Bahagi 4: Ang unang linggo pagkatapos kong kansela...

Bahagi 4: Ang unang linggo pagkatapos kong kanselahin ang kasal ay mas maingay kaysa sa mismong paghihiwalay.

Ang unang linggo pagkatapos kong kanselahin ang kasal ay mas maingay kaysa sa mismong paghihiwalay. May tumawag na tita ni Marco, umiiyak na sayang daw ang relasyon. May pinsan kong nagtanong kung puwede pa raw ayusin dahil nakakahiya na sa guests. May kaibigan sa barkada na nagsabing baka naman “emotional cheating lang” at hindi pa dapat sirain ang limang taon. Emotional cheating lang. Parang maliit na sugat lang ang tawag kapag hindi nakikita ang dugo. Hindi ko ipinaliwanag sa lahat. Natutunan ko agad na ang taong gustong maintindihan ka ay hindi hihingi ng buong trial transcript ng sakit mo. Ang taong chismoso, kahit ipakita mo ang lahat, hahanap pa rin ng angle na ikaw ang OA. Kaya gumawa ako ng maikling message para sa relatives at suppliers: “The wedding will no longer proceed. Please respect our privacy. All financial and contractual matters will be handled directly by me as the paying client.” Walang insulto. Walang pangalan ni Celine. Walang drama. Pero siyempre, hindi iyon ang version na kumalat. Sa group chat ng barkada, may nag-forward sa akin ng sinabi ni Marco: “Lia misunderstood everything. She became too controlling. Even my friends were not safe from her jealousy.” Noon ako muntik mag-post. Nakahanda na ang screenshots. Emergency contact. Wrong PIN. Bridal-shop email. Story ni Celine. Hospital call logs. Pero tumigil ako. Hindi dahil pinoprotektahan ko sila. Pinoprotektahan ko ang sarili ko mula sa pagiging taong kailangan pang maghubad ng sugat sa public square para lang paniwalaan. Sa halip, nagpadala ako ng private message sa barkada: “Hindi ko hihingin na kampihan ninyo ako. Pero huwag ninyo akong piliting tanggapin ang bersyon ng taong mas piniling gawing emergency contact ang best friend ko habang ako ang nagbabayad ng kasal.” Pagkatapos noon, umalis ako sa group chat. Tahimik ang unang gabi. Sobrang tahimik na narinig ko ang humming ng ref, ang ulan sa bintana, at ang sarili kong paghinga. Tiningnan ko ang wedding gown na nakasabit pa sa cabinet. Hindi ko pa kayang ibalik. Hindi ko pa kayang ibenta. Pero kaya ko na siyang tanggalin sa harap ng kama. Inilipat ko sa guest room at isinara ang pinto. May mga bagay na hindi mo kailangang tapusin sa isang araw. Minsan sapat na ang ilipat muna sa kwartong hindi mo agad nakikita. Sumunod na araw, pumunta kami ni Mama sa bridal shop. Dala ko ang contracts at resibo. Maayos ang staff. Siguro nakita na nila ang ganitong klaseng lungkot nang ilang beses. Hindi sila nagtanong ng sobra. Sinabi lang nila kung alin ang refundable, alin ang transferable, alin ang forfeited. Nang ilabas nila ang veil, napahawak ako. Ang ganda pa rin. Hindi naman kasalanan ng tela na maling lalaki ang pinili kong paglaanan nito. “Gusto mo bang iuwi muna?” tanong ni Mama. Umiling ako. “Hindi. I-donate na lang natin kung puwede. May bride sigurong mas bagay dito.” Sa unang pagkakataon, hindi masakit iyon. Parang may bahagi ng pangarap ko na hindi nasayang, lumipat lang sa ibang babaeng mas liligaya. Financially, hindi madali. May nawala sa deposits. May payments na hindi na mababalik. Pero dahil ako ang pangunahing nagbayad, ako rin ang may hawak ng maraming contracts. Naayos ko ang refunds kung saan posible. Iyong ibang supplier, binigyan ako ng credits for future events. Natawa ako nang makita