BAHAGI 3 — Natuklasan Kong Ginamit Nila ang Nawawalang Pulseras Ko Bilang Puhunan sa Negosyong Hindi Ko Alam
BAHAGI 3 — Natuklasan Kong Ginamit Nila ang Nawawalang Pulseras Ko Bilang Puhunan sa Negosyong Hindi Ko Alam
Nakaharap sa akin ang isang photocopy ng kasunduan.
Sa unang tingin, mukhang ordinaryong investment proposal lamang iyon.
May pangalan ng negosyo, listahan ng mga kasosyo, halaga ng kontribusyon, at inaasahang kita.
Ngunit nang basahin ko ang ikalawang pahina, para akong sinuntok sa sikmura.
May nakalagay na malaking heading.
“Proposed Capital Contributions.”
Sa ilalim ng pangalan ni Marco, may halagang limang daang libong piso.
Sa ilalim ng pangalan ni Aling Corazon, isang milyon.
At sa ilalim ng pangalan ni Trisha, isang milyon at pitong daang libo.
Napatingin ako kay Denise.
“Bakit parang hinati-hati na nila ang perang hindi pa nila nakukuha?”
“Dahil mukhang plano nilang ituring ang loan proceeds bilang kani-kanilang investment contribution,” sagot niya.
“Pero bahay ko ang collateral.”
“Oo. At wala kang pangalan sa listahan ng mga kasosyong tatanggap ng ownership interest.”
Natahimik ako.
Tatlong milyon at dalawang daang libong piso.
Iyon ang halagang gusto nilang hiramin.
Kapag nagkaproblema sa pagbabayad, ang bahay ko ang posibleng malagay sa panganib kung sakaling magkaroon ng balidong mortgage.
Pero sila ang makikinabang sa negosyo.
At ako?
Wala.
Kahit pangalan ko bilang investor, hindi nila isinama.
“Ma’am Bianca,” maingat na sabi ni Mr. Salvador, “gusto naming linawin na proposal pa lamang ito. Wala pang final approval, wala pang nailalabas na pera, at wala pang registered mortgage sa pamamagitan ng opisina namin.”
Bahagya akong nakahinga.
“Bakit ninyo ako tinawagan?”
Nagkatinginan sina Camille at ang supervisor niya.
“May hindi po tumugma sa mga dokumento,” sagot ni Camille. “Magkaiba ang specimen signature sa dalawang ID. At may discrepancy rin sa notarial information. Kaya humingi kami ng direct confirmation mula sa registered owner.”
“Kung hindi ninyo ako tinawagan?”
“Hindi rin po namin dapat ituloy nang walang tamang verification. Pero mas mabuti pong nalaman ninyo agad.”
Tumango ako.
Sa gitna ng lahat ng nangyayari, may mga taong gumagawa pa rin nang tama sa kanilang trabaho.
Humiling si Denise ng mga kopya ng dokumentong maaari nilang ibigay ayon sa kanilang proseso.
Ipinahayag din namin sa sulat ang pagtutol ko sa anumang unauthorized transaction.
Nang makalabas kami, alas-dose y medya na.
Hindi pa ako kumakain.
Pero wala akong maramdamang gutom.
“Anong gagawin natin ngayon?” tanong ko.
“Una, protektahan natin ang mga original mong dokumento. Pangalawa, i-verify natin ang notarial details. Pangatlo, alamin natin kung may iba pang pinagsumitihan ang asawa mo.”
“At ang pulseras ko?”
“Titingnan din natin iyan. May patunay ka bang sa iyo iyon?”
“Oo. May pictures noong kasal namin. May lumang family photo rin si Lola na suot iyon. At mayroon akong appraisal certificate mula sa jeweler noong nakaraang taon.”
“Mabuti.”
Napatingin ako sa traffic sa EDSA.
Lahat ng sasakyan, patuloy sa paggalaw.
Lahat ng tao, abala sa kanilang buhay.
Samantalang ako, hindi ko alam kung paano uuwi sa bahay na dati kong itinuturing na ligtas na lugar.
“Denise,” mahina kong sabi, “alam mo bang noong naospital ang tatay ni Marco, ako ang nagbayad ng malaking bahagi ng bill?”
Tumingin siya sa akin.
“At noong namatay ang tatay niya, ako rin ang sumagot sa funeral expenses na hindi nila kayang bayaran.”
Hindi niya ako pinutol.
