“Marco, tapos na tayo.” Itinaas ko ang ulo mula sa reviewer ko at malamig na tumingin sa lalaking nakatayo sa harap ng desk ko.
“Marco, tapos na tayo.”
Itinaas ko ang ulo mula sa reviewer ko at malamig na tumingin sa lalaking nakatayo sa harap ng desk ko.
Parang narinig ni Marco Villanueva ang pinakanakakatawang biro sa buong mundo.
“Dahil lang hindi ako sumama sa family dinner ninyo?”
Napatawa siya nang walang saya.
“Sinabi ko na sa’yo, kailangan lang ako ni Bianca noong gabing iyon.”
“Naghiwalay ang mga magulang niya. Mag-isa siya sa condo, umiiyak, at walang makausap. Kaibigan niya ako. Ano bang masama kung pinuntahan ko siya?”
Maraming masama.
Pero wala na akong lakas para isa-isahin pa iyon.
Hindi lang naman tungkol sa isang gabing iyon ang lahat.
Hindi lang tungkol sa pagpunta niya kay Bianca.
Tungkol iyon sa tatlong taon na paulit-ulit niyang pinipili ang ibang tao habang inaasahang lagi akong mananatili sa likuran niya.
Tungkol iyon sa bawat pangakong binali niya.
Sa bawat pagkakataong kailangan ko siya pero may “emergency” si Bianca.
Sa bawat pagkakataong sinabi niyang ako ang magiging asawa niya balang araw, pero kapag nasaktan ako, ako pa rin ang kailangang umintindi.
Kaya ngumiti lang ako.
“Walang masama.”
Bahagyang lumuwag ang mukha niya.
Akala siguro niya susuko na naman ako.
Pero idinugtong ko:
“Kaya nga tinapos ko na ang engagement natin. Ngayon, puwede mo nang puntahan si Bianca kahit anong oras nang hindi mo kailangang magpaliwanag sa akin.”
Nawala ang ngiti niya.
“Isabella.”
Malamig ang boses niya.
“Huwag mong subukan ang pasensya ko.”
Sa likuran niya, marahang hinawakan ni Bianca Reyes ang manggas ng uniform niya.
“Marco, tama na.”
Mahina at nanginginig ang boses niya.
“Galit lang siguro si Bella. Kasalanan ko rin naman.”
Napayuko siya.
“Kung gusto niya… lalayo na lang ako sa’yo.”
Namula agad ang mga mata niya.
At gaya ng dati, sapat na iyon para magbago ang ekspresyon ni Marco.
Lumingon siya kay Bianca.
“Wala kang kasalanan.”
“Pero—”
“Sinabi kong wala.”
Lumambot ang boses niya.
“Huwag mong isipin ’yan. Nangako akong hindi kita pababayaan.”
Pagkatapos ay muli niya akong hinarap.
Nawala na ang lambing sa mga mata niya.
“Bella, bibigyan kita ng huling pagkakataon.”
“Lumapit ka rito.”
“Humingi ka ng tawad.”
Tiningnan ko siya nang ilang segundo.
Pagkatapos ay ibinalik ko ang tingin ko sa mock exam paper sa harap ko.
Sinagutan ko ang huling problem sa Calculus.
Isinara ko ang ballpen.
At sinabi:
“Hindi ko kailangan ang pagkakataon mo.”
“At huwag mo na akong bigyan ulit.”
Makalipas ang isang linggo, pumunta sina Marco at Bianca sa Boracay kasama ang ilang kaibigan nila.
Hindi ako kasama.
Dati, imposible iyon.
Kapag may lakad si Marco, ako ang nag-aayos ng itinerary.
Ako ang nagpapaalala sa flight schedule niya.
Ako ang nagdadala ng gamot niya dahil madalas sumakit ang tiyan niya.
Ako rin ang gumagawa ng reviewers niya para kahit nasa bakasyon siya, makapag-aral pa rin siya para sa entrance exams.
Pero ngayon?
Wala akong ginawa.
Nakita ko lang ang Instagram post niya kinagabihan.
Siyam na litrato.
Puting buhangin.
Asul na dagat.
Sunset cruise.
Beach club.
At sa halos bawat litrato, naroon si Bianca.
Sa isang larawan, nakasandal pa ang ulo nito sa balikat ni Marco.
Punô ng komento ang post.
“Bro, ito na ba talaga?”
“Bagong girlfriend reveal?”
“Mas bagay kayo ni Bianca!”
“At least hindi boring kasama!”
May nagkomento pa:
“Buti naman nag-upgrade ka, Marco.”
Nag-reply si Marco ng laughing emoji.
Hindi niya itinanggi.
Hindi rin niya kinumpirma.
Pinatay ko ang cellphone ko.
Tahimik ang mundo ko sa sumunod na mga araw.
Walang tumawag.
Walang nagtanong kung okay lang ako.
Marahil dahil alam nilang lahat kung gaano ko kamahal si Marco noon.
Mula Grade 10 hanggang Grade 12, halos umikot sa kanya ang buhay ko.
Kapag may exam siya, ako ang kinakabahan.
Kapag bumaba ang grades niya, ako ang gumagawa ng bagong study plan.