iyon. Future events. Noon, akala ko wedding lang ang future event na mahalaga. Ngayon, naisip ko: birthday ni Mama, retirement ni Papa, solo trip ko sa Batanes, graduation ng sarili kong law course kung sakaling ituloy ko balang araw. Ang future pala ay hindi nawawala kapag hindi natuloy ang kasal. Lumalawak lang kapag naalis ang maling tao. Si Marco, ilang beses pang nagpunta sa condo. Hindi ko siya pinapasok. Sa lobby kami nag-usap, may guard sa di kalayuan. Hindi dahil natatakot ako, kundi dahil tapos na akong makipag-usap sa lugar na puwede niya akong lambingin hanggang mapagod akong lumaban. “Lia,” sabi niya isang gabi, “wala talaga kaming nangyari ni Celine.” Tumingin ako sa kanya. Pagod na pagod siya. May mga mata ng taong hindi sanay mawalan. “Marco, hindi iyon ang tanong.” “Ano pa ba ang kulang? Sinabi ko na ngang wala.” “Ang kulang,” sabi ko, “ay iyong bahagi kung saan naiintindihan mong hindi lang katawan ang puwedeng ipagkanulo. Pinili mo siya sa settings mo, sa oras mo, sa secrets mo, sa suit mo, sa tawag mo noong nasa ulan ako. Hindi ko kailangan ng video para malaman kung sino ang inuuna mo.” Napayuko siya. “Pwede ko bang ayusin?” “Pwede mong ayusin ang sarili mo,” sagot ko. “Pero hindi na ako ang lugar kung saan mo ipapakita.” Iyon ang huli naming personal na usapan. Si Celine naman, nagpadala ng mahabang email. May apology. May explanation. May linyang “I never meant to replace you.” Binasa ko hanggang dulo. Hindi ako umiyak. Hindi ko rin sinagot agad. Kinabukasan, nagreply ako ng maikli: “You did replace me in the places you knew mattered. I hope you learn from it. I am done.” Blocked ko siya pagkatapos. May mga forgiveness na hindi kailangang may reunion. May closure na hindi kailangang may kape at yakap. Minsan ang pinaka-malinis na closure ay ang hindi na pagbubukas ng pinto sa taong alam ang layout ng bahay mo at pinili pa ring magnakaw ng ilaw. Lumipat ako ng condo pagkaraan ng dalawang buwan. Hindi malayo, pero sapat para hindi ko madaanan araw-araw ang coffee shop kung saan kami nagplano ng prenup shoot. Sa bagong unit, maliit ang balcony. Tuwing umaga, may sinag ng araw na pumapasok sa kusina. Bumili ako ng bagong mug, bagong bedsheet, bagong lock. Nagpalit din ako ng phone case. Simple lang, clear case na walang couple strap, walang charms, walang kahit anong nagpapaalala sa mga bagay na akala ko noon ay cute pero naging resibo pala ng pagpapalit. Nang tinanggal ko ang lumang case, may maliit na ticket stub sa likod, mula sa unang sine namin ni Marco. Matagal ko itong tinitigan. Hindi ko itinapon agad. Inilagay ko muna sa mesa, uminom ng tubig, at hinayaan ang sarili kong alalahanin na may mga panahong naging mabuti rin naman siya. Mahalaga iyon. Kasi kung puro masama lang ang naaalala mo, madali kang magalit. Pero kapag naalala mong may mabuti rin, doon mo talaga kailangang maging matatag. Doon mo mapapatunayan na hindi ka umaalis dahil wala nang alaala, kundi dahil hindi sapat ang alaala para takpan ang paulit-ulit na hindi pagpili sa iyo. Pagkatapos, itinapon ko ang ticket stub. Walang music. Walang dramatic na ulan. Basurahan lang sa ilalim ng lababo. Pero pakiramdam ko, isang buong kabanata ang bumagsak doon. At oo, bagong emergency contact. Si Mama. Nang tinype ko ang pangalan niya sa phone settings, napangiti ako. Hindi dahil dramatic ang moment, kundi dahil napakasimple. Sa wakas, ang unang tatawagan ng buhay ko ay taong siguradong pipiliin ako. Nagpalit din