SA HARAP NG MGA BISITA, SINUBUKAN NG AKING INA NA PALAYASIN AKO SA SARILI KONG ARI-ARIAN
BAHAGI 3 — SA HARAP NG MGA BISITA, SINUBUKAN NG AKING INA NA PALAYASIN AKO SA SARILI KONG ARI-ARIAN
Tatlong araw akong halos hindi makatulog matapos makita ang tarpaulin.
Hindi dahil natatakot akong mawalan ng bahay.
Mayroon akong titulo.
Mayroon akong mga resibo.
Mayroon akong abogado.
Ang hindi ko matanggap ay kung paano nagawang magplano ng sarili kong ina na ilipat sa ibang tao ang ari-ariang pinaghirapan naming mag-asawa.
At kung paano niya nagawang gamitin ang mga anak ko bilang dahilan upang mailayo ako sa bahay habang isinasagawa nila ang kanilang plano.
Noong Huwebes ng umaga, tinawagan ako ni Atty. Rafael.
“Maribel, may magandang balita at may kailangang paghandaan.”
“Ano po iyon?”
“Nakuha na natin ang certified true copy ng titulo. Nasa pangalan mo pa rin ang property. Wala tayong nakitang rehistradong paglilipat ng pagmamay-ari.”
Napabuntong-hininga ako.
“Salamat naman.”
“Pero mayroon pang problema. Lumalabas sa impormasyong ibinigay ng broker na umaasa ang buyer sa dokumentong sinasabing pinirmahan mo. Kailangang maipaliwanag natin nang malinaw na hindi mo ito kinikilala.”
“Puwede ba silang makulong?”
“Hindi tayo magpapasya niyan. Kung mapatunayan ang pamemeke o panlilinlang, maaari tayong magsampa ng kaukulang reklamo. Ngunit kailangan nating mag-ingat sa bawat hakbang.”
Tumango ako kahit hindi niya ako nakikita.
Sa mga nakaraang taon, nasanay akong palampasin ang kasinungalingan ng pamilya ko.
Ngunit ngayon, hindi lamang paggalang sa sarili ang nakataya.
Pati seguridad ng mga anak ko.
“Attorney, gusto kong pumunta sa bahay ngayong Biyernes.”
“Puwede. Sasamahan kita kapag kailangan. At mas mabuting may kumpletong dokumento ka.”
“May isa pa po akong pakiusap.”
“Ano iyon?”
“Gusto kong makita mismo ng pamilya ko na hindi ko na hahayaang gawin nila ito.”
Sandaling natahimik ang abogado.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Maribel, siguraduhin mong ang layunin mo ay protektahan ang karapatan mo, hindi gumawa ng gulo. Hayaan mong dokumento at katotohanan ang magsalita.”
Iyon mismo ang balak kong gawin.
Kinagabihan, habang naghahanda kami ng mga gamit, napansin ni Sofia na naglalagay ako ng mga swimsuit sa maleta.
“Mommy, saan tayo pupunta?”
“Sa dagat.”
Nanlaki ang kaniyang mga mata.
“Sa Laiya?”
“Oo, anak.”
“Pero sabi ni Lola, hindi tayo puwede.”
Lumapit ako at lumuhod sa harapan niya.
“May gusto akong ipaliwanag sa iyo.”
Umupo rin si Nico sa tabi namin.
“Ang bahay sa Laiya ay binili namin ng Daddy ninyo maraming taon na ang nakalipas.”
“Talaga?” tanong ni Nico.
“Oo. Kaya hindi kayo bisita roon. Bahagi iyon ng ipinundar namin para sa kinabukasan ninyo.”
Tahimik si Sofia.
Pagkatapos ay tinanong niya:
“Kung atin pala iyon, bakit sinabi ni Lola na hindi tayo puwedeng pumunta?”
Iyon ang tanong na pinakamahirap sagutin.
“Dahil may mga matatandang nagkakamali, anak. At minsan, kailangan nating ipaalala sa kanila na hindi tama ang ginagawa nila.”
“Magagalit po ba si Lola?”
“Posible.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Pero hindi natin kailangang maging masama para ipagtanggol ang tama.”
Yumakap siya sa akin.