Kapag tinatamad siyang mag-review, ako ang naghahabol sa kanya sa library.
Minsan sinabi ko pa:
“Mas kinakabahan pa ako sa grades mo kaysa sa sarili kong grades.”
Pinagtawanan lang niya iyon.
At ngayon, siguro naghihintay ang lahat.
Naghihintay silang umiyak ako.
Naghihintay silang tawagan ko si Marco.
Naghihintay silang sabihin kong nagsisisi ako at gusto kong ibalik ang engagement.
Kahit ilang kaklase namin, may kakaibang tingin sa akin.
May awa.
May pang-uusisa.
At mayroon ding halatang pananabik na makakita ng drama.
Tanging seatmate kong si Camille ang nagtanong:
“Bella… okay ka lang ba talaga?”
Tumango ako.
“Okay lang.”
At totoo iyon.
Sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon, hindi ko kailangang bantayan ang buhay ng ibang tao.
Hindi ako nagpuyat para gumawa ng reviewer ni Marco.
Hindi ko inayos ang notes niya.
Hindi ko kinulit ang teachers tungkol sa topics na hindi niya naintindihan.
Hindi ko kailangang isipin kung makakapasa ba siya sa dream university niya.
Ginamit ko ang oras para sa sarili ko.
At doon ko napagtanto kung gaano karaming bagay ang isinakripisyo ko para sa isang taong akala niya obligasyon kong mahalin siya habambuhay.
Pagbalik ni Marco mula Boracay, may dala siyang pasalubong para sa buong barkada.
Pagdating niya sa desk ko, naglapag siya ng maliit na velvet box.
“Sa’yo.”
Binuksan ko iyon.
Isang mamahaling bracelet.
Dati, siguro kikiligin ako.
Ngayon, isinara ko lang ang kahon.
“Salamat, pero hindi ko kailangan.”
Kumunot ang noo niya.
“Galit ka pa rin?”
Hindi ako sumagot.
“Bella, tama na.”
May bahid na pagkainis ang boses niya.
“Hindi ba sobra na?”
Napatingin ang ilang kaklase namin.
Lumapit siya nang kaunti.
“Sinabi ko naman sa’yo. Huling beses na ’yon.”
“Kapag natapos na lahat ng drama na ito, ikaw pa rin naman ang pakakasalan ko.”
Doon ako napatingin sa kanya.
“Marco.”
“Ano?”
“Hindi mo ba talaga naiintindihan?”
Natahimik ang paligid.
“Tapos na tayo.”
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Isabella—”
“Wala nang engagement.”
“Wala nang kasal.”
“At higit sa lahat, wala ka nang karapatang magdesisyon kung kailan ako babalik sa’yo.”
Halos buong classroom ay nakatingin na sa amin.
Namula ang mukha ni Marco.
Bago pa siya makapagsalita, lumapit si Bianca.
“Bella, huwag naman ganito.”
Mahinahon ang boses niya.
“Talagang gusto lang makipag-ayos ni Marco.”
“Alam mo ba? Kahit nasa Boracay kami, lagi ka niyang nababanggit.”
Napangiti ako.
“Talaga?”
Tumango siya.
“Oo.”
“Tinatanong ba niya kung bakit hindi pa ako tumatawag para magmakaawang balikan niya ako?”
Natigilan si Bianca.
May ilang kaklase kaming napapigil ng tawa.
Agad na dumilim ang mukha ni Marco.
Kinuha niya ang bracelet at pilit na inilagay sa drawer ko.
“Ayokong makipagtalo sa’yo rito.”
“After class.”
“Pumunta ka sa rooftop.”
“Mag-usap tayo.”
Hindi ako sumagot.
Pagkatapos ng klase, umuwi ako.
Hindi ako pumunta sa rooftop.
Bandang alas-siyete ng gabi, habang nag-aaral ako sa library, sunod-sunod ang messages niya.
“Nasaan ka?”
“Isabella, isang oras na akong naghihintay.”
“May limang minuto ka.”
“Pumunta ka rito ngayon.”
Tiningnan ko ang screen.
Pagkatapos ay dinelete ko ang conversation.
At sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya—
binlock ko si Marco Villanueva.
Lumabas ang resulta ng final mock examinations makalipas ang ilang araw.
Rank 1 pa rin ako sa buong batch.
Si Marco?
Mula Top 20…
bumagsak siya sa Rank 143.
Pinakamababang ranking niya iyon mula Grade 10.
Wala na kasi ang reviewers ko.
Wala nang condensed notes.
Wala nang color-coded formulas.
Wala nang taong magpapaalala sa kanya na mag-aral imbes na maglaro o lumabas kasama ang barkada.
At higit sa lahat—
wala nang taong mag-aaral muna ng lesson para maituro iyon sa kanya sa pinakamadaling paraan.
Nang makita niya ang ranking, dumiretso siya sa desk ko.
BAM!
Ibinagsak niya ang test paper sa mesa.
“Ginawa mo ’to, ’di ba?”
Tahimik akong tumingin sa kanya.
“Alin?”
“Alam mo kung alin!”
Namumula siya sa galit.
“Sinadya mong hindi ako tulungan para bumagsak ako!”