“Bawat kaarawan ng nanay niya, may regalo ako. Bawat enrollment ni Trisha, may transfer ako. Noong nawalan ng trabaho si Marco nang anim na buwan, ako ang nagbayad sa lahat.”
Humigpit ang hawak ko sa handbag.
“Hindi ko naman hinihinging suklian nila lahat. Pero hindi ko akalaing kaya nilang gawin ito.”
“Ang pagtulong mo sa kanila ay hindi pahintulot na kunin nila ang pag-aari mo,” sagot ni Denise.
Iyon ang unang pangungusap na nagpaluha sa akin.
Hindi dahil bago ko lamang iyon narinig.
Kundi dahil matagal ko nang kailangang marinig iyon.
Pagdating ko sa opisina, humingi ako ng emergency leave.
Mabait ang manager kong si Sir Allan. Hindi na siya nagtanong nang sabihin kong may personal family emergency ako.
Umuwi ako bandang alas-tres.
Nandoon si Mama sa sala, nagtitupi ng malilinis na damit.
“Anak, kumain ka na?”
Umiling ako.
Agad siyang tumayo.
“May niluto akong tinolang manok. Painitin ko.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Ma, mamaya na. May gusto muna akong itanong.”
Napatingin siya sa akin.
“Noong nakaraang linggo, may pumasok ba sa kuwarto natin?”
Nag-isip siya.
“Si Marco. Sabi niya may hinahanap siyang insurance paper.”
“Kailan?”
“Noong Martes. Nasa grocery ka noon.”
“Ano’ng ginawa niya?”
“Binuksan niya iyong filing cabinet mo. Tapos nakita kong dala niya iyong kahon ng pulseras.”
Napapikit ako.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Akala ko pinakiusapan mo siyang kunin iyon. Asawa mo naman siya.”
Wala akong masabi.
Iyon din ang dahilan kung bakit hindi ako agad nagduda.
Asawa ko siya.
Ang lalaking nangakong poprotektahan ako.
Ang taong binigyan ko ng susi ng bahay, access sa sasakyan, at tiwala sa lahat ng bagay.
Hindi ko akalaing iyon mismo ang gagamitin niya laban sa akin.
“Ma,” sabi ko, “may gusto akong ipangako sa iyo.”
“Ano iyon?”
“Hindi na kita hahayaang mapahiya sa bahay na binili ko para magkaroon tayo ng tahimik na buhay.”
Namasa ang mga mata niya.
“Anak, hindi ko gustong masira ang pagsasama ninyo dahil sa akin.”
“Hindi ikaw ang sumisira sa kasal namin, Ma.”
Huminga ako nang malalim.
“May ibang bagay na nangyayari.”
Kinahapunan, tumawag sa akin ang isang alahero sa Greenhills.
Hindi siya basta tumawag.
Dahil ako mismo ang unang nakipag-ugnayan sa kanya.
Si Mang Bert ay matagal nang kakilala ng pamilya namin. Siya ang nag-appraise ng pulseras ni Lola noong nakaraang taon.
Ipinadala ko sa kanya ang litrato ng alahas at tinanong kung may posibilidad na naibenta o naisanla iyon sa isang kilalang tindahan.
“Ma’am Bianca,” sabi niya, “may nakakausap akong isang jewelry buyer na may inaalok na halos kapareho nito. Hindi ko masasabing iyan na nga hangga’t hindi natin nakikita nang personal.”
“Puwede po bang malaman kung saan?”
“May tindahan sa San Juan. Pero mas mabuting kumilos tayo nang maingat.”
Kinabukasan, pumunta kami roon ni Denise.
Hindi kami nagpakilalang naghahanap ng ninakaw na alahas.
Sinabi ko lamang na may hinahanap akong antigong pulseras na posibleng naialok sa kanila.
Nagpakita ang may-ari ng ilang item.
At nang ilabas niya ang ikatlong tray, halos mapahawak ako sa lamesa.
Nandoon ang pulseras ni Lola.
May maliit na ukit sa loob.
“L.M. 1978.”
Mga inisyal ng lola kong si Leonora Mendoza.
Iyon ang regalong natanggap niya mula sa lolo ko noong kanilang ikadalawampung anibersaryo.
“Taga-saan ninyo nakuha ito?” tanong ni Denise.
Nag-alinlangan ang may-ari.
“Nasa amin lang po ito for evaluation. Hindi pa final ang bentahan.”
“May mga papeles po ba kayo kung sino ang nagdala?”
