Bahagi 3: Nang Suriin ng Abogado ang Pekeng Kasulatan, Nabunyag ang Utang at Mas Masakit na Pagtataksil
Bahagi 3: Nang Suriin ng Abogado ang Pekeng Kasulatan, Nabunyag ang Utang at Mas Masakit na Pagtataksil
“Hindi ako ang gumawa ng problema ninyo,” sagot ko kay Rafael. “Bakit ako ang inaasahan ninyong magliligtas sa inyo?”
Lumapit si Mama Erlinda na para bang handa siyang makipag-away.
“Dahil asawa ka niya! Hindi mo ba naiintindihan ang ibig sabihin ng kasal?”
“Maliwanag po sa akin ang ibig sabihin ng kasal. Pero hindi kasama roon ang pamemeke ng lagda ng asawa.”
Tumahimik siya.
Si Ate Joy naman ay nagsimulang humagulgol.
“Lena, maawa ka naman. Hindi mo alam ang pinagdaanan namin.”
Tiningnan ko siya.
Apat na buwan na ang nakalipas, ipinost niya sa Facebook ang bagong SUV na binili nila.
Dalawang buwan na ang nakalipas, nagbakasyon sila sa Boracay.
Noong nakaraang linggo, nag-upload siya ng larawan ng mamahaling chandelier para sa bahay na ipapagawa raw niya.
Sa bawat larawan, may caption tungkol sa pagsisikap at pagpapala.
Ngayon, sa harap ko, umiiyak siyang parang wala siyang ibang pagpipilian kundi kunin ang mana ko.
“Ate Joy, may bahay ka, negosyo, at sasakyan. Bakit kailangan mong umutang gamit ang pangalan ko?”
“Hindi mo kasi alam ang buong kuwento!” sigaw niya.
“Kung ganoon, sabihin mo.”
Pero hindi siya nagsalita.
Si Rafael ang sumabat.
“Huwag mo nang palakihin ito. Makakahanap tayo ng paraan. Ibigay mo na lang ang ₱3.2 milyon. Ibabalik din namin kapag gumanda ang negosyo.”
“May kontrata ba kayong nagpapatunay na may kakayahan kayong magbayad?”
“Mag-asawa tayo. Bakit kailangan mo ng kontrata?”
“Dahil may ginawa na kayong kontratang hindi ko pinirmahan.”
Nawalan siya ng maisagot.
Tumayo ako at nagpunta sa kuwarto.
Inilagay ko sa bag ang personal kong mga dokumento, laptop, bank records, at ilang damit.
Sinundan ako ni Rafael.
“Saan ka pupunta?”
“Sa lugar na hindi mo maaaring pasukin ang bag at cellphone ko.”
“Hindi ka aalis hangga’t hindi natin naaayos ito.”
Humarap ako sa kanya.
“Rafael, kung pipigilan mo akong lumabas, tatawag ako ng tulong.”
Ilang segundo kaming nagtitigan.
Pagkatapos, umatras siya.
Mula sa sala, narinig ko ang boses ng biyenan ko.
“Hayaan mo siyang umalis! Babalik din iyan kapag wala nang mapuntahan!”
Hindi na ako lumingon.
May sariling trabaho ako.
May sarili akong ipon.
At may pinsan akong ilang taon nang nagsasabing puwede akong manatili sa bahay niya kung kailangan ko.
Ang totoo, matagal na akong may mapupuntahan.
Takot lamang akong amining wala na akong dahilan para manatili.
Kinagabihan, nakituloy ako kay Mia sa Imus.
Hindi siya nagulat nang makita akong may dalang malaking bag.
Tinulungan niya akong maghanda ng pagkain bago nagtanong.
“Sa wakas?”
Napaluha ako.
“Sa wakas.”
Alam ni Mia ang ilang nangyari sa pagsasama namin.
Siya ang nakakita sa akin noong nilagnat ako ngunit pinilit pa rin ni Mama Erlinda na magluto para sa mga bisita.