“Gusto mong mapahiya ako!”
Mahinahon kong isinara ang librong binabasa ko.
“Grades mo ’yan.”
“Hindi ko responsibilidad.”
Parang hindi siya makapaniwala.
“Hindi mo responsibilidad?”
Napatawa siya.
“Tatlong taon mong sinasabi na mas mahalaga pa sa’yo ang grades ko kaysa sa sarili mong grades!”
“At ngayon sasabihin mong wala kang pakialam?”
“Dati iyon.”
“Ngayon wala na.”
Tumayo ako.
“Tumabi ka.”
“Hindi.”
Hinarangan niya ako.
“Tutulungan mo ako ulit.”
Napakunot ang noo ko.
“Ano?”
“Gagawa ka ulit ng reviewers.”
“Tutulungan mo akong habulin lahat ng lessons na hindi ko naintindihan.”
“Malapit na ang entrance exams. Wala tayong oras.”
Wala tayong oras.
Parang kami pa rin.
Parang natural lang na problema niya ang maging problema ko.
“Hindi.”
“Bella!”
“Bakit?”
Tumingin ako diretso sa mga mata niya.
“Hindi ka ba marunong mag-aral nang mag-isa?”
Biglang namula ang buong mukha niya.
Bago pa siya makasagot, dumating si Bianca.
“Marco, kalma lang.”
Hinawakan niya ang braso nito.
“Makakabawi ka pa.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Bella…”
“Alam kong galit ka pa.”
“Pero malapit na ang college entrance exams.”
“Puwede bang tulungan mo siya kahit ngayon lang?”
“Please?”
Bigla siyang yumuko na para bang magmamakaawa.
Agad akong umatras.
“Huwag.”
Napatingin siya sa akin.
“Hindi kita pinapakiusapan na magmakaawa.”
Kinuha ko ang bag ko.
“At wala rin akong obligasyong ayusin ang future niya.”
Iniwan ko silang dalawa.
Mula noon, nagsimulang mag-aral mag-isa si Marco.
Pero mahirap baguhin sa loob ng ilang linggo ang nakasanayan sa loob ng tatlong taon.
Bumaba pa rin ang scores niya.
Kasabay noon, lalong umiikli ang pasensya niya.
Si Bianca naman ay palaging nasa tabi niya.
Dinadalhan siya ng kape.
Inaalo siya kapag mababa ang score.
Pinupuri siya kahit hindi maganda ang resulta.
Sa paningin ng iba, mukha silang dalawang taong magkasamang lumalaban para sa kanilang pangarap.
At ako?
Ako ang “malamig na ex-fiancée.”
Ang babaeng diumano’y iniwan si Marco sa pinakamahalagang panahon ng buhay niya.
Wala akong pakialam.
Isang linggo na lang bago ang pinakamahalagang entrance examination namin.
Ayokong sayangin kahit isang minuto.
Isang Huwebes ng hapon, biglang bumuhos ang malakas na ulan sa Quezon City.
Nasa classroom ako at nagsasagot ng practice test nang pumasok si Adrian, matalik na kaibigan ni Marco.
“Bella.”
Hindi ako tumingala.
“Ano?”
“Pinapapunta ka ni Marco sa clinic.”
“Busy ako.”
“May sakit si Bianca.”
Huminga nang malalim si Adrian.
“Nilalagnat siya. Halos hindi makausap nang maayos.”
“Masama ang mood ni Marco. Puntahan mo na lang.”
Hindi ko ibinaba ang ballpen.
“Kung masama ang mood niya, hindi ba mas magandang doktor ang hanapin niya?”
Natigilan si Adrian.
Pagkatapos ay nainis.
“Grabe ka naman.”
“Pinapapunta ka lang ni Marco dahil binibigyan ka niya ng chance!”
Doon ako tumingin sa kanya.
“Chance para saan?”
“Para makipag-ayos!”
“Alam niyang mahal mo pa siya. Kaya huwag ka nang mag-inarte.”
Natahimik ako.
So iyon pala ang iniisip ni Marco.
Akala niya nagkukunwari lang ako.
Akala niya naghihintay lang ako na suyuin niya.
Akala niya kapag tinawag niya ako, babalik ako.
“Sabihin mo sa kanya,” mahinahon kong sabi, “naubos na ang chances niya.”
Hindi na bumalik si Marco sa classroom buong gabing iyon.
Kasama raw niya si Bianca sa clinic.
Kinabukasan, pagpasok ko pa lang sa classroom, hinarangan na niya ako.
Mukha siyang hindi natulog.
Gusot ang buhok.
Namumula ang mga mata.
Pero ang tingin niya sa akin ay pareho pa rin.
Parang siya ang may karapatang magalit.
“Bakit hindi ka pumunta kahapon?”
Hindi ako sumagot.
Inilapag ko ang bag ko.
Bigla niyang hinawakan ang pulsuhan ko.
“Tinatanong kita.”
“Bitawan mo ako.”
“Sumagot ka muna.”
Napatingin ang buong classroom.
Tumayo si Bianca mula sa upuan niya.
Maputla pa rin ang mukha nito.
“Marco, huwag.”
“Nasasaktan mo si Bella.”
“Nasasaktan?”
