Sa Edad Sampu, Ibinenta Ako sa Bundok—Pagkatapos Kong Magnakaw ng Pitaka Dahil sa Gutom, Isang Lumang Missing-Person Flyer ang Nagbunyag Kung Sino Talaga Ako at Kung Bakit Anim na Taon Akong Hinanap
Noong sampung taong gulang ako, ibinenta ako ng mga taong tinatawag kong magulang sa isang liblib na baryo sa bundok para maging “asawa” balang araw ng anak ng ibang pamilya.
Tumakas ako nang gabi ring iyon.
Tatlong araw akong walang makain, hanggang sa nakagawa ako ng bagay na kinamumuhian ko sa sarili ko—ninakaw ko ang pitaka ng isang babae sa terminal ng Lucena.
Pero walang pera sa loob.
Isang lumang, naninilaw na missing-person flyer lang.
At ang batang babae sa litrato… ako iyon.
Pati ang maliit na hati sa kaliwa kong earlobe, pareho.
Nanginginig kong tiningnan ang babaeng ilang metro lang ang layo, halatang takot na takot habang kinakapa ang kanyang bag at naghahanap ng pitaka.
Hindi ko gustong manloko. Gusto ko lang sana ng pandesal.
Dahan-dahan akong lumapit at ibinalik ang pitaka.
“Ma’am…” halos hindi lumabas ang boses ko. “Hinahanap n’yo po ba ako?”
Napatingin siya sa akin.
Sa loob ng isang segundo, may kung anong liwanag na sumiklab sa mga mata niya.
Pagkatapos ay napalitan iyon ng pagdududa.
“Bakit mo ako tinatawag na parang nanay mo?” tanong niya, umatras nang kalahating hakbang. “Nasa bahay ang anak ko.”
Parang may bumagsak sa dibdib ko.
Biglang bumalik lahat ng hiya.
Magnanakaw ako. Sinubukan kong magpanggap na anak niya dahil gutom ako.
Siguro kaya madali nila akong ipinagbili.
“Pasensya na po,” bulong ko. “Hindi ko po sinasadya. Ibabalik ko lang po—”
Bago ko matapos, bumaba ang tingin ng babae mula sa mukha ko papunta sa kaliwa kong tainga.
Nanigas siya.
Ang babae ay si Teresa Alonzo, bagaman hindi ko pa alam ang pangalan niya noon.
Biglang namula ang mga mata niya.
At sa halip na yakapin ako, mahigpit niyang hinawakan ang magkabilang balikat ko.
“Sinungaling ka!”
Napangiwi ako sa sakit.
“Nasaan si Mira?” sigaw niya. “Ano’ng ginawa mo sa anak ko? Bakit nasa iyo ang litrato niya? Bakit kamukha mo siya?”
“Wala po akong ginawa!”
“Ginagaya mo ba siya? Sino ang nag-utos sa ’yo?”
Nagsimula akong umiyak.
Gusto kong sabihin na tatlong araw na akong walang pagkain, na tumakas ako mula sa Sitio Maligaya sa paanan ng Sierra Madre, at na hindi ko alam kung sino ang tunay kong mga magulang.
Pero sa sobrang takot ko, parang nakabara ang lahat ng salita sa lalamunan ko.
May mga taong lumapit.
“Miss, bitawan n’yo ang bata!”
“Ano ba kayo? Kita n’yong nanghihina na!”
Isang lalaking nasa singkuwenta ang sumingit sa amin at isa-isang inalis ang mga daliri ni Teresa sa balikat ko.
“Akin ang pitaka!” sigaw ni Teresa. “Ninakaw niya! At nagpapanggap siyang anak ko!”
Nahulog ang lumang flyer.
Pinulot iyon ng lalaki.
Tahimik niyang tiningnan ang litrato, saka ako.
Binalikan niya ang litrato.
“Sandali…” sabi niya. “Pati tainga…”
Nagsimulang magbulungan ang mga tao.
“Magkamukha nga.”
“Baka siya talaga ’yung nawawala.”
“Pero sabi ng babae, nasa bahay daw anak niya.”
“Nasa bahay si Mira!” halos hysterical na sigaw ni Teresa. “Nasa bahay siya! Hindi ito ang anak ko!”
Bigla niyang pinisil ang magkabilang sentido niya.
“Hindi… hindi puwede… anim na taon na…”
May kumirot sa sikmura ko.
Tatlong araw akong halos tubig lang ang nilunok. Sa takot at pagod, nagsimulang umikot ang buong terminal sa paningin ko.
Narinig ko ang isang babae.
“Diyos ko, mamumutla na ’yung bata. Dalhin n’yo sa ospital!”
