Dala Ko ang Ultrasound Nang Tanggapin ng Asawa Ko ang Singsing ng Iba; ₱100 Milyon ang Alok ng Biyenan Ko
PARTE 1
“Kung tatanggapin mo ang singsing niya, huwag ka nang umuwi sa asawa mo.”
Iyan ang gusto kong isigaw nang makita kong lumuhod si Bianca sa harap ni Adrian sa gitna ng isang hotel ballroom sa Makati.
Sa isang kamay, hawak ko ang resulta ng ultrasound. Sa kabilang kamay, ang maliit na supot ng manggang binili ko sa labas ng klinika. Kanina lang, sinabi ng doktor na pitong linggo na akong buntis. Buong biyahe, iniisip ko kung paano ko ibabalita iyon sa asawa kong sampung taon kong minahal.
Pero naunahan ako ni Bianca.
Dating junior researcher siya sa unibersidad na pinasukan ni Adrian. Ngayon, siya ang anak ng may-ari ng ospital na posibleng maging pinakamalaking katuwang ng kompanya ng pamilya nito.
“Adrian,” sabi niya habang iniaabot ang puting rosas, “sabay nating dalhin sa ibang bansa ang proyektong pinaghirapan natin. Papayag ka bang ako ang makasama mo?”
Nagpalakpakan ang mga tao.
Tinanggap ni Adrian ang bulaklak. Nang isuot ni Bianca ang singsing sa daliri niya, hindi niya inilayo ang kamay.
“Sa wakas, bagay na babae,” bulong ng isang lalaking malapit sa akin.
“May asawa pa ’yan, di ba? Iyong nagtitinda ng ihaw sa palengke?”
“Amoy usok at mantika raw kahit anong pabango ang gamitin.”
Narinig iyon ni Adrian. Kita kong napatingin siya sa direksiyon nila. Pero wala siyang sinabi.
Nakita rin ako ni Bianca. Itinaas niya ang kamay nilang parehong may singsing at ngumiti.
Hindi na ako pumasok sa ballroom.
Sa labas ng hotel, tinawagan ko ang biyenan kong si Doña Elena.
“Isang daang milyong piso,” sabi ko. “Ibigay ninyo sa akin, at lalayo ako sa anak ninyo.”
Hindi man lang siya nagulat. “Magkita tayo sa café sa kabila.”
Wala pang isang oras, dumating siya kasama ang abogado. Inilapag niya sa mesa ang mga dokumento, isang bank draft, at ang kasunduan sa paghihiwalay.
“Kapag pumirma ka, sa iyo ang pera. Huwag mo na ring gagamitin ang pagligtas mo kay Adrian para lapitan siya.”
Binuklat ko ang kasunduan. Sa huling pahina, naroon ang pirma ng asawa ko.
“Kailan niya ito pinirmahan?”
“Dalawang linggo na.”
Dalawang linggo.
Noong panahong iyon, umuwi pa siya sa maliit naming apartment, kumain ng ihaw na liempo, at humiling na gawan ko siya ng baon kinabukasan.
“Hindi sapat ang utang na loob para maging pag-ibig,” sabi ni Doña Elena. “Nailigtas mo siya noon. Pinag-aral mo siya. Pero nabayaran ka na niya sa sampung taon ninyong pagsasama.”
Noong labing-anim si Adrian, ako ang humila sa kanya mula sa ilog matapos siyang tangayin ng baha. Nang saktan siya ng kinagisnan niyang ama, ako ang tumawag ng pulis at tumestigo. Isinantabi ko ang sarili kong pag-aaral. Nag-ihaw ako gabi-gabi para matapos niya ang kolehiyo at pag-aaral sa medisina.
Tinupi ko ang ultrasound bago pa ito makita ng biyenan ko. Pagkatapos, pumirma ako.
Pag-uwi ko, nakita kong inaayos ni Adrian ang sirang ilaw sa hagdanan ng lumang apartment.
“Bakit hindi mo sinabing ganito kadilim?” tanong niya.
“Apat na beses kitang minensahe.”