Mapait na tumawa si Marco.
“Siya pa ang nasasaktan?”
Humigpit ang hawak niya.
Napangiwi ako.
“Marco, masakit.”
Lumapit siya.
“Kung ayaw mong masaktan, matuto kang makinig.”
Napatitig ako sa kanya.
“Kahapon, umabot sa halos forty degrees ang lagnat ni Bianca.”
“Alam mo ba kung gaano ako nag-alala?”
“Ano naman ang kinalaman ko roon?”
“Marami.”
Tumigas ang mukha niya.
“Pinapunta kita dahil gusto kong humingi ka ng tawad sa kanya.”
Hindi ako agad nakapagsalita.
Akala ko mali ang narinig ko.
“Ano?”
“Humingi ka ng tawad kay Bianca.”
“Bakit ako hihingi ng tawad?”
Doon siya tuluyang napuno.
“Dahil kasalanan mo kung bakit siya nagkasakit!”
Biglang natahimik ang buong classroom.
Pati tunog ng ulan sa labas ay tila lumakas.
Tinitigan ko siya.
“Ulitin mo.”
“Kung hindi ka nakipaghiwalay sa akin, hindi sana nag-aalala si Bianca.”
“Hindi sana siya nagiguilty.”
“Hindi sana siya naglakad sa ulan kahapon habang umiiyak.”
“Hindi sana siya nilagnat!”
Hindi ako makapaniwala.
Sa likuran niya, namumula ang mga mata ni Bianca.
Mahina itong nagsalita:
“Marco, tama na… huwag mo nang sabihin.”
Pero lalo lang siyang nagalit.
“Hindi. Kailangang malaman niya.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Humingi ka ng tawad kay Bianca ngayon.”
“Kapag ginawa mo iyon, kakalimutan ko lahat ng ginawa mo nitong mga nakaraang linggo.”
“Pati engagement natin, maaari pa nating pag-usapan.”
Napatawa ako.
Mahina lang.
Pero sapat para magbago ang mukha niya.
“Ano’ng nakakatawa?”
Tumingin ako sa kamay niyang nakahawak pa rin sa pulsuhan ko.
Pagkatapos ay tumingin ako sa mga mata niya.
“Marco…”
“Sa tingin mo ba talaga kaya mo pa akong takutin?”
Bago pa siya makasagot, biglang bumukas ang pinto ng classroom.
Pumasok ang principal kasama ang guidance counselor at isang lalaking naka-dark suit na hindi ko pa nakikita kailanman.
Tahimik silang lahat.
Seryoso ang mga mukha.
Diretsong tumingin ang principal kay Marco.
“Mr. Villanueva.”
Unti-unting binitawan ni Marco ang kamay ko.
“Sir?”
“Sumama ka sa amin.”
Napalunok siya.
“Bakit po?”
Hindi sumagot agad ang principal.
Sa halip, tumingin siya kay Bianca.
Pagkatapos ay tumingin sa akin.
At saka niya inilapag sa teacher’s table ang isang brown envelope.
May pangalan ko sa ibabaw.
ISABELLA SANTOS.
Nanigas ako.
Hindi ko alam kung ano iyon.
Pero si Marco—
sa sandaling makita niya ang maliit na logo sa sulok ng envelope—
biglang namutla.
At sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya…
nakita kong tunay na natakot si Marco Villanueva.
BAHAGI 2 — ANG LIHIM SA LOOB NG SOBRE
Hindi gumalaw si Marco.
Hindi rin ako.
Sa loob ng ilang segundo, tanging tunog ng ulan na humahampas sa mga bintana ng classroom ang maririnig.
Pero ang pinakanakapagtataka sa lahat ay ang mukha ni Marco.
Kanina lamang, galit na galit siya.
Kanina lamang, hawak niya ang pulsuhan ko na para bang may karapatan siyang utusan ako.
Ngayon, namumutla siya.
At ang mga mata niya ay nakatutok lamang sa brown envelope na nakapatong sa teacher’s table.
Napansin iyon ng principal.
“Mr. Villanueva?”
Napakurap si Marco.
“Opo, Sir?”
“May problema ba?”
“W-Wala po.”
Mabilis niyang ibinaling ang tingin.
Pero huli na.
Nakita ko iyon.
Takot.
Hindi simpleng kaba.
Takot talaga.
Lumapit sa akin ang guidance counselor.
“Isabella, para sa’yo ito.”
Iniabot niya ang sobre.
Kinuha ko iyon.
May logo ng isang private university sa Maynila sa kaliwang sulok.
University of San Aurelio.
Isa iyon sa pinakamahirap pasukang unibersidad sa bansa, at ilang buwan na ang nakalipas, lihim akong nag-apply para sa kanilang academic scholarship program.
Hindi ko sinabi kay Marco.
Sa totoo lang, halos nakalimutan ko na rin iyon.
Binuksan ko ang envelope.
Unang lumabas ang isang formal letter.
Binasa ko ang unang linya.
At natigilan ako.
“Congratulations, Ms. Isabella Santos…”
Hindi ko na agad narinig ang ibang ingay sa paligid.
Tinanggap ako.
Hindi lamang iyon.