May yumuko para kunin ang cellphone ni Teresa.
“Tawagan din natin ang pamilya niya.”
Iyon ang huli kong narinig.
Pagmulat ko, puting kisame ang bumungad sa akin.
Ospital.
Agad akong kinabahan.
May bayad ang ospital. Wala akong pera.
At kapag dumating ang pulis, ibabalik ba nila ako sa bundok?
Bigla akong bumangon, pero agad ding bumagsak ang likod ko sa unan dahil sa matinding hilo.
“Huwag kang gagalaw.”
Napatigil ako.
Katabi ng kama si Teresa.
May hawak siyang mangkok ng mainit na lugaw.
Hindi na galit ang mukha niya. Pagod lang at malungkot.
“Sabi ng doktor, sobrang baba ng asukal mo. Dehydrated ka rin,” mahina niyang sabi. “Kumain ka muna.”
Kumuha siya ng isang kutsarang lugaw, hinipan, saka inilapit sa bibig ko.
Hindi ako gumalaw.
“Hindi kita sasaktan,” dagdag niya.
Ang sikmura ko ang sumagot.
Malakas ang pagkalam nito.
Namula ang mukha ko sa hiya.
Bahagyang lumambot ang tingin niya.
Dahan-dahan kong ibinuka ang bibig ko.
Isang kutsara, dalawa, tatlo.
Bawat subo, hinihipan muna niya para hindi ako mapaso.
Nang maubos ang mangkok, pinunasan niya ang gilid ng labi ko gamit ang tissue.
Parang sanay na sanay siyang gawin iyon.
“Bakit ka mag-isa?” tanong niya. “Tumakas ka ba sa bahay?”
Nanigas ang katawan ko.
“Hindi kita ibabalik kung may nanakit sa ’yo,” mabilis niyang dagdag, parang nabasa niya ang takot ko.
Tumingin siya sa bintana.
“Ang anak ko… si Mira… mabait iyon. Hindi basta lumalayo nang walang paalam.”
Napatitig ako sa kanya.
At bago ko napigilan ang sarili ko, may isang salitang lumabas sa bibig ko.
“Ma…”
Biglang nagbago ang mukha ni Teresa.
Napaatras ako agad.
“Sorry po! Hindi ko po sinasadya!”
Nanginginig na naman ako.
Dahan-dahan niyang itinaas ang kamay.
Akala ko sasampalin niya ako.
Pero bago pa niya ako mahawakan—
Bumukas nang malakas ang pinto.
Isang matangkad na lalaki ang halos tumakbo papasok.
“Teresa!”
Una niyang tiningnan ang babae.
Pagkatapos ay lumipat ang tingin niya sa akin.
Nanlaki ang kanyang mga mata.
Namuti ang mukha niya.
At sa isang boses na parang anim na taon niyang pinipigilan, bumulong siya—
“Mira?”
PARTE2
Parang naputol ang hangin sa silid.
Hindi ako nakasagot.
Lumapit ang lalaki nang dahan-dahan, na para bang baka maglaho ako kapag mabilis ang kilos niya.
“Ako si Ramon,” sabi niya. Nanginginig ang boses niya. “Ramon Alonzo.”
Napatingin ako kay Teresa.
Nakakapit siya sa gilid ng upuan. Namumutla siya.
“Ramon, huwag,” bulong niya. “Nasa bahay si Mira.”
Napapikit si Ramon.
“Sinta,” mahinang sabi niya, “alam mong hindi iyon totoo.”
Napakunot ang noo ko.
Biglang tumayo si Teresa.
“Totoo! Nasa bahay siya! Natutulog siya sa kuwarto niya. Inayos ko pa ang buhok niya kaninang umaga!”
Walang sumagot.
Ilang segundo ang lumipas bago ko naintindihan.
Walang batang Mira sa bahay. May kuwartong nakahanda, mga damit, laruan at litrato—pero anim na taon nang wala ang anak na hinihintay ni Teresa.
Sa isip niya, minsan ay parang hindi kailanman umalis ang bata.
Lumuhod si Ramon sa tabi ng kama ko.
“May maliit na hati sa kaliwang tainga si Mira mula nang ipinanganak siya,” sabi niya. “May peklat din siya sa ilalim ng kanang tuhod dahil nadapa siya sa hagdan noong tatlong taon siya.”
Hindi ko namalayang napahawak ako sa kumot.
May peklat ako roon.
“Pwede ko bang makita?”
Nanginginig kong ibinaba nang kaunti ang kumot.
Nandoon ang manipis na puting marka.
Napahawak si Ramon sa bibig.