Napahiya siya. “Nakalimutan ko. Sa susunod, tawagan mo na lang ako.”
“Wala nang susunod.”
Bumaba siya sa hagdan at inabot ang bag ko. Bago pa niya mahawakan iyon, bumukas ang pinto ng apartment namin.
Si Bianca ang lumabas—suot ang tsinelas ko, hawak ang maleta ko.
PARTE 2
“Sinabi ni Adrian na tutulungan kitang mag-impake,” sabi ni Bianca.
May bahid pa ng pula ang pisngi niya mula sa selebrasyon. Ang singsing na nakita ko sa hotel ay nasa daliri pa rin niya.
Tumingin ako kay Adrian. “Binigyan mo siya ng susi?”
“Dumating siya para pag-usapan ang proyekto,” mabilis niyang sagot. “Hindi ko alam na papasok siya.”
“Paano niya nabuksan ang pinto?”
Hindi siya sumagot.
Sa likod ni Bianca, kita ko ang apartment na labindalawang taon kong tinirhan. Nasa sahig ang mga damit ko. Ang lumang kahong pinaglalagyan ko ng resibo at litrato ay bukas sa ibabaw ng mesa.
“Pasensiya na,” sabi ni Bianca. “Akala ko alam mo na ang tungkol sa kasunduan.”
Alam ko na. Ngunit ibang bagay ang makitang may estrangherang namimili kung alin sa mga gamit ko ang aalisin.
Pumasok ako, kinuha ang maleta mula sa kamay niya, at ibinalik sa aparador.
“Lumabas ka.”
Napatingin si Bianca kay Adrian, naghihintay na ipagtanggol siya. Saglit siyang nag-atubili bago nagsalita.
“Bianca, mauna ka na.”
Nang magsara ang pinto, biglang naging napakatahimik ng apartment.
“Hindi ganoon ang iniisip mo,” sabi ni Adrian.
“Iyong pagtanggap mo ba ng singsing? O iyong pirma mo sa kasunduan?”
Napatingin siya sa papel na inilabas ko sa bag. Unti-unting nawala ang kulay sa mukha niya.
“Pumirma ako dahil pinipilit ako ni Mama. Hindi ibig sabihin na gusto ko nang tapusin tayo.”
“Dalawang linggo mong itinago. Kanina, hinayaan mong pagtawanan nila ako.”
“Kung kokontrahin ko sila sa harap ng mga investor, babagsak ang usapan. Isang gabi lang sana ang kailangan kong palampasin.”
“Isang gabi para sa iyo. Buong buhay ko ang pinagtawanan nila.”
Huminga siya nang malalim. “Hindi ko naman ipinagkakaila ang lahat ng ginawa mo. Alam mong mahalaga ka sa akin.”
Mahalaga. Parang lumang kasangkapan na hindi niya kayang itapon, pero ikinahihiya niyang ilagay sa sala.
“Tinanggap ko ang alok ng nanay mo,” sabi ko.
“Pera lang pala ang kailangan mo?”
Tiningnan ko siya. “Kung hindi mo naaalala kung bakit kita minahal, huwag mong insultuhin pati kung bakit ako aalis.”
Kinuha ko ang ilang damit at umalis. Sa baba ng hagdan, saka ko napansing nanginginig ang kamay ko. Nasa bulsa ko pa rin ang ultrasound. Hindi ko nasabi sa kanya ang tungkol sa bata.
Kinabukasan, hindi ako nagbukas ng puwesto sa palengke. Pinuntahan ko si Attorney Reyes, isang abogadang inirekomenda ng kapitbahay kong si Tita Cora. Ipinabasa ko ang kasunduang pinirmahan ko.
May isang pangungusap sa pahinang halos hindi ko napansin: Wala nang anumang paghahabol ang magkabilang panig kaugnay ng mga anak, kasalukuyan man o maaaring isilang.
“Bakit may ganito?” tanong ko.
“Kailangan kong malaman,” sagot ni Attorney Reyes, “may batang sangkot ba?”
Inilapag ko ang ultrasound sa mesa.
