Bahagi 4 — Sa Araw ng Pagpirma sa Loan, Sila ang Nawalan ng Lahat
Bahagi 4 — Sa Araw ng Pagpirma sa Loan, Sila ang Nawalan ng Lahat
Hindi ako sumigaw.
Hindi ko itinapon ang engagement ring sa mukha ni Gabriel.
Hindi ko sinampal si Camille.
Hindi ko rin sinabi agad sa kanila kung ano ang laman ng tawag.
Kinuha ko lamang ang bag ko at lumabas ng bahay.
Minsan, ang pinakadelikadong taong kaharap ng sinungaling ay hindi iyong galit.
Kundi iyong tumigil nang makipagtalo.
Kinagabihan, nasa opisina ulit ako ni Atty. Ramon.
Nasa mesa ang lahat ng dokumento.
Loan application.
SPA.
Kopya ng title.
Corporate registration.
Equity restructuring plan.
At ang attachment na may sulat-kamay.
Do not discuss full exposure before wedding.
Tinitigan iyon ng abogado ko.
“May idea ka kung kaninong handwriting?”
“Hindi ako sigurado.”
“Good. Huwag tayong mag-aassume.”
Iyon ang gusto ko sa kanya.
Sa loob ng dalawang araw, lahat ng tao sa paligid ko ay nagsasalita gamit ang emosyon.
Si Gabriel—“trust me.”
Ang nanay niya—“pamilya naman tayo.”
Si Camille—“huwag gawing emotional ang business.”
Si Atty. Ramon lang ang paulit-ulit na nagsasabing:
Ano ang dokumentado?
Ano ang mapapatunayan?
Ano ang dapat pigilan ngayon?
Nagpadala kami ng formal written notice sa bangko na hindi ko kinikilala ang SPA o anumang authority na ibinigay umano kay Gabriel.
Humiling din ang abogado ko ng preservation ng CCTV at transaction records.
Nagsumite ako ng affidavit tungkol sa pagkawala ng owner’s duplicate title mula sa lockbox.
Kinontak namin ang Registry of Deeds at gumawa ng legal steps para hindi basta magamit ang titulo sa anumang mortgage nang wala ang personal kong verification.
Hindi ko ibabahagi sa Facebook ang detalye.
Hindi ko kailangan.
Ang gusto ko ay siguraduhing ang bahay na itinayo ni Mama sa loob ng dalawampu’t anim na taon ay hindi mawawala dahil naniwala akong ang fiancé ko ay pamilya.
Noong ikatlong araw, tumawag si Gabriel.
Hindi ko sinagot.
Nag-text siya.
We need to meet.
Hindi ako sumagot.
Sumunod:
You already froze the loan, didn’t you?
Pagkatapos:
Do you understand what you’re doing to us?
Napatingin ako sa salitang “us.”
Tatlong taon, tuwing may problema kami, palagi niyang sinasabing “tayo.”
Ngayon, nang pigilan ko siyang gamitin ang property ko, naging “kami” at “ikaw.”
Nag-reply ako ng isang beses.
Nauunawaan ko kung ano ang ginagawa ko sa sarili kong property.
Wala na akong ibang sinabi.
Kinabukasan, dumating si Camille sa office building ko.
Hindi siya pinapasok ng receptionist sa working area.
Bumaba ako sa lobby.
Nakasuot siya ng cream blazer.
Maayos ang buhok.
Walang bakas ng babaeng nakita kong namutla sa bahay ng mga Mendoza.
“Five minutes,” sabi niya.
“Tatlo.”
Huminga siya nang malalim.
“Lianne, hindi kami magka-affair ni Gabriel.”
Napataas ang kilay ko.
“Hindi ko tinanong.”
“Alam kong iyon ang iniisip mo.”
“Hindi.”
Nagulat siya.
“Then ano?”
“Ang iniisip ko ay kung bakit may pirma ko sa dokumentong hindi ko pinirmahan.”
Napatikom ang bibig niya.
“Hindi ako gumawa no’n.”
“Sige.”
“May documentation staff.”
“Sabihin mo sa abogado ko.”
“Hindi kailangan umabot sa legal.”
“Umabot na.”
Lumapit siya.
“May malaking supplier agreement kami. Appliances for several residential projects. Kapag hindi kami nakapagpakita ng capitalization, mawawala sa amin.”
“Then humanap kayo ng legal na capital.”
“Hindi mo naiintindihan. May halos animnapung empleyado na umaasa sa project.”
“At solusyon ninyo ang isugal ang property ko nang hindi ko alam?”