“Mommy, gusto ko lang namang makita ulit ang lugar kung saan kami naglalaro ni Daddy.”
Hindi ko napigilan ang luha ko.
Sa pagkakataong iyon, nangako ako sa sarili kong hindi na magiging dahilan ang kagustuhan ng ibang tao upang iparamdam sa mga anak kong wala silang halaga.
Biyernes ng hapon, umalis kami mula Quezon City.
Sa loob ng sasakyan, kumakanta si Nico habang nakatingin sa mga bundok.
Si Sofia naman ay may hawak na lumang larawan ni Daniel.
Nasa litrato silang tatlo sa tabi ng swimming pool.
“Mommy, puwede ba nating kunan ng bagong picture ang parehong lugar?”
“Puweng-puwede.”
“Para kapag malaki na kami, may before and after.”
Napangiti ako.
Hindi nila alam kung gaano kahalaga sa akin ang simpleng hiling na iyon.
Bandang alas-kuwatro ng hapon, nakarating kami sa beach property.
Sinalubong kami ni Mang Ruben.
“Ma'am Maribel, salamat po at dumating kayo.”
Bakas sa kaniyang mukha ang pag-aalala.
“Ayos lang ba ang lahat?”
“Opo, Ma'am. Hindi ko po pinapasok ang mga bagong supplier matapos ang bilin ninyo. Pero bukas ng umaga raw darating ang pamilya ninyo.”
“Tama lang ang ginawa ninyo.”
Ipinakita niya sa akin ang tarpaulin na kanilang iniwan.
Kinuha ko ito at maingat na itinupi.
Hindi ko iyon itinapon.
Maaaring kailanganin ko bilang ebidensiya.
Pagkatapos, pumasok kami sa bahay.
Amoy dagat pa rin ang sala.
Nandoon ang lumang kahoy na mesa.
Nandoon ang mga larawang nakasabit sa dingding.
At sa may hagdanan, naroon pa rin ang mga marka ng taas ng mga anak ko.
May maliit na guhit para kay Sofia noong anim na taong gulang siya.
May isa para kay Nico noong apat.
At sa tabi, may sulat-kamay ni Daniel.
“Lumaki kayong mabubuti, hindi lamang matataas.”
Hinaplos ko ang mga letra.
Pitong taon na siyang wala.
Ngunit parang naroon pa rin ang boses niya.
“Mommy!”
Napalingon ako.
Nakatayo si Nico sa pintuan ng kuwarto.
“May nakita akong lumang laruan ko!”
Tumakbo siya palapit, bitbit ang maliit na plastik na bangka.
Natawa ako.
“Akala ko nawala na iyan.”
“Hindi! Nandito lang pala!”
Sa unang pagkakataon matapos ang ilang linggo, naramdaman kong gumaan ang dibdib ko.
Nagpalipas kami ng gabi sa bahay.
Nagluto ako ng sinigang na hipon.
Naglaro ang mga bata ng board game.
At bago matulog, magkasama naming pinanood ang lumang video ni Daniel na nagtuturo kay Nico na lumangoy.
“Kapag natakot ka, anak,” sabi ni Daniel sa video, “huwag kang magpapanik. Huminga ka muna. Nandito lang si Daddy.”
Tahimik akong umiyak nang matulog na ang mga bata.
Hindi ko kayang ibalik ang ama nila.
Ngunit kaya kong panatilihing ligtas ang mga alaalang iniwan niya.
Kinabukasan, maagang nagising si Sofia.
“Mommy, puwede na po kaming lumangoy?”
“Oo. Pero mag-almusal muna kayo.”
Pagsapit ng alas-nuwebe, masaya nang naglalaro sa swimming pool ang mga bata habang nakabantay ako.
Maliwanag ang araw.
Mahina ang hangin.
At sa loob ng ilang minuto, nakalimutan ko ang lahat ng problemang naghihintay.
Hanggang sa makarinig kami ng sunod-sunod na busina.
Tatlong sasakyan ang pumasok sa driveway.
Isang puting SUV.
Isang itim na van.
At isang mamahaling pickup truck.
Agad kong nakilala ang sasakyan ng ina ko.