Full academic scholarship.
Tuition.
Laboratory fees.
Allowance.
Dormitory assistance.
At isang guaranteed slot sa kanilang accelerated pre-med program.
Napahawak sa bibig si Camille.
“Bella!”
Nagsimulang magbulungan ang buong classroom.
“Full scholarship?”
“Grabe…”
“San Aurelio?”
“Hindi ba sobrang hirap makapasok doon?”
Pero hindi ako nakatingin sa kanila.
Nakatitig ako kay Marco.
Dahil hindi pa rin nawawala ang takot sa mukha niya.
At doon ko napagtanto—
hindi ito ang kinatatakutan niya.
May iba pa.
May isa pang papel sa loob ng envelope.
Kinuha iyon ng guidance counselor.
“Isabella,” maingat niyang sabi, “may isa pang dahilan kung bakit kami pumunta rito.”
Tahimik ang lahat.
“May irregularity na nakita sa scholarship examination records.”
Kumunot ang noo ko.
“Anong irregularity po?”
Hindi siya agad sumagot.
Sa halip, tumingin siya kay Marco.
At doon tuluyang nawala ang kulay sa mukha nito.
“Sir…”
Mahina ang boses niya.
“Pwede po bang sa office na lang natin pag-usapan?”
Tumigas ang mukha ng principal.
“Bakit?”
Hindi makasagot si Marco.
Dahan-dahang inilabas ng guidance counselor ang ilang printed screenshots.
“May anonymous email na ipinadala sa admissions office ng University of San Aurelio tatlong linggo matapos ang scholarship examination.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
“Ano pong email?”
Iniabot niya sa akin ang papel.
At parang may kung anong malamig na bagay na bumagsak sa sikmura ko.
Nakasulat doon:
ISABELLA SANTOS RECEIVED UNAUTHORIZED ACCESS TO EXAM MATERIALS BEFORE THE SCHOLARSHIP TEST.
May kasamang screenshots.
Mga litrato ng reviewers ko.
Mga notes ko.
At screenshots ng private messages na para bang ako mismo ang umaamin na nakakuha ako ng leaked questions.
Pero alam kong peke ang mga iyon.
Hindi ako kailanman nagpadala ng ganoong mensahe.
“Hindi ako ’to.”
Napatingin ako sa principal.
“Sir, hindi ko ginawa ito.”
“Alam namin.”
Mabilis ang sagot niya.
Napatingin ako sa kanya.
“Alam po ninyo?”
Tumango ang lalaking naka-dark suit.
Ngayon lang siya nagsalita.
“Ako si Attorney Gabriel Mendoza. Kinakatawan ko ang university.”
Lumapit siya.
“Sinuri namin ang metadata ng screenshots.”
“Edited ang ilan.”
“Ang iba naman ay galing sa mga litrato ng handwritten reviewers mo na ipinadala mula sa isang student account.”
Naramdaman kong may kung anong bumibigat sa dibdib ko.
“Kanino?”
Hindi sumagot si Attorney Mendoza.
Sa halip, inilapag niya sa mesa ang isa pang papel.
Isang printout ng email header.
At doon ko nakita ang pangalan.
MARCO VILLANUEVA.
Parang sumabog ang classroom.
“Ano?!”
“Si Marco?”
“Hindi nga!”
Napaatras ako.
Hindi dahil hindi ko kayang paniwalaan.
Kundi dahil biglang nagkaroon ng kahulugan ang lahat.
Ang pagkawala ng reviewers ko ilang buwan na ang nakalipas.
Ang pagtatanong niya noon kung saan ako nag-apply.
Ang paulit-ulit niyang biro na huwag akong “masyadong mataas mangarap” dahil baka mapalayo ako sa kanya.
At ang pinakaimportanteng detalye—
alam niya ang scholarship application ko.
Akala ko nakalimutan niya.
Hindi pala.
“Marco?”
Tumingin ako sa kanya.
“Ginawa mo ito?”
“H-Hindi.”
Umiling siya agad.
“Bella, hindi ako ’yan.”
“Na-hack siguro account ko.”
Tumawa nang mahina si Attorney Mendoza.
“Interesting.”
Napatingin si Marco sa kanya.
“Dahil ayon sa investigation, ang email ay ipinadala mula sa IP address ng condominium unit ng pamilya Villanueva sa BGC.”
Natahimik ang lahat.
“Hindi ibig sabihin ako iyon!”
sigaw ni Marco.
“Maraming gumagamit ng Wi-Fi namin!”
“Correct.”
Tumango ang abogado.
“Kaya humingi kami ng karagdagang records.”
Inilabas niya ang isa pang dokumento.
“At may nakuha kami.”
Hindi ko na kailangang tumingin kay Marco.
Narinig ko ang mabilis niyang paghinga.
“Anong records?”
tanong ng principal.
“Building CCTV.”
Napatingin si Bianca kay Marco.
At iyon ang sandaling napansin ko ang isang bagay.
Namumutla rin siya.
Pareho sila.
Dahan-dahang nagsalita ang abogado.
“Sa oras na ipinadala ang email, dalawang estudyante mula sa paaralang ito ang nasa condominium.”
Tumingin siya kay Marco.