Matagal niyang tiningnan ang dokumento. “Hindi dapat isama sa palitan ang karapatan ng bata. Kakausapin natin ang kabilang panig at lilinawin ito bago ka gumawa ng kahit anong susunod na hakbang.”
“Pumirma na ako.”
“May mga bagay na hindi basta napapawi ng pirma ng magulang.”
Paglabas ko sa opisina, tumunog ang telepono. Si Adrian.
“Nasaan ka?” tanong niya. “Tinawagan ako ng tindera sa katabi mong puwesto. Hindi ka raw nagbukas.”
“May inaasikaso ako.”
“Mara, tungkol sa sinabi ko kagabi—”
“May alam ba ang nanay mo na hindi ko alam?”
Natigilan siya. “Bakit?”
“May probisyon tungkol sa anak sa kasunduan.”
“Karaniwang dokumento lang iyon, siguro.”
Pero may kaba sa boses niya.
Pagkatapos ng tawag, bumalik ako sa dating apartment para kunin ang kahon ng mga papeles ko. Wala si Adrian. Nakabukas pa rin ang kahong hinalungkat ni Bianca. Sa ilalim ng mga lumang litrato, may nawawalang sobre: ang mga orihinal na resibo ng matrikula ni Adrian at ang mga sulat niya noong estudyante pa siya.
Nasa mesa ang isang papel na hindi ko pag-aari. Photocopy iyon ng proposal para sa proyektong ilulunsad ng pamilya ni Bianca. Sa pahina ng mga tagapagtatag, nakalagay ang pangalan ni Adrian at ni Bianca. May maliit na tala sa gilid: Ihanda ang anunsiyo kapag nalagdaan na ang kasunduan ni Mara.
Naupo ako.
Hindi basta nasabay sa selebrasyon ang ginawa ni Bianca sa ballroom. Pinaghandaan nila ang araw na iyon.
Muling tumunog ang telepono ko. Hindi ko kilala ang numero.
“Ma’am Mara?” pabulong na tanong ng babae. “Ako si Liza, dating assistant ni Doña Elena. Pasensiya na po. Hindi ko na kayang manahimik.”
“Ano ang alam mo?”
“Nakita ko po ang unang bersiyon ng kasunduan. Walang nakasulat tungkol sa anak. Idinagdag lang iyon kahapon, matapos may tumawag mula sa klinika.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Sinong tumawag?”
Bago siya makasagot, may narinig akong bumukas na pinto sa linya. Biglang humina ang boses niya.
“Ma’am, papunta po si Doña Elena sa inyo. At hindi lang siya ang may alam tungkol sa pagbubuntis ninyo.”
PARTE 3
Hindi ko agad binuksan ang pinto nang may kumatok.
Sa kabilang bahagi nito, narinig ko ang boses ni Doña Elena. “Mara, kailangan nating mag-usap.”
Tinawagan ko muna si Attorney Reyes. Nasa opisina siya, dalawampung minuto ang layo. Sinabi kong hihintayin ko siya bago humarap sa biyenan ko.
Nang dumating ang abogado, saka ko binuksan ang pinto.
Kasama ni Doña Elena si Bianca. Wala si Adrian.
Pumasok sila sa apartment na para bang kanila rin ang lugar. Dumiretso ang biyenan ko sa mesa at inilapag ang isa pang dokumento.
“Nagkamali ang abogado namin sa unang kasunduan,” sabi niya. “Ito ang dapat mong pirmahan.”
“Dahil nalaman ninyo na buntis ako?”
Tumigas ang mukha ni Bianca. Si Doña Elena, hindi man lang kumurap.
“Gusto lang naming maging malinaw ang lahat.”
“Paano ninyo nalaman?”
Walang sumagot.
“May tumawag mula sa klinika,” sabi ko. “Sino sa inyo ang tumanggap ng tawag?”
Napatingin si Bianca sa biyenan ko.
Iyon na ang sagot.