“Ma’am, hindi po namin basta puwedeng ibigay ang detalye ng customer.”
Ipinaliwanag ni Denise na maaaring pag-aari iyon ng kanyang kliyente at may posibleng unauthorized transfer.
Hiniling niyang huwag munang ipagbili ang item habang kinokonsulta nila ang tamang legal na proseso.
Ipinakita ko ang appraisal certificate at ilang larawan.
Napakunot ang noo ng may-ari.
“Ma’am, pareho nga ang engraving.”
Hindi niya agad ibinalik sa akin ang alahas.
At hindi ko rin iyon basta kinuha.
Sa halip, gumawa kami ng written notice at pinayuhan kaming humingi ng tulong sa mga awtoridad upang maayos na maresolba ang usapin ng pagmamay-ari.
Bago kami umalis, may sinabi ang may-ari na hindi ko inaasahan.
“Hindi po ang asawa ninyo ang nagdala rito.”
Napatigil ako.
“Sino?”
“Isang matandang babae, may kasama siyang mas batang babae.”
Para bang may humigpit na lubid sa dibdib ko.
“Puwede ko po bang makita ang footage kapag may tamang request?”
Tumango siya.
“Kung kailangan sa imbestigasyon, makikipagtulungan kami.”
Paglabas namin, tumawag si Denise sa kakilala niyang imbestigador para malaman ang wastong hakbang sa pag-file ng reklamo.
Ako naman, naupo sa loob ng kotse.
Hindi ko mapigilan ang pag-alala sa umagang sigawan ng biyenan ko ang nanay ko.
Noong oras na iyon, iniisip kong pagmamataas lamang ang problema niya.
Ngayon, mas malinaw na.
Hindi lang niya gustong umalis ang nanay ko.
Gusto niyang mawalan ako ng kakampi sa loob ng bahay.
Kinagabihan, umuwi si Marco na may dalang isang bouquet ng puting rosas.
“Love!”
Masayang lumapit siya.
“Surprise!”
Tiningnan ko ang mga bulaklak.
Tatlong taon kaming kasal.
Sa buong panahong iyon, dalawang beses lamang niya akong binigyan ng bulaklak.
Noong nanliligaw pa siya.
At noong humingi siya ng tawad matapos niyang gamitin ang credit card ko para sa motor ng kapatid niya.
“Bakit may flowers?” tanong ko.
“Wala lang. I appreciate you.”
Ngumiti ako nang bahagya.
“Thank you.”
Yumakap siya sa akin.
Naamoy ko ang mamahaling pabango niya.
Bago siyang bumitaw, may ibinulong siya.
“Love, may maliit sana akong favor.”
Ayan na.
“Anong favor?”
“May documents akong kailangan mong pirmahan.”
Nagpanggap akong nagulat.
“Documents?”
“Simple lang. Para sa insurance at investment.”
“Anong investment?”
“May business opportunity kasi. Ayokong palampasin.”
Umupo siya sa tabi ko.
“Actually, makakatulong ito sa ating dalawa.”
“Kailan mo naisip iyan?”
“Last month pa.”
“Bakit ngayon mo lang sinabi?”
Umirap siya nang pabiro.
“Love, huwag mo naman akong i-interrogate. Gusto ko lang magkaroon tayo ng magandang future.”
Napatingin ako sa kanya.
“Hindi ba maganda ang future natin ngayon?”
“Maganda. Pero puwede pang gumanda.”
“Mabuti. Tingnan ko muna ang papers.”
Tumayo siya at kumuha ng folder mula sa bag niya.
Inilapag niya iyon sa harap ko.
“Dito ka lang pipirma.”
Itinuro niya ang isang blankong linya.
Hindi pa man ako nakakapagbasa, lumapit na siya dala ang ballpen.
“Sandali,” sabi ko.
“Bakit?”
“Babasa muna ako.”
Natawa siya.
“Grabe ka naman. Parang hindi mo ako pinagkakatiwalaan.”
Tiningnan ko siya nang diretso.
“Kung wala namang problema, hindi ka dapat matakot na basahin ko.”
Nawala ang ngiti niya.
Ilang segundo kaming nagtitigan.
Pagkatapos ay bigla niyang kinuha ang folder.
“Fine. Huwag na lang.”
“Marco—”
“Kung ayaw mong tumulong, sabihin mo na lang.”
Tumayo siya.
“Alam mo, Bianca, minsan nakakapagod maging asawa mo. Lahat na lang kailangan may explanation.”