“Temporary collateral lang.”
“Pangalawang tao ka nang nagsabi niyan.”
“Because it’s true.”
Napatingin ako sa kanya.
“Kung ganoon, bakit hindi ninyo sinabi bago kayo kumuha ng title ko?”
Hindi siya nakasagot.
“Bakit ninyo hinintay matapos ang engagement?”
Tahimik.
“Bakit nakalagay sa attachment na huwag sabihin sa akin ang full exposure bago ang wedding?”
Doon siya nagbago.
Bahagyang bumaba ang tingin niya.
Sapat para malaman kong hindi bago sa kanya ang linyang iyon.
“Hindi ko sinulat ’yon.”
Hindi ko tinanong kung siya ang sumulat.
Siya mismo ang nagdepensa.
Ngumiti ako nang kaunti.
“Tatlong minuto na.”
“Lianne.”
Tumayo ako.
Hinawakan niya ang braso ko.
“Kapag nawala ang supplier deal, babagsak ang company.”
Marahan kong inalis ang kamay niya.
“Camille, company ninyo iyon.”
Tumingin ako sa kanya.
“Property ng nanay ko ito.”
At umalis ako.
Pagkatapos noon, mas mabilis ang mga pangyayari.
Nalaman ng tatay ni Gabriel ang buong corporate structure.
May dahilan pala kung bakit galit na galit siya.
Ilang buwan bago iyon, unti-unting nililipat nina Gabriel at Camille ang bagong clients mula sa lumang Mendoza Distribution patungo sa Villar-Mendoza Home Systems.
Ang depensa ni Gabriel, nalulugi na raw ang lumang kumpanya at kailangan niyang gumawa ng “clean vehicle” para sa bagong investments.
Ang sagot ng ama niya:
“Ginamit mo ang relasyon ko sa suppliers para magtayo ng kumpanyang halos wala kaming share.”
Nagkaroon ng internal audit.
Doon lumabas na may dalawang empleyadong inilipat sa bagong kumpanya nang hindi malinaw sa HR.
May marketing expenses mula sa lumang business na nagamit para sa presentations ng bagong company.
May deposito sa isang warehouse sa Pasig na binayaran gamit ang company check ng Mendoza Distribution.
Hindi ko trabaho ang ayusin iyon.
Hindi rin ako nakialam.
Pero malinaw na ang problema nina Gabriel at Camille ay hindi nagsimula sa property ko.
Ako lang sana ang magiging susunod na source ng pera.
Makalipas ang isang linggo, nakatanggap ako ng email mula sa wedding coordinator.
Ma’am Lianne, Mr. Mendoza is asking if we can keep the reservation under his name in case you reconsider.
Tinitigan ko iyon.
Tatlong buwan na lang bago ang kasal.
Bayad na ang malaking bahagi ng venue deposit.
May gown fitting.
May invitation design.
May prenup shoot schedule.
May mahigit dalawang daang bisita.
Dati, iiyak siguro ako sa ideyang mawawala lahat.
Pero nang sandaling iyon, isa lang ang naisip ko.
Kung itutuloy ko ang kasal dahil sayang ang reservation, mas mahal ang babayaran ko pagkatapos.
Tinawagan ko ang coordinator.
“Cancel my participation.”
“Ma’am, may non-refundable portion po.”
“Alam ko.”
“Sure po kayo?”
“Oo.”
Hindi ako nanghinayang sa perang nawala.
Tinuring ko iyong tuition fee para sa leksiyong halos buong buhay ko sanang binayaran.
Lumipas ang dalawang linggo.
Tahimik si Gabriel.
Pagkatapos, isang gabi, tumawag siya gamit ang number ng kapatid niya.
Sinagot ko dahil akala ko si Marco.
“Lia.”
Ibababa ko sana.
“Please. One minute.”
Tahimik ako.
“May meeting ang bank bukas.”
“Ano ngayon?”
“Final denial na raw kung hindi ka pupunta.”
“Then let them deny it.”
“Please.”
Boses niya iyon na hindi ko pa narinig.
Pagod.
Basag.
“Nawawala na ang supplier.”
“Hindi ko problema ’yon.”
“Pwede kitang bigyan ng shares.”
“May draft na kayong five percent.”
Tumahimik siya.
“Pwede nating taasan.”
Napapikit ako.
Hanggang ngayon, transaksiyon pa rin.
“Gabriel.”
“Ano?”
“Hindi shares ang problema.”
“Then tell me what you want.”
Napatawa ako nang mahina.
Iyon ang pinakamasakit na bahagi.
Tatlong taon kami.