Siya rin ang nakarinig nang pagsabihan ako ni Rafael na huwag bumili ng bagong sapatos kahit tatlong taon na ang gamit ko, samantalang bumili siya ng mamahaling relo para sa sarili.
Hindi ko lang sa kanya naikuwento ang lahat.
Nahihiya ako noon.
Pero ngayong gabi, wala na akong lakas para pagtakpan sila.
Ipinakita ko kay Mia ang mga screenshot at dokumento.
“Peke ang pirma,” sabi ko.
Napatayo siya.
“Lena, hindi na simpleng away-pamilya ito. Kailangan mo ng abogado.”
Tumango ako.
Kinabukasan, alas-otso pa lang, tumawag ako sa bangko upang iulat ang posibleng pagtatangkang gamitin ang aking account nang walang pahintulot.
Humingi ako ng gabay tungkol sa pagpapalakas ng seguridad ng online banking, pagbabago ng mga password, at pagsusuri ng anumang kahina-hinalang transaksiyon.
Tiniyak kong walang ibang taong may access sa telepono at mga verification code ko.
Nilinaw din ng bangko na hindi sapat ang isang papel na ipinakita lamang ng ibang tao upang awtomatikong makuha ang pera sa account ko.
Gayunman, pinayuhan nila akong pormal na idokumento ang pangyayari.
Sinunod ko iyon.
Pagkatapos, nagtungo kami ni Mia sa opisina ni Attorney Celeste Navarro, isang abogadang may karanasan sa mga usaping ari-arian at pamilya.
Matagal niyang sinuri ang mga dokumento.
Una niyang tiningnan ang pinagmulan ng kabayaran.
Nakita niya ang mga papeles ng mana mula sa aking ina, ang transfer certificate of title na nailipat sa pangalan ko, at ang mga rekord ng transaksiyon para sa right-of-way.
“Hindi ito simpleng pera mula sa sahod ninyong mag-asawa,” paliwanag niya. “May malinaw itong pinagmulan bilang minanang ari-arian. Mahalaga ang dokumentasyon para maprotektahan ang karapatan mo.”
Pagkatapos, tiningnan niya ang litrato ng Special Power of Attorney.
May pangalan ko.
May pirma.
May notarial seal.
At may nakasaad na awtoridad na hindi ko kailanman ibinigay.
“Hindi sapat na sabihing peke ito,” sabi ni Attorney Celeste. “Kailangan nating kumuha ng ebidensya at beripikahin ang notarization.”
Ipinakita ko ang company attendance record ko noong petsang nakalagay sa dokumento.
May biometric entry ako ng alas-siyete y medya ng umaga.
May attendance sa audit meeting.
May email mula sa supervisor ko at CCTV record na maaaring hilingin at mapreserba.
Buong araw akong nasa opisina sa Pasay.
Ang nakasulat naman sa pekeng kasulatan ay personal akong humarap sa isang notaryo sa Cavite noong tanghali.
“Magandang panimulang ebidensya ito,” sabi ng abogado.
Inihanda niya ang mga kinakailangang sulat upang matiyak ang tala ng notaryo at maipaalam sa nagpautang na tinututulan ko ang paggamit sa pangalan ko.
Hindi niya ako pinangakuang agad malulutas ang lahat.
Pero sa unang pagkakataon, may malinaw akong hakbang.
At iyon ang pinakaimportante sa akin.
Kinahapunan, tumawag ang isang lalaking nagpakilalang si Lorenzo Bautista.
Siya raw ang nagpautang kay Ate Joy.
Naging magalang ang tono niya noong una.
“Ma’am Elena, kailangan lang naming linawin ang obligasyong naka-address sa inyo.”
“Wala akong inutang sa inyo,” sagot ko.
“May authorization po kaming natanggap mula sa inyong asawa.”
“Hindi ko iyon pinirmahan. May abogado na akong kumakatawan sa akin. Maaari ninyong ipadala sa kanya ang mga dokumentong hawak ninyo.”
Natahimik siya.