Dati, sa ganoong salita niya, ako ang unang hihingi ng tawad.
Ako ang lalapit.
Ako ang magsasabing, “Sorry, love, pagod lang ako.”
Pero ngayon, hindi ako gumalaw.
“Kung para sa ikabubuti natin, dapat kaya mong ipaliwanag.”
Hindi siya sumagot.
Dumiretso siya sa kuwarto.
Bandang alas-onse ng gabi, lumabas ako para uminom ng tubig.
Narinig kong may kausap siya sa balcony.
Hindi ko sinadyang makinig sa pribadong usapan niya.
Pero nang marinig ko ang pangalan ko at ang salitang bahay, napahinto ako sa may pintuan ng sala.
“Ma, hindi siya pumirma.”
Boses ni Marco.
Tahimik akong nakatayo.
“Oo, sinubukan ko. Ayaw niyang basahin ko lang sa kanya. Gusto niyang tingnan lahat.”
May ilang segundong katahimikan.
Pagkatapos ay bumuntong-hininga siya.
“Ma, alam ko. Pero hindi natin puwedeng pilitin.”
Muli siyang nakinig.
At saka niya sinabi ang pangungusap na tuluyang dumurog sa natitirang tiwala ko.
“Kung hindi niya pipirmahan, mahihirapan tayong habulin iyong perang nailabas na para sa reservation.”
Nanlamig ako.
May nailabas nang pera?
Galing saan?
At para saan?
“Ma, huwag kayong mag-alala. Hindi ko hahayaang mawala iyong slot ni Trisha. Nakausap ko na ang developer.”
Napatakip ako sa bibig.
Developer?
Trisha?
Slot?
Biglang nagdugtong-dugtong ang mga piraso.
Ang perang hinihingi nila ay hindi lang para sa isang negosyo.
May iba pa silang binibili.
Bago ko maiproseso ang narinig, nagsalita ulit si Marco.
“At saka kailangan nating makuha iyong remaining balance ni Mrs. Estrella bago mag-Friday.”
Hindi ko kilala ang pangalang iyon.
Pero malinaw na may isa pang transaksyong nakatago sa likod ng lahat.
Nang matapos ang tawag, mabilis akong bumalik sa kuwarto.
Nagkunwari akong natutulog.
Makalipas ang ilang minuto, pumasok si Marco.
Umupo siya sa gilid ng kama.
Nararamdaman ko ang tingin niya sa akin.
“Love?” mahina niyang tawag.
Hindi ako gumalaw.
Narinig kong binuksan niya ang drawer sa tabi ng kama.
Pagkatapos ay marahan niyang isinara.
Nang tuluyan siyang makatulog, bumangon ako at tiningnan ang drawer.
Wala na ang duplicate key ng filing cabinet.
Kinabukasan, ipinagpatuloy namin ni Denise ang pag-alam kung sino si Mrs. Estrella.
Sa pamamagitan ng mga impormasyong nasa proposal, nalaman naming isa siyang pribadong investor na nakipagkasundo sa pamilya ni Marco tungkol sa isang maliit na commercial property sa Antipolo.
Hindi raw direktang loan para sa business operations ang tunay na dahilan ng pangungutang.
Gusto ng pamilya ni Marco na bumili ng commercial unit at isang residential condominium sa ilalim ng kanilang bagong negosyo.
Ang unit para sa negosyo.
Ang condominium para kay Trisha.
At ang pera para sa down payment?
Dapat manggaling sa loan na gagamitan ng bahay ko bilang collateral.
Ngunit may problema.
May nailabas na pala silang reservation money.
Dalawang daan at walumpung libong piso.
At nang tingnan namin ang bank statement na ibinahagi ni Marco noon para sa household budget, wala siyang sapat na ipon para sa ganoong halaga.
Naisip ko ang pulseras ni Lola.
Ang alahas na ilang dekada nang iniingatan ng pamilya namin.
Iyon pala ang isa sa mga unang bagay na isinakripisyo nila.
Hindi para sa emergency.
Hindi para sa gamot.
Hindi para sa pagkain.
Kundi para sa condominium ng kapatid niyang sanay humingi nang walang pakundangan.
Biyernes ng hapon, nagpadala si Marco ng mensahe.
“Love, dinner tayo tonight. May magandang balita ako.”
Hindi ako sumagot agad.
Nasa opisina ako noon ni Denise.