“At kay Ms. Reyes.”
Biglang napatingin ang buong classroom kay Bianca.
“Hindi!”
Agad siyang umiling.
“Wala akong alam!”
“Bianca…”
Mahina kong tawag.
“Kasama ka?”
Namumuo ang luha sa mga mata niya.
“Bella, makinig ka muna—”
“Kasama ka?”
Hindi siya nakasagot.
At iyon na ang sagot.
Dinala kaming apat sa principal’s office.
Ako.
Marco.
Bianca.
At Attorney Mendoza.
Makalipas ang dalawampung minuto, dumating ang mga magulang ni Marco.
Dumating din ang tiyahin kong si Tita Elena, na siyang guardian ko mula nang mamatay ang mga magulang ko noong Grade 9.
Pagpasok niya, niyakap niya agad ako.
“Bella.”
“Okay lang ako, Tita.”
Pero nang makita niya ang pasa sa pulsuhan ko mula sa pagkakahawak ni Marco kanina, nagbago ang mukha niya.
“Sino gumawa nito?”
Hindi ako nakasagot agad.
Si Camille pala ang nagsabi sa guidance counselor.
Napatingin ang lahat kay Marco.
“Accident lang po iyon,” mabilis niyang sabi.
Tumayo si Tita Elena.
“Accident?”
“Tita—”
“Hindi, Bella.”
Ngayon ko lang siya nakitang ganoon kagalit.
“Tatlong taon kitang pinanood na unahin ang batang ’yan kaysa sa sarili mo.”
“Tahimik ako dahil akala ko masaya ka.”
“Pero ngayon malalaman kong sinisiraan ka na niya at sinasaktan?”
Napayuko si Marco.
“Ma’am, hindi ko po siya sinaktan.”
Bago pa sumagot ang tiyahin ko, nagsalita si Attorney Mendoza.
“May mas malaki pa tayong kailangang pag-usapan.”
Inilapag niya sa mesa ang isang USB drive.
“Na-recover ng cyber investigation team ng university ang cloud backup na konektado sa account ni Mr. Villanueva.”
Napatingin si Marco.
“Hindi ninyo pwedeng—”
“Marco!”
sigaw ng ama niya.
Natahimik siya.
Binuksan ng abogado ang laptop.
May lumabas na screenshots ng conversation.
At nang mabasa ko ang unang mensahe, parang may malamig na kutsilyong dumaan sa dibdib ko.
Marco:
Kapag natanggap si Bella sa San Aurelio, siguradong aalis siya.
Bianca:
Akala ko ba gusto mong successful siya?
Marco:
Oo, pero hindi mas successful sa akin.
Napalunok ako.
Sunod na mensahe.
Bianca:
Paano kung malaman niya?
Marco:
Hindi niya malalaman.
Marco:
At kahit malaman niya, babalik pa rin siya sa akin.
Marco:
Wala namang ibang mundo si Bella bukod sa akin.
Napapikit ako.
Iyon pala talaga ang tingin niya sa akin.
Hindi kasintahan.
Hindi magiging asawa.
Isang taong kontrolado niya.
Isang taong dapat manatiling mas mababa para hindi siya maiwan.
Pero may kasunod pang messages.
Bianca:
Paano yung reviewers niya?
Marco:
Nasa akin.
Marco:
Kopyahin mo lahat ng useful.
Marco:
Kailangan kong pumasa.
Bianca:
Hindi ba cheating iyon?
Marco:
Tatlong taon niya naman akong tinuturuan.
Marco:
Ano’ng difference?
Napatingin ako kay Marco.
“Ginamit mo rin ang notes ko?”
“Bella…”
“Siniraan mo ako para mawala ang scholarship ko.”
“Pagkatapos ninakaw mo ang reviewers ko para gamitin mo?”
“Hindi ganoon!”
Tumayo siya.
“Ginawa ko lang iyon dahil ayokong umalis ka!”
Natahimik ang lahat.
Siguro hindi niya napansin ang sinabi niya.
Pero napansin namin.
“Marco,” bulong ng nanay niya.
“Ano ang ginawa mo?”
Huminga siya nang mabilis.
“Ma, hindi ninyo naiintindihan.”
“Kapag pumunta siya sa San Aurelio, tapos ako!”
“Makakakilala siya ng ibang tao.”
“Mas magagaling.”
“Mas matatalino.”
“Mas mayaman.”
“At ano naman?”
tanong ko.
Napatingin siya sa akin.
“Kung mahal mo ako, bakit kailangan mong pigilan akong umangat?”
Hindi siya nakasagot.
“Dahil hindi mo ako mahal.”
Tumulo ang unang luha ko.
Pero hindi iyon luha ng panghihinayang.
Parang tatlong taong bigat ang tuluyang nawala.
“Gusto mo lang na kailangan kita.”
Biglang humagulgol si Bianca.
“Hindi ko gustong mangyari ito!”
Napatingin kami sa kanya.
“Si Marco ang nag-isip!”
sigaw niya.
“Sinabi niyang harmless lang!”
Nanlaki ang mga mata ni Marco.
“Bianca?”
“Sinabi mong matatakot lang si Bella at hindi na tutuloy!”