Sunod-sunod na bumaba ang mga kamag-anak.
Nandoon si Vanessa at ang asawa niyang si Adrian.
Kasama nila ang mga biyenan ni Vanessa na sina Mr. Roberto at Mrs. Celeste Villareal.
May mga pinsan, tiyuhin, at ilang hindi ko kilalang bisita.
Halos dalawampung tao sila.
May dalang mga maleta, kahon ng pagkain, at mamahaling alak.
Nang makita ako ni Mama sa tabi ng pool, bigla siyang natigilan.
“MARIBEL!”
Tumayo ako.
“Magandang umaga, Ma.”
Naglakad siya nang mabilis palapit.
“Ano ang ginagawa mo rito?”
“Nagbabakasyon kasama ang mga anak ko.”
“Hindi ba sinabi kong wala kayong kuwarto?”
Narinig iyon ni Sofia.
Biglang tumigil ang kaniyang paglalaro.
“Lola, puwede naman po kaming—”
“Huwag kang sumabat sa usapan ng matatanda!” sigaw ni Mama.
Napaatras ang anak ko.
Agad akong lumapit sa gilid ng pool.
“Sofia, Nico, manatili muna kayo roon. Ako na ang bahala.”
Huminga ako nang malalim.
“Ma, huwag ninyong sigawan ang anak ko.”
“Kung hindi mo sila dinala rito, wala sanang problema!”
Sumingit si Vanessa.
“Ate, grabe ka naman! Alam mong nandito ang mga biyenan ko. Bakit kailangan mong gumawa ng eksena?”
Napatingin ako sa mga bisita.
Ang ilan ay halatang hindi komportable.
Si Mrs. Celeste naman ay nakakunot ang noo.
“Lourdes,” mahina niyang sabi, “akala ko exclusive family vacation ito?”
“Oo naman, Celeste,” mabilis na sagot ni Mama. “May kaunting hindi pagkakaunawaan lang.”
Itinuro niya ako.
“Anak ko iyan. Sinabihan ko nang huwag pumunta, pero matigas ang ulo.”
Tumawa nang bahagya si Adrian.
“Baka akala niya puwede siyang basta na lang sumulpot.”
Tumingin ako sa kaniya.
“Adrian, huwag kang makialam.”
“Aba, Ate Maribel, kalma lang. Hindi naman sa iyo ang buong resort.”
Biglang natahimik ang paligid.
Tumingin ako sa kaniya.
“Ulitin mo.”
“Ang sabi ko, hindi mo puwedeng angkinin ang family property.”
Lumapit si Vanessa at ngumisi.
“Alam mo, Ate, mas mabuting umalis ka na habang hindi pa nakakahiya.”
“Kanino ako nakakahiya?”
“Sa amin!”
“Mahalaga pala sa inyo ang kahihiyan?”
Napatingin ang lahat.
Inilapag ko ang aking tasa ng kape.
“Kung ganoon, bakit ninyo pinapapasok ang mga taong hindi ko inanyayahan sa property ko?”
Natawa si Mama.
“Property mo? Maribel, huwag kang magsalita na parang hindi tayo pamilya!”
“Pamilya tayo. Pero hindi ibig sabihin niyon na puwede ninyong kunin ang ari-arian ko.”
Nagtaas ng boses si Vanessa.
“Si Papa ang bumili ng bahay na ito noon!”
“Tama.”
“Kaya family property ito!”
“Hindi.”
Kinuha ko ang asul na folder sa mesa.
“Binili ko ito kay Papa sampung taon na ang nakalipas. May kasulatan, bayad, at titulo.”
Binuksan ko ang folder.
“Naipaliwanag ko na iyan sa inyo noon.”
Biglang namutla si Mama.
Ngunit mabilis siyang nakabawi.
“Hindi mo kailangang ilabas ang mga papel na iyan sa harap ng mga bisita!”
“Bakit, Ma? Natatakot ba kayong malaman nila kung sino talaga ang may-ari?”
Sumingit si Mr. Roberto.
“Sandali. Akala namin pag-aari ito ni Lourdes.”
Walang sumagot.
Tumingin siya kay Vanessa.
“Vanessa, sinabi mo sa amin na ililipat na sa inyong mag-asawa ang property.”