Pagkatapos, nagbago ang boses niya.
“Ma’am, may nailabas na kaming ₱920,000. Hindi maliit na halaga iyon.”
“Naiintindihan ko. Pero hindi ako ang tumanggap ng pera.”
“Ang sabi ng asawa ninyo, alam ninyo ang lahat.”
“Hindi iyon totoo.”
Binigay ko ang contact details ni Attorney Celeste para maayos ang susunod na komunikasyon.
Nang matapos ang tawag, nanginginig ang kamay ko.
Hindi dahil natatakot akong mawalan ng pera.
Kundi dahil sa unti-unting paglilinaw kung gaano kalayo ang kayang gawin ng asawa ko nang hindi ako pinapaalam.
Ilang araw ang lumipas bago nakuha ang mas kumpletong kopya ng kasunduan mula sa panig ng nagpautang.
Doon lumitaw ang mas nakakabahalang detalye.
Hindi pala simpleng utang para sa pagpapaayos ng bahay.
May proyekto si Ate Joy na pagpaparenta ng mga bahay-bakasyunan sa Tagaytay.
Nagpasok siya ng pera sa isang maliit na negosyo kasama ang dalawang kakilala.
Nangako siyang makakapagpatayo sila ng mga unit bago sumapit ang peak season.
Pero nagkaproblema sa kontratista.
Naantala ang construction.
Nagkaroon ng reklamong hindi nabayarang materyales.
At habang tumataas ang utang, patuloy siyang nagpapakita sa social media ng marangyang buhay.
Ayaw niyang malaman ng pamilya ng asawa niya na nalulugi na ang negosyo.
Kaya lumapit siya kay Rafael.
Noong una, humingi lamang siya ng ₱300,000.
Wala raw siyang maibigay.
Pagkatapos, nalaman niyang may malaking kabayarang darating sa akin.
Doon nagsimula ang plano.
May sinulat silang authorization na parang ako mismo ang pumayag na gamitin ang pera ko.
Ipinakita nila iyon sa pribadong nagpautang.
Nang makuha ang unang ₱920,000, nangako silang mababayaran ang buong obligasyon kapag nailabas na ang kabayaran sa lupa.
Ang hindi nila inaasahan ay direktang mapupunta ang pera sa personal kong account at hindi nila iyon basta maililipat.
Kaya kailangan nila ang telepono ko.
Kaya nagmamadali si Mama Erlinda.
Kaya bigla akong pinagbantaan ng paghihiwalay.
Hindi dahil nag-aalala sila sa pamilya.
Kundi dahil mayroon silang utang na sinubukan nilang ipasagot sa akin.
Pagkalipas ng tatlong araw, nalaman namin ang isa pang mahalagang bagay.
Nang humiling si Attorney Celeste ng beripikasyon sa kaukulang tala ng notaryo, natuklasang ang notarial entry number na nakalagay sa dokumentong ipinakita ni Rafael ay tumutukoy sa ibang kasulatan.
Hindi rin nakita ang pangalan ko sa entry na kanilang tinukoy.
Hindi pa iyon ang pinal na pasya ng isang hukuman, pero malinaw na dahilan iyon upang masusing imbestigahan ang sinasabing notarization.
Nang marinig ko ang resulta, napahawak ako sa gilid ng mesa.
“Paano nila nagawang gamitin ang pangalan ko nang ganoon?”
“May mga taong umaasa na matatakot kang kumontra dahil pamilya mo sila,” sagot ng abogado.
Isang linggo matapos akong umalis, tumawag ang biyenan kong lalaki.
Si Mang Rolando.
Pitumpung taong gulang na siya, tahimik, at madalas nasa likod lang ng bahay upang mag-alaga ng mga halaman.
Hindi siya nakisali sa unang pagtatalo.
Akala ko wala siyang alam.
Pero mahina niyang sinabi sa telepono, “Lena, may kailangan akong aminin.”
Nakipagkita ako sa kanya sa isang maliit na karinderya malapit sa simbahan sa Bacoor.