“Sinabi mong pagkatapos ng graduation, pakakasalan mo rin naman siya!”
“Sinungaling!”
Tumayo si Marco.
“Ikaw ang nag-edit ng screenshots!”
“Dahil ikaw ang nagbigay sa akin ng password!”
“Enough!”
Malakas na sumigaw ang principal.
Natahimik silang dalawa.
At sa sandaling iyon, nakita ko kung gaano kabilis nawasak ang tinatawag nilang pagkakaibigan.
Noong ako ang kalaban nila, pinagtanggol nila ang isa’t isa.
Ngayong kailangan nang may managot—
sinimulan nilang itulak ang isa’t isa sa ilalim ng bus.
Hindi sila agad pinatalsik.
Dumaan sa formal disciplinary process ang kaso.
Pero hindi na mahalaga sa akin ang bawat detalye.
Ang mahalaga—
na-clear ang pangalan ko.
Opisyal na kinumpirma ng University of San Aurelio na walang academic misconduct sa bahagi ko.
Nanatili ang scholarship ko.
Samantala, na-disqualify si Marco sa isang major scholarship program dahil sa academic integrity violation.
Sinuspinde rin siya ng paaralan habang iniimbestigahan ang paggamit niya ng stolen academic materials.
Si Bianca naman ay nakatanggap ng disciplinary sanction dahil sa pakikilahok sa fabricated evidence.
Pero ang pinakamasakit na consequence para kay Marco ay hindi iyon.
Kundi ang malaman niyang hindi ko na talaga siya kailangan.
Lumipas ang entrance examinations.
Lumabas ang final rankings.
Rank 1 ako sa batch.
Nakapasa ako sa lahat ng universities na inapplyan ko.
At tinanggap ko ang scholarship sa San Aurelio.
Si Marco?
Nakapasa siya sa ilang schools.
Pero hindi sa dream program niya.
Nang araw ng graduation, halos dalawang buwan na kaming hindi nag-uusap.
Akala ko tapos na ang lahat.
Hanggang sa matapos ang ceremony.
Habang naglalakad ako palabas ng auditorium kasama si Tita Elena, may tumawag sa pangalan ko.
“Bella!”
Huminto ako.
Si Marco.
Nakatayo siya sa ilalim ng malaking acacia tree sa campus.
Mag-isa.
Wala si Bianca.
Pumayat siya.
Wala na rin ang dating yabang sa mukha niya.
“Pwede ba tayong mag-usap?”
Tumingin ako kay Tita Elena.
“Hintayin kita sa kotse,” sabi niya.
Lumapit ako kay Marco.
“Ano iyon?”
Matagal siyang hindi nagsalita.
Pagkatapos ay inilabas niya ang isang maliit na velvet box.
Ang bracelet mula Boracay.
“Hindi mo pa rin kinuha.”
“Hindi ko kailangan.”
Tumango siya.
“Alam ko.”
Tahimik.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Hiwalay na kami ni Bianca.”
Napataas ang kilay ko.
“Hindi naman naging kami.”
“Hindi mahalaga.”
Napayuko siya.
“Bella…”
“Sorry.”
Sa loob ng tatlong taon, iyon yata ang unang beses na narinig kong humingi siya ng tawad nang walang kasunod na dahilan.
“Sorry sa lahat.”
“Sa scholarship.”
“Sa notes.”
“Sa ginawa ko sa’yo.”
“Akala ko…”
Napahinto siya.
“Akala ko kahit anong gawin ko, hindi ka aalis.”
Tumingin ako sa kanya.
“At iyon ang pinakamalaking pagkakamali mo.”
Tumango siya.
May luha sa mga mata niya.
“Pwede ba tayong magsimula ulit?”
Hindi ako sumagot agad.
“Hindi engagement.”
Mabilis niyang dagdag.
“Hindi relationship.”
“Kahit friends lang.”
“Hayaan mong patunayan kong nagbago ako.”
Dati, sapat na siguro ang mga salitang iyon para lumambot ako.
Dati, isang luha lang niya at kakalimutan ko na ang lahat.
Pero ang Isabella na nakatayo sa harap niya ngayon ay hindi na ang Isabella na iniwan niya para puntahan si Bianca.
“Marco.”
“Ano?”
“May mga taong pinapatawad natin…”
Huminga ako nang malalim.
“…pero hindi na natin pinapabalik sa buhay natin.”
Nanigas siya.
“Bella—”
“Pinapatawad na kita.”
Nagliwanag sandali ang mga mata niya.
Pero tinapos ko ang pangungusap.
“Pero hindi kita babalikan.”
Nawala ang liwanag.
“Bakit?”
Napangiti ako.
“Dahil natutunan ko na ang bagay na dapat matagal ko nang natutunan.”
“Ano?”
“Hindi pagmamahal ang kailangan mong paliitin ang sarili mo para manatili ang isang tao.”
Iniwan ko siya sa ilalim ng acacia tree.
Hindi ako lumingon.
Tatlong buwan pagkatapos noon, lumipat ako sa Maynila.
Unang araw ko sa university, mag-isa akong naglakad papasok sa campus.
Walang Marco na kailangang gisingin.
Walang Marco na kailangang gumawa ako ng reviewer.
