Hindi niya alam na nagpagupit na ako ng buhok.

Hindi niya alam na nakabili na ako ng sarili kong bahay.

At lalong hindi niya alam na minsan, pumunta ako sa lungsod niya… pero pinili kong huwag siyang makita.

Apat na taon kaming long-distance.

Apat na taon na ako ang laging lumalapit.

Ako ang bumabyahe ng walong oras para lang makita siya ng ilang sandali.

Ako ang nag-aadjust ng schedule, nag-overtime, nagtitipid—lahat, para sa isang taong unti-unting naging “abala” sa akin.

Pero sa kanya, parang normal lang.

Parang… wala lang.

Hanggang sa isang araw, nagkita kami—hindi dahil nagplano, kundi dahil nagbanggaan kami sa loob ng mall.

“Bakit nandito ka?” tanong niya, bahagyang nakakunot ang noo.

Parang hindi ako girlfriend.

Parang isa lang akong pasyente na biglang sumulpot sa pila niya.

Hindi ko siya agad nakilala.

Naka-hoodie siya, hindi na yung pormal na polo at slacks na ako mismo ang pumipili para sa kanya noon.

Mas bata ang dating niya.

Mas… relaxed.

At mas malapit sa babaeng nasa tabi niya.

“Busy ako,” sabi ko, walang emosyon. “May trabaho ako dito.”

Natigilan siya.

“Hindi ka ba pumunta para makita ako?”

Dati, kahit apat na oras lang ang layover ko sa lungsod niya, pinipilit kong makipagkita.

Ngayon… kung hindi kami nagkita nang hindi sinasadya, hindi niya malalaman na dumaan ako.

“Miss Liza, huwag mo naman sanang pahirapan si Doc,” biglang singit ng babaeng katabi niya.

Napatingin ako.

Pareho silang naka-hoodie.

Parang… couple.

Sa likod nila, may tindahan na may malaking signage:

“Couple Hoodie—50% OFF.”

Napangiti ako, pero malamig.

“Wala kang oras sa akin, pero may oras ka mamili ng couple outfit?”

Namula ang babae.

“Hindi po ganun—pinayuhan ko lang si Doc na magsuot ng mas casual para hindi ma-tense ang mga pasyente. Nagkataon lang na may promo, kaya—”

“Ang galing mo naman magtipid,” putol ko. “Hanggang boyfriend ng iba, ginagamit mo.”

Tumigas ang mukha niya.

“Hindi ako tulad mo na mayaman—kailangan kong magtipid sa lahat.”

Tumaas ang kilay ko.

“Kasama sa pagtitipid ang pakikihati sa boyfriend ng iba?”

“Liza,” mahinahong sabi ni Marco, hinawakan ang kamay ko. “Pagod lang si Mia. Huwag mo siyang pagbuntunan.”

Hinila ko ang kamay ko.

“Hindi ako pumunta dito para sa’yo. Huwag kang assuming.”

At doon ko nakita—sa unang pagkakataon—

na hindi niya ako kilala.

Hindi niya alam kung gaano na ako nagbago.

Isang buwan bago iyon, naospital siya.

Hindi niya sinabi sa akin.

Nalalaman ko lang dahil sa katrabaho niya.

Nagpunta ako sa ospital dala ang niluto kong sabaw—pero may ibang babae nang nag-aalaga sa kanya.

Siya rin.

Si Mia.

“Bawal ang oily food,” sabi niya, kinuha ang dala ko.

Parang siya ang girlfriend.

Parang ako ang bisita.

Ang mansanas na binalatan ko—itinapon niya.

“Hindi ka nag-sanitize ng kamay nang tama.”

Ang pag-adjust ko sa IV—pinuna niya.

“Hindi ka medical staff, huwag kang makialam.”

At si Marco—

nakangiti lang.

“Work talk lang ‘yan,” sabi niya.

Pero si Mia, tumawa.

“Hindi niya maiintindihan.”

Doon ko unang naramdaman—

hindi na ako kasama sa mundo niya.

Ngayon, nasa ospital ako.

May lagnat.

Pagod.

At malas.

Si Mia ang kumuha ng dugo ko.

Tatlong beses siyang sumablay.

Namamaga na ang braso ko.

“Palitan niyo siya,” sabi ko, pigil ang galit.