“Ako ang tinawagan,” sabi ni Bianca. “Kilala ako ng doktor sa research partnership namin. May nabanggit siyang nakita ka sa klinika. Tinanong ko kung maayos ka lang. Hindi ko inakalang—”
“Binigay niya sa iyo ang resulta ko?”
“Hindi niya ibinigay. Sinabi lang niyang nagpa-ultrasound ka.”
“Sapat na iyon para idagdag ninyo ang anak ko sa kontrata.”
Hinila ni Attorney Reyes palapit ang bagong dokumento. Binasa niya ang ilang pahina at iniabot iyon pabalik.
“Hindi pipirma ang kliyente ko.”
“Binabayaran namin siya nang higit sa makatarungan,” sabi ni Doña Elena.
“Ang bayad ninyo ay para sa kasunduan nila ni Adrian,” sagot ng abogado. “Hindi ninyo maaaring ipasya rito ang kapakanan ng batang hindi pa naipapanganak.”
Namutla si Doña Elena. “Ayokong gamitin niya ang bata para sirain ang kinabukasan ng anak ko.”
Napatawa ako. Hindi dahil nakakatawa iyon, kundi dahil iyon pa rin ang tingin niya sa akin matapos ang lahat.
“Ni hindi ko pa nasasabi kay Adrian.”
“Mas mabuti,” singit ni Bianca. “Kapag lumabas ito ngayon, puwedeng mawala ang investment.”
Tumingin ako sa kanya. “Kaya mo ako nilapitan habang hawak mo ang maleta ko? Para hindi na ako magkaroon ng lugar na uuwian bago ko masabi?”
Hindi siya sumagot.
Sa sandaling iyon, bumukas ang pinto. Nakatayo roon si Adrian, hinihingal. Sa kamay niya ang kahon ng mga resibo at lumang sulat.
“Ma,” sabi niya, “ikaw ba ang nagpadagdag ng probisyon?”
Hindi lumingon ang biyenan ko.
“Ginagawa ko ito para sa iyo.”
“Alam mong buntis si Mara?”
Tahimik.
“Gaano na katagal?”
“Kahapon lang.”
Ipinikit ni Adrian ang mga mata. Pagharap niya sa akin, hindi ko nakita ang lalaking tumanggap ng singsing sa ballroom. Nakita ko ang batang minsang nanginig sa pampang habang binabalutan ko siya ng tuwalya.
“Mara, bakit hindi mo sinabi?”
“Hinanap kita para sabihin.” Tumingin ako sa daliri niyang may singsing pa rin. “Naabutan lang kitang may ibang balita.”
Tila ngayon lang niya napansin ang singsing. Hinubad niya iyon at inilapag sa mesa.
“Hindi ko pinlano ang ginawa ni Bianca.”
“Kaya mong alisin ang singsing ngayon,” sabi ko. “Kahapon, kaya mo ring alisin ang kamay mo.”
Napatungo siya.
Bumaling si Bianca sa kanya. “Adrian, alam mong simbolo lang iyon para sa proyekto. Sinabi mo sa akin na aayusin mo na ang kasal ninyo.”
“Sinabi kong kakausapin ko si Mara,” sagot niya.
“Pagkatapos mong pumirma sa kasunduan?” tanong ko.
Wala siyang naisagot.
Inilapag ko sa harap niya ang pahinang nakita ko: Ihanda ang anunsiyo kapag nalagdaan na ang kasunduan ni Mara.
Binasa niya iyon. “Hindi ko alam na may ganitong tala.”
“Pero alam mong may anunsiyo. Alam mong may kasunduan. At alam mong asawa mo pa rin ako habang pinag-uusapan ninyo kung kailan ako mawawala sa larawan.”
Humawak siya sa gilid ng mesa. “Akala ko, kapag natuloy ang proyekto, maaayos ko rin tayo. Hindi ko gustong mawala ka.”
“Gusto mong naroon ako kapag umuuwi ka,” sabi ko. “Ayaw mo lang akong makita ng mga taong gusto mong mapabilib.”