ako ng PIN. Hindi birthday ng kahit sinong lalaki. Hindi anniversary. Hindi date ng proposal. Pinili ko ang petsa kung kailan ko kinansela ang kasal. Hindi dahil gusto kong alalahanin ang sakit. Kundi dahil iyon ang araw na pinili ko ang sarili ko. Makalipas ang anim na buwan, naimbitahan ako sa kasal ng officemate ko. Akala ko hindi ko kaya. Pero pumunta ako. Simple lang ang ceremony, maliit na garden, walang sobrang dekorasyon. Nang lumakad ang bride, hindi ko naramdaman ang inggit. Ang naramdaman ko ay tahimik na pag-asa. Puwede pa palang maniwala sa pag-ibig kahit minsan ka nang niloko. Hindi dahil siguradong hindi ka na masasaktan. Kundi dahil alam mo nang hindi mo kailangang manatili kapag hindi ka na nirerespeto. Pag-uwi ko, binuksan ko ang lumang box ng wedding things. Nandoon ang sample invitation, dried flower, at maliit na tag mula sa suit fitting ni Marco. Hawak ko iyon sandali, pagkatapos inilagay sa paper bag para itapon. Hindi galit ang naramdaman ko. Hindi rin lungkot. Parang nagliligpit lang ako ng bahay pagkatapos ng mahabang bisita. May nakita akong isang maliit na card na isinulat ko noon para kay Marco: “See you at the end of the aisle.” Binasa ko, ngumiti, at pinunit. Hindi ko siya nakita sa dulo ng aisle. Pero nakita ko ang sarili ko sa dulo ng mahabang daan palabas. At sa totoo lang, mas mahalaga iyon. Ngayon, kapag may nawawalang phone sa office at may nagbibiro na dapat tawagan ang emergency contact, hindi na ako nanginginig. Minsan napapangiti pa ako. Kasi alam ko na ang isang setting sa phone ay puwedeng magbukas ng buong katotohanan. Pero hindi phone ang nagligtas sa akin. Ako. Ako ang naniwala sa nakita ko. Ako ang hindi nagpauto sa “small thing lang.” Ako ang naglakad palabas kahit may wedding gown pa sa cabinet at invitations pa sa drawer. Kaya kung may babaeng makakabasa nito at hawak ngayon ang ebidensiyang pinapaliit ng mahal niya, ito ang sasabihin ko: Hindi maliit ang paulit-ulit kang hindi pinipili. Hindi drama ang masaktan kapag ang lugar mo ay ibinigay sa iba. At hindi sayang ang pag-alis sa kasal na hindi pa nagsisimula, kung ang kapalit naman ay mailigtas mo ang buong buhay mo. Sa bagong phone ko, simple ang wallpaper: langit sa umaga, walang mukha, walang pangalan, walang pangako. Minsan, may nagtatanong kung galit pa ba ako kay Celine. Ang totoo, hindi ko na alam kung galit ang tamang salita. Mas malapit sa pagkapagod. May mga taong kapag nakita mo sa malayo, hindi mo na gustong saktan, hindi mo na rin gustong yakapin. Gusto mo na lang silang manatili sa layo kung saan hindi na nila kayang abutin ang kapayapaan mo. Nabalitaan kong hindi rin sila nagtagal ni Marco. Hindi ko kinumpirma. Hindi ko hinanap. Hindi ko kailangan gawing entertainment ang pagbagsak nila para mapatunayan na tama ang pag-alis ko. Ang pag-alis ko ay tama na noong araw pa lang na pinili kong hindi pagdudahan ang sarili kong nakita. May isang gabi, habang nag-aayos ako ng bagong planner, nakita ko ang blank page para sa goals. Dati, ang una kong isusulat ay “wedding.” Ngayon, isinulat ko: “Build a life that does not require begging to be chosen.” English pa, kasi iyon ang pumasok sa isip ko. Tinawanan ko ang sarili ko, pero hindi ko binura. Sa ilalim, nagdagdag ako ng mas simple: “Piliin ang sarili araw-araw.” Tuwing nakikita ko iyon, naaalala ko ang araw na umulan sa Makati, ang phone na hindi ko mabuksan, at ang babaeng akala ko mawawasak doon. Hindi siya nawasak. Nabuksan lang.