At hindi pa rin niya alam.
“Gusto kong hindi mo sana kinuha ang title ko.”
Tahimik.
“Gusto kong hindi mo sana ginamit ang pirma ko.”
Tahimik ulit.
“Gusto kong noong tinanong kita, sinabi mo sana ang totoo.”
“Natakot ako.”
“Sa ano?”
“Na hindi ka pumayag.”
“Exactly.”
Hindi siya sumagot.
“Alam mong hindi ako papayag, kaya inuna ninyo ang proseso bago ako tanungin.”
“Akala namin kapag naintindihan mo—”
“Hindi iyon paghingi ng consent, Gabriel. Paglalagay iyon sa akin sa sitwasyong mahirap nang umatras.”
Narinig kong huminga siya.
“Can we at least meet tomorrow?”
Dapat ay tumanggi ako.
Pero pagkatapos kong kausapin si Atty. Ramon, pumayag ako sa isang kondisyon.
Sa bangko kami magkikita.
May legal counsel.
Walang private conversation.
Kinabukasan, alas-onse ng umaga, pumasok ako sa conference room ng bangko.
Naroon si Gabriel.
Si Camille.
Isang loan officer.
Ang branch manager.
At ang legal representative ng bangko.
Kasama ko si Atty. Ramon.
Nang makita ako ni Gabriel, tumayo siya.
Halata ang puyat.
Wala siyang suot na engagement ring.
Hindi ko alam kung kailan niya tinanggal.
Hindi na rin mahalaga.
Nagsimula ang bank representative.
“Ms. Santos, for the record, you are confirming that you did not execute the Special Power of Attorney submitted with the initial loan documents?”
“Opo.”
“Did you authorize Mr. Mendoza to remove the owner’s duplicate title from your residence?”
“No.”
“Did you authorize the property to be offered as collateral?”
“No.”
“Did you sign any loan support agreement?”
“No.”
Nakita kong ipinikit ni Gabriel ang mga mata niya.
“Based on that,” patuloy ng bank representative, “the bank cannot proceed with the collateral acceptance.”
Biglang nagsalita si Camille.
“We understand. Can we replace the collateral?”
Tumingin sa kanya ang manager.
“That would be a separate credit evaluation.”
“Pero approved na ang business side.”
“Conditional approval,” sagot ng manager. “Dependent on acceptable security and verification.”
Napahawak si Gabriel sa noo.
Si Camille ang nanatiling matigas ang mukha.
“Ano ang timeline?”
“Several weeks, depending on documents.”
Several weeks.
Alam kong wala silang several weeks.
Supplier deadline iyon.
Doon ako unang nakaramdam ng kakaibang lungkot.
Hindi saya.
Hindi paghihiganti.
Lungkot.
Dahil ilang metro lang ang layo sa akin ang lalaking minahal ko nang tatlong taon, at nakikita kong unti-unting bumabagsak ang planong pinili niyang ipalit sa tiwala ko.
Natapos ang formal discussion.
Akala ko iyon na.
Pero bago kami tumayo, nagsalita ang legal representative ng bangko.
“May separate matter pa.”
Napatingin si Camille.
“Regarding the questioned SPA and signature specimen, internal compliance has referred the documents for investigation.”
Namuti ang mukha niya.
Gabriel straightened in his chair.
“Investigation for what?”
“For possible document irregularities. The bank will cooperate with lawful requests from authorities.”
“Wala namang na-release na pera,” mabilis na sabi ni Camille.
Hindi nagbago ang mukha ng lawyer.
“That does not determine whether the documents were authentic.”
Tumayo si Camille.
“This is absurd.”
Si Atty. Ramon ang sumagot.
“Then the investigation should clear whoever did nothing wrong.”
Hindi na siya nakapagsalita.
Paglabas namin ng conference room, hinabol ako ni Gabriel sa hallway.
“Lia.”
Huminto ako.
“Wala akong kinalaman sa pirma.”
Tiningnan ko siya.
“Pero alam mong hindi ako pumirma.”
Hindi siya sumagot.
“At dinala mo pa rin sa bangko.”
Tahimik.
Iyon lang.
Minsan, hindi kailangang ikaw ang humawak ng bolpen para makibahagi sa panlilinlang.
“Please,” sabi niya. “Huwag mong hayaan na sirain tayo nito.”
Napatitig ako sa kanya.
“Tayo?”
“Alam mong mahal kita.”
“Hindi iyon ang tanong.”
“Ano?”
“Kung mahal mo ako, bakit kailangan mong siguraduhing mahirap na akong tumanggi bago mo sabihin ang totoo?”