Walang sumagot. Sa labas, dumaan ang kariton ng magtataho. Dati, sa ganitong oras, tumatawag si Adrian para itanong kung nakauwi na ako mula sa palengke. Ngayon, apat kaming nakatayo sa apartment at parang wala nang nakaaalam kung sino ang dapat manatili.
Tinapik ni Attorney Reyes ang bank draft. “Isasaayos namin ang mga dokumento sa tamang paraan. Ang usapin tungkol sa bata ay pag-uusapan nang hiwalay.”
“Hindi ko kukunin ang anak mo,” sabi ko kay Adrian. “Pero hindi ko rin siya itatago para lang maging maayos ang larawan ninyo sa harap ng investors.”
Lumapit siya nang isang hakbang. “Bigyan mo ako ng pagkakataong bumawi.”
Naalala ko kung paano niya ipinagtanggol ang pagsasama namin noong tumutol ang pamilya niya. Noong una siyang natagpuan ng mga magulang niya, lumuhod siya sa harap nila at sinabing ako ang asawa niyang pinili. Ilang taon kong pinanghawakan ang pangungusap na iyon habang mag-isa akong nagtitinda sa gabi at naghihintay sa pag-uwi niya.
“Binigyan na kita ng maraming pagkakataon,” sabi ko. “Noong sinabi mong kailangan mo ng panahon. Noong pinaghintay mo ako sa labas ng bahay ng pamilya mo. Noong apat na beses kong hiniling na ipaayos ang ilaw sa hagdan. Maliit na bagay iyon, Adrian. Pero bawat beses na nakalimutan mo, ako ang umakyat sa dilim.”
Umiyak siya noon. Tahimik, walang pagtatangkang hawakan ako.
Kinuha ko ang kahon ng mga lumang sulat mula sa kamay niya. Sa ibabaw ay ang resibo ng unang semester niya sa kolehiyo, binayaran mula sa tatlong buwang kinita ko sa ihawan. Sa ilalim, may sulat na ipinadala niya noong wala pa siyang perang pamasahe pauwi.
Pag naging doktor ako, ikaw naman ang magpapahinga.
Marami kaming nasabing pangako noong kabataan namin. Hindi ko pinagsisihang tinulungan ko siyang mabuhay, makapag-aral, at marating ang gusto niya. Ang pinagsisisihan ko ay ang paniniwalang kailangan kong patuloy na magtiis para maging totoo ang mga taon na iyon.
Hindi ko pinasagot si Doña Elena. Hindi na rin ako nakipagtalo kay Bianca. Inihatid sila ni Attorney Reyes palabas at nagtakda ng pag-uusap sa mga abogado nila sa susunod na linggo.
Naiwan si Adrian sa may pinto.
“Puwede ba kitang ihatid sa checkup?” tanong niya.
“Kapag oras na para pag-usapan ang bata, ipapaalam ko sa iyo. Dumaan muna tayo sa abogado.”
Tumango siya. Bago umalis, tumingin siya sa bagong ilaw sa hagdan. Maliwanag na iyon, pero hindi na niya alam kung saan siya pupunta.
Pagkaraan ng ilang linggo, bumalik ako sa puwesto ko sa palengke. Tinulungan ako ni Tita Cora na magbukas nang mas maaga para hindi ako masyadong mapagod. May mga araw na nasusuka ako sa amoy ng iniihaw; may mga araw ding gusto kong ubusin ang paninda bago pa dumating ang unang mamimili.
Isang hapon, may maliit na batang babae na bumili ng dalawang pirasong hotdog. Habang hinihintay niyang maluto, tinanong niya kung bakit may nakadikit na ultrasound sa loob ng kariton ko.
“Larawan ba ’yan ng baby mo?” tanong niya.
“Oo.”
“Makikita ba niya na marunong kang magluto?”
Ngumiti ako. “Sana. Marami pa akong ituturo sa kanya.”
Inabot ko ang sukli at pinanood siyang tumakbo pabalik sa ina niya. Pagkatapos, inayos ko ang larawan para hindi ito matamaan ng usok.
Sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, wala akong hinihintay na umuwi para masabing naging maayos ang araw ko.