“Hindi ito bahay ninyo,” sagot niya. “May pila ang pasyente.”

Napatawa ako.

“Kung incompetent ka, may karapatan akong magreklamo.”

Tumingin siya sa akin, matigas.

“Hindi ka lang marunong makisama.”

Pinindot ko ang call button.

At ang dumating—

si Marco.

Huminto siya sa pintuan.

Tumingin sa akin.

Tumingin sa braso kong may pasa.

Tumingin kay Mia.

At sa unang pagkakataon—

hindi niya agad alam kung sino ang kakampihan niya.

At doon ko tuluyang naintindihan—

hindi na ako ang pipiliin niya.

part 2

Hindi siya agad nagsalita.

Parang may gustong sabihin, pero hindi niya alam kung saan magsisimula.

“Ano’ng nangyari?” mahina niyang tanong.

Tumawa si Mia, parang walang mali.

“Sensitive lang po si Miss. Gumagalaw kasi siya, kaya nahihirapan akong kumuha ng vein.”

Hindi ako sumagot.

Tumingin lang ako kay Marco.

Tahimik.

Diretso.

Walang emosyon.

Dati, sapat na ‘yon para kabahan siya.

Para magmadali siyang ipagtanggol ako.

Ngayon…

wala.

Lumapit siya kay Mia.

“Okay ka lang?” tanong niya.

Parang siya ang mas mahalaga.

Parang ako… wala na lang.

May kung anong pumutok sa loob ko.

Tahimik, pero malinaw.

“Sige,” sabi ko, marahan. “Hindi na kailangan.”

Hinugot ko ang tape sa braso ko.

Tumayo.

Bahagyang nahilo, pero hindi ako nagpahalata.

“Magpapalit ako ng ospital.”

“Liza—” hinawakan niya ang braso ko.

Mabilis kong inalis.

Huling beses.

“Marco,” sabi ko, mahinahon pero matalim, “apat na taon akong pumipila sa buhay mo.”

Napayuko siya.

“Pero ngayon, ako na ang aalis sa pila.”

Tahimik ang paligid.

Kahit si Mia, hindi makapagsalita.

“At huwag ka nang mag-alala,” dagdag ko. “Hindi na kita guguluhin. Hindi na kita hahanapin.”

Tumingin siya sa akin, parang ngayon lang niya ako nakita.

“Hindi ka na ba talaga babalik?”

Napangiti ako.

Sa wakas—malaya.

“Matagal na akong umalis,” sagot ko. “Ngayon mo lang napansin.”

Lumipas ang tatlong buwan.

Hindi ko siya kinontak.

Hindi ko rin hinanap.

Inayos ko ang bagong bahay ko.

Nagpagupit.

Nagtrabaho.

At higit sa lahat—natutong mabuhay nang wala siya.

Isang gabi, may dumating na mensahe.

Marco: “Pwede ba kitang makausap?”

Tiningnan ko.

Walang kaba.

Walang sakit.

Wala na.

Hindi ko na sinagot.

Pagkalipas ng ilang linggo, may narinig akong balita mula sa dati naming mutual friend.

Umalis si Mia sa ospital.

May reklamo.

Maraming pasyente ang nagreklamo.

At si Marco—

nag-resign.

Lumipat ng ibang ospital.

Tahimik daw.

Hindi na tulad ng dati.

Isang araw, nagkita ulit kami.

Sa parehong mall.

Pero ibang-iba na.

Hindi na ako ang babaeng naghihintay.

Hindi na siya ang lalaking hinahabol.

Lumapit siya, dahan-dahan.

“Kamusta ka na?”

Ngumiti ako.

“Tahimik. Masaya.”

Tumango siya.

“Pasensya na.”

Hindi na ako nasaktan.

Hindi na ako nanginig.

Hindi na ako umasa.

“Salamat,” sabi ko.

Nagulat siya.

“Sa apat na taon,” dagdag ko, “tinuruan mo akong magmahal nang todo.”

Huminga ako nang malalim.

“At ngayon, tinuturuan ko na ang sarili kong piliin ang sarili ko.”

Hindi na siya nagsalita.

Hindi na kailangan.

Sa wakas, hindi na ako ang babaeng naghihintay sa dulo ng linya.

Ako na ang lumabas.

At hindi na ako babalik.