May dala siyang brown envelope.
Sa loob ay mga kopya ng resibo at ilang lumang bank transfer confirmation.
“Anak,” sabi niya, “matagal ko nang nakikitang sobra ang pinapasan mo. Pero natakot akong magsalita.”
Hindi ko alam kung ano ang isasagot.
Ipinakita niya ang isang papel.
“Hindi ko alam noong una na ginagamit nila ang pangalan mo. Akala ko pumayag ka talagang tumulong kay Joy. Nang marinig kong may pekeng pirma, kinausap ko si Rafael.”
“Ano pong sabi niya?”
Tumingin siya sa mesa.
“Sinabi niyang hindi ka naman daw magrereklamo kapag nakita mong para sa pamilya.”
Napapikit ako.
“May isa pa akong nalaman,” dagdag niya.
Inilabas niya ang cellphone niya at ipinakita ang isang lumang mensahe mula kay Ate Joy.
Petsa: Agosto 2023.
Panahon iyon ng pagkakaospital ng nanay ko.
Nandoon ang pangalan ni Rafael.
At may halagang nakasulat.
₱180,000.
Naramdaman kong nanlamig ang mga daliri ko.
Naalala ko ang perang iyon.
Inilipat ko iyon kay Rafael noon dahil nasa ospital ako, pagod, at hindi ko maasikaso ang lahat ng bayarin.
Sinabi niyang siya na ang maglalakad ng kailangang deposit at ibang gastusin para kay Mama.
Pero pagkatapos ng dalawang araw, sinabi niyang nagkaroon ng problema sa pagproseso.
Kaya naghanap ako ng panibagong pera.
Nagbenta pa ako ng ilang alahas para mabayaran ang mga natitirang bill.
“Bakit po nasa mensahe ni Ate Joy ang halagang iyan?” tanong ko.
Hindi agad sumagot si Mang Rolando.
Nangingilid ang luha niya.
“Lena, noong panahon na kailangan ng nanay mo ng pera sa ospital, may utang na ring kailangang bayaran si Joy.”
Parang may mabigat na batong bumagsak sa dibdib ko.
“Hindi po…”
Hindi ko matapos ang pangungusap.
Dahan-dahang itinulak ni Mang Rolando sa akin ang isa pang papel.
Isang kopya ng mensaheng ipinadala ni Rafael sa kapatid niya.
“Nakuha ko na kay Lena ang ₱180,000. Gamitin mo muna. Sabihin ko na lang sa kanya na na-delay ang bayad sa ospital.”
Hindi ko na narinig ang ingay sa karinderya.
Hindi ko na napansin ang mga taong dumaraan sa labas.
Ang nakikita ko na lamang ay ang petsa sa mensahe.
Iyon ang araw na nasa ospital ang nanay ko.
Ang araw na hawak ko ang kamay niya habang umiiyak ako dahil hindi ko alam kung saan kukuha ng dagdag na pambayad.
At sa araw na iyon, ang asawa ko pala ay abala sa pagliligtas sa negosyo ng kapatid niya gamit ang perang ipinagkatiwala ko para kay Mama.
“May iba pa bang alam si Rafael?” nanginginig kong tanong.
Napayuko si Mang Rolando.
“Lahat, anak.”
Doon ako tuluyang napaiyak.
Hindi dahil sa ₱180,000.
Kundi dahil sa loob ng tatlong taon, pinaniwala ako ng asawa kong nagkulang ako sa pag-aalaga sa sarili kong ina.
Habang siya pala ang naglihim ng perang dapat sana’y nakatulong sa amin.
At nang gabing iyon, nakatanggap ako ng mensahe mula kay Rafael.
“Bumalik ka na. Huwag mong sirain ang pamilya dahil lang sa pera.”
Matagal kong tinitigan ang mga salitang iyon.
Pagkatapos, binuksan ko ang folder na matagal ko nang inihanda.
At sa unang pagkakataon, alam ko na ang eksaktong sagot na ibibigay ko sa kanya.