Hindi niya nasagot.
Tumingin siya sa bag ko.
Marahil dahil nakasanayan niyang naroon ang gamot niya.
Nakakatawa kung iisipin.
Sa loob ng tatlong taon, kahit galit kami, may antacid pa rin ako para sa kanya.
Pero noong araw na iyon, wala na.
Napahawak siya sa sikmura.
“May dala ka bang—”
Huminto siya.
Alam niya.
Napangiti ako nang mahina.
“Wala.”
Hindi ko sinabi ang linyang nasa isip ko.
Tanungin mo si Camille.
Hindi ko kailangan.
Ang mukha niya ang nagsabi na naalala rin niya.
Lumakad ako palayo.
Dalawang linggo matapos iyon, tuluyang nawala sa Villar-Mendoza ang supplier contract.
Hindi dahil sa ginawa ko.
Kundi dahil hindi nila nakumpleto ang financing requirements sa deadline.
Isa pang investor ang umatras nang malaman ang internal dispute sa lumang Mendoza company.
Napilitan silang bawasan ang warehouse lease.
Ang ilang empleyado ay bumalik sa old company.
Ang iba ay lumipat sa ibang trabaho.
Hindi naman bumagsak sa lansangan si Gabriel.
Hindi ganoon gumagana ang totoong buhay.
Pero nawala ang posisyong akala niya sigurado na.
Tinanggal siya ng ama niya sa financial authority ng family business habang ginagawa ang audit.
Ibinenta niya ang SUV niya para mabayaran ang bahagi ng personal guarantees sa bagong kumpanya.
Si Camille naman ay umalis bilang COO makalipas ang dalawang buwan.
Hindi ko alam kung kusa o dahil pinilit ng board.
At hindi ko na inalam.
Ang tungkol sa dokumento ay nagpatuloy sa tamang proseso.
Sa tulong ng abogado, nagsumite ako ng reklamo at evidence package.
Hindi ko pinost online.
Hindi ako gumawa ng viral video.
Hindi ko ginamit ang pangalan nila para magkaroon ng simpatiya.
Ayokong maging palabas ang pinakamasakit na panahon ng buhay ko.
Makalipas ang ilang buwan, nagkaroon ng finding na may sapat na dahilan para ipagpatuloy ang imbestigasyon sa pinanggalingan ng questioned documents at sa taong naghanda ng mga iyon.
Doon ko rin nalaman na isang freelance documentation processor ang ginamit ng kumpanya.
May kanya-kanyang depensa sina Gabriel at Camille tungkol sa kung sino ang nagbigay ng signature sample at sino ang nag-utos na gamitin iyon.
Hindi ko kailangan pumili kung sino sa kanila ang mas sinungaling.
Pareho silang nandoon habang ginagamit ang property ko.
Sapat na iyon para sa akin.
Samantala, ibinalik sa akin ang original title matapos ang verification process.
Noong araw na ibinigay iyon sa opisina ng abogado ko, matagal kong hinawakan ang brown envelope.
Pareho pa rin.
Kupas sa gilid.
May maliit na sulat-kamay ni Mama sa likod:
For Lianne.
Hindi ko napigilang umiyak.
Hindi dahil muntik ko nang mawala ang gusali.
Kundi dahil sa loob ng ilang linggo, pakiramdam ko ay nabigo ko siya.
Ako ang nagbigay ng lockbox code.
Ako ang nagtiwala.
Ako ang nagpasok kay Gabriel sa bawat bahagi ng buhay ko.
Pero habang hawak ko ang envelope, naalala ko ang sinabi ni Mama noong unang beses niya akong tinuruan magbayad ng property tax.
“Ang pagtitiwala, anak, hindi kahinaan. Pero kapag sinira ng tao, huwag mong ibigay sa kanya ang pangalawang susi.”
Makalipas ang anim na buwan, pina-renovate ko ang ground-floor unit ng apartment building.
Hindi para ibenta.
Hindi para isanla.
Ginawa ko itong maliit na office space.
Doon ko sinimulan ang sarili kong procurement consulting practice kasama ang dati kong katrabaho.
Sa unang buwan, dalawang kliyente lang.
Sa ikatlong buwan, lima.
Pagkaraan ng isang taon, kumikita na ang opisina nang sapat para madagdagan ko ang sweldo ng caretaker at mapalitan ang lumang bubong ng building.
Sa isa sa mga unit, nanatili ang pamilyang halos siyam na taon nang tenant ni Mama.
Nang malaman nilang hindi ko ibebenta ang property, umiyak si Aling Tess.