Napahigpit ang hawak ni Vanessa sa kaniyang handbag.
“Papa Roberto, hindi naman ganoon kasimple—”
“May dokumento ba kayong nagpapatunay?”
Iniabot ko ang kopya ng titulo.
“Narito po ang kasalukuyang dokumento mula sa Registry of Deeds.”
Sinuri niya iyon.
Habang binabasa niya ang pangalan ko, unti-unting nagbago ang kaniyang mukha.
“Maribel Santos?”
“Opo.”
“Tanging ikaw ang nakapangalan?”
“Opo.”
Napatingin siya sa aking ina.
“Lourdes, bakit mo sinabing ikaw ang may-ari?”
Bago makasagot si Mama, biglang nagsalita si Adrian.
“Walang problema. May Special Power of Attorney naman kami.”
Parang huminto ang oras.
Napalingon ako sa kaniya.
“Anong Special Power of Attorney?”
Tumitig siya sa akin.
“Yung pinirmahan mo.”
“Ako?”
“Oo. Alam mo iyon.”
Lumabas si Vanessa ng isang sobre mula sa kaniyang bag.
“Ate, kung ayaw mong mapahiya, mas mabuting huwag mo nang palakihin ito.”
Kinuha niya ang dokumento.
Ipinakita niya ito sa mga bisita.
“Narito ang patunay na pumayag siyang ipagkatiwala kay Mama ang transaksiyon.”
Tahimik akong tumingin sa papel.
Parehong dokumento iyon na nakita ko sa litrato ni Mang Ruben.
Ngunit ngayon, may dagdag itong dalawang pahina.
At sa huling pahina, may nakasulat na halaga.
₱23,000,000.
Hindi lamang awtorisasyon ang inihanda nila.
May nakahanda na rin silang kasunduan para sa pagbebenta.
“Vanessa,” mahinahon kong sabi, “saan ninyo nakuha ang pirma ko?”
“Pirma mo iyan, Ate. Huwag kang magpanggap.”
“Hindi ako pumirma niyan.”
Napangisi si Adrian.
“Kung talagang hindi, patunayan mo.”
Hindi ko na kailangang sumigaw.
Kinuha ko ang aking telepono.
Tumawag ako kay Atty. Rafael.
“Attorney, narito na sila. At ipinapakita nila ang dokumento.”
“Paparating na ako sa gate,” sagot niya.
Makalipas ang ilang minuto, pumasok ang isang kulay-abong sasakyan.
Bumaba si Atty. Rafael kasama ang kaniyang legal assistant.
Nagpakilala siya sa lahat.
“Magandang umaga. Ako si Atty. Rafael Mendoza, abogado ni Mrs. Maribel Santos.”
Biglang nawala ang ngiti ni Vanessa.
“Ate, bakit may abogado?”
“Dahil may mga bagay na kailangang linawin.”
Kinuha ni Atty. Rafael ang dokumentong iniabot ni Adrian at sinuri ang kopya.
“May ilang tanong kami tungkol sa pinagmulan nito.”
Nagkibit-balikat si Adrian.
“Legal naman iyan.”
“Kung ganoon, makatutulong kung maipapakita ninyo ang orihinal at ang notarial details.”
Sumabat ang ina ko.
“Attorney, problema lang ito sa pamilya. Hindi na kailangang palakihin.”
Magalang na tumingin sa kaniya si Atty. Rafael.
“Ma'am Lourdes, may kasamang third-party buyer at malaking halagang pinag-uusapan. Hindi na ito simpleng hindi pagkakaunawaan tungkol sa kuwarto.”
Tahimik ang lahat.
Inilabas ng abogado ang nakasulat kong pahayag at ang mga dokumentong nagpapatunay ng pagmamay-ari.
“Malinaw ang posisyon ng aming kliyente. Hindi niya pinahintulutan ang sinuman na ibenta ang property.”
Biglang nagsalita si Mrs. Celeste.
“Vanessa, may sinabi kang malapit nang maging sa inyo ang resort. Nakapag-imbita ka pa ng mga tao para sa turnover.”
Hindi sumagot si Vanessa.