Walang Marco na kailangang alalahanin.
Nakakatakot pala ang kalayaan sa simula.
Pero napakaganda rin.
Sa San Aurelio, nakilala ako hindi bilang “fiancée ni Marco Villanueva.”
Kundi bilang Isabella Santos.
Scholar.
Top student.
Research assistant.
At kalaunan, student council academic representative.
Sa unang semester, nakatanggap ako ng message mula sa unknown number.
Marco iyon.
Isang pangungusap lamang.
“Congrats sa Dean’s List. Deserve mo ’yan.”
Matagal kong tiningnan ang message.
Pagkatapos ay nag-reply ako.
“Salamat.”
Iyon lang.
Wala nang galit.
Wala ring pagmamahal.
At doon ko nalaman na tuluyan na talaga akong nakalaya.
Makalipas ang apat na taon.
Nakatayo ako sa harap ng salamin habang inaayos ni Tita Elena ang toga ko.
“Ready?”
Ngumiti ako.
“Ready.”
Graduation day.
Summa cum laude.
Tinanggap ako sa isang competitive medical program at nabigyan muli ng scholarship.
Pagkatapos ng ceremony, habang hawak ko ang diploma, lumapit si Camille.
“Bella!”
Mahigpit niya akong niyakap.
“May nakita akong kakilala natin.”
“Sino?”
Hindi siya sumagot.
Tumuro lang siya sa malayo.
Sa kabilang bahagi ng courtyard, may lalaking nakatayo.
Si Marco.
Mas mature na ang mukha niya.
Mas tahimik.
Nalaman ko kay Camille noon na bumawi siya pagkatapos ng high school.
Hindi naging madali.
Nagsimula siya ulit sa mas maliit na university.
Nagtrabaho habang nag-aaral.
At sa wakas, natapos din niya ang degree niya.
Hindi ko alam kung bakit naroon siya.
Hanggang sa lumapit siya.
“Congratulations, Dr. Santos-to-be.”
Ngumiti ako.
“Salamat.”
Wala nang awkwardness.
Wala nang galit.
Parang dalawang taong minsang naging napakahalaga sa isa’t isa pero ngayo’y nagmula na sa dalawang magkaibang mundo.
“May gusto lang akong ibigay.”
Iniabot niya sa akin ang isang lumang notebook.
Nakilala ko agad iyon.
Reviewer ko noong Grade 12.
Yung akala kong nawala.
“Bakit nasa’yo pa?”
“Tinago ko.”
Ngumiti siya nang mapait.
“Siguro dahil iyon ang huling bagay na nagpapaalala sa akin kung gaano karami ang ginawa mo para sa akin.”
Binuksan ko iyon.
Sa unang pahina, may sulat-kamay ko:
MARCO — HUWAG KANG TAMARIN. KAYA MO ’TO.
Napatawa ako.
Napailing din siya.
“Ang kapal ng mukha ko noon.”
“Medyo.”
“Medyo lang?”
Pareho kaming natawa.
Pagkatapos ay naging seryoso siya.
“Bella.”
“Hmm?”
“Salamat.”
“Para saan?”
“Sa pag-alis.”
Nagulat ako.
Tumango siya.
“Kung bumalik ka noon, hindi ako magbabago.”
“Mananatili akong taong naniniwalang may ibang taong dapat gumawa ng lahat para sa akin.”
Tumingin siya sa diploma ko.
“At ikaw…”
“Baka hindi ka makarating dito.”
Tahimik akong tumingin sa kanya.
Tama siya.
May mga relasyon palang hindi kailangang iligtas.
May mga relasyong kailangang matapos para mailigtas ang dalawang taong nasa loob nito.
“Good luck, Marco.”
“Good luck din, Bella.”
Naglakad siya palayo.
At sa pagkakataong iyon, pinanood ko siyang umalis.
Walang sakit.
Walang panghihinayang.
Walang tanong na “paano kung?”
Isinara ko ang lumang notebook.
Paglingon ko, naghihintay sa akin si Tita Elena, si Camille, at ang mga bagong kaibigang nakilala ko sa buhay na muntik ko nang hindi maranasan.
Lumapit ako sa kanila.
“Bella!” sigaw ni Camille. “Picture!”
Tumakbo ako papunta sa kanila.
Sa likuran ko, tumunog ang kampana ng university.
At sa unang pagkakataon, naalala ko ang labingwalong taong gulang na Isabella na nakaupo sa classroom habang hinihintay na piliin siya ng lalaking mahal niya.
Gusto kong bumalik sa araw na iyon.
Hindi para baguhin ang nangyari.
Kundi para sabihin sa kanya:
Huwag kang matakot.
Hindi katapusan ng mundo kapag hindi ka pinili ng taong mahal mo.
Minsan, iyon pa nga ang simula.
Dahil darating ang araw na hindi mo na hihintaying piliin ka niya.
Pipiliin mo ang sarili mo.
At kapag dumating ang araw na iyon—
maiintindihan mong ang pinakamagandang bagay na ginawa ni Marco Villanueva para sa buhay mo…
ay ang bigyan ka niya ng sapat na dahilan para tuluyan mo siyang iwan.
