagtanggap ng mga ebidensya laban sa kanya bilang “unrebutted” o walang katapat na paliwanag. Ito ay maaaring maging mitsa ng mas mabilis na pag-akyat ng impeachment case sa plenaryo ng Kamara at kalaunan sa Senado. Sa madaling salita, ang “last card” ni Sara ay isang sugal: pinoprotektahan niya ang kanyang legal na integridad sa Korte Suprema, ngunit pinapabilis naman nito ang politikal na proseso na maaaring magtanggal sa kanya sa pwesto.

Ang usaping ito ay lalong nagiging kumplikado dahil sa naunang desisyon ng Supreme Court noong Enero 2026 na nag-void sa unang impeachment attempt laban kay Sara dahil sa procedural breaches ng Kamara. Ang kasalukuyang boycott ay tila isang pag-uulit ng kasaysayan, kung saan sinusubok muli ang pasensya ng mga mambabatas at ang tatag ng mga institusyon. Kung ang Kamara ay magpapatuloy sa kabila ng mga alegasyon ng “double standards” at kawalan ng due process, asahan ang muling pakikialam ng mataas na korte na maaaring magdulot ng isang matinding constitutional crisis. Ang banggaan ng mga sangay ng pamahalaan ay hindi lamang usaping legal, kundi isang direktang banta sa katatagan ng ating demokrasya.

Sa gitna ng ingay sa Batasang Pambansa, ang publiko ay nananatiling nahahati. Para sa mga kritiko, ang hindi pagsipot ni Sara ay “brattiness” at pag-iwas sa pananagutan para sa mga isyu ng confidential funds at ang kontrobersyal na banta sa buhay ng Pangulo. Ngunit para sa kanyang mga tapat na tagasuporta, ito ay isang matapang na pagtayo laban sa “political persecution.” Ang bawat galaw ni VP Sara ay tila bahagi ng isang mas malaking blueprint para sa 2028 elections, kung saan ang pagiging “underdog” ay maaaring magsilbing pampagana sa kanyang mga botante sa Mindanao at sa mga dismayadong sektor ng lipunan.

Sa huli, ang “last card” ni Bise Presidente Sara Duterte ay magsisilbing test case para sa ating impeachment rules. Ito ba ay magbubukas ng bagong kabanata ng pananagutan, o ito ay magiging simula ng tuluyang pagbagsak ng tiwala ng mamamayan sa ating mga lider? Habang papalapit ang Marso 25, ang buong bansa ay naghihintay kung ang pananahimik na ito ay magbubunga ng kapayapaan o isang mas malakas na unos sa politika ng Pilipinas. Ang katotohanan ay maaaring hindi natin mahanap sa loob ng Kamara, kundi sa magiging desisyon ng Senado at ng Korte Suprema sa mga darating na buwan.