Lumapit naman si Mr. Roberto sa anak niyang si Adrian.
“May kailangan kang ipaliwanag.”
“Dad, maaayos namin ito.”
“Ano ang aayusin ninyo?”
Napailing siya.
“May ipinangako kang property bilang bahagi ng plano para mabayaran ang mga utang ninyo!”
Nagsimulang magbulungan ang mga kamag-anak.
Ngunit hindi pa roon natapos ang lahat.
Biglang tumunog ang telepono ni Adrian.
Tiningnan niya ang screen.
Namuti ang kaniyang mga labi.
“Hindi ngayon,” bulong niya.
Ngunit sumagot pa rin siya.
“Hello?”
Mula sa kinatatayuan ko, narinig ko ang boses ng isang lalaki.
“Nasa property na kami. Nasaan kayo? Kailangan nating pirmahan ang final agreement ngayon. Nagbigay na kami ng reservation money!”
Napatingin si Adrian sa akin.
At sa pagkakataong iyon, malinaw kong nakita ang takot sa kaniyang mga mata.
Lumapit ako.
“Adrian, sino iyan?”
Hindi siya sumagot.
Kaya nagsalita ako nang sapat ang lakas upang marinig ng lahat.
“Kung iyan ang buyer na binentahan ninyo ng bahay ko, sabihin mong pumasok siya.”
Nagulat si Mama.
“Maribel, huwag!”
Ngunit huli na.
Ilang minuto ang lumipas, isa pang sasakyan ang huminto sa gate.
Bumaba ang isang lalaking may hawak na leather briefcase.
Kasama niya ang isang babaeng may dalang folder.
Lumapit ang lalaki at nagpakilala.
“Magandang umaga. Ako si Mr. Enrique Salazar. Nandito kami para sa property turnover.”
Tumingin siya kay Vanessa.
“Mrs. Villareal, dala namin ang mga dokumentong ipinangako ninyo.”
Pagkatapos ay ibinaling niya ang tingin sa akin.
“Pasensiya na po, sino kayo?”
Diretso akong sumagot.
“Ako ang tunay na may-ari ng bahay na binayaran ninyo.”
Napatigil siya.
“Ano?”
Iniabot niya sa akin ang isang kopya ng kaniyang kasunduan.
At nang makita ko ang unang pahina, halos hindi ako makapaniwala.
Hindi lamang pirma ko ang ginamit nila.
May nakalagay pang bank account kung saan dapat ipasok ang natitirang bayad.
Nasa pangalan ni Vanessa.
Ngunit mas nakakagulat ang ikalawang pahina.
May nakasaad doon na pagkatapos maibigay ang bayad, kailangang umalis ang lahat ng kasalukuyang nakatira o gumagamit sa bahay.
Kasama ang pangalan ko.
Kasama ang mga anak ko.
At may isang linyang nakabilog sa pulang tinta:
“THE CURRENT OWNER SHALL VACATE THE PROPERTY IMMEDIATELY UPON RECEIPT OF FINAL PAYMENT.”
Tumingin ako sa sarili kong ina.
“Ma, alam ninyo ba ito?”
Hindi siya makatingin nang diretso.
“Maribel, makinig ka muna—”
“Alam ninyo bang balak nilang paalisin ako at ang mga anak ko sa sarili naming bahay?”
Namumuo ang luha sa kaniyang mga mata.
“Anak, kailangan kasi ng kapatid mo ang pera.”
“AT KAYA NINYO KAMING IPINAGPALIT?”
Natahimik ang lahat.
At bago pa ako muling makapagsalita, biglang lumapit si Sofia mula sa swimming pool.
Basa pa ang kaniyang buhok.
Nanginginig ang kaniyang maliit na mga kamay.
Tumingin siya sa lola niya.
“Lola, kung kailangan po ni Tita Vanessa ng pera, bakit po ninyo gustong ibenta ang bahay na iniwan ni Daddy para sa amin?”
Walang sumagot.
Ngunit ang sumunod niyang tanong ang tuluyang nagpabagsak sa katahimikan.
“LOLA, GALIT PO BA KAYO SA AMIN DAHIL WALA NA KAMING DADDY NA MAGTATANGGOL SA AMIN?”