Umiiyak na siya, pero hindi niya ako hinawakan.
“Pwede ba kitang tanungin kung ano ang tawag sa ’yo?”
“Lina po.”
“Apelyido?”
“Lina Mercado,” sagot ko, gamit ang apelyido ng mga taong tumanggap ng perang kapalit ko.
Napayuko si Ramon.
“Lina, hindi kita pipilitin na maniwala sa amin. Magpapa-DNA test tayo. Tatawag din tayo sa social worker at sa pulis. Walang magbabalik sa ’yo sa lugar na tinakasan mo.”
Doon ako unang napatingin nang diretso sa kanya.
“Talaga po?”
“Oo.”
“Hindi n’yo po ako ibabalik kahit… kahit magnanakaw ako?”
“Huwag mong tawagin ang sarili mo niyan,” sabi ni Ramon. “Mali ang pagkuha mo ng pitaka, pero hindi ibig sabihin noon masama ka.”
Doon ako tuluyang napaiyak, parang may anim na taong takot na unti-unting umaagos palabas.
Kinagabihan, dumating ang isang social worker at dalawang pulis mula sa Women and Children Protection Desk.
Kinuwento ko ang bahay nina Ernesto at Fe Mercado sa Nueva Ecija, ang lalaking dumating sakay ng lumang van, ang sobre ng pera, at ang biyahe patungo sa bundok kung saan ako ibinenta.
Tahimik si Ramon habang nagsasalita ako. Si Teresa naman ay nakaupo sa sulok, yakap ang sarili.
Kinabukasan, kinuhaan kami ng sample para sa DNA.
Tatlong araw ang lumipas bago lumabas ang paunang resulta.
99.99% probability of parentage.
Ako si Mira Alonzo—ang batang nasa naninilaw na flyer at anim na taong hinanap nina Ramon at Teresa.
At ako rin ang batang muling ibinenta ng mga taong tinawag kong Nanay at Tatay.
Akala ko kapag napatunayang anak nila ako, magiging masaya agad ang lahat.
Hindi pala ganoon kasimple.
Nang marinig ni Teresa ang resulta, tumakbo siya palabas ng laboratory room at umiyak sa hallway.
Agad kong naisip na ayaw niya sa akin.
Kaya nang gabing iyon, tinanggal ko ang dextrose ko at sinubukang umalis ng ospital.
Nasa elevator na ako nang maabutan ako ni Ramon.
Hindi niya ako hinila.
Tumayo lang siya sa harap ng pinto.
“Kung gusto mong umalis, sasamahan ka namin ng social worker sa ligtas na lugar,” sabi niya. “Pero huwag kang tumakas dahil iniisip mong ayaw ka ng mama mo.”
“Hindi niya nga po ako kayang tingnan.”
“Dahil sinisisi niya ang sarili niya.”
Doon ko nalaman ang nangyari anim na taon na ang nakalipas.
Apat na taong gulang ako nang mawala sa isang pista sa Tayabas. Saglit daw binitawan ni Teresa ang kamay ko habang nagbabayad; paglingon niya, wala na ako.
Naglabas sila ng ₱300,000 pabuya at naghanap sa telebisyon, radyo, simbahan, terminal at palengke.
Walang nangyari.
Makalipas ang dalawang taon, nagsimulang magkaroon ng matinding episodes si Teresa. Nagluluto siya para sa akin, kinakausap ang bakanteng kuwarto, at minsan ay kumbinsidong nasa bahay lang ako.
Kaya nang makita niya ako sa terminal na hawak ang lumang flyer, hindi kayang pagsabayin ng isip niya ang dalawang bagay—ang batang kaharap niya at ang anak na pinaniwalaan ng sarili niyang nasa bahay.
“Hindi ka niya tinanggihan,” sabi ni Ramon. “Nasira lang siya sa paghahanap sa ’yo.”
Bumukas ang elevator, pero hindi ako pumasok.
Bumalik ako sa silid.
Kinabukasan, dumating si Teresa.
Wala siyang dalang lugaw.
May dala siyang maliit na pulang kahon.
Umupo siya sa paanan ng kama.
“Hindi ko alam kung may karapatan pa akong humingi ng tawad,” sabi niya.
Binuksan niya ang kahon.
Nandoon ang isang maliit na pilak na pulseras na kupas na sa tagal.
May nakaukit na isang salita.
MIRA.
“Suot mo ito noong mawala ka,” sabi niya. “Natagpuan ng pulis ang kapareha nito malapit sa pista. Dalawa kasi ang ginawa ng lolo mo. Isa sa ’yo, isa sa akin.”
Mula sa sariling pulso niya, inilabas niya ang kaparehong pulseras.
“Anim na taon kitang hinanap,” umiiyak niyang sabi. “Pero noong dumating ka sa harap ko, ako pa ang unang nanakit sa ’yo.”
Napayuko ako. Hindi ko alam kung paano maging anak niya, o paano magkaroon ng nanay.
“Takot po ako sa inyo,” amin ko.
Napapikit siya.
“Alam ko.”
“Pero noong pinakain n’yo ako ng lugaw… gusto kong tawagin kayong Mama.”
Napahikbi siya.
Hindi pa rin niya ako niyakap.
Sa halip, inilapag niya ang dalawang kamay sa kandungan.
“Kapag handa ka lang,” sabi niya.
Iyon ang unang pagkakataong may matanda na nagbigay sa akin ng pagpipilian.
Makalipas ang isang linggo, sinalakay ng mga pulis ang bahay nina Ernesto at Fe Mercado.
Nang makita ko sila sa istasyon, unang sigaw ni Fe ay:
“Anak, sabihin mong hindi ka namin ginutom! Sabihin mong pinalaki ka namin!”
Nanginig ang tuhod ko. Dati, isang tingin lang niya, napapatahimik na ako.
Pero nasa tabi ko ang social worker, at nasa likuran ko sina Ramon at Teresa.
“Pinalaki n’yo ako,” sabi ko. “Pero hindi ako pag-aari ninyo.”
Namutla si Fe.
Lumitaw sa imbestigasyon na anim na taon na ang nakalipas, binayaran sina Ernesto at Fe ng isang fixer para itago ang isang batang dinala mula Quezon. Alam nilang hinahanap ako.
Pinalitan nila ang pangalan ko, lumipat ng tirahan, at nang kapusin sa pera ay muli nila akong ipinagbili.
Ang impormasyon mula sa kanila ang humantong sa isang fixer na bahagi ng human-trafficking network. May iba pang batang natagpuan at pamilyang nabigyan ng sagot.
Hindi lahat ay kasing-swerte ko. Iyon ang pinakamahirap tanggapin.
Hindi ako agad umuwi kina Ramon at Teresa. Sa payo ng social worker at therapist, ilang linggo muna akong nanatili sa isang child-care facility habang unti-unti kaming nagkakilala.
Dumadalaw sila araw-araw. Hindi nila ako pinilit tumawag ng Mama o Papa.
Tinanong nila kung gusto kong palitan ang kulay ng kuwarto, itago ang mga lumang laruan, at tawagin pa rin akong Lina.
“Pwede bang Lina muna?” tanong ko kay Ramon.
Ngumiti siya.
“Pwede kahit ano. Ikaw ang pipili.”
Pagkaraan ng ilang buwan, umuwi ako.
Sa unang gabi, hindi ako makatulog.
Lumabas ako ng kuwarto at nakita kong may ilaw sa kusina.
Nandoon si Teresa, gumagawa ng lugaw.
Nang makita niya ako, agad niyang ibinaba ang kutsara.
“Gutom ka?”
Tumango ako.
Inilapag niya ang mangkok sa mesa at umupo sa tapat ko.
Hindi niya ako sinubuan o hinawakan. Hinayaan niya akong kumain sa sarili kong bilis.
Nang maubos ko ang kalahati, tumingin ako sa kanya.
“Ma…”
Napatigil siya.
Hindi ako umatras.
“Pwede po bang dagdagan?”
Napatawa siya habang umiiyak.
“Oo,” sagot niya. “Kahit ilang mangkok pa.”
Hindi nabura ng pag-uwi ko ang anim na taon. May mga gabing nagigising pa rin akong iniisip na may kukuha sa akin, at may mga araw na bumabalik ang trauma ni Teresa.
Pero natuto kaming hindi magkunwaring maayos ang lahat.
Nagpagamot siya.
Nag-therapy ako.
Natuto si Ramon na huwag ayusin ang lahat gamit ang katahimikan.
At natuto akong ang pamilya ay hindi ang mga taong nagsasabing pag-aari ka nila.
Ang pamilya ay iyong hindi ka ibinebenta, hindi ka pinipilit, at hindi ka pinatatahimik kapag humihingi ka ng tulong.
Minsan, ang pinakamatapang na bagay na magagawa ng isang batang sugatan ay hindi ang tumakbo nang malayo—kundi ang maniwalang may ligtas na lugar pa ring naghihintay sa kanya.
At para sa ating lahat: kapag may batang nagsabing natatakot siya, makinig tayo. Isang taong naniwala, isang kamay na hindi nanakit, at isang pintuang binuksan sa tamang oras ay maaaring magligtas ng buong buhay.