“Akala namin mapapaalis kami, Ma’am Lianne.”
Umiling ako.
“Hindi po.”
Doon ko tuluyang naintindihan kung bakit gustong-gusto ni Mama ang gusaling iyon.
Hindi lang iyon titulo.
Hindi lang iyon collateral value.
May mga buhay na nakakabit doon.
May mga batang doon lumaki.
May nurse na doon natutulog pagkatapos ng night shift.
May mag-asawang doon unang nag-ipon para sa tuition ng anak.
At muntik ko iyong ipahawak sa mga taong tumingin lamang dito bilang numero sa business plan.
Isang taon at dalawang buwan matapos ang engagement party, muli kong nakita si Gabriel.
Hindi sinasadya.
Nasa isang café ako sa Makati para makipagkita sa kliyente.
Papasok siya habang palabas ako.
Nagkatinginan kami.
Mas payat siya.
Mas simple ang damit.
Wala iyong dati niyang aura na parang palaging kontrolado ang lahat.
“Lianne.”
“Hi.”
“Kamusta ka?”
“Okay.”
Tumango siya.
“Napabalita sa akin na may sarili ka nang firm.”
“Meron.”
“Good.”
Tahimik kami.
Pagkatapos ay ngumiti siya nang kaunti.
“May sasabihin sana ako noon pa.”
Hindi ako umalis.
Hinayaan ko siyang magsalita.
“Sorry.”
Simple.
Walang speech.
Walang excuse.
“Hindi ko dapat kinuha ang title mo. Hindi ko rin dapat hinayaang gumalaw ang documents nang hindi ka informed.”
Tumango ako.
“Okay.”
Parang nagulat siya.
“Okay?”
“Tinanggap ko ang apology.”
May maliit na pag-asa sa mukha niya.
Pero dinugtungan ko.
“Hindi ibig sabihin noon na babalik ako.”
Nawala ang pag-asa.
Hindi ko iyon sinabi para saktan siya.
Katotohanan lang.
“Tama,” sabi niya.
Bago siya lumakad palayo, tumingin siya sa hawak kong iced coffee.
May straw.
Napansin niyang may kasama akong babae sa mesa sa loob—business partner ko—at pareho kaming nakatikim mula sa iisang dessert plate habang nag-uusap kanina.
Napangiti siya nang mapait.
“Naalala mo pa ba yung cake?”
Tiningnan ko siya.
“Oo.”
“Ang liit pala nun kumpara sa lahat.”
“Hindi maliit.”
Nagulat siya.
Napangiti ako nang bahagya.
“Hindi dahil sa tinidor. Dahil doon ko unang nakita ang bagay na matagal ko nang ayaw makita.”
“Ano?”
“Na ang rules mo ay hindi laging tungkol sa boundaries.”
Tahimik siya.
“Minsan, tungkol lang sila sa kung sino ang tingin mong kailangang mag-adjust para sa iyo.”
Wala siyang isinagot.
Lumabas ako ng café.
Sa labas, mainit ang araw.
Maingay ang Ayala Avenue.
May pila ng taxi.
May mga taong nagmamadali.
Normal na araw.
At iyon ang pinakagusto ko tungkol dito.
Wala nang engagement party.
Wala nang bank meeting.
Wala nang lockbox na kailangan kong tingnan gabi-gabi.
Wala nang pouch ng gamot ng ibang tao sa bag ko.
May sarili akong susi.
Sarili kong pera.
Sarili kong trabaho.
At isang property na nanatiling nakapangalan sa taong pinili ni Mama.
Sa akin.
Hindi ako natutong tumigil magmahal.
Ang natutunan ko ay huwag nang tawaging pagmamahal ang walang katapusang pag-aadjust para sa taong hindi kayang ibigay sa iyo ang parehong konsiderasyon.
At tungkol sa singsing?
Hindi ko na iyon nakita matapos kong iwan sa bahay ng mga Mendoza.
Hindi ko rin hinanap.
Mas mahalaga ang bagay na nabawi ko.
Hindi ang titulo.
Hindi ang pera.
Kundi ang kakayahang maniwala sa sarili kong pakiramdam kapag may mali.
Dahil minsan, hindi nagsisimula ang malaking pagtataksil sa isang halik na nahuli mo.
Hindi rin sa hotel receipt.
Hindi sa lihim na chat.
Minsan, nagsisimula iyon sa isang napakaliit na bagay.
Isang tinidor.
Isang kagat ng cake.
At isang patakaran na bigla mong natuklasang para sa iyo lang pala.