Kaharap namin ang isang kopya ng reservation agreement na nakuha namin sa pamamagitan ng impormasyong kusang ibinahagi ng investor matapos naming makipag-ugnayan tungkol sa posibleng maling representasyon.
May attachment doon.
Isang authorization letter.
Sa ibaba, nakasulat ang pangalan ko.
At may pirma.
Hindi akin.
Ngunit hindi iyon ang pinakanakakagulat.
Sa notes ng agreement, may nakasulat na ang investor ay nakipagkita kay Marco, kay Aling Corazon, at kay Trisha.
Ayon sa dokumento, ipinakilala raw nila ang bahay ko bilang “family-owned property available for financing.”
At higit pa roon, sinabi nilang may pahintulot na ang registered owner.
“Kailangan nating makausap ang investor,” sabi ni Denise.
Tinawagan namin si Mrs. Estrella.
Isang mahinahong babaeng nasa edad singkuwenta ang sumagot.
Nang ipakilala ko ang sarili ko, bigla siyang natahimik.
“Bianca Villanueva?”
“Opo.”
“Asawa ka ni Marco?”
“Opo.”
“Akala ko nasa Singapore ka.”
Parang huminto ang mundo ko.
“Ano po?”
“Iyon ang sinabi nila. Nasa Singapore ka raw at mahirap kang tawagan dahil sa trabaho.”
Napahawak ako sa gilid ng mesa.
Tatlong taon na akong nagtatrabaho sa Ortigas.
Hindi ako nagpunta sa Singapore kahit minsan nitong mga nakaraang buwan.
“Ma’am,” sabi ko, “nasa Pilipinas po ako. At hindi ko alam ang transaksyon ninyo.”
Narinig kong napabuntong-hininga siya.
“Kung ganoon, kailangan nating mag-usap.”
Nagkasundo kaming magkita kasama ang aming mga abogado.
Bago matapos ang tawag, may tinanong ako.
“Ma’am, may sinabi po ba silang iba tungkol sa akin?”
Nag-atubili siya.
Pagkatapos ay sumagot.
“Sinabi ng biyenan mo na pumayag ka nang gamitin ang bahay dahil balak mo namang makipaghiwalay sa asawa mo.”
Hindi ako nakapagsalita.
“Sinabi rin niyang bayad na raw iyon ng pamilya ninyo sa magiging kasunduan.”
Parang may pumunit sa dibdib ko.
Hindi lang pala nila ginagamit ang ari-arian ko.
Gumagawa na rin sila ng kuwento tungkol sa magiging katapusan ng kasal namin.
At habang pinoproseso ko ang lahat, may ipinadalang litrato si Mrs. Estrella.
Kuha iyon noong unang meeting nila.
Nasa gitna si Aling Corazon.
Sa kanan niya si Trisha.
Sa kaliwa si Marco.
Nakangiti silang tatlo sa harap ng blueprint ng bagong condominium.
Sa ibabaw ng mesa, may isang folder na pamilyar na pamilyar sa akin.
Ang brown envelope ng mga titulo at dokumento ko.
At sa kamay ni Aling Corazon, malinaw na nakasuot ang antigong gintong pulseras ng lola ko.
Hindi ko namalayang pumatak na ang luha ko.
Ngunit bago ko maibaba ang cellphone, may pumasok na mensahe mula sa biyenan ko.
“Bianca, mamayang gabi pumunta ka sa bahay. Mag-uusap tayo bilang pamilya. Dalhin mo lahat ng original na dokumento ng bahay para matapos na ang problema. At tandaan mo, kung hindi ka makikisama, ikaw ang may kasalanan kapag nasira ang pamilya namin.”
Kasunod nito ang litrato ng isang papel.
May heading na “Family Settlement Agreement.”
At sa unang talata ay may linyang hindi ko kailanman inakalang mababasa ko.
“I hereby voluntarily surrender my exclusive claim over the residential property…”
Napatayo ako.
Gusto nilang ipasuko sa akin ang karapatan ko sa bahay.
At ngayong alam kong may mga pekeng pirma na silang nagawa, malinaw na hindi na sapat ang simpleng pagtanggi.
Kailangan ko silang harapin.
Pero sa pagkakataong ito, hindi na ako pupunta bilang asawang handang makiusap.
Pupunta ako bilang may-ari ng bahay na matagal nilang gustong agawin.
At dala ko ang mga ebidensyang hindi nila inaasahang nasa kamay